Logiczny język: Różnice pomiędzy wersjami

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
($ " wzappa ')
m ($ " a ')
 
(Nie pokazano 37 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 118: Linia 118:
 
* <h> oznacza /ɦ/ lub /x/, ewentualnie /ɣ/ (w rodzinach "hacz", "aha" i "hor" - /h/)
 
* <h> oznacza /ɦ/ lub /x/, ewentualnie /ɣ/ (w rodzinach "hacz", "aha" i "hor" - /h/)
 
* <ŭ> oznacza /w/
 
* <ŭ> oznacza /w/
* <#> oznacza /ʘ/ (mlask wargowy)
+
* <#> oznacza /ʘ/ (mlask wargowy, czyli cmoknięcie)
* <!> oznacza /ǀ ~ ǁ ~ ǃ/ (mlask przedniojęzykowy)
+
* <!> oznacza /ǀ ~ ǁ ~ ǃ/ (mlask przedniojęzykowy, czyli kląśnięcie)
* <ǂ> oznacza /ǂ/ (mlask podniebienny)
+
* <ǂ> oznacza /ǂ/ (mlask podniebienny, czyli mlaśnięcie)
 
* <ɣ> oznacza /ɣ/
 
* <ɣ> oznacza /ɣ/
  
 
Jest dopuszczalny zapis z tyldami typu "Za~z~o~l~c g~e~sl~a ja~x~n.", <ɣ> to <~h>, <ŭ> to <~u>, <ǂ> to <~!>.
 
Jest dopuszczalny zapis z tyldami typu "Za~z~o~l~c g~e~sl~a ja~x~n.", <ɣ> to <~h>, <ŭ> to <~u>, <ǂ> to <~!>.
 +
 +
Takie słowa jak "wlk" i "dzmto" mają spółgłoski sgłoskotwórcze.
  
 
==Gramatyka==
 
==Gramatyka==
Linia 133: Linia 135:
 
!|pollok||deulok||espelok||quenlok||руслок||englok||niholok||opis
 
!|pollok||deulok||espelok||quenlok||руслок||englok||niholok||opis
 
|-
 
|-
!colspan=8|tryby - funkcje 1-argumentowe, wynikiem ma być prawda
+
!colspan=8|tryby - funkcje 1-argumentowe, wynikiem ma być prawda - proste ("szesz" i pochodne)
 
|-
 
|-
 
||prawdą, esz, szesz||est||as||ya||эш, шеш||am||masu||tryb oznajmujący; w zasadzie można pominąć (chyba że np. przed spójnikami użytymi matematycznie), ale to nieco zmniejsza kontrolę błędów (zob. "pragma# szesz", domyślnie brak oznacza "siesz")
 
||prawdą, esz, szesz||est||as||ya||эш, шеш||am||masu||tryb oznajmujący; w zasadzie można pominąć (chyba że np. przed spójnikami użytymi matematycznie), ale to nieco zmniejsza kontrolę błędów (zob. "pragma# szesz", domyślnie brak oznacza "siesz")
Linia 144: Linia 146:
 
|-
 
|-
 
||uwaga, wak||o||ho||a|| ||oh|| ||wołacz, ="szesz wakż"
 
||uwaga, wak||o||ho||a|| ||oh|| ||wołacz, ="szesz wakż"
 +
|-
 +
||dzym|| || || || || || ||="szesz dzmy"
 
|-
 
|-
 
||oż|| || || || || || ||niezadowolenie z czegoś, ="szesz oże" - 'niech gęś kopnie', por. "ożeż"
 
||oż|| || || || || || ||niezadowolenie z czegoś, ="szesz oże" - 'niech gęś kopnie', por. "ożeż"
 
|-
 
|-
||szensz|| || || || || || ||~="szesz w ong"
+
!colspan=8|tryby - funkcje 1-argumentowe, wynikiem ma być prawda - złożone
 
|-
 
|-
||szersz|| || || || || || ||~="szesz w ter"
+
||szensz|| || || || || || ||~="szesz wong"
 
|-
 
|-
||szepsz|| || || || || || ||~="szesz w pot"
+
||szersz|| || || || || || ||~="szesz wter"
 
|-
 
|-
||szeksz|| || || || || || ||~="szesz w koł tujter"
+
||szepsz|| || || || || || ||~="szesz wpot"
 +
|-
 +
||szeksz|| || || || || || ||~="szesz wkoł"
 
|-
 
|-
 
||siesz|| || || || || || ||~="szesz ten"
 
||siesz|| || || || || || ||~="szesz ten"
 
|-
 
|-
||siensz|| || || || || || ||~="szesz ten w ong"
+
||siensz|| || || || || || ||~="siesz wong"
 
|-
 
|-
||siersz|| || || || || || ||~="szesz ten w ter"
+
||siersz|| || || || || || ||~="siesz wter"
 
|-
 
|-
||siepsz|| || || || || || ||~="szesz ten w pot"
+
||siepsz|| || || || || || ||~="siesz wpot"
 
|-
 
|-
||sieksz|| || || || || || ||~="szesz ten w koł tujter"
+
||sieksz|| || || || || || ||~="siesz wkoł"
 
|-
 
|-
||sieś, $|| || || || || || ||~="szesz ten wyś", np. "$ i " sieś ' " $ '"
+
||sieś, $|| || || || || || ||~="szesz ten wyś", np. "$ i " sieś ' " $ '" (tak? ale jak to czytać)
 
|-
 
|-
||sienś|| || || || || || ||~="szesz ten wyś w ong"
+
||sienś|| || || || || || ||~="sieś wong"
 
|-
 
|-
||sierś|| || || || || || ||~="szesz ten wyś w ter"
+
||sierś|| || || || || || ||~="sieś wter"
 
|-
 
|-
||siepś|| || || || || || ||~="szesz ten wyś w pot"
+
||siepś|| || || || || || ||~="sieś wpot"
 
|-
 
|-
||siekś|| || || || || || ||~="szesz ten wyś w koł tujter"
+
||siekś|| || || || || || ||~="sieś wkoł"
 
|-
 
|-
||czyn|| || || || || || ||~="czy w ong"
+
||czyn|| || || || || || ||~="czy wong"
 
|-
 
|-
||czyr|| || || || || || ||~="czy w ter"
+
||czyr|| || || || || || ||~="czy wter"
 
|-
 
|-
||czyp|| || || || || || ||~="czy w pot"
+
||czyp|| || || || || || ||~="czy wpot"
 
|-
 
|-
||czyk|| || || || || || ||~="czy w koł tujter"
+
||czyk|| || || || || || ||~="czy wkoł"
 
|-
 
|-
 
||ci|| || || || || || ||~="czy ten"
 
||ci|| || || || || || ||~="czy ten"
 
|-
 
|-
||cin|| || || || || || ||~="czy ten w ong"
+
||cin|| || || || || || ||~="czi wong"
 
|-
 
|-
||cir|| || || || || || ||~="czy ten w ter"
+
||cir|| || || || || || ||~="czi wter"
 
|-
 
|-
||cip|| || || || || || ||~="czy ten w pot"
+
||cip|| || || || || || ||~="czi wpot"
 
|-
 
|-
||cik|| || || || || || ||~="czy ten w koł tujter"
+
||cik|| || || || || || ||~="czi wkoł"
 
|-
 
|-
||nench, nen|| || || || || || ||~="nech w ong"
+
||nench, nen|| || || || || || ||~="nech wong"
 
|-
 
|-
||nerch, ner|| || || || || || ||~="nech w ter"
+
||nerch, ner|| || || || || || ||~="nech wter"
 
|-
 
|-
||nepch, nep|| || || || || || ||~="nech w pot"
+
||nepch, nep|| || || || || || ||~="nech wpot"
 
|-
 
|-
||nekch, nek|| || || || || || ||~="nech w koł tujter"
+
||nekch, nek|| || || || || || ||~="nech wkoł"
 
|-
 
|-
 
||niech||sei||u||á||пусть||let ?|| ||~="nech ten", tryb rozkazujący, często się przydaje choćby żeby zaznaczyć, że chodzi o najbliższą przyszłość, a nie dowolny czas
 
||niech||sei||u||á||пусть||let ?|| ||~="nech ten", tryb rozkazujący, często się przydaje choćby żeby zaznaczyć, że chodzi o najbliższą przyszłość, a nie dowolny czas
 
|-
 
|-
||niench, nien|| || || || || || ||~="nech ten w ong"
+
||niench, nien|| || || || || || ||~="niech wong"
 
|-
 
|-
||nierch, nier|| || || || || || ||~="nech ten w ter"
+
||nierch, nier|| || || || || || ||~="niech wter"
 
|-
 
|-
||niepch, niep|| || || || || || ||~="nech ten w pot"
+
||niepch, niep|| || || || || || ||~="niech wpot"
 
|-
 
|-
||niekch, niek|| || || || || || ||~="nech ten w koł tujter"
+
||niekch, niek|| || || || || || ||~="niech wkoł"
 
|-
 
|-
||niecht|| || || || || || ||~="niech tor"~="nech ten ta ty", przyda się w praktyce
+
||nent|| || || || || || ||~="nen tor" ("nen wor")
 +
|-
 +
||nert|| || || || || || ||~="ner tor" ("ner wor")
 +
|-
 +
||nept|| || || || || || ||~="nep tor" ("nep wor")
 +
|-
 +
||nekt|| || || || || || ||~="nek tor" ("nek wor")
 +
|-
 +
||niecht|| || || || || || ||~="niech tor" ("niech wor") czyli ~="nech ten ta ty", ale może też dotyczyć "wor"/"wy", przyda się w praktyce
 +
|-
 +
||nient|| || || || || || ||~="nien tor" ("nien wor")
 +
|-
 +
||niert|| || || || || || ||~="nier tor" ("nier wor")
 +
|-
 +
||niept|| || || || || || ||~="niep tor" ("niep wor")
 +
|-
 +
||niekt|| || || || || || ||~="niek tor" ("niek wor")
 +
|-
 +
||dzyn|| || || || || || ||~="dzym wong"
 +
|-
 +
||dzyrm|| || || || || || ||~="dzym wter"
 +
|-
 +
||dzymp|| || || || || || ||~="dzym wpot"
 +
|-
 +
||dzymk|| || || || || || ||~="dzym wkoł"
 
|-
 
|-
 
!colspan=8|słowotwórstwo - funkcje 1-argumentowe
 
!colspan=8|słowotwórstwo - funkcje 1-argumentowe
Linia 217: Linia 247:
 
||ek||chen||et|| ||ок||lil|| ||-ek (zdrobnienie)
 
||ek||chen||et|| ||ок||lil|| ||-ek (zdrobnienie)
 
|-
 
|-
||isko|| ||aĉ|| || || || ||zgrubienie
+
||isko, jsko, sko|| ||aĉ|| || || || ||zgrubienie
 
|-
 
|-
 
||ka||inn||in||e||ка|| || ||-ka (rodzaj żeński)
 
||ka||inn||in||e||ка|| || ||-ka (rodzaj żeński)
Linia 251: Linia 281:
 
||<del>arka</del> ark||<del>sanlage</del> sanlag|| || || || || ||maszyna robiąca coś samodzielnie, np. "ark kop" - koparka, "ark oj zacz bez ny wod" - 'suszarka (np. do włosów)'; razem z "rka" blisko "je mszyn nacz bą"
 
||<del>arka</del> ark||<del>sanlage</del> sanlag|| || || || || ||maszyna robiąca coś samodzielnie, np. "ark kop" - koparka, "ark oj zacz bez ny wod" - 'suszarka (np. do włosów)'; razem z "rka" blisko "je mszyn nacz bą"
 
|-
 
|-
||<del>trak</del>|| || || || || || ||<del>część ciała coś robiąca, np. "trak widź" - 'oko', "trak słysz" - 'ucho', "trak krocz" - 'noga', "trak trzym"?"krak łap" - 'ręka'; blisko "zo ciał nacz bą"</del>
+
||<del>trak</del>|| || || || || || ||<del>część ciała coś robiąca, np. "trak widź" - 'oko', "trak słysz" - 'ucho', "trak krocz" - 'noga', "trak trzym"?"krak łap" - 'ręka'; blisko "zon ciał nacz bą"</del>
 
|-
 
|-
||<del>krak</del>|| || || || || || ||<del>część maszyny, przedmiotu coś robiąca, np. "krak jedź" - 'koło/(?)płoza/...', "krak stój" - 'noga (mebla)'; blisko "zo mszyn/rzeczk nacz bą"</del>
+
||<del>krak</del>|| || || || || || ||<del>część maszyny, przedmiotu coś robiąca, np. "krak jedź" - 'koło/(?)płoza/...', "krak stój" - 'noga (mebla)'; blisko "zon mszyn/rzeczk nacz bą"</del>
 
|-
 
|-
 
||krak|| || || || || || ||część coś robiąca, np. "krak widź" - 'oko', "krak słysz" - 'ucho', "krak krocz" - 'noga', "krak trzym"?"krak łap" - 'ręka', "krak leć" - 'skrzydło', "krak jedź" - 'koło/(?)płoza/...', "krak stój" - 'noga (mebla)'; blisko "je ten część nacz bą"
 
||krak|| || || || || || ||część coś robiąca, np. "krak widź" - 'oko', "krak słysz" - 'ucho', "krak krocz" - 'noga', "krak trzym"?"krak łap" - 'ręka', "krak leć" - 'skrzydło', "krak jedź" - 'koło/(?)płoza/...', "krak stój" - 'noga (mebla)'; blisko "je ten część nacz bą"
Linia 298: Linia 328:
 
|-
 
|-
 
||zaczyna, zacz|| || || || || || ||zaczyna, staje się jakiś
 
||zaczyna, zacz|| || || || || || ||zaczyna, staje się jakiś
 +
|-
 +
||kontynuuje, kontynuuj, kontynu|| || || || || || ||'wciąż, nadal, dalej' - coś znów się zaczyna/narasta mimo przerwy/przygaśnięcia...
 
|-
 
|-
 
||bywa|| || || || || || ||czynność wielokrotna, nie konkretna
 
||bywa|| || || || || || ||czynność wielokrotna, nie konkretna
Linia 305: Linia 337:
 
||ną|| || || || || || ||czynności jednorazowe
 
||ną|| || || || || || ||czynności jednorazowe
 
|-
 
|-
||skutektrwa, strwa, trwa|| || || || || || ||jakby perfekt, np. "szesz w ter tę ten mięso trwa gotuj" - 'To mięso jest ugotowane.'
+
||skutektrwa, strwa, trwa|| || || || || || ||jakby perfekt, np. "szesz wter tnorn mięso trwa gotuj" - 'To mięso jest ugotowane.'
 
|-
 
|-
||jo|| || || || || || ||dotyczy warunków, "prawdą jo ciepły" - 'jest ciepło', por. "mi"
+
||jo|| || || || || || ||dotyczy warunków, "szesz jo ciep" - 'jest ciepło', por. "mi"
 
|-
 
|-
 
||dżdży|| || || || || || ||opady, np. "dżdży śnieg" - 'opady śniegu', ale "deszcz" - 'opady deszczu'
 
||dżdży|| || || || || || ||opady, np. "dżdży śnieg" - 'opady śniegu', ale "deszcz" - 'opady deszczu'
Linia 333: Linia 365:
 
||nader, nadr|| || || || || || ||np. "nadr lubk" - 'kochać', "nadr ciep" - 'gorący (tak ciepły, że boli)', "nadr bez ciep" - 'lodowaty (tak zimny, że boli)'
 
||nader, nadr|| || || || || || ||np. "nadr lubk" - 'kochać', "nadr ciep" - 'gorący (tak ciepły, że boli)', "nadr bez ciep" - 'lodowaty (tak zimny, że boli)'
 
|-
 
|-
||pa ? awy, aw|| || || || || || ||np. "pa górk" - 'górka, pagórek', "pa drzew" - 'krzew', "pa ny wod" - 'wilgotny'
+
||pa ? awy, aw|| || || || || || ||np. "pa górk" - 'pagórek, górka, wzgórze', "pa drzew" - 'krzew', "pa ny wod" - 'wilgotny'
 
|-
 
|-
 
||ny||lich|| || ||ный||ly|| ||przymiotnik, np. "ny wod" - 'mokry' ("nce w wod żyj" - 'wodny, żyjący w wodzie'), "ny pieprz" - 'pieprzny', "ny logika" - 'logiczny', <del>może</del> "ny zdrow" - 'zdrowy' (jak żywność)<del>, a może "ące oj ej zdrow"</del>, "ny coś" - 'jakiś', "ny co" - 'jaki', "ny to" - 'taki'
 
||ny||lich|| || ||ный||ly|| ||przymiotnik, np. "ny wod" - 'mokry' ("nce w wod żyj" - 'wodny, żyjący w wodzie'), "ny pieprz" - 'pieprzny', "ny logika" - 'logiczny', <del>może</del> "ny zdrow" - 'zdrowy' (jak żywność)<del>, a może "ące oj ej zdrow"</del>, "ny coś" - 'jakiś', "ny co" - 'jaki', "ny to" - 'taki'
Linia 369: Linia 401:
 
||ryba, ryb|| || || || || || ||tworzy nazwy ryb, "ryb coś"="rybk" - 'ryba', ściślejsze... (j.w.)
 
||ryba, ryb|| || || || || || ||tworzy nazwy ryb, "ryb coś"="rybk" - 'ryba', ściślejsze... (j.w.)
 
|-
 
|-
||owad, ŭwad, wŭad|| || || || || || ||<del>(<ins>ŭwad</ins> nieporęczne, ale "ład" to 'ładny', a "wad" to chyba 'wada')</del>, tworzy nazwy stawonogów (a może tylko owadopodobnych), (?) np."wŭad miód" - 'pszczoła', "wŭad sieć" - 'pająk', "wŭad prac" - 'mrówka', "wŭad szczyp" - 'rak, krab', "wŭad i szczyp żądl" - 'skorpion', <del>"wŭad hekto krak krocz"</del> <ins>"wŭad h. luf"</ins>  - 'wij, krocionóg', <del>"wŭad sześć krak krocz"</del> <ins>"wŭad 6 ."</ins> - 'owad, sześcionóg', <del>"wŭad ośm krak krocz"</del> <ins>"wŭad 8 ."</ins> - 'pajęczak, ośmionóg', "wŭad d. luf" - 'dziesięcionóg' (raki, kraby i krewetki)
+
||owad, ŭwad, wŭad|| || || || || || ||("ŭwad" jest nieporęczne, ale "ład" to 'ładny', a "wad" to chyba 'wada', więc "wŭad"), tworzy nazwy stawonogów (a może tylko owadopodobnych), (?) np."wŭad miód" - 'pszczoła', "wŭad sieć" - 'pająk', "wŭad prac" - 'mrówka', "wŭad szczyp" - 'rak, krab', "wŭad i szczyp żądl" - 'skorpion', <del>"wŭad hekto krak krocz"</del> <ins>"wŭad h. luf"</ins>  - 'wij, krocionóg', <del>"wŭad sześć krak krocz"</del> <ins>"wŭad 6 ."</ins> - 'owad, sześcionóg', <del>"wŭad ośm krak krocz"</del> <ins>"wŭad 8 ."</ins> - 'pajęczak, ośmionóg', "wŭad d. luf" - 'dziesięcionóg' (raki, kraby i krewetki)
 
|-
 
|-
||niak|| || || || || || ||chyba tworzy nazwy robaków, np. "niak deszcz" - 'dżdżownica', "niak mąk" - 'mączniak', "niak śluz" - 'ślimak'
+
||niak|| || || || || || ||tworzy nazwy robaków, np. "niak deszcz" - 'dżdżownica', "niak mąk" - 'mączniak', "niak śluz" - 'ślimak'
 
|-
 
|-
 
||ina, in|| || || || || || ||<del>skrót od "ɣwy ... roślin",</del> np. "in kakaŭ" - 'kakaowiec', "in coś" - 'roślina'
 
||ina, in|| || || || || || ||<del>skrót od "ɣwy ... roślin",</del> np. "in kakaŭ" - 'kakaowiec', "in coś" - 'roślina'
Linia 381: Linia 413:
 
||ski||itsch|| || ||ский||ansh|| ||język, np. "ski Polska" - 'język polski', "ski coś" - 'język'
 
||ski||itsch|| || ||ский||ansh|| ||język, np. "ski Polska" - 'język polski', "ski coś" - 'język'
 
|-
 
|-
||jakby, kby|| || || || || || ||wskazuje na użycie przenośne, raczej nie tłumaczy się na polski (chociaż może lepiej zostawiać), (?) ~="jak ... coś"
+
||ość||keit|| || || || || ||cecha, np. "ość duż" - 'wielkość, rozmiar', "ość ciep" - 'temperatura' (a jak będzie fizyczne 'ciepło'?); wciąż ma kierunek: "ość bez duż" ~ 'małość', "ość bez ciep" ~ 'zimność'; (?) "ość wysok" - 'wysokość (jak wysokie coś jest)', "ość jo wysok" - 'wysokość (jak wysoko coś jest)'; (?) "czy tor duż"~="czy tor kia duż/bry ość duż" ("czy tor bar ość duż"), "mło ość duż"="bez duż", "siesz kjak ta ość ponur bez bry żad ten ponur" - 'Jak ponurość jest mała, nie ma ponurości.' (polskie ''ponurość'' użyte w dwu znaczeniach, ''mały'' to ''bezbardzy'' (w sumie mogłoby być "mły"))
 
|-
 
|-
||ość||keit|| || || || || ||cecha, np. "ość duż" - 'wielkość, rozmiar', "ość ciep" - 'temperatura' (a jak będzie fizyczne 'ciepło'?); wciąż ma kierunek: "ość bez duż" ~ 'małość', "ość bez ciep" ~ 'zimność'; (?) "ość wysok" - 'wysokość (jak wysokie coś jest)', "ość jo wysok" - 'wysokość (jak wysoko coś jest)'; (?) "czy tor duż"~="czy tor kia duż/bry ość duż" ("czy tor bar ość duż"), "mło ość duż"="bez duż", "siesz kjak ta ość ponur bez bry żad ten ponur" - 'Jak ponurość jest mała, nie ma ponurości.' (polskie ''ponurość'' użyte w dwu znaczeniach, ''mały'' to ''bezbardzy'' (w sumie mogłoby być "mły"))
+
||jakby, kby, gby|| || || || || || ||wskazuje na użycie przenośne, raczej nie tłumaczy się na polski (chociaż może lepiej zostawiać), (?) ~="jak ... coś"
 
|-
 
|-
 
||niby, nby, nib|| || || || || || ||coś, co coś udaje, np. "nib lewk" - 'lew-zabawka'
 
||niby, nby, nib|| || || || || || ||coś, co coś udaje, np. "nib lewk" - 'lew-zabawka'
 
|-
 
|-
||idej|| || || || || || ||'idea', jedyna, (?) albo nie ma wcale, jeśli nie ma pojęcia<del>, np. "szesz żad idej dgrvgxxw"</del>; "idej ten piesk" oznacza 'ideę tego/takiego psa', czyli to, o czym mówiący myśli; zobacz możliwe rozwiązanie w przykładach
+
!colspan=8|skróty (odmiana zaimków) - funkcje 1-argumentowe
 
|-
 
|-
||idea|| || || || || || ||'jedna (lub więcej) z idei rodzajów danej rzeczy', np. "szesz dzmy je idej kia ny śnieg piesk idea piesk żad szesz je idej kia ny śnieg piesk idej piesk ale", "idej ten piesk" oznacza 'jedną z idei rodzajów tego''(ale ten pies to ten pies, ma chyba jedną ideę, te psy to też jedna konkretna grupa, a 'część z tych psów' to w zasadzie przykład 'taki pies'/'takie psy')''/takiego psa'
+
||jor|| || || || || || ||="ta ja"
 
|-
 
|-
||idejm|| || || || || || ||? ="idejk poŭ pollok", '(jedyna) idea', przyjmuje zacytowane w polloku (ogólniej używanym wariancie logicznego języka), np. "szesz je idejm " piesk ' idej piesk"; "idejm " ten piesk '" oznacza to, co wyraża się przez "ten piesk", analogicznie z "dziś" i ogólnie ''deixis'', a co z "idejm " w '", "idejm " pies '"
+
||jorn|| || || || || || ||="tę ja"
 
|-
 
|-
||idejk|| || || || || || ||? '(jedyna) idea', przyjmuje zacytowane z językiem, np. "idejm poŭ ski Polska " gotuj '"~'idea polskiego polecenia „gotuj”' (bez języka np. "idejk " wir '" obejmuje jakoś (czy naprawdę? w sumie jak?) polski „wir” i niemieckie „my”)
+
||jorm|| || || || || || ||="tmu ja"
 
|-
 
|-
||ideam|| || || || || || ||? ="ideak poŭ pollok", 'jedna (lub więcej) z idei rodzajów danej rzeczy', przyjmuje zacytowane w polloku, uwagi analogiczne jak do powyższych, czyli "ideam " ten piesk '" to chyba w sumie to samo, co "idea piesk" (bo każdy pies może być wskazany; "szesz ta " ideam " ten piesk NI' ' ta " idea piesk ' znacz"?; oczywiście "ideam " piesk '" to też z grubsza to samo)
+
||jors|| || || || || || ||="tgo ja"
 
|-
 
|-
||ideak|| || || || || || ||? 'jedna (lub więcej) z idei rodzajów danej rzeczy', przyjmuje zacytowane z języka, uwagi analogiczne jak do powyższych, ale "ideak " wir '" może po prostu oznaczać wszystkich możliwych „nas” i wszystkie „wiry” (mieszanki w sumie też, jeśli pomyślimy, że "wir kręci" w polskim z niemiecką grą słów sugeruje też, że my kręcimy - i oczywiście "szesz je "idejk " wir ' idea " wir '"-'Jedyna idea „wir” to jedna z idei „wir”.')
+
||jonz|| || || || || || ||="zon ja"
 
|-
 
|-
||jes|| || || ||ес|| || ||'jest', uzupełnione przez "li" ("bli", "lili", "blili"), np. "jor jes je gamoń li" - 'bycie przeze mnie gamoniem', "ta ten piłka jes tgo Karol li" - 'należenie tej piłki do Karola', "ta Michał jes zon li krak łap" - 'posiadanie ręki przez Michała', "ta Wojtek jes ta li tę li myj" - 'mycie się przez Wojtka'
+
||jorw, jorf|| || || || || || ||="ów ja"
 
|-
 
|-
||wsensie|| || || || || || ||tworzy coś pośredniego między mogą zależną i niezależną, np. "szensz tor tę wsensie " szesz bo to jor boi ' mów"~="szensz tor że bo toż tor boi mów"
+
||jorj|| || || || || || ||="je ja"
 
|-
 
|-
||tam|| || || || || || ||inny (tylko przypomina, że może być inny, lekko sugerując, że ten sam, co inne tam), ="tamr 2 ."; tworzy słowa jak "tam ten"="tamten" i "tam on"="tamon"; odróżnia przy "si", czyli "szesz ta czło tmu tam czło że ta si czło tę ten Karol zna" oznacza 'Człowiek A mówi człowiekowi B, że człowiek '''A''' zna Karola.', a żeby powiedzieć, że to człowiek B zna Karola powinno być "si tam czło" zamiast "si czło"; 'tam'~"gdzie to"
+
||tor|| || || || || || ||="ta ty", por. "tork"
 
|-
 
|-
||siam|| || || || || || ||="tamr 3 ."
+
||torn|| || || || || || ||="tę ty"
 
|-
 
|-
||owam, wam|| || || || || || ||="tamr 4 ."
+
||torm|| || || || || || ||="tmu ty"
 
|-
 
|-
||onam, nam|| || || || || || ||="tamr 4 ."
+
||tors|| || || || || || ||="tgo ty"
 
|-
 
|-
||tamsz|| || || || || || ||inny niż wszyscy dotąd wspomniani (tylko sugeruje)
+
||tonz|| || || || || || ||="zon ty"
 
|-
 
|-
||pam|| || || || || || ||="pamr 1 ."~="je pżad si A A", czyli na pewno 'inny', np. "szesz ta czło tmu pam czło tę piłka daj" - 'Człowiek daje innemu człowiekowi piłkę.'
+
||torw, torf|| || || || || || ||="ów ty"
 
|-
 
|-
||pamsz|| || || || || || ||inny niż wszyscy inni dotąd wspomniani
+
||torj|| || || || || || ||="je ty"
 
|-
 
|-
||<del>mat</del> amt|| || || || || || ||tworzy słowa jak "amt ten"="tentam" i "amt on"="ontam" (?)
+
||mor|| || || || || || ||="ta my"
 
|-
 
|-
||<del>wzajem</del> wzaj|| || || || || || ||"wzaj się" i np. "wzaj si piesk" oznacza 'siebie nawzajem', por. "wzajem", "wzappa"
+
||morn|| || || || || || ||="tę my"
 
|-
 
|-
!colspan=8|czasowniki modalne itp. - funkcje 1-argumentowe
+
||morm|| || || || || || ||="tmu my"
 
|-
 
|-
||może||kann||pov|| ||может||can|| ||
+
||mors|| || || || || || ||="tgo my", por. "morsk"
 
|-
 
|-
||musi, muś||muss||dev|| || ||must|| ||="nie może nie"
+
||monz|| || || || || || ||="zon my"
 
|-
 
|-
||powinien, win||soll|| || || ||should|| ||
+
||morw, morf|| || || || || || ||="ów my"
 
|-
 
|-
||trzeba, trza|| || || ||нужно|| || ||="bardzo powinien"
+
||morj|| || || || || || ||="je my"
 
|-
 
|-
||wolno, wno||darf|| || || ||may|| ||="nie trzeba nie"="nie bardzo powinien nie"
+
||wor|| || || || || || ||="ta wy", por. "wór"
 
|-
 
|-
||byćmoże, byćmo, bmo||vielleicht||eble|| ||можетбыть||maybe|| ||
+
||worn|| || || || || || ||="tę wy"
 
|-
 
|-
||chyba, chba||wohl|| || ||пожалуй|| || ||pośrednie między "byćmo" a "najwyraźniej"
+
||worm|| || || || || || ||="tmu wy"
 
|-
 
|-
||najwyraźniej, raź|| || || || || || ||chyba trochę częstsze niż po polsku - obejmuje więcej z 'musi', np. "szesz raź je ot tgo ten sąsiad piesk" - 'to musi być pies sąsiada'
+
||wors|| || || || || || ||="tgo wy"
 
|-
 
|-
||podobno, ponoć, pono, pno|| || || || || || ||
+
||wonz|| || || || || || ||="zon wy"
 
|-
 
|-
||powiedzmy, dzmy|| || || || || || ||~'można tak powiedzieć'
+
||worw, worf|| || || || || || ||="ów wy"
 
|-
 
|-
||fikcyjnie, fnie, fik|| || || || || || ||używane, żeby nie mówić nieprawdy, np. "szesz fik ta chom tmu piesk tę kotk daj"
+
||worj|| || || || || || ||="je wy"
 
|-
 
|-
!colspan=8|skróty - funkcje 1-argumentowe
+
||mwor|| || || || || || ||="ta my"
 
|-
 
|-
||jor|| || || || || || ||="ta ja"
+
||mworn|| || || || || || ||="tę mwy"
 
|-
 
|-
||jorn|| || || || || || ||="tę ja"
+
||mworm|| || || || || || ||="tmu mwy"
 
|-
 
|-
||jorm|| || || || || || ||="tmu ja"
+
||mwors|| || || || || || ||="tgo mwy"
 
|-
 
|-
||jors|| || || || || || ||="tgo ja"
+
||mwonz|| || || || || || ||="zon mwy"
 
|-
 
|-
||jonz|| || || || || || ||="zon ja"
+
||mworw, mworf|| || || || || || ||="ów mwy"
 
|-
 
|-
||jorw|| || || || || || ||="ów ja"
+
||mworj|| || || || || || ||="je mwy"
 
|-
 
|-
||jorj|| || || || || || ||="je ja"
+
||nor|| || || || || || ||="ta on"
 
|-
 
|-
||tor|| || || || || || ||="ta ty", por. "tork"
+
||norn|| || || || || || ||="tę on"
 
|-
 
|-
||torn|| || || || || || ||="tę ty"
+
||norm|| || || || || || ||="tmu on"
 
|-
 
|-
||torm|| || || || || || ||="tmu ty"
+
||nors|| || || || || || ||="tgo on"
 
|-
 
|-
||tors|| || || || || || ||="tgo ty"
+
||nonz|| || || || || || ||="zon on"
 
|-
 
|-
||tonz|| || || || || || ||="zon ty"
+
||norw, norf|| || || || || || ||="ów on"
 
|-
 
|-
||torw|| || || || || || ||="ów ty"
+
||norj|| || || || || || ||="je on"
 
|-
 
|-
||torj|| || || || || || ||="je ty"
+
||hor|| || || || || || ||="ta an"
 
|-
 
|-
||mor|| || || || || || ||="ta my"
+
||horn|| || || || || || ||="tę an"
 
|-
 
|-
||morn|| || || || || || ||="tę my"
+
||horm|| || || || || || ||="tmu an"
 
|-
 
|-
||morm|| || || || || || ||="tmu my"
+
||hors|| || || || || || ||="tgo an"
 
|-
 
|-
||mors|| || || || || || ||="tgo my", por. "morsk"
+
||honz|| || || || || || ||="zon an"
 
|-
 
|-
||monz|| || || || || || ||="zon my"
+
||horw, horf|| || || || || || ||="ów an"
 
|-
 
|-
||morw|| || || || || || ||="ów my"
+
||horj|| || || || || || ||="je an"
 
|-
 
|-
||morj|| || || || || || ||="je my"
+
||dor|| || || || || || ||="ta to"
 
|-
 
|-
||wor|| || || || || || ||="ta wy", por. "wór"
+
||dorn|| || || || || || ||="tę to"
 
|-
 
|-
||worn|| || || || || || ||="tę wy"
+
||dorm|| || || || || || ||="tmu to"
 
|-
 
|-
||worm|| || || || || || ||="tmu wy"
+
||dors|| || || || || || ||="tgo to"
 
|-
 
|-
||wors|| || || || || || ||="tgo wy"
+
||donz|| || || || || || ||="zon to"
 
|-
 
|-
||wonz|| || || || || || ||="zon wy"
+
||dorw, dorf|| || || || || || ||="ów to"
 
|-
 
|-
||worw|| || || || || || ||="ów wy"
+
||dorj|| || || || || || ||="je to"
 
|-
 
|-
||worj|| || || || || || ||="je wy"
+
||sior|| || || || || || ||="ta się"
 
|-
 
|-
||mwor|| || || || || || ||="ta my"
+
||siorn|| || || || || || ||="tę się"
 
|-
 
|-
||mworn|| || || || || || ||="tę mwy"
+
||siorm|| || || || || || ||="tmu się"
 
|-
 
|-
||mworm|| || || || || || ||="tmu mwy"
+
||siors|| || || || || || ||="tgo się"
 
|-
 
|-
||mwors|| || || || || || ||="tgo mwy"
+
||sionz|| || || || || || ||="zon się"
 
|-
 
|-
||mwonz|| || || || || || ||="zon mwy"
+
||siorw, siorf|| || || || || || ||="ów się"
 
|-
 
|-
||mworw|| || || || || || ||="ów mwy"
+
||siorj|| || || || || || ||="je się"
 
|-
 
|-
||mworj|| || || || || || ||="je mwy"
+
||cor|| || || || || || ||="ta co"
 
|-
 
|-
||nor|| || || || || || ||="ta on"
+
||corn|| || || || || || ||="tę co"
 
|-
 
|-
||norn|| || || || || || ||="tę on"
+
||corm|| || || || || || ||="tmu co"
 
|-
 
|-
||norm|| || || || || || ||="tmu on"
+
||cors|| || || || || || ||="tgo co"
 
|-
 
|-
||nors|| || || || || || ||="tgo on"
+
||conz|| || || || || || ||="zon co"
 
|-
 
|-
||nonz|| || || || || || ||="zon on"
+
||corw, corf|| || || || || || ||="ów co"
 
|-
 
|-
||norw|| || || || || || ||="ów on"
+
||<del>który, jaki, ki</del> corj|| || || || || || ||="je co", ~'jaki, który (konkretnie)'; 'który (z kolei)' - "numer co"
 
|-
 
|-
||norj|| || || || || || ||="je on"
+
||ktor|| || || || || || ||="ta kto"="ta je ktodź co"
 
|-
 
|-
||hor|| || || || || || ||="ta an"
+
||ktorn|| || || || || || ||="tę kto"="tę je ktodź co"
 
|-
 
|-
||horn|| || || || || || ||="tę an"
+
||ktorm|| || || || || || ||="tmu kto"="tmu je ktodź co"
 
|-
 
|-
||horm|| || || || || || ||="tmu an"
+
||ktors|| || || || || || ||="tgo kto"="tgo je ktodź co"
 
|-
 
|-
||hors|| || || || || || ||="tgo an"
+
||ktonz|| || || || || || ||="zon kto"="zon je ktodź co"
 
|-
 
|-
||honz|| || || || || || ||="zon an"
+
||ktorw, ktorf|| || || || || || ||="ów kto"="ów je ktodź co"
 
|-
 
|-
||horw|| || || || || || ||="ów an"
+
||ktorj|| || || || || || ||="je kto"="je je ktodź co"
 
|-
 
|-
||horj|| || || || || || ||="je an"
+
||czor|| || || || || || ||="ta cóż", por. "kżeż"
 
|-
 
|-
||dor|| || || || || || ||="ta to"
+
||czorn|| || || || || || ||="tę cóż"
 
|-
 
|-
||dorn|| || || || || || ||="tę to"
+
||czorm|| || || || || || ||="tmu cóż"
 
|-
 
|-
||dorm|| || || || || || ||="tmu to"
+
||czors|| || || || || || ||="tgo cóż"
 
|-
 
|-
||dors|| || || || || || ||="tgo to"
+
||czonz|| || || || || || ||="zon cóż"
 
|-
 
|-
||donz|| || || || || || ||="zon to"
+
||czorw, czorf|| || || || || || ||="ów cóż"
 
|-
 
|-
||dorw|| || || || || || ||="ów to"
+
||czorj|| || || || || || ||="je cóż"
 
|-
 
|-
||dorj|| || || || || || ||="je to"
+
||kczor|| || || || || || ||="ta któż"
 
|-
 
|-
||sior|| || || || || || ||="ta się"
+
||kczorn|| || || || || || ||="tę któż"
 
|-
 
|-
||siorn|| || || || || || ||="tę się"
+
||kczorm|| || || || || || ||="tmu któż"
 
|-
 
|-
||siorm|| || || || || || ||="tmu się"
+
||kczors|| || || || || || ||="tgo któż"
 
|-
 
|-
||siors|| || || || || || ||="tgo się"
+
||kczonz|| || || || || || ||="zon któż"
 
|-
 
|-
||sionz|| || || || || || ||="zon się"
+
||kczorw, kczorf|| || || || || || ||="ów któż"
 
|-
 
|-
||siorw|| || || || || || ||="ów się"
+
||kczorj|| || || || || || ||="je któż"
 
|-
 
|-
||siorj|| || || || || || ||="je się"
+
||nastor|| || || || || || ||="ta naste"
 
|-
 
|-
||cor|| || || || || || ||="ta co"
+
||nastorn|| || || || || || ||="tę naste"
 
|-
 
|-
||corn|| || || || || || ||="tę co"
+
||nastorm|| || || || || || ||="tmu naste"
 
|-
 
|-
||corm|| || || || || || ||="tmu co"
+
||nastors|| || || || || || ||="tgo naste"
 
|-
 
|-
||cors|| || || || || || ||="tgo co"
+
||nastonz|| || || || || || ||="zon naste"
 
|-
 
|-
||conz|| || || || || || ||="zon co"
+
||nastorw, nastorf|| || || || || || ||="ów naste"
 
|-
 
|-
||corw|| || || || || || ||="ów co"
+
||nastorj|| || || || || || ||="je naste"
 
|-
 
|-
||<del>który, jaki, ki</del> corj|| || || || || || ||="je co", ~'jaki, który (konkretnie)'; 'który (z kolei)' - "numer co"
+
||ninor|| || || || || || ||="ta nine"
 
|-
 
|-
||ktor|| || || || || || ||="ta kto"="ta je ktodź co"
+
||ninorn|| || || || || || ||="tę nine"
 
|-
 
|-
||ktorn|| || || || || || ||="tę kto"="tę je ktodź co"
+
||ninorm|| || || || || || ||="tmu nine"
 
|-
 
|-
||ktorm|| || || || || || ||="tmu kto"="tmu je ktodź co"
+
||ninors|| || || || || || ||="tgo nine"
 
|-
 
|-
||ktors|| || || || || || ||="tgo kto"="tgo je ktodź co"
+
||ninonz|| || || || || || ||="zon nine"
 
|-
 
|-
||ktonz|| || || || || || ||="zon kto"="zon je ktodź co"
+
||ninorw, ninorf|| || || || || || ||="ów nine"
 
|-
 
|-
||ktorw|| || || || || || ||="ów kto"="ów je ktodź co"
+
||ninorj|| || || || || || ||="je nine"
 
|-
 
|-
||ktorj|| || || || || || ||="je kto"="je je ktodź co"
+
||tunor|| || || || || || ||="ta tune"
 
|-
 
|-
||czor|| || || || || || ||="ta cóż", por. "kżeż"
+
||tunorn|| || || || || || ||="tę tune"
 
|-
 
|-
||czorn|| || || || || || ||="tę cóż"
+
||tunorm|| || || || || || ||="tmu tune"
 
|-
 
|-
||czorm|| || || || || || ||="tmu cóż"
+
||tunors|| || || || || || ||="tgo tune"
 
|-
 
|-
||czors|| || || || || || ||="tgo cóż"
+
||tunonz|| || || || || || ||="zon tune"
 
|-
 
|-
||czonz|| || || || || || ||="zon cóż"
+
||tunorw, tunorf|| || || || || || ||="ów tune"
 
|-
 
|-
||czorw|| || || || || || ||="ów cóż"
+
||tunorj|| || || || || || ||="je tune"
 
|-
 
|-
||czorj|| || || || || || ||="je cóż"
+
||szor|| || || || || || ||="ta sze"
 
|-
 
|-
!colspan=8|inne funkcje 1-argumentowe
+
||szorn|| || || || || || ||="tę sze"
 
|-
 
|-
||nie||nicht||ne|| ||не||not||nai||można stawiać przed zdaniami jako matematyczne 'nie' (?) lub przed prawie wszystkim jako bardziej mętne zaprzeczenia, które działa trochę jak 'brak' (czy trzeba odróżnić od "żad ten" i "fakt żad ten" - jakby mniej określone); jeżeli rozumieć jako jakikolwiek brak, to trudno powiedzieć nawet "szesz żad nie ta je panpan Bóg dob" ("czy je zacz nie je panpan Bóg ta je panpan Bóg dob" - 'Czy istnieje dobroć Pana Boga, która jest zniknięciem Pana Boga.'), więc chyba jest bliskie "żad ten"; por. "niet"
+
||szorm|| || || || || || ||="tmu sze"
 
|-
 
|-
||bardzo, bar||sehr||tre||íta||очень||very|| ||skrót od "kia bry"
+
||szors|| || || || || || ||="tgo sze"
 
|-
 
|-
||bardzawo, brwo|| || || || || || ||skrót od "kia braw"
+
||szonz|| || || || || || ||="zon sze"
 
|-
 
|-
||mało, mło, mał|| || || || || || ||skrót od "kia mły", por. "bżo"
+
||szorw, szorf|| || || || || || ||="ów sze"
 
|-
 
|-
||coraz|| || || || || || ||'coraz', czyli 'staje się coraz bardziej jakiś'
+
||szorj|| || || || || || ||="je sze"
 
|-
 
|-
||eje, ej|| || || || || || ||mętne 'staje się (coraz bardziej) jakiś'
+
||otor|| || || || || || ||="ta oto"
 
|-
 
|-
||bardziej, bdziej, rdziej, dziej||mehr||pli|| ||более||more||motto||mętny stopień wyższy, coś jak "niż to" albo "niź to li" itp.
+
||otorn|| || || || || || ||="tę ot"
 
|-
 
|-
||naj||<del>sten</del> ams||plej|| ||наи||most||mottomo||mętny stopień najwyższy, coś jak "jes je najz ... to li"
+
||otorm|| || || || || || ||="tmu ot"
 
|-
 
|-
||stosunkowo, dosyć, dość||<del>ganz</del>|| || || ||quite|| ||stosunkowo, coś jak "jes je kna ... to li", np. "szesz ten ta idł myj dość cięż" - 'To mydło jest ciężkie (mimo że lżejsze od człowieka).', por. "wyst"
+
||otors|| || || || || || ||="tgo ot"
 
|-
 
|-
||zbyt||zuu||tro|| ||слишкам||too||amarini||z zapętleniem: ~="kia zbyt bry" ? "kna zbyt bry" ("zbyt bry" - 'zbytni')
+
||otonz|| || || || || || ||="zon ot"
 
|-
 
|-
||dostatecznie, dost <del>wystarczająco, wyst</del>|| || || || || || ||
+
||otorw, otorf|| || || || || || ||="ów ot"
 
|-
 
|-
||około, ok|| ||cxirkaux|| || || || ||
+
||otorj|| || || || || || ||="je ot"
 
|-
 
|-
||zwan|| || || || || || ||nazwa, np. "zwan je pan Tadeusz" albo nawet "zwan je pan zwan " Tadeusz '"
+
||ojtor|| || || || || || ||="ta ojt"
 
|-
 
|-
||ɣwan|| || || || || || ||jak "zwan", kiedy to nie imię własne, lecz umowne określenie czegoś bardziej konkretnego albo nawet znaczenie przenośne; od "ɣwoś" różni się chyba tym, że jest tymczasowe (coś w stylu "meta# szesz nin jor tę " ɣwan klapa ' kasuj atem#"? może się przydać)
+
||ojtorn|| || || || || || ||="tę ojt"
 
|-
 
|-
||twój||dein||cia|| ||твой||thy|| ||="jgo ty", np. "szesz je co twój " ten piesk '" - 'co to jest ten twój pies?', 'co masz na myśli, kiedy mówisz "ten piesk"?'
+
||ojtorm|| || || || || || ||="tmu ojt"
 
|-
 
|-
||mój||mein||tia|| ||мой||my|| ||="jgo ja"
+
||ojtors|| || || || || || ||="tgo ojt"
 
|-
 
|-
||czyż||obs|| || || ||whethers|| ||pytanie, do użycia przed "prawdą"/"szesz" itp., np. "szesz hor że czyż tor poŭ ski Niemcy mów pyt" - 'ona pyta, czy mówisz po niemiecku'
+
||ojtonz|| || || || || || ||="zon ojt"
 
|-
 
|-
||nechaj, nchaj, zaj|| || || || || || ||tryb rozkazujący, do użycia przed "prawdą"/"szesz" itp., np. "szesz dzmy zaj to" ~ 'powiedzmy, że tego chcę'
+
||ojtorw, ojtorf|| || || || || || ||="ów ojt"
 
|-
 
|-
||obyż|| || || || || || ||do użycia przed "prawdą"/"szesz", por. "oby"
+
||ojtorj|| || || || || || ||="je ojt"
 
|-
 
|-
||uwagaż, wakż||o||ho||a|| ||oh|| ||wołacz, do użycia przed "prawdą"/"szesz", por. "wak"
+
!colspan=8|stopniowanie - funkcje 1-argumentowe
 
|-
 
|-
||oże|| || || || || || ||niezadowolenie z czegoś, 'gęś ma kopnąć', do użycia przed "prawdą"/"szesz" itp., np. "szesz dzmy oże to", por. "", "ożeż"
+
||ne|| || || || || || ||niby można stawiać przed zdaniami jako matematyczne 'nie' (?, por. "ne", "bez", "żad") lub przed prawie wszystkim zaprzeczenia, które działa trochę jak 'brak' - oznacza jakikolwiek brak, więc trudno powiedzieć nawet "szesz żad ne ta je panpan Bóg dob" ("czy je zacz nie je panpan Bóg ta je panpan Bóg dob" - 'Czy istnieje dobroć Pana Boga, która jest zniknięciem Pana Boga.')
 
|-
 
|-
||wongi, wong|| || || || || || ||="w ong"
+
||nie||nicht||ne|| ||не||not||nai||~="ten ne"~="żad ten", można stawiać przed zdaniami jako matematyczne 'nie' (?, por. "nie", "bez", "żad") lub przed prawie wszystkim jako bardziej mętne zaprzeczenia, które działa trochę jak 'brak' (a jak się ma do "fakt żad ten"); por. "niet"
 
|-
 
|-
||wteraz, wter|| || || || || || ||="w ter"
+
||bardzo, bar||sehr||tre||íta||очень||very|| ||skrót od "kia bry"
 
|-
 
|-
||wpotem, wpot|| || || || || || ||="w pot"
+
||zdecydowanie, znie|| || || || || || ||skrót od "kia zdecydowany", np. "szesz dor zdecydowanie ny śnieg" - 'To jest zdecydowanie białe.'
 
|-
 
|-
||wkoł|| || || || || || ||="w koł tujter"
+
||bardzawo, brwo|| || || || || || ||skrót od "kia braw"
 
|-
 
|-
||czynż|| || || || || || ||~="czyż w ong"
+
||mało, mło, mał|| || || || || || ||skrót od "kia mły", por. "bżo"
 
|-
 
|-
||czyrż|| || || || || || ||~="czyż w ter"
+
||coraz|| || || || || || ||'coraz', czyli 'staje się coraz bardziej jakiś', "szesz ta ten ny traw coraz !" ~ 'Zieloność rośnie.' ~= '(Coś) jest coraz zieleńsze.'
 
|-
 
|-
||czypż|| || || || || || ||~="czyż w pot"
+
||eje, ej|| || || || || || ||mętne 'staje się (coraz bardziej) jakiś'
 
|-
 
|-
||czykż|| || || || || || ||~="czyż w koł tujter"
+
||bardziej, bdziej, rdziej, dziej||mehr||pli|| ||более||more||motto||mętny stopień wyższy, coś jak "niż to" albo "niź tę to li" itp.
 
|-
 
|-
||ciż|| || || || || || ||~="czyż ten"
+
||naj||<del>sten</del> ams||plej|| ||наи||most||mottomo||mętny stopień najwyższy, coś jak "jes je najz ... to li"
 
|-
 
|-
||cinż|| || || || || || ||~="czyż ten w ong"
+
||stosunkowo, dosyć, dość||<del>ganz</del>|| || || ||quite|| ||stosunkowo, coś jak "jes je kna ... to li", np. "siesz ta jdło myj dość cięż" - 'To mydło jest ciężkie (mimo że lżejsze od człowieka).', por. "wyst"
 
|-
 
|-
||cirż|| || || || || || ||~="czyż ten w ter"
+
||zbyt||zuu||tro|| ||слишкам||too||amarini||z zapętleniem: ~="kia zbyt bry" ? "kna zbyt bry" ("zbyt bry" - 'zbytni')
 
|-
 
|-
||cipż|| || || || || || ||~="czyż ten w pot"
+
||dostatecznie, dost <del>wystarczająco, wyst</del>|| || || || || || ||
 
|-
 
|-
||cikż|| || || || || || ||~="czyż ten w koł tujter"
+
||około, ok|| ||cxirkaux|| || || || ||
 
|-
 
|-
||nechajn, nechan, nchajn, nchan, zajn, zan|| || || || || || ||~="zaj w ong"
+
!colspan=8|idee - funkcje 1-argumentowe
 
|-
 
|-
||nechajt, nechat, nchajt, nchat, zajt, zat|| || || || || || ||~="zaj w ter"
+
||idej|| || || || || || ||'idea', jedyna, (?) albo nie ma wcale, jeśli nie ma pojęcia<del>, np. "szesz żad idej dgrvgxxw"</del>; "idej ten piesk" oznacza 'ideę tego/takiego psa', czyli to, o czym mówiący myśli; zobacz możliwe rozwiązanie w przykładach
 
|-
 
|-
||nechajp, nechap, nchajp, nchap, zajp, zap|| || || || || || ||~="zaj w pot"
+
||idea|| || || || || || ||'jedna (lub więcej) z idei rodzajów danej rzeczy', np. "dzym je idej kia ny śnieg piesk idea piesk żad szesz je idej kia ny śnieg piesk idej piesk ale", "idej ten piesk" oznacza 'jedną z idei rodzajów tego''(ale ten pies to ten pies, ma chyba jedną ideę, te psy to też jedna konkretna grupa, a 'część z tych psów' to w zasadzie przykład 'taki pies'/'takie psy')''/takiego psa'
 
|-
 
|-
||nechajk, nechak, nchajk, nchak, zajk, zak|| || || || || || ||~="zaj w koł tujter"
+
||idejm|| || || || || || ||? ="idejk poŭ pollok", '(jedyna) idea', przyjmuje zacytowane w polloku (ogólniej używanym wariancie logicznego języka), np. "szesz je idejm " piesk ' idej piesk"; "idejm " ten piesk '" oznacza to, co wyraża się przez "ten piesk", analogicznie z "dziś" i ogólnie ''deixis'', a co z "idejm " w '", "idejm " pies '"
 
|-
 
|-
||niechaj, <del>nchaj</del>, ɣaj|| || || || || || ||="zaj ten", tryb rozkazujący, do użycia przed "prawdą"/"szesz" itp., np. "szesz dzmy ɣaj ga piesk" ~ 'powiedzmy, że chcę tego szczekania'
+
||idejk|| || || || || || ||? '(jedyna) idea', przyjmuje zacytowane z językiem, np. "idejm poŭ ski Polska " gotuj '"~'idea polskiego polecenia „gotuj”' (bez języka np. "idejk " wir '" obejmuje jakoś (czy naprawdę? w sumie jak?) polski „wir” i niemieckie „my”)
 
|-
 
|-
||niechajn, niechan, <del>nchajn, nchan</del>, ɣajn, ɣan|| || || || || || ||~="zaj ten w ong"
+
||ideam|| || || || || || ||? ="ideak poŭ pollok", 'jedna (lub więcej) z idei rodzajów danej rzeczy', przyjmuje zacytowane w polloku, uwagi analogiczne jak do powyższych, czyli "ideam " ten piesk '" to chyba w sumie to samo, co "idea piesk" (bo każdy pies może być wskazany; "szesz ta " ideam " ten piesk NI' ' ta " idea piesk ' znacz"?; oczywiście "ideam " piesk '" to też z grubsza to samo)
 
|-
 
|-
||niechajt, niechat, <del>nchajt, nchat/del>, ɣajt, ɣat|| || || || || || ||~="zaj ten w ter"
+
||ideak|| || || || || || ||? 'jedna (lub więcej) z idei rodzajów danej rzeczy', przyjmuje zacytowane z języka, uwagi analogiczne jak do powyższych, ale "ideak " wir '" może po prostu oznaczać wszystkich możliwych „nas” i wszystkie „wiry” (mieszanki w sumie też, jeśli pomyślimy, że "wir kręci" w polskim z niemiecką grą słów sugeruje też, że my kręcimy - i oczywiście "szesz je "idejk " wir ' idea " wir '"-'Jedyna idea „wir” to jedna z idei „wir”.')
 
|-
 
|-
||niechajp, niechap, <del>nchajp, nchap/del>, ɣajp, ɣap|| || || || || || ||~="zaj ten w pot"
+
||jes|| || || ||ес|| || ||'jest', uzupełnione przez "li" ("bli", "lili", "blili"), np. "jor jes je gamoń li" - 'bycie przeze mnie gamoniem', "tnor piłka jes tgo Karol li" - 'należenie tej piłki do Karola', "ta Michał jes zon li krak łap" - 'posiadanie ręki przez Michała', "ta Wojtek jes ta li tę li myj" - 'mycie się przez Wojtka'
 
|-
 
|-
||niechajk, niechak, <del>nchajk, nchak/del>, ɣajk|| || || || || || ||~="zaj ten w koł tujter", uwaga na rzeczownik "hak" z [ɣ] zamiast [x] czy [ɦ]
+
||wsensie|| || || || || || ||tworzy coś pośredniego między mogą zależną i niezależną, np. "szensz tor tę wsensie " szesz bo to jor boi ' mów"~="szensz tor że bo toż tor boi mów"
 
|-
 
|-
||tuż|| || || || || || ||łączy się z wyrażeniami pochodzącymi od 1-argumentowych przyimków, np. "szesz w tuż przeden ɣwo piesk dom kwiat" - 'tuż za budą jest kwiat'
+
!colspan=8|do nazw - funkcje 1-argumentowe
 
|-
 
|-
||już||schon||jam|| ||уже, уж|| || ||?
+
||zwan|| || || || || || ||nazwa, np. "zwan je pan Tadeusz" albo nawet "zwan je pan zwan " Tadeusz '"
 
|-
 
|-
||jeszcze||noch||ankoraux|| ||ещё|| || ||?, a 'jeszcze raz'?
+
||ɣwan|| || || || || || ||jak "zwan", kiedy to nie imię własne, lecz umowne określenie czegoś bardziej konkretnego albo nawet znaczenie przenośne; od "ɣwoś" różni się chyba tym, że jest tymczasowe (coś w stylu "meta# szesz nin jor tę " ɣwan klapa ' kasuj atem#"? może się przydać)
 
|-
 
|-
||dopiero|| || || || || || ||?
+
||twój||dein||cia|| ||твой||thy|| ||="jgo ty", np. "szesz je co twój " ten piesk '" - 'co to jest ten twój pies?', 'co masz na myśli, kiedy mówisz "ten piesk"?'
 
|-
 
|-
||naszczęście|| || || || || || ||
+
||mój||mein||tia|| ||мой||my|| ||="jgo ja"
 
|-
 
|-
||niestety|| || || || || || ||
+
!colspan=8|tryby w mowie zależnej - funkcje 1-argumentowe - proste
 
|-
 
|-
||też||auch||ankaux|| ||тоже||also <del>too</del>|| ||też słówko "kanalok"
+
||czyż||obs|| || || ||whethers|| ||pytanie, do użycia przed "prawdą"/"szesz" itp., np. "szesz hor że czyż tor poŭ ski Niemcy mów pyt" - 'ona pyta, czy mówisz po niemiecku'
 
|-
 
|-
||tylko, tylk||nur||nur|| ||только||only|| ||?
+
||nechaj, nchaj, zaj|| || || || || || ||tryb rozkazujący, do użycia przed "prawdą"/"szesz" itp., np. "dzym zaj to" ~ 'powiedzmy, że tego chcę'
 
|-
 
|-
||własny||eigen||propra|| || ||own|| ||~="ów tylko to" ?
+
||obyż|| || || || || || ||do użycia przed "prawdą"/"szesz", por. "oby"
 
|-
 
|-
||fakt|| || || || || || ||np. "szesz bo fakt w koł tujter ty jor torn widź" ~=? "szesz bo tor jes w koł tujter li jor torn widź"
+
||uwagaż, wakż||o||ho||a|| ||oh|| ||wołacz, do użycia przed "prawdą"/"szesz", por. "wak"
 
|-
 
|-
||okaz, okz|| || || || || || ||np. "je kto okz 2 ka brat" - 'która z dwu sióstr', może też jako trochę inne znaczenie "okz my"="nas", "okz mwy"="nwas", "okz wy"="was"
+
||oże|| || || || || || ||niezadowolenie z czegoś, 'gęś ma kopnąć', do użycia przed "prawdą"/"szesz" itp., np. "dzym ożto", por. "", "ożeż"
 
|-
 
|-
||lili|| || || || || || ||z argumentem może zastępować "li", kiedy byłby konflikt oznaczeń, zob. "ilil"
+
||fakt|| || || || || || ||np. "szesz bo fakt wkoł ty jor torn widź" ~=? "szesz bo tor jes wkoł li jor torn widź"
 
|-
 
|-
||bli|| || || || || || ||z argumentem typu "bę" lub "w !" oznacza, że konstrukcja z "jes" łączy się z przyimkami innymi niż "ta", np. "szesz ta piesk tę kotk jes i ta li tę bli bę gryź ta bli bę tę li drap" - 'Pies gryzie kota, a ten kot drapie tego psa.', czyli 'Pies ma się do kota tak, że pierwszy gryzie drugiego, a drugi drapie pierwszego.', por. "blili"
+
!colspan=8|czasy - funkcje 1-argumentowe
 
|-
 
|-
||tonr|| || || || || || ||z argumentem oznacza coś innego niż "to" i "tamto", np. "siesz jor tę i to i tamto tonr 3 . bierz" - 'Biorę to, tamto i siamto.', ="tamr ... to"
+
||wongi, wong|| || || || || || ||="w ong"
 
|-
 
|-
||onr|| || || || || || ||z argumentem oznacza coś innego niż "on" i "tamon", ="tamr ... on"
+
||wteraz, wter|| || || || || || ||="w ter"
 
|-
 
|-
||onra, anr|| || || || || || ||z argumentem oznacza coś innego niż "an" i "taman", ="tamr ... an"
+
||wpotem, wpot|| || || || || || ||="w pot"
 
|-
 
|-
||nrak|| || || || || || ||z argumentem oznacza coś innego niż "tak" i "tamtak", ="tamr ... tak"
+
||wkoł|| || || || || || ||="w koł tujter"
 
|-
 
|-
||rniet|| || || || || || ||z argumentem oznacza coś innego niż "niet" i "tamniet", ="tamr ... niet"
+
!colspan=8|czasotryby w mowie zależnej - funkcje 1-argumentowe - skróty
 
|-
 
|-
||cóżeż|| || || || || || ||z liczebnikiem tworzy pytania do mowy zależnej, "cóżeż 1 ."="cóż", skrót od "żeż ... co"
+
||czynż|| || || || || || ||~="czyż wong"
 
|-
 
|-
||któżeż|| || || || || || ||z liczebnikiem tworzy pytania do mowy zależnej, "któżeż 1 ."="któż", skrót od "żeż ... kto"
+
||czyrż|| || || || || || ||~="czyż wter"
 
|-
 
|-
||tożeż|| || || || || || ||z liczebnikiem tworzy określenie do mowy zależnej, oznacza, że pierwotny mówiący wiedział, o czym mówi, ale kolejni mówiący - nie, "tożeż 1 ."="toż", skrót od "żeż ... to"
+
||czypż|| || || || || || ||~="czyż wpot"
 
|-
 
|-
||raz|| || || || || || ||="tle 1 ." ? "tle dokładnie 1 .", bez tego może równie dobrze chodzić o liczbę pojedynczą jak i mnogą (?) (ale czy domyślnie nie mówimy, że istnieje jeden, chociaż "ten" może utworzyć grupę), przy okazji może dzielić liczby, np. "1 1 raz 2 5 0 kotk" - 'jedenaście dwieście pięćdziesiątek kotów'
+
||czykż|| || || || || || ||~="czyż wkoł"
 
|-
 
|-
||mno|| || || || || || ||liczba mnoga, ="tle kilk"
+
||ciż|| || || || || || ||~="czyż ten"
 
|-
 
|-
||<del>wiele, wle ?</del> wielu, wlu|| || || || || || ||="tle dżo"
+
||cinż|| || || || || || ||~="ciż wong"
 
|-
 
|-
||<del>bezwiele, bwle, ble ?</del> bezwielu, bwlu, blu|| || || || || || ||="tle bez dżo"
+
||cirż|| || || || || || ||~="ciż wter"
 
|-
 
|-
||<del>dwaj</del>|| || || || || || ||<del>="tle 2 ."</del>
+
||cipż|| || || || || || ||~="ciż wpot"
 
|-
 
|-
||<del>trzej</del>|| || || || || || ||<del>="tle 3 ."</del>
+
||cikż|| || || || || || ||~="ciż wkoł"
 
|-
 
|-
||<del>czterej</del>|| || || || || || ||<del>="tle 4 ."</del>
+
||nechajn, nechan, nchajn, nchan, zajn, zan|| || || || || || ||~="zaj wong"
 
|-
 
|-
||<del>pięciu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 5 ."</del>
+
||nechajr, nechar, nchajr, nchar, zajr, zar|| || || || || || ||~="zaj wter"
 
|-
 
|-
||<del>sześciu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 6 ."</del>
+
||nechajp, nechap, nchajp, nchap, zajp, zap|| || || || || || ||~="zaj wpot"
 
|-
 
|-
||<del>siedmiu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 7 ."</del>
+
||nechajk, nechak, nchajk, nchak, zajk, zak|| || || || || || ||~="zaj wkoł"
 
|-
 
|-
||<del>ośmiu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 8 ."</del>
+
||niechaj, <del>nchaj</del>, ɣaj|| || || || || || ||="zaj ten", tryb rozkazujący, do użycia przed "prawdą"/"szesz" itp., np. "dzym ɣaj ga piesk" ~ 'powiedzmy, że chcę tego szczekania'
 
|-
 
|-
||<del>dziewięciu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 9 ."</del>
+
||niechajn, niechan, <del>nchajn, nchan</del>, ɣajn, ɣan|| || || || || || ||~="ɣaj wong"
 
|-
 
|-
||<del>dziesięciu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 0 ."</del>
+
||niechajr, niechar, <del>nchajr, nchar</del>, ɣajr, ɣar|| || || || || || ||~="ɣaj wter"
 
|-
 
|-
||<del>jedenastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 1 ."</del>
+
||niechajp, niechap, <del>nchajp, nchap</del>, ɣajp, ɣap|| || || || || || ||~="ɣaj wpot"
 
|-
 
|-
||<del>dwunastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 2 ."</del>
+
||niechajk, niechak, <del>nchajk, nchak</del>, ɣajk, <del>ɣak</del>|| || || || || || ||~="ɣaj wkoł", uwaga na rzeczownik "hak" z [ɣ] zamiast [x] czy [ɦ]
 
|-
 
|-
||<del>trzynastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 3 ."</del>
+
||nechajnt, nechant, nchajnt, nchant, zajn, zant|| || || || || || ||~="zaj tor" ("zaj wor")
 
|-
 
|-
||<del>czternastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 4 ."</del>
+
||nechajnt, nechant, nchajnt, nchant, zajnt, zant|| || || || || || ||~="zan tor" ("zan wor")
 
|-
 
|-
||<del>piętnastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 5 ."</del>
+
||nechajrt, nechart, nchajrt, nchart, zajrt, zart|| || || || || || ||~="zar tor" ("zar wor")
 
|-
 
|-
||<del>szesnastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 6 ."</del>
+
||nechajpt, nechapt, nchajpt, nchapt, zajpt, zapt|| || || || || || ||~="zap tor" ("zap wor")
 
|-
 
|-
||<del>siedemnastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 7 ."</del>
+
||nechajkt, nechakt, nchajkt, nchakt, zajkt, zakt|| || || || || || ||~="zak tor" ("zak wor")
 
|-
 
|-
||<del>osiemnastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 8 ."</del>
+
||niechajt, niechat, <del>nchajt, nchat</del>, ɣajt, ɣat|| || || || || || ||="ɣaj tor" ("ɣaj wor")
 
|-
 
|-
||<del>dziewiętnastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 9 ."</del>
+
||niechajnt, niechant, <del>nchajnt, nchant</del>, ɣajnt, ɣant|| || || || || || ||~="ɣan tor" ("ɣan wor")
 
|-
 
|-
||<del>dwudziestu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 2 0 .", itp.</del>
+
||niechajrt, niechart, <del>nchajrt, nchart</del>, ɣajrt, ɣart|| || || || || || ||~="ɣar tor" ("ɣar wor")
 
|-
 
|-
||dokładnie|| || || || || || ||'nie więcej' przed "tle", np. "szesz zon ja tle dokładnie 2 . krak krocz" - 'Mam dokładnie dwie nogi.'
+
||niechajpt, niechapt, <del>nchajpt, nchapt</del>, ɣajpt, ɣapt|| || || || || || ||~="ɣap tor" ("ɣap wor")
 
|-
 
|-
||dośk|| || || || || || ||'nie więcej' przed liczbą, np. "szesz zon ja tle 2 . dośk krak krocz"="szesz zon ja 2 dośk krak krocz" - 'Mam dokładnie dwie nogi.'. Wychodzi "szesz 6 dośk 2 okz 4 coś", czyli 'jest sześć par w grupie czterech przedmiotów'
+
||niechajkt, niechakt, <del>nchajkt, nchakt</del>, ɣajkt, ɣakt|| || || || || || ||~="ɣajk tor" ("ɣajk wor")
 
|-
 
|-
||nyr|| || || || || || ||sprawia, że liczby tworzą liczebniki porządkowe, np. "2 3 nyr piesk"="num 2 3 . piesk" - '23. pies', ? "2 raz 3 4 nyr piesk"="2 raz num 3 4 . piesk"="2 num 3 4 . piesk" - 'dwa 34. psy'
+
!colspan=8|czasowniki modalne itp. - funkcje 1-argumentowe
 
|-
 
|-
||ryn|| || || || || || ||sprawia, że liczby tworzą liczebniki porządkowe od końca, np. "2 3 ryn piesk"="rem 2 3 . piesk" - '23. od końca piesk', ? "2 raz 3 4 ryn piesk"="2 raz rem 3 4 . piesk"="2 rem 3 4 . piesk" - 'dwa 34. od końca psy'
+
||może||kann||pov|| ||может||can|| ||
 
|-
 
|-
||ǂ||ǂ||ǂ||ǂ||ǂ||ǂ||ǂ||z liczbą zatrzymuje tyle funkcji, czyli "w ǂ 1 ." to (prawie?) to samo, co "w !", a "ta ta ǂ 2 ." to niefunkcja, bo "ta ǂ 2 ." wciąż zatrzymuje funkcje; (?) "ǂ szesz !" tworzy niefunkcję z całego zdania (ale to tworzy nieprawidłowe zdanie), a inne argumenty mogą dać inne rezultaty (ale jakie)
+
||musi, muś||muss||dev|| || ||must|| ||="nie może nie"
 
|-
 
|-
!colspan=8|przypadki, przyimki, mętne słowotwórstwo - funkcje 2-argumentowe
+
||powinien, win||soll|| || || ||should|| ||
 
|-
 
|-
||der, ta||der||o||ni||та||I||ga||mianownik (podmiot), dopełniacz w odniesieniu do sytuacji, które nie oznaczają posiadania, a przypominają 'dla', np. "der ja ka mama" - moja matka, dla mnie jest matką ("tma" mogłoby być alternatywą, ale w sumie nie jest potrzebne)
+
||trzeba, trza|| || || ||нужно|| || ||="bardzo powinien"
 
|-
 
|-
||den, ||den||on||nye||ту||him||o||biernik
+
||wolno, wno||darf|| || || ||may|| ||="nie trzeba nie"="nie bardzo powinien nie"
 
|-
 
|-
||dem, temu, tmu||dem||als||n||тому|| || ||celownik (bardziej aktywne z dwóch dopełnień)
+
||byćmoże, byćmo, bmo||vielleicht||eble|| ||можетбыть||maybe|| ||
 
|-
 
|-
||des, tego, tgo||des||des||va||того||of|| ||dopełniacz (posesyw), ~="kę ta ... posiada ..." (o ile "posiada" będzie)
+
||chyba, chba||wohl|| || ||пожалуй|| || ||pośrednie między "bmo" a "raź"
 
|-
 
|-
||pogo, pgo|| || || || || || ||(z ''pod'' i ''tego'') dopełniacz jako czyiś pracownicy, podwładni, poddani (?), "pgo ty ludź"~="acz dla ty pracuj" (a może nie zawsze), pgo ty acz fałszuj"~="acz dla ty fałszuj"
+
||najwyraźniej, raź|| || || || || || ||chyba trochę częstsze niż po polsku - obejmuje więcej z 'musi', np. "szesz raź otorj tnors sąsiad piesk" - 'to musi być pies sąsiada'
 
|-
 
|-
||de|| || || || || || ||aŭtor
+
||podobno, ponoć, pono, pno|| || || || || || ||
 
|-
 
|-
||<del>derm, tema, tma</del>||<del>derm</del>||<del>del</del>|| ||<del>тома</del>|| || ||<del>dopełniacz w odniesieniu do sytuacji, które nie oznaczają posiadania, a przypominają dla, np. "derm ja ka mama" - moja matka, dla mnie jest matką</del> patrz "ta"
+
||powiedzmy, dzmy|| || || || || || ||~'można tak powiedzieć', por. "dzym"
 
|-
 
|-
||mit, ||mit||per||nen||той, тем||with|| ||narzędnik, oznacza narzędzie itp., np. "szesz tą <del>noga</del> <ins>krak krocz</ins> idź", "szesz tą dło kop kop", "szesz tą <del>ręka</del> <ins>krak łap</ins> idź"
+
||fikcyjnie, fnie, fik|| || || || || || ||używane, żeby nie mówić nieprawdy, np. "szesz fik ta chom tmu piesk tę kotk daj"
 
|-
 
|-
||miti, itą, jtą||miti||peri|| ||итой, итем||withi|| ||narzędnik, oznacza środek, coś co się zużywa, np. "szesz jtą jdło myj myj", "szesz jtą powietrze oddycha" (a może "szesz tę powietrze oddycha")
+
||skutecznie, snie|| || || || || || ||oznacza, że stało się to, co powinno, było polecone itp.; np. "siensz hor snie win gotuj" - 'Powinna była gotować i gotowała.', "siensz norm snie byż nor skacz rzecz" ? "siensz norm snie że win nor skacz rzecz" (Problem: "byż" (pasuje do "mów" z rodziną?), "że win" (czy to to samo?), "że ɣaj" (to chyba znaczy, że 'ja chcę'; naprawdę określone?), "że zaj" (j.w.; nieokreślone? chyba jeszcze gorzej), a moze coś nowego spacjalnie do tego celu?) - 'Mówiono mu, żeby skakał, i skakał.', podobnie np. dla "trza", "mżeb", "chce", "próbuj". To chyba wymaga wyczucia. Naprawdę jest jednoznaczne?
 
|-
 
|-
||pieszo, pszo|| || || || ||wath|| ||z "idź" itp., oznacza to, (na) czym się jedzie czy płynie (jak samochód albo koń, "" ogólnie)
+
||bezskutecznie, bnie|| || || || || || ||przeciwieństwo "snie": oznacza, że nie stało się to, co powinno, było polecone itp.; np. "siensz hor bnie win gotuj" - 'Powinna była gotować, ale nie gotowała.', "siensz norm bnie byż nor skacz rzecz"(?) - 'Mówiono mu, żeby skakał, ale nie skakał.'; analogicznie jak "snie"
 
|-
 
|-
||pszon|| || || || || || ||z "idź" itp., oznacza to, (na) czym się jedzie czy płynie (jak koła albo nogi, "tą" ogólnie (a czy obejmuje też "jtą"?), nie mylić z "pszoen": "szesz ta pszoen tor krocz koń corj kolor" - 'Jakiego koloru jest koń, na którym jedziesz?', od "pszon" jest oczywiście "pszonen") ?
+
!colspan=8|mętne przysłówki - funkcje 1-argumentowe
 
|-
 
|-
||z||zusammenmit, zmit|| || ||с||togetherwith, twith|| ||'(razem) z + N', "z żad", "z nie" albo "z pżad" to 'bez'
+
||tuż|| || || || || || ||łączy się z wyrażeniami pochodzącymi od 1-argumentowych przyimków, np. "szesz w tuż przeden ɣwo piesk dom kwiat" - 'tuż za budą jest kwiat'
 
|-
 
|-
||poŭ||ausch|| || ||пои||insh|| ||'po (język), w', np. "poŭ pollok" - 'w polloku', "poŭ ski Polska" - 'po polsku', też alfabet, np. "poŭ cyrylica" - 'cyrylicą', (?) "szersz jor poŭ Linux pracuj" - 'pracuję pod Linuksem'
+
||już||schon||jam|| ||уже, уж|| || ||
 
|-
 
|-
||poŭd|| || || || || || ||'z (jakiegoś język)', np. tłumaczyć
+
||jeszcze||noch||ankoraux|| ||ещё|| || ||a 'jeszcze raz'?
 
|-
 
|-
||dŭop|| || || || || || ||'na (jakiś język)', np. tłumaczyć
+
||dopiero|| || || || || || ||
 
|-
 
|-
||w||in||en||mi||в||in|| ||'w + Msc', też typu 'w środę'
+
||naszczęście|| || || || || || ||
 
|-
 
|-
||od|| ||de||llo|| || || ||'z + D, skądś' (z czasownikiem), np. "od Kraków jedź" - 'jedzie z Krakowa'
+
||niestety|| || || || || || ||
 
|-
 
|-
||do|| ||al||nna|| || || ||'w + B, dokądś, do wnętrza' (z czasownikiem), np. "do Kraków jedź" - 'jedzie do Krakowa'
+
||też||auch||ankaux|| ||тоже||also <del>too</del>|| ||też słówko "kanalok"
 
|-
 
|-
||cod|| || || || || || ||'z + D, (pochodzący) skądś' (z rzeczownikiem), np. "cod Kraków acz gotuj" - 'kucharz z Krakowa'
+
||żet|| || || || || || ||ma się do "też" jak "twan" do "nawt"
 
|-
 
|-
||cdo|| || || || || || ||'w + B, (przeznaczony) dokądś, do wnętrza' (z rzeczownikiem), np. "cdo Kraków list" - 'list do Krakowa'
+
||nawet, nawt|| || || || || || ||'nawet'; odnosi się do wyrażenia, w którym jest wstawione; np. "szesz ta nawt kotk ga piesk" - 'Nawet kot szczeka.'
 
|-
 
|-
||uk|| || || || || || ||'od czegoś', np. "prawdą der ja uk stół odwrócony" - 'jestem odwrócony od stołu', "uk Kraków jedź" - 'jedzie od strony Krakowa'
+
||tewan, twan|| || || || || || ||'nawet'; odnosi się do funkcji, po której stoi; w sumie bardziej uniwersalne; np. "szesz ta kotk twan ga piesk" - 'Nawet kot szczeka.', np. "szesz ta ę twan słoń duż" - 'Nawet słoniątko jest duże.'; por. "zet", "klyt" (a co z innymi funkcjami od "tuż" do "tylk"?, może ten bardziej uniwersalny odwrotny szyk powinien być domyślny)
 
|-
 
|-
||ku|| || || || || || ||'w kierunku czegoś', np. "prawdą der ja ku stół odwrócony" - 'jestem odwrócony w stronę stołu', "ku Kraków jedź" - 'jedzie na Kraków'
+
||tylko, tylk||nur||nur|| ||только||only|| ||
 
|-
 
|-
||aŭs, iz, ęz <del>z</del>|| ||el|| || || || ||'z + D (materiał)' (z czasownikiem), np. "tę kula iz glina rób" - 'robi kulę z gliny'
+
||oklyt, klyt|| || || || || || ||ma się do "tylk" jak "twan" do "nawt"
|-'
 
||wę|| ||je|| || || || ||'w (warkocz zaplatać), na (coś przerabiać)' (z czasownikiem), np. "tę ogórk wę plastr krój" - 'kroi ogórek na plasterki', por. esp. '<nowiki/>''je''<nowiki/>'
 
 
|-
 
|-
||caŭs, ciz, cęz|| || || || || || ||'z + D (materiał)' (z rzeczownikiem), np. "ciz glina kula" - 'kula z gliny'
+
||własny||eigen||propra|| || ||own|| ||~="ów tylko to" ?
 
|-
 
|-
||cwę|| || || || || || ||'(przeznaczone) na coś' (z rzeczownikiem), np. "cwę kiełbasa mięso" - 'mięso na kiełbasę'
+
!colspan=8|specjalne funkcje 1-argumentowe - spokrewnione z niefunkcjami
 
|-
 
|-
||przez||durch||tra||ter||через||through|| ||'przez + B (droga)', "przez na schody idzie" - 'idzie po schodach'
+
||lili|| || || || || || ||z argumentem może zastępować "li", kiedy byłby konflikt oznaczeń, zob. "ilil"
 
|-
 
|-
||wzdłuż|| || || || || || ||
+
||bli|| || || || || || ||z argumentem typu "bę" lub "w !" oznacza, że konstrukcja z "jes" łączy się z przyimkami innymi niż "ta", np. "szesz ta piesk tę kotk jes i ta li tę bli bę gryź ta bli bę tę li drap" - 'Pies gryzie kota, a ten kot drapie tego psa.', czyli 'Pies ma się do kota tak, że pierwszy gryzie drugiego, a drugi drapie pierwszego.', por. "blili"
 
|-
 
|-
||wpoprzek|| || || || || || ||
+
||tonr|| || || || || || ||z argumentem oznacza coś innego niż "to" i "tamto", np. "siesz jor tę i to i tamto tonr 3 . bierz" - 'Biorę to, tamto i siamto.', ="tamr ... to"
 
|-
 
|-
||ażdo, żdo|| || || || || || ||np. "szensz ta Michał żdo gdy ta er kur ną ga er kur tańcz" - 'Michał tańczył aż kogut zapiał.', por. "aż"
+
||onr|| || || || || || ||z argumentem oznacza coś innego niż "on" i "tamon", ="tamr ... on"
 
|-
 
|-
||ażod, żod|| || || || || || ||np. "szersz ta Wiesiek żod gdy świt siedź" - 'Wiesiek siedzi od świtu.', "szensz ta Karolina żod gdy siorm że sior zbyt bez duż płacz" - 'Karolina płakała odkąd powiedziano jej, że jest za mała.'
+
||onra, anr|| || || || || || ||z argumentem oznacza coś innego niż "an" i "taman", ="tamr ... an"
 
|-
 
|-
||przeciw||gegen||kontraux||pa||против||against|| ||'przeciw + C, z + N', niem. 'gegen', np. "przeciw mucha środek", "przeciw Niemcy walczy" (a może "tę Niemcy walczy")
+
||nrak|| || || || || || ||z argumentem oznacza coś innego niż "tak" i "tamtak", ="tamr ... tak"
 
|-
 
|-
||zamian||imaustausch, imaus|| || ||вобмен||inexchange, inex|| ||np. odpowiadać na, sprzedawać za
+
||rniet|| || || || || || ||z argumentem oznacza coś innego niż "niet" i "tamniet", ="tamr ... niet"
 
|-
 
|-
||dla, gwoli||für||por||ann||для||for|| ||celownik typu 'sobie a muzom', dla + D, też przedmioty, ale por. "naw", "jca" itp.
+
||cóżeż|| || || || || || ||z liczebnikiem tworzy pytania do mowy zależnej, "cóżeż 1 ."="cóż", skrót od "żeż ... co"
 
|-
 
|-
||o||um||pri|| ||о||about|| ||'o + B, o + Msc'
+
||któżeż|| || || || || || ||z liczebnikiem tworzy pytania do mowy zależnej, "któżeż 1 ."="któż", skrót od "żeż ... kto"
 
|-
 
|-
||że||dass||ke|| ||чтоо||thatt|| ||~'który znaczy, że'
+
||tożeż|| || || || || || ||z liczebnikiem tworzy określenie do mowy zależnej, oznacza, że pierwotny mówiący wiedział, o czym mówi, ale kolejni mówiący - nie, "tożeż 1 ."="toż", skrót od "żeż ... to"
 
|-
 
|-
||żen|| || || || || || ||~="że wong"="że w ong"
+
||ǂ||ǂ||ǂ||ǂ||ǂ||ǂ||ǂ||z liczbą zatrzymuje tyle funkcji, czyli "w ǂ 1 ." to z paroma wyjątkami to samo, co "w !", a "ta ta ǂ 2 ." to niefunkcja, bo "ta ǂ 2 ." wciąż zatrzymuje funkcje; "ǂ szesz !" tworzy niefunkcję z całego zdania (ale to tworzy nieprawidłowe zdanie), a inne argumenty mogą dać inne rezultaty (ale jakie?)
 
|-
 
|-
||żer|| || || || || || ||~="że wter"="że w ter"
+
!colspan=8|zaimkotwórstwo - funkcje 1-argumentowe
 
|-
 
|-
||żen|| || || || || || ||~="że wpot"="że w pot"
+
||tam|| || || || || || ||inny (tylko przypomina, że może być inny, lekko sugerując, że ten sam, co inne tam), ="tamr 2 ."; tworzy słowa jak "tam ten"="tamten" i "tam on"="tamon"; odróżnia przy "si", czyli "szesz ta czło tmu tam czło że śnor czło tnorn Karol zna" oznacza 'Człowiek A mówi człowiekowi B, że człowiek '''A''' zna Karola.', a żeby powiedzieć, że to człowiek B zna Karola powinno być "si tam czło" zamiast "si czło"; 'tam'~"gdzie to"
 
|-
 
|-
||żek|| || || || || || ||~="że wkoł"="że w koł tujter"
+
||siam|| || || || || || ||="tamr 3 ."
 
|-
 
|-
||byże, byż|| || || || || || ||'żeby', niem. '<nowiki/>''dass''<nowiki/>' (np. 'chcę, żeby', 'proszę, żeby', 'rozkaz, żeby'), kiedy nie wiadomo, czy ma być "tę" czy "że"<del>, zlikwidować jak "tma"?</del>
+
||owam, wam|| || || || || || ||="tamr 4 ."
 
|-
 
|-
||zo|| ||kun|| || || || ||'z + N, o + Msc, którego częścią jest', też czasowniki, często używana odwrotność "zon", np. "zon ja ręka" - 'moja ręka', "zon metro pociąg" - 'pociąg metra', niem. 'dazu gehört'
+
||onam, nam|| || || || || || ||="tamr 4 ."
 
|-
 
|-
||zza|| || || ||из-за?|| || ||sztywne 'bo', np. "szesz jor zza boi drży" - 'drżę za strachu', "szesz jor zza ty dumny" - 'jestem z ciebie dumny' (a może "szesz jor torn dumny"), "szesz jor zza i chlebk wod żyj" - 'żyję o chlebie i wodzie' (?), jak potraktować "potyka" (zob.)
+
||tamsz|| || || || || || ||inny niż wszyscy dotąd wspomniani (tylko sugeruje)
 
|-
 
|-
||py|| || || || || || ||rosyjskie 'по' jako '(egzamin) z' i '(mistrzostwa) w' (?)
+
||pam|| || || || || || ||="pamr 1 ."~="je pżad si A A", czyli na pewno 'inny', np. "szesz ta czło tmu pam czło tę piłka daj" - 'Człowiek daje innemu człowiekowi piłkę.'
 
|-
 
|-
||je||is||es||na||е|| ||desu||'[który] jest (kiedykolwiek?)', ?="jer hacz em"
+
||pamsz|| || || || || || ||inny niż wszyscy inni dotąd wspomniani
 
|-
 
|-
||jer|| || || || || || ||'[który] jest (w chwili, o której mowa)', ?~="je hacz w gdy to em", "szesz jor tę kia w ter em motyl '''hacz em''' gąsienica w gdy sior em poczwarka widź"="szesz jor tę kia w ter jes je motyl li '''hacz em''' gąsienica w gdy sior jes je poczwarka li widź"="szesz jor tę kia w ter em motyl je gąsienica poczwarka widź" - 'Widziałem coś, co było gąsienicą, a teraz jest motylem, kiedy było poczwarką' czyli 'Widziałem poczwarkę, która była gąsienicą, a teraz jest motylem.' ?
+
||<del>mat</del> amt|| || || || || || ||tworzy słowa jak "amt ten"="tentam" i "amt on"="ontam" (?)
 
|-
 
|-
||mi||mir|| || || || || ||dotyczy warunków odczuwanych przez kogoś, "szesz mi ja ciepły" - 'jest mi ciepło', "szesz mi ty ciepły" - 'jest ci ciepło', por. "jo"
+
||<del>wzajem</del> wzaj|| || || || || || ||"wzaj się" i np. "wzaj si piesk" oznacza 'siebie nawzajem', por. "wzajem", "wzappa"
 
|-
 
|-
||<del>nan</del> naw|| || || || || || ||'na' w znaczeniu w stylu "wen win", np. "naw żniwa gdy coś"="wen win żniwa gdy coś" - 'czas na żniwa', por. "jca", "rnia"
+
!colspan=8|kwantyfikatory itp. - funkcje 1-argumentowe
 
|-
 
|-
||jako, ko||als||kiels|| || ||as|| ||
+
||ten||dies||tio|| ||этот||the|| ||zaimek wskazujący, coś w rodzaju rodzajnika określonego, słuchacz powinien się domyślić z kontekstu. Może oznaczać ten albo taki. (Taki to też "taen to" albo może nawet "taen ny to", jeśli jest potrzebna większa precyzja.) Zwykle najbardziej poręczne jest umieszczenie jednego "ten" gdzieś wysoko, nawet przy całym zdaniu (zobacz przykłady na tej stronie). "szesz wkoł drzwi szesz tnor klamka ny traw" - 'Tu są drzwi. Klamka (''nie:'' Ta klamka) jest zielona'. (Kwadracik pisał chyba kiedyś, że to różnica między prawdziwym rodzajnikiem, a zaimkiem wskazującym.), ~="tenr 1 ."
 
|-
 
|-
||kjak|| || || || || || ||'jak' jako 'jeśli' lub 'kiedy' (lub oba naraz)
+
||<del>tuten</del> tentu|| || || || || || ||~="ten w tu", 'ten tu' (?)
 
|-
 
|-
||według, weg|| ||laux|| || || || ||
+
||tentam|| || || || || || ||~="ten w tam", 'ten tam' (?)
 
|-
 
|-
||dieviel, tyle, tle||dieviel||da|| ||столько|| || ||liczebnik, odwrotnie niż esp. '<nowiki/>''da''<nowiki/>', też "tle 2 . gotuj"="2 gotuj" - 'gotować dwa razy'
+
||tamten|| || || ||тот|| || ||inny niż "ten", ="tenr 2 ."="tam ten"
 
|-
 
|-
||nieviel, nyle, nle|| || || || || || ||np. "nle tle 2 . rok (ość?) <del>stary</del> <ins>bez młody</ins>" - 'ma dwa lata', "nle tle 3 . metr (ość?) długi" - 'długi na trzy metry', "szesz ta Mateusz nle tle 5 . cent metr niż Marek wysoki" - 'Mateusz jest o pięć centymetrów wyższy niż Marek', por. "nlet", "nlel"
+
||siamten|| || || || || || ||="tenr 3 ."="siam ten"
 
|-
 
|-
|||| || || ||ать|| || ||"czy ta on ać tę li żre idź" - 'Czy on idzie zostać zjedzonym?' (?), domyślne "ta li", np. "ać żre idź" - 'idzie jeść', też sztywne 'żeby', np. "ać pokój walczy" - 'walczy o pokój'
+
||owamten, wamten|| || || || || || ||="tenr 4 ."="wam ten"
 
|-
 
|-
||ąc|| || || || || || ||imiesłów, kiedy np. "je", "w kiedy" ani "zo" nie pasuje; raczej angielskie '<nowiki/>''by singing''<nowiki/>' niż '<nowiki/>''singing''<nowiki/>'; a może przy podmiocie, z grubsza jako "ko hacz"
+
||onamten, namten|| || || || || || ||="tenr 5 ."="nam ten"
 
|-
 
|-
||niż|| ||ol|| || ||than|| ||porównanie (stopień wyższy), <del>uzupełnione przez "tol"</del> <ins>skrót od "niź ta ... li", np. "niż piesk wesoł" - 'weselszy niż pies'</ins>
+
||si|| || || || || || ||="sinr 1.", ściśle wspomniany ostatnio
 
|-
 
|-
||ninż|| || || || || || ||skrót od "niź tę ... li"
+
||sienr|| || || || || || ||="sinr ... coś", ściśle ''n''-ta od końca pełna konstrukcja (ale w sumie kiedy to się opłaca, a liczenie nie jest zbyt trudne?)
 
|-
 
|-
||niumż|| || || || || || ||skrót od "niź tmu ... li"
+
||cien|| || || || || || ||wspomniany ostatnio, coś między "ten" a "si" czy "jgo ..."
 
|-
 
|-
||<del>taw,</del> jacz|| || || || || || ||porównanie, skrót od "jak ta ... li", np. "jacz piesk wesoł" - 'wesoły jak pies', "jacz słońce światło" - 'światło słoneczne (takie jak słońca)'
+
||taki, tki|| || || || || || ||'taki', trochę ściślejsze niż "ten", raczej ogólniejsze niż "kia to", por. "jki"
 
|-
 
|-
||jancz|| || || || || || ||skrót od "jak tę ... li"
+
||otaki, tok|| || || || || || ||'taki sam, jak wskazany' (?)
 
|-
 
|-
||jomcz|| || || || || || ||skrót od "jak tmu ... li"
+
||ojtaki, tojk|| || || || || || ||'taki, jak wskazany, w okolicy, czy coś', por. "jont" (?)
 
|-
 
|-
||ziacz|| || || || || || ||ściślejsze porównanie, skrót od "ziak ta ... li"
+
||siaki, śki|| || || || || || ||'taki, jak ostatni wspomniany' (?)
 
|-
 
|-
||ziancz|| || || || || || ||skrót od "ziak tę ... li"
+
||ciaki, ćki|| || || || || || ||'taki, jak wspomniany', por. "cien" (?)
 
|-
 
|-
||ziomcz|| || || || || || ||skrót od "ziak tmu ... li"
+
||jakiś, kiś|| || || || ||какой-то|| ||'nie wiadomo, jaki' (nie w sensie "tki" itp.)
 
|-
 
|-
||im||je|| || || || || ||np. "szesz im ta domk duż ta si domk drogi" - 'Im dom jest większy, tym droższy.'
+
||kolwiek, lwiek, kwiek||irgend||ajn|| ||нибудь|| || ||'jakikolwiek, nie ważne, jaki' (nie w sensie "tki" itp.)
 
|-
 
|-
||ów|| || || ||ов|| || ||skrót od "kia owy", mętny dopełniacz
+
||wiem|| || || ||кое|| || ||'mówiący wie, jaki' (?)
 
|-
 
|-
||numer, num||numer||numer|| ||номер||number|| ||liczebnik porządkowy
+
||wiesz|| || || || || || ||'słuchający wie, jaki' - ale z drugiej strony chyba przy każdym użyciu "ten" powinien wiedzieć (?)
 
|-
 
|-
||remun, mun, rem||remun||remun|| ||ремон||rebmun|| ||liczebnik porządkowy od końca, np. "remun 1 ." - 'ostatni', "remun 2 ." - 'drugi od końca' ?
+
||tywiesz, twiesz|| || || || || || ||'słuchający wie, jaki, a mówiący nie wie' (?)
 
|-
 
|-
||ywo, ɣwo|| ||s ? es|| || ||es ?|| ||wyrazy złożone niezachowujące znaczenia drugiego członu, np. "ɣwo wod lilia" <del>("ɣwo wod kby lilia"?)</del> - lilia wodna, "ɣwo ręka but" ("ɣwo łap but" skoro "ręka" to "krak łap") <del>("ɣwo ręka kby but"?)</del> - rękawiczka <del>(a może jednak "ica ręk")</del>, <del>"ɣwo żab płyń" - pływanie żabką</del>
+
||<del>niniejszy</del>|| || || || || || ||np. "prawdą zon dieviel dokładnie osiem słowo niniejszy zdanie" (''w tym przykładzie "osiem" to niefunkcja - przestarzałe prowizoryczne podejście''), "w niniejszy arnia oi żre" - 'w tej stołówce (w której jestem)', "dziś"="niniejszy doba", <del>"ja"="niniejszy coś"</del>, "prawdą niniejszy der ja dziękuje" - niniejszym dziękuję
 
|-
 
|-
||ywy, ɣwy|| || ||ess ?|| ||ess ?|| ||wyrazy złożone zachowujące znaczenie drugiego członu, np. "ɣwy żab płyń" - 'pływanie żabką'
+
||<del>niniejszym</del>||<del>hiermit</del>|| || || ||<del>herby</del>|| ||?
 
|-
 
|-
||ywon, ɣwon|| || || || || || ||="ɣwo ny"
+
||niny, nin|| || || || || || ||np. "szesz zon siem dośk słowo nin zdanie", "szesz nin jor dziękuj" - 'niniejszym dziękuję' ~= "dziękuję"
 
|-
 
|-
||ywyn, ɣwyn|| || || || || || ||="ɣwy ny"
+
||tuny, tun|| || || || || || ||np. "w tun rnia oj żre" - 'w tej stołówce (w której jestem)', "dziś"="tun doba"
 
|-
 
|-
||najz||ste|| || || || || ||stopień najwyższy dla danego zbioru, np. "najz duży małpa" - 'największa małpa', "najz kappa bę ba jor lubk piłk" - 'moja ulubiona piłka'; por. "naj"
+
||następujący, nacy, <del>ncy</del>, nac, nast, poniższy, <del>ższy</del>|| || || || || || ||(?)
 
|-
 
|-
||jakna, kna|| || || || || || ||stosunkowo, np. "kna duż myszk" - 'duża (jak na mysz) mysz', (?) "szesz ta kle kna ɣwoś dob pirat bez dob" - 'typowy dobry pirat jest zły'
+
||powyższy, wyższy, ższy, szy|| || || || || || ||(?)
 
|-
 
|-
||niź|| || || || || || ||stopień wyższy, uzupełnione przez "li", np. "prawdą den ty niź den Karol li der ja lubi" - 'lubię cię bardziej niż Karola'
+
||zeszły||vorig|| || || || || ||np. zeszły rok, ="przedzeszły 1 .", "wczoraj"="zeszły doba"
 
|-
 
|-
||jak||wie||kiel|| ||как||like|| ||porównanie uzupełnione przez "li", np. "jak ta chom li piszcz" - 'piszczenie jak chomik' (="jacz chom piszcz")
+
||przyszły, pszły|| || || || || || ||np. przyszły rok, ="poprzyszły 1 .", "jutro"="przyszły doba"
 
|-
 
|-
||ziak|| || || || || || ||ściślejsze porównanie uzupełnione przez "li", ale jak właściwie działa
+
||oten, ont|| || || || || || ||wskazany
 
|-
 
|-
||hnacz|| || || || || || ||np. "hnacz bem" to "kmu ... coś", zob. "heń" i "hacz"
+
||ojten, jont|| || || || || || ||jakoś wskazany, obecny, coś między "ont" a "ten"
 
|-
 
|-
||lnacz|| || || || || || ||~="je ludź hnacz", np. "lnacz bem" to "kmu ... ludź", zob. "leń" i "lacz"
+
||każdy, każd||jeder|| || || ||every|| ||kwantyfikator ogólny
 
|-
 
|-
||nacz|| || || || || || ||do czegoś służy; por. "acz", "enie"; np. "nacz w na ! siedzi" - 'miejsce do siedzenia', (?) "nacz <del>derm</del> <ins>der</ins> syn"="mama", "nacz <del>derm</del> <ins>der</ins> je A syn"="<del>derm</del> <ins>der</ins> A mama"
+
||żaden, żad||kein|| || ||никакой||kno|| ||nie istnieje
 
|-
 
|-
||nący, ɣnąc, nąc|| || || || || || ||do czegoś służy (czasownik), "szesz ta herbat ɣnąc bę pij" - 'herbata służu do picia (jej)' ~="szesz je herbat eń pij" - 'herbata jest piciem (napojem)'
+
||plusżaden, pżad||plusein, pein|| || ||плюсникакой, пникакой||plusno, pno|| ||pozytywne 'żaden', zaprzeczony kwantyfikator szczególny na końcu kwantyfikatorów szczególnych, np. "szesz tor tę pżad śnieg żre" - 'jesz, ale nie jesz śniegu' (~istnieje takie ż - "żre", że "tor ż" i nie istnieje takie ś - "śnieg", że "tę ś ż"), (?) "szesz tor tę je pżad śnieg coś żre" - 'jesz coś, co nie jest śniegiem' (~istnieje takie ż - "żre" i c - "coś", że "tor ż", "tę c ż" i nie istnieje takie ś - "śnieg", że "je ś c")
 
|-
 
|-
||<del>poza</del> pona|| || || || || || ||np. "szensz w pona 2 godzina mecz ta on do <del>tma</del> <ins>ta</ins> się dom wróć" - 'dwie godziny po meczu wrócił do domu', "pona A B"="nlel A po ! B"
+
||pewien||gewiss|| || || ||certain|| ||kwantyfikator szczególny przed ogólnymi, (?) dodatkowo "szesz ta 2 pewien kotk tę 3 myszk goń" - 'istnieją dwa koty takie, że każdy z nich goni trzy myszy' czyli 'dwa koty gonią po trzy myszy' (a może po prostu "szesz ta każd okz 2 kotk tę 3 myszk goń")
 
|-
 
|-
||ponaen, ponan|| || || || || || ||np. "szensz w ponan 2 godzina mecz ta on do ten stadion idź" - 'dwie godziny przed meczem przyjechał na stadion', "ponan A B"="nlel A pon ! B"
+
||zwykle, kle||typisch, pisch|| || || ||typical, pical|| ||zwykle, przeciętny, użycie w praktyce ważne ale niedodefiniowane
 
|-
 
|-
||poprzyszły|| || || || || || ||np. "poprzyszły 2. doba"="pojutrze"
+
||cały, cał||ganz|| || || ||whole|| ||'cały', coś jak "każd" dla jednostki, ale kiedy można tego użyć?, por. "dzdrow"
 
|-
 
|-
||przedzeszły|| || || || || || ||np. "przedzeszły 2. doba"="przedwczoraj"
+
||caławy, caław, cław|| || || || || || ||ma się do "cał" jak "kle" do "każd", np. "szesz ta cław tygrys i ny pomarańcz ny węg", "szesz ta cław ɣwon śnieg miś ny śnieg"
 
|-
 
|-
||takiże, tże|| || || || || || ||uzupełnione przez "li", np. "tże jor oj ta li krocz tornistr" - 'tornister, który noszę', "kia" itp. ~="tże ta li" itp.
+
||jaki, <del>jak</del> jki, ki|| || || || || || ||~'jaki', ogólniejsze niż "kia co", odpowiada "tki"
 
|-
 
|-
||jego, jgo||sein|| || ||его||his|| ||to, co ktoś nazywa jakoś, np. "jgo Marysia " taen ny niebo wyś kafelek '" - 'to, co Marysia nazywa "taen ny niebo owyś kafelek" (niebieskie kafelkowe coś)', "jgo on" odpowiada polskiemu "jego" w tym znaczeniu, zob. "twój"
+
||jakiż, jkiż, kiż|| || || || || || ||zastępuje "ki" w mowie zależnej, por. "kżeż"
 
|-
 
|-
||sinr|| || || || || || ||pierwszy argument to liczba, drugi to rzeczownik, oznacza ściśle ''n''-te od końca użycie rzeczownika, np. "szensz ta er czło tę kia ga piesk er czło widź szensz bo to ta sienr 2 . czło o mno kotk ną myśl" - 'Mężczyzna zobaczył mężczyznę, który szczekał. Dlatego pierwszy mężczyzna pomyślał o kotach.'; por. "si", "sienr", "się"
+
!colspan=8|przyimki, miejsce (w czasoprzestrzeni) - funkcje 1-argumentowe
 
|-
 
|-
||ilil|| || || || || || ||definiuje użycie "lili" zamiast "li", np. "tże ilil 1 . ta kę ta Marek niź ta Karol tę tgo się kotk li lubk piesk oj ta lili 1 . krocz piłk" - 'piłka niesiona przez psa, którego Marek lubi bardziej niż Karol swojego kota'
+
||na||auf||sur|| ||на||on|| ||
 
|-
 
|-
||blili|| || || || || || ||np. "blili bę 1 ." ma się do "bli bę" jak "lili 1 ." do "li", np. "jes ilil 1 . ta kia jacz jak w lili 1 . li ryb coś ny wod piesk tę blili bę 1 . goń" - 'pies mokry jak ryba, która jest jak w (argumencie przy "ta"), goni (argument przy "tę")'
+
||naen <del>nan</del>||aufen||suren|| ||наэн|| || ||'pod (~na którym)', np. "w naen kura grzęda" - 'grzęda pod kurą', "szesz w naen farba co" - 'co jest pod farbą'
 
|-
 
|-
||żeż|| || || || || || ||z liczebnikiem tworzy pytania itp. do mowy zależnej, "żeż 1 . co"="cóż", "żeż 1 . to"="toż", "szesz ta kto że ta któż że ta żeż 2 . kto tę cóż gotuj pyta pyta" - ~'kto się pyta ˛ kto się pyta ˛ kto gotuje , i o gotowanie czego się pyta' [http://jezykotw.webd.pl/f/index.php?topic=349.0], wyspecjalizowana forma "eże"
+
||nak|| || || || || || ||'na (końcu)', np. "w nak smycz piesk" - 'pies na smyczy', "w nak patyk lody" - 'lody na patyku' (?)
 
|-
 
|-
||czyżeż|| || || || || || ||z liczebnikiem tworzy pytania do mowy zależnej, "czyżeż 1 ."="czyż", skrót od "kżeż ... czy !"
+
||między||zwischen||inter||imbe|| || || ||
 
|-
 
|-
||tenr|| || || || || || ||z argumentem oznacza coś innego niż "ten" i "tamten", np. "siesz jor tę i ten piłk i tamten piłk tenr 3 . piłk bierz" - 'Biorę tę, tamtą i siamtą piłkę.', "tenr 1 ."="ten", "tenr 2 ."="tamten", "tenr 3 ."="siamten", "tenr 4 ."="wamten", "tenr 5 ."="namten", ="tamr ... ten"
+
||koło, koł||neben||apud|| || || || ||koło + D, przy + Msc
 
|-
 
|-
||tamr|| || || || || || ||jeszcze inny (tylko sugeruje), "tamr ... on"="tonr", "onr ... ten"="tenr" itp., "tamr 1 ." nic nie znaczy, "tamr 2 ."="tam", "tamr 3 ."="siam", "tamr 4 ."="wam", "tamr 5 ."="wam"
+
||u||bei|| || || || || ||np. "szesz w u ty ja" - 'jestem u ciebie' (?) (a może "szesz w <del>tma</del> <ins>ta</ins> ty dom ja")
 
|-
 
|-
||pamr|| || || || || || ||inny niż "tamr" z odpowiednim numerem, ~="je pżad si tamr A B B"
+
||przy ? nrzy|| || || || || || ||przy + D (dotykając) (?)
 
|-
 
|-
||tnor|| || || || || || ||="ta ten"
+
||<del>pod</del> naden||<del>unter</del> überen||<del>sub</del> superen|| || || || ||'pod' (przeciwieństwo 'nad')
 
|-
 
|-
||tnorn|| || || || || || ||="tę ten"
+
||nad||über||super|| ||над||over|| ||
 
|-
 
|-
||tnorm|| || || || || || ||="tmu ten"
+
||<del>za</del> przeden|| ||<del>malantaux</del> antauxen|| || ||overen|| ||'za' (przestrzeń)
 
|-
 
|-
||tnors|| || || || || || ||="tgo ten"
+
||przed|| ||antaux|| || || || ||'przed' + N (przestrzeń)
 
|-
 
|-
||tnonz|| || || || || || ||="zon ten"
+
||<del>przede</del> poen, pon||nachen||antauxs||epe||посльеэн||afteren|| ||'przed' + N (czas)
 
|-
 
|-
||tnorw|| || || || || || ||="ów ten"
+
||po <del>przedeen</del>||nach||<del>malantauxs</del> antauxsen|| ||послье||after|| ||'po' + Msc (czas)
 
|-
 
|-
||tnorj|| || || || || || ||="je ten"
+
||wew|| || || || || || ||'w' + Msc, wewnątrz pojemnika (?)
 
|-
 
|-
||śnor|| || || || || || ||="ta si"
+
||poza||außer|| || || || || ||'poza' + N
 
|-
 
|-
||śnorn|| || || || || || ||="tę si"
+
||blisko, blisk||nah|| || || || || ||np. "szesz w blisk Kraków chom" - 'Blisko Krakowa jest chomik.'
 
|-
 
|-
||śnorm|| || || || || || ||="tmu si"
+
||daleko, dlko, dko||weg|| || || || || ||np. "szesz w dko Kraków chom" - 'Daleko od Krakowa jest chomik.', "czy od dko tu tor jedź" - 'Czy jedziesz z daleka?'
 
|-
 
|-
||śnors|| || || || || || ||="tgo si"
+
||kiedy, gdy||wenn||kiam|| ||когда||when|| ||'wtedy, kiedy jest/był/będzie' (pytanie to "w gdy co")
 
|-
 
|-
||śnonz|| || || || || || ||="zon si"
+
||gdzie||wo||kie|| ||где||where|| ||'tam, gdzie jest/był/będzie' (pytanie to "w gdzie co")
 
|-
 
|-
||śnorw|| || || || || || ||="ów si"
+
||trag, ubr||trag|| || || || || ||~'na' (ubranie), np. "szesz ta w ubr ja piżama ny nieb"
 
|-
 
|-
||śnorj|| || || || || || ||="je si"
+
||tragen, ubren||tragen|| || || || || ||~'w' (ubranie), np. "szesz ta w ubren kia ny krew bluza ę czło bez duż"
 
|-
 
|-
!colspan=8|przyimki, miejsce (w czasoprzestrzeni) - funkcje 1-argumentowe
+
||za|| || || || || || ||'za' + B (czas, ileś np. minut od teraz)
 
|-
 
|-
||na||auf||sur|| ||на||on|| ||
+
||<del>temu</del> zaen|| || || || || || ||... 'temu' (czas)
 
|-
 
|-
||naen <del>nan</del>||aufen||suren|| ||наэн|| || ||'pod (~na którym)', np. "w naen kura grzęda" - 'grzęda pod kurą', "szesz w naen farba co" - 'co jest pod farbą'
+
!colspan=8|liczebniki itp. - funkcje 1-argumentowe
 
|-
 
|-
||nak|| || || || || || ||'na (końcu)', np. "w nak smycz piesk" - 'pies na smyczy', "w nak patyk lody" - 'lody na patyku' (?)
+
||okaz, okz|| || || || || || ||np. "je kto okz 2 ka brat" - 'która z dwu sióstr', może też jako trochę inne znaczenie "okz my"="nas", "okz mwy"="nwas", "okz wy"="was"
 
|-
 
|-
||między||zwischen||inter||imbe|| || || ||
+
||raz|| || || || || || ||="tle 1 ." ? "tle dokładnie 1 .", bez tego może równie dobrze chodzić o liczbę pojedynczą jak i mnogą (?) (ale czy domyślnie nie mówimy, że istnieje jeden, chociaż "ten" może utworzyć grupę), przy okazji może dzielić liczby, np. "1 1 raz 2 5 0 kotk" - 'jedenaście dwieście pięćdziesiątek kotów'
 
|-
 
|-
||koło, koł|| ||apud|| || || || ||koło + D, przy + Msc
+
||mno|| || || || || || ||liczba mnoga, ="tle kilk"
 
|-
 
|-
||u||bei|| || || || || ||np. "prawdą w u ty ja" - 'jestem u ciebie' (?) (a może "prawdą w <del>derm</del> <ins>der</ins> ty dom ja")
+
||<del>wiele, wle ?</del> wielu, wlu|| || || || || || ||="tle dżo"
 
|-
 
|-
||przy ? nrzy|| || || || || || ||przy + D (dotykając) (?)
+
||<del>bezwiele, bwle, ble ?</del> bezwielu, bwlu, blu|| || || || || || ||="tle bez dżo"
 
|-
 
|-
||<del>pod</del> naden||<del>unter</del> überen||<del>sub</del> superen|| || || || ||'pod' (przeciwieństwo 'nad')
+
||<del>dwaj</del>|| || || || || || ||<del>="tle 2 ."</del>
 
|-
 
|-
||nad||über||super|| ||над||over|| ||
+
||<del>trzej</del>|| || || || || || ||<del>="tle 3 ."</del>
 
|-
 
|-
||<del>za</del> przeden|| ||<del>malantaux</del> antauxen|| || ||overen|| ||'za' (przestrzeń)
+
||<del>czterej</del>|| || || || || || ||<del>="tle 4 ."</del>
 
|-
 
|-
||przed|| ||antaux|| || || || ||'przed' + N (przestrzeń)
+
||<del>pięciu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 5 ."</del>
 
|-
 
|-
||<del>przede</del> poen, pon||nachen||antauxs||epe||посльеэн||afteren|| ||'przed' + N (czas)
+
||<del>sześciu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 6 ."</del>
 
|-
 
|-
||po <del>przedeen</del>||nach||<del>malantauxs</del> antauxsen|| ||послье||after|| ||'po' + Msc (czas)
+
||<del>siedmiu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 7 ."</del>
 
|-
 
|-
||wew|| || || || || || ||'w' + Msc, wewnątrz pojemnika (?)
+
||<del>ośmiu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 8 ."</del>
 
|-
 
|-
||poza||außer|| || || || || ||'poza' + N
+
||<del>dziewięciu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 9 ."</del>
 
|-
 
|-
||blisko, blisk|| || || || || || ||np. "szesz w blisk Kraków chom" - 'Blisko Krakowa jest chomik.'
+
||<del>dziesięciu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 0 ."</del>
 
|-
 
|-
||daleko, dlko, dko|| || || || || || ||np. "szesz w dko Kraków chom" - 'Daleko od Krakowa jest chomik.', "czy od dko tu tor jedź" - 'Czy jedziesz z daleka?'
+
||<del>jedenastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 1 ."</del>
 
|-
 
|-
||kiedy, gdy||wenn||kiam|| ||когда||when|| ||
+
||<del>dwunastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 2 ."</del>
 
|-
 
|-
||gdzie||wo||kie|| ||где||where|| ||
+
||<del>trzynastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 3 ."</del>
 
|-
 
|-
||trag, ubr||trag|| || || || || ||~'na' (ubranie), np. "szesz ta w ubr ja piżama ny nieb"
+
||<del>czternastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 4 ."</del>
 
|-
 
|-
||tragen, ubren||tragen|| || || || || ||~'w' (ubranie), np. "szesz ta w ubren kia ny krew bluza ę czło bez duż"
+
||<del>piętnastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 5 ."</del>
 
|-
 
|-
||za|| || || || || || ||'za' + B (czas, ileś np. minut od teraz)
+
||<del>szesnastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 6 ."</del>
 
|-
 
|-
||<del>temu</del> zaen|| || || || || || ||... 'temu' (czas)
+
||<del>siedemnastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 7 ."</del>
 
|-
 
|-
!colspan=8|kwantyfikatory itp. - funkcje 1-argumentowe
+
||<del>osiemnastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 8 ."</del>
 
|-
 
|-
||ten||dies||tio|| ||этот||the|| ||zaimek wskazujący, coś w rodzaju rodzajnika określonego, słuchacz powinien się domyślić z kontekstu. Może oznaczać ten albo taki. (Taki to też "taen to" albo może nawet "taen ny to", jeśli jest potrzebna większa precyzja.) Zwykle najbardziej poręczne jest umieszczenie jednego "ten" gdzieś wysoko, nawet przy całym zdaniu (zobacz przykłady na tej stronie). "szesz w koł tujter drzwi szesz ta ten klamka ny traw" - 'Tu są drzwi. Klamka (''nie:'' Ta klamka) jest zielona'. (Kwadracik pisał chyba kiedyś, że to różnica między prawdziwym rodzajnikiem, a zaimkiem wskazującym.), ~="tenr 1 ."
+
||<del>dziewiętnastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 9 ."</del>
 
|-
 
|-
||<del>tuten</del> tentu|| || || || || || ||~="ten w tu", 'ten tu' (?)
+
||<del>dwudziestu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 2 0 .", itp.</del>
 
|-
 
|-
||tentam|| || || || || || ||~="ten w tam", 'ten tam' (?)
+
||dokładnie|| || || || || || ||'nie więcej' przed "tle", np. "szesz zon ja tle dokładnie 2 . krak krocz" - 'Mam dokładnie dwie nogi.'
 
|-
 
|-
||tamten|| || || ||тот|| || ||inny niż "ten", ="tenr 2 ."="tam ten"
+
||conajmniej|| || || || || || ||(?) przed "tle"
 
|-
 
|-
||siamten|| || || || || || ||="tenr 3 ."="siam ten"
+
||dośk|| || || || || || ||'nie więcej' przed liczbą, np. "szesz zon ja tle 2 . dośk krak krocz"="szesz zon ja 2 dośk krak krocz" - 'Mam dokładnie dwie nogi.'. Wychodzi "szesz 6 dośk 2 okz 4 coś", czyli 'jest sześć par w grupie czterech przedmiotów'
 
|-
 
|-
||owamten, wamten|| || || || || || ||="tenr 4 ."="wam ten"
+
||nyr|| || || || || || ||sprawia, że liczby tworzą liczebniki porządkowe, np. "2 3 nyr piesk"="num 2 3 . piesk" - '23. pies', ? "2 raz 3 4 nyr piesk"="2 raz num 3 4 . piesk"="2 num 3 4 . piesk" - 'dwa 34. psy'
 
|-
 
|-
||onamten, namten|| || || || || || ||="tenr 5 ."="nam ten"
+
||ryn|| || || || || || ||sprawia, że liczby tworzą liczebniki porządkowe od końca, np. "2 3 ryn piesk"="rem 2 3 . piesk" - '23. od końca piesk', ? "2 raz 3 4 ryn piesk"="2 raz rem 3 4 . piesk"="2 rem 3 4 . piesk" - 'dwa 34. od końca psy'
 
|-
 
|-
||si|| || || || || || ||="sinr 1.", ściśle wspomniany ostatnio
+
!colspan=8|przypadki, przyimki, przyimkopodobne spójniki itp. - funkcje 2-argumentowe
 
|-
 
|-
||sienr|| || || || || || ||="sinr ... coś", ściśle ''n''-ta od końca pełna konstrukcja (ale w sumie kiedy to się opłaca, a liczenie nie jest zbyt trudne?)
+
||der, ta||der||o||ni||та||I||ga||mianownik (podmiot), dopełniacz w odniesieniu do sytuacji, które nie oznaczają posiadania, a przypominają 'dla', np. "ta ja ka mam" - moja matka, dla mnie jest matką ("tma" mogłoby być alternatywą, ale w sumie nie jest potrzebne)
 
|-
 
|-
||cien|| || || || || || ||wspomniany ostatnio, coś między "ten" a "si" czy "jgo ..."
+
||den, tę||den||on||nye||ту||him||o||biernik
 
|-
 
|-
||taki, tki|| || || || || || ||'taki', trochę ściślejsze niż "ten", raczej ogólniejsze niż "kia to", por. "jki"
+
||dem, temu, tmu||dem||als||n||тому|| || ||celownik (bardziej aktywne z dwóch dopełnień)
 
|-
 
|-
||otaki, tok|| || || || || || ||'taki sam, jak wskazany' (?)
+
||des, tego, tgo||des||des||va||того||of|| ||dopełniacz (posesyw), ~="kę ta ... posiada ..." (o ile "posiada" będzie)
 
|-
 
|-
||ojtaki, tojk|| || || || || || ||'taki, jak wskazany, w okolicy, czy coś', por. "jont" (?)
+
||pogo, pgo|| || || || || || ||(z ''pod'' i ''tego'') dopełniacz jako czyiś pracownicy, podwładni, poddani (?), "pgo ty ludź"~="acz dla ty pracuj" (a może nie zawsze), pgo ty acz fałszuj"~="acz dla ty fałszuj"
 
|-
 
|-
||siaki, śki|| || || || || || ||'taki, jak ostatni wspomniany' (?)
+
||de|| || || || || || ||aŭtor
 
|-
 
|-
||ciaki, ćki|| || || || || || ||'taki, jak wspomniany', por. "cien" (?)
+
||<del>derm, tema, tma</del>||<del>derm</del>||<del>del</del>|| ||<del>тома</del>|| || ||<del>dopełniacz w odniesieniu do sytuacji, które nie oznaczają posiadania, a przypominają dla, np. "tma ja ka mam" - moja matka, dla mnie jest matką</del> patrz "ta"
 
|-
 
|-
||jakiś, kiś|| || || || ||какой-то|| ||'nie wiadomo, jaki' (nie w sensie "tki" itp.)
+
||mit, ||mit||per||nen||той, тем||with|| ||narzędnik, oznacza narzędzie itp., np. "szesz tą dło kop kop"; a czy obejmuje "jtą", "pszo" i "pszon"
 
|-
 
|-
||kolwiek, lwiek, kwiek||irgend||ajn|| ||нибудь|| || ||'jakikolwiek, nie ważne, jaki' (nie w sensie "tki" itp.)
+
||miti, itą, jtą||miti||peri|| ||итой, итем||withi|| ||narzędnik, oznacza środek, coś co się zużywa, np. "szesz jtą jdło myj myj", "szesz jtą powietrze oddycha" (a może "szesz tę powietrze oddycha")
 
|-
 
|-
||wiem|| || || ||кое|| || ||'mówiący wie, jaki' (?)
+
||pieszo, pszo|| || || || ||wath|| ||z "idź" itp., oznacza to, (na) czym się jedzie czy płynie (jak samochód albo koń)
 
|-
 
|-
||wiesz|| || || || || || ||'słuchający wie, jaki' - ale z drugiej strony chyba przy każdym użyciu "ten" powinien wiedzieć (?)
+
||pszon|| || || || || || ||z "idź" itp., oznacza to, (na) czym się jedzie czy płynie (jak koła albo nogi), np. "szesz pszon noga krocz"="szesz pszon krak krocz krocz" - 'chodzi na nogach', "szesz pszon ręka krocz"="szesz pszon krak łap krocz" - 'chodzi na rękach' (nie mylić z "pszoen": "szesz ta pszoen tor krocz koń corj kolor" - 'Jakiego koloru jest koń, na którym jedziesz?'; od "pszon" jest oczywiście "pszonen")
 
|-
 
|-
||tywiesz, twiesz|| || || || || || ||'słuchający wie, jaki, a mówiący nie wie' (?)
+
||pszow|| || || || || || ||z "idź" itp., oznacza miejsce w pojeździe zajmowane przez przemieszczającego się (jak fotel w samochodzie czy plecak, w którym są niesione książki), np. "szesz ta Jaś pszo pociąg pszon skr kółk pszow pod fotel od Toruń do Poznań wzdłuż tor jedź"-'Jaś jedzie pociągiem na kołach pod fotelem z Torunia do Poznania po torach.', "ta A pszow B idź"~="ta i A wen się B idź"
 
|-
 
|-
||<del>niniejszy</del>|| || || || || || ||np. "prawdą zon dieviel dokładnie osiem słowo niniejszy zdanie" (''w tym przykładzie "osiem" to niefunkcja - przestarzałe prowizoryczne podejście''), "w niniejszy arnia oi żre" - 'w tej stołówce (w której jestem)', "dziś"="niniejszy doba", <del>"ja"="niniejszy coś"</del>, "prawdą niniejszy der ja dziękuje" - niniejszym dziękuję
+
||z||zusammenmit, zmit|| || ||с||togetherwith, twith|| ||'(razem) z + N', "z żad", "z nie" albo "z pżad" to 'bez'
 
|-
 
|-
||<del>niniejszym</del>||<del>hiermit</del>|| || || ||<del>herby</del>|| ||?
+
||poŭ||ausch|| || ||пои||insh|| ||="ŭoŭ w !", 'po (język), w (itp.)', np. "poŭ pollok" - 'w polloku', "poŭ ski Polska" - 'po polsku', też alfabet, np. "poŭ cyrylica" - 'cyrylicą', "szersz jor poŭ Linux pracuj" - 'pracuję pod Linuksem', "siesz fikt ta koń poŭ takt oj ta ogon nieś" - ''Fikcyjnie koń macha ogonem.'
 
|-
 
|-
||niny, nin|| || || || || || ||np. "szesz zon siem dośk słowo nin zdanie", "szesz nin jor dziękuj" - 'niniejszym dziękuję' ~= "dziękuję"
+
||poŭd|| || || || || || ||="ŭoŭ od !", 'z (jakiegoś język itp.)', np. tłumaczyć, por. "gidź"
 
|-
 
|-
||tuny, tun|| || || || || || ||np. "w tun rnia oj żre" - 'w tej stołówce (w której jestem)', "dziś"="tun doba"
+
||dŭop|| || || || || || ||="ŭoŭ do !", 'na (jakiś język itp.)', np. tłumaczyć, por. "gidź"
 
|-
 
|-
||następujący, nacy, <del>ncy</del>, nac, nast, poniższy, <del>ższy</del>|| || || || || || ||(?)
+
||<del>przoŭ</del> przeŭ|| || || || || || ||="ŭoŭ przez !" to funkcja dwuargumentowa, jak w "czy przeŭ UTF-32 coś" - 'Czy robi się coś przez UTF-32?' (raczej podobno tak, np. konwertuje), por. "gidź", nie mylić z "pszoł"
 
|-
 
|-
||powyższy, wyższy, ższy, szy|| || || || || || ||(?)
+
||w||in||en||mi||в||in|| ||'w + Msc', też typu 'w środę'
 
|-
 
|-
||zeszły||vorig|| || || || || ||np. zeszły rok, ="przedzeszły 1 .", "wczoraj"="zeszły doba"
+
||od|| ||de||llo|| || || ||'z + D, skądś' (z czasownikiem), np. "od Kraków jedź" - 'jedzie z Krakowa'
 
|-
 
|-
||przyszły, pszły|| || || || || || ||np. przyszły rok, ="poprzyszły 1 .", "jutro"="przyszły doba"
+
||do|| ||al||nna|| || || ||'w + B, dokądś, do wnętrza' (z czasownikiem), np. "do Kraków jedź" - 'jedzie do Krakowa'
 
|-
 
|-
||oten, ont|| || || || || || ||wskazany
+
||cod|| || || || || || ||'z + D, (pochodzący) skądś' (z rzeczownikiem), np. "cod Kraków acz gotuj" - 'kucharz z Krakowa'
 
|-
 
|-
||ojten, jont|| || || || || || ||jakoś wskazany, obecny, coś między "ont" a "ten"
+
||cdo|| || || || || || ||'w + B, (przeznaczony) dokądś, do wnętrza' (z rzeczownikiem), np. "cdo Kraków list" - 'list do Krakowa'
 
|-
 
|-
||każdy, każd||jeder|| || || ||every|| ||kwantyfikator ogólny
+
||uk|| || || || || || ||'od czegoś', np. "szesz jor uk stół odwrócony" - 'jestem odwrócony od stołu', "uk Kraków jedź" - 'jedzie od strony Krakowa'
 
|-
 
|-
||żaden, żad||kein|| || ||никакой||kno|| ||nie istnieje
+
||ku|| || || || || || ||'w kierunku czegoś', np. "szesz jor ku stół odwrócony" - 'jestem odwrócony w stronę stołu', "ku Kraków jedź" - 'jedzie na Kraków'
 
|-
 
|-
||plusżaden, pżad||plusein, pein|| || ||плюсникакой, пникакой||plusno, pno|| ||pozytywne 'żaden', zaprzeczony kwantyfikator szczególny na końcu kwantyfikatorów szczególnych, np. "szesz tor pżad śnieg żre" - 'jesz, ale nie jesz śniegu' (~istnieje takie ż - "żre", że "tor ż" i nie istnieje takie ś - "śnieg", że "tę ś ż"), (?) "szesz tor tę je pżad śnieg coś żre" - 'jesz coś, co nie jest śniegiem' (~istnieje takie ż - "żre" i c - "coś", że "tor ż", "tę c ż" i nie istnieje takie ś - "śnieg", że "je ś c")
+
||aŭs, iz, ęz <del>z</del>|| ||el|| || || || ||'z + D (materiał)' (z czasownikiem), np. "tę kula iz glina rób" - 'robi kulę z gliny'
 +
|-'
 +
||wę|| ||je|| || || || ||'w (warkocz zaplatać), na (coś przerabiać)' (z czasownikiem), np. "tę ogórk wę plastr krój" - 'kroi ogórek na plasterki', por. esp. '<nowiki/>''je''<nowiki/>'
 
|-
 
|-
||pewien||gewiss|| || || ||certain|| ||kwantyfikator szczególny przed ogólnymi, (?) dodatkowo "szesz ta 2 pewien kotk tę 3 myszk goń" - 'istnieją dwa koty takie, że każdy z nich goni trzy myszy' czyli 'dwa koty gonią po trzy myszy' (a może po prostu "szesz ta każd okz 2 kotk tę 3 myszk goń")
+
||caŭs, ciz, cęz|| || || || || || ||'z + D (materiał)' (z rzeczownikiem), np. "ciz glina kula" - 'kula z gliny'
 
|-
 
|-
||zwykle, kle|| || || || || || ||zwykle, przeciętny, użycie w praktyce ważne ale niedodefiniowane
+
||cwę|| || || || || || ||'(przeznaczone) na coś' (z rzeczownikiem), np. "cwę kiełbasa mięso" - 'mięso na kiełbasę'
 
|-
 
|-
||cały, cał||ganz|| || || ||whole|| ||'cały', coś jak "każd" dla jednostki, ale kiedy można tego użyć?, por. "dzdrow"
+
||przez||durch||tra||ter||через||through|| ||'przez + B (droga)', "przez na schody idzie" - 'idzie po schodach'
 
|-
 
|-
||caławy, caław, cław|| || || || || || ||ma się do "cał" jak "kle" do "każd", np. "szesz ta cław tygrys i ny pomarańcz ny węg", "szesz ta cław ɣwon śnieg miś ny śnieg"
+
||wzdłuż|| || || || || || ||
 
|-
 
|-
||jaki, <del>jak</del> jki, ki|| || || || || || ||~'jaki', ogólniejsze niż "kia co", odpowiada "tki"
+
||wpoprzek|| || || || || || ||
 
|-
 
|-
||jakiż, jkiż, kiż|| || || || || || ||zastępuje "ki" w mowie zależnej, por. "kżeż"
+
||ażdo, żdo|| || || || || || ||np. "szensz ta Michał żdo gdy ta er kur ną ga er kur tańcz" - 'Michał tańczył aż kogut zapiał.', por. ""
 
|-
 
|-
!colspan=8|spójniki (matematyczne), funkcje 2-argumentowe
+
||ażod, żod|| || || || || || ||np. "szersz ta Wiesiek żod gdy świt siedź" - 'Wiesiek siedzi od świtu.', "szensz ta Karolina żod gdy siorm że sior zbyt bez duż płacz" - 'Karolina płakała odkąd powiedziano jej, że jest za mała.'
 
|-
 
|-
||i||und||kaj||ar||и||and|| ||
+
||przeciw||gegen||kontraux||pa||против||against|| ||'przeciw + C, z + N', niem. 'gegen', np. "przeciw mucha środek", "przeciw Niemcy walczy" (a może "tę Niemcy walczy")
 
|-
 
|-
||lub||oder||aux|| ||или||or|| ||
+
||zamian||imaustausch, imaus|| || ||вобмен||inexchange, inex|| ||np. odpowiadać na, sprzedawać za
 
|-
 
|-
||albo, alb||oders||auxs|| ||либо||exor, xor|| ||
+
||dla, gwoli||für||por||ann||для||for|| ||celownik typu 'sobie a muzom', dla + D, też przedmioty, ale por. "naw", "jca" itp.
 
|-
 
|-
||bądź|| || || || || || ||jedno, drugie, albo żadne, nie oba naraz
+
||o||um||pri|| ||о||about|| ||'o + B, o + Msc'
 
|-
 
|-
||ani, ni||weder||nek|| ||ни||nor|| ||
+
||zo|| ||kun|| || || || ||'z + N, o + Msc, którego częścią jest', też czasowniki, często używana odwrotność "zon", np. "zon ja ręka" - 'moja ręka', "zon metro pociąg" - 'pociąg metra', niem. 'dazu gehört'
 
|-
 
|-
||jeżeli, jeśli, śli|| || || || ||if|| ||
+
||że||dass||ke|| ||чтоо||thatt|| ||~'który znaczy, że'
 
|-
 
|-
!colspan=8|spójniki (łączą tylko wyrażenia, nie wartości logiczne), funkcje 2-argumentowe
+
||żen|| || || || || || ||~="że wong"="że wong"
 
|-
 
|-
||ili|| || || || || || ||'czy', np. "szesz tę ili kotk piesk ten tor widź" - 'Widzisz psa czy kota?', ale kiedy to nie pytanie, używamy "kiś lub" (?), np. "szesz tgo on kiś lub piesk kotk" - 'Ma psa czy kota.'
+
||żer|| || || || || || ||~="że wter"="że wter"
 
|-
 
|-
||iliż|| || || || || || ||="iliże 1 ."="eż ili !", 'czy' w mowie zależnej, np. "szesz ta Marek że tę iliż kotk piesk ten tor widź" - 'Marek pyta, czy widzisz psa czy kota?'
+
||żen|| || || || || || ||~="że wpot"="że wpot"
 
|-
 
|-
||gdyby, gdyb||würde||us|| ||еслибы, еслиб, кабы, каб||would|| ||gdyby, tryb przypuszczający
+
||żek|| || || || || || ||~="że wkoł"="że wkoł"
 
|-
 
|-
||żeby, żeb||damit|| || ||чтобы, чтоб|| || ||"szesz żeb co to" - 'po co?'
+
||byże, byż|| || || || || || ||'żeby', niem. '<nowiki/>''dass''<nowiki/>' (np. 'chcę, żeby', 'proszę, żeby', 'rozkaz, żeby'), kiedy nie wiadomo, czy ma być "tę" czy "że"<del>, zlikwidować jak "tma"?</del>
 
|-
 
|-
||musiżeby, mżeby, mżeb|| || || || || || ||np. "szsz mżeb tor żyj tor oddych" - 'musisz oddychać, żeby żyć' (?)
+
||zza|| || || ||из-за?|| || ||sztywne 'bo', np. "szesz jor zza boi drży" - 'drżę za strachu', "szesz jor zza ty dumny" - 'jestem z ciebie dumny' (a może "szesz jor torn dumny"), "szesz jor zza i chlebk wod żyj" - 'żyję o chlebie i wodzie' (?), jak potraktować "potyka" (zob.)
 
|-
 
|-
||bo||weil||cxar||an|| ||because|| ||"szesz bo co to" - 'dlaczego?', "szesz bo to co" - ~'i co z tego?'
+
||izza, jza ?|| || || || || || ||odpowiednik "zza" jako sztywny przypadek, np. "jza potyk"-'potykać się o' (?)
 
|-
 
|-
||dzięki|| || || ||благодаря|| || ||~="naszczęście bo"
+
||py|| || || || || || ||rosyjskie 'по' jako '(egzamin) z' i '(mistrzostwa) w' (?)
 
|-
 
|-
||zwiny|| || || || || || ||~="niestety bo"
+
||je||is||es||na||е|| ||desu||'[który] jest (kiedykolwiek?)', ?="jer hacz em"
 
|-
 
|-
||mimo||obwohl||malgraux|| ||несмотряна||though|| ||
+
||jer|| || || || || || ||'[który] jest (w chwili, o której mowa)', ?~="je hacz w gdy to em", "szesz jor tę kia wter em motyl '''hacz em''' gąsienica w gdy sior em poczwarka widź"="szesz jor tę kia wter jes je motyl li '''hacz em''' gąsienica w gdy sior jes je poczwarka li widź"="szesz jor tę kia wter em motyl je gąsienica poczwarka widź" - 'Widziałem coś, co było gąsienicą, a teraz jest motylem, kiedy było poczwarką' czyli 'Widziałem poczwarkę, która była gąsienicą, a teraz jest motylem.' ?
 
|-
 
|-
||bojaknie, bon|| || || || || || ||tryb rozkazujący z uzasadnieniem, np. "siesz bo jor wter zacz szalon bon jor torn gryź tor od tune idź" - 'Zaczynam szaleć, więc wyjdź, bo jak nie, to cię pogryzę.'
+
||mi||mir|| || || || || ||dotyczy warunków odczuwanych przez kogoś, "szesz mi ja ciep" - 'jest mi ciepło', "szesz mi ty ciep" - 'jest ci ciepło', por. "jo", "wrażeń"
 
|-
 
|-
||zanimby|| || || || || || ||zanim stałoby się coś, np. "szesz zanimby ten ta Karol że je Marek ten acz kradź mów ta si Marek oj ta si Karol dok zacz bez żyj" - 'Marek zabił Karola, zanim Karol powiedział, że Marek jest złodziejem.'
+
||<del>nan</del> naw|| || || || || || ||'na' w znaczeniu w stylu "wen win", np. "naw żniwa gdy coś"="wen win żniwa gdy coś" - 'czas na żniwa', por. "jca", "rnia"
 
|-
 
|-
|||| || || || || || ||np. "szesz ta Karol tę Marjan aż może nor oj nor zacz bez żyj bez nadr lubk" - 'Karol nienawidzi Marjana tak, że aż może go zabić', por. "żdo"
+
||jako, ko||als||kiels|| || ||as|| ||
 
|-
 
|-
!colspan=8|funkcje 3-argumentowe
+
||kjak|| || || || || || ||'jak' jako 'jeśli' lub 'kiedy' (lub oba naraz)
 
|-
 
|-
||kappa||kappa||kapo|| ||каппа||kappa||kappa||zamiana rządu: "prawdą der zupa kappa ben ber gotuje" - 'zupa jest gotowana' - niewymijająca odpowiedź na "prawdą der zupa co", normalnie "prawdą den zupa gotuje"; "czy w ja kappa ba w ! przyjaciel"="czy jor przyjaciel" - 'Czy mam przyjaciela?'
+
||według, weg|| ||laux|| || || || ||'według (kogoś)', por "zniez"
 
|-
 
|-
||wzappa|| || || || || || ||rodzaj strony zwrotnej, oznacza, że dwa argumenty są zamieniane, "wzappa A B C"~="i C kappa A B C", np. "szesz fik ta piesk tę kotk wzappa ba bę tmu myszk daj" - 'Pies i kot dają siebie nawzajem myszy.', "szesz fik ta piesk tmu kotk wzappa ba bmu tę myszk daj" - 'Pies i kot dają sobie nawzajem mysz.', "szesz fik tę piesk tmu kotk wzappa bę bmu ta myszk daj" - 'Mysz daje psu i kotu siebie nawzajem.', por. "wzaj", "wzajem"
+
||zgodniez, zgniez, zniez|| || || || || || ||'według (np. chęci, jakiegoś kryterium), zgodnie z', por. 'weg'
 
|-
 
|-
||nlel|| || || || || || ||np. "nlel 2 metr przeden ! piesk" - 'dwa metry za psem' (miejsce, rzeczownik jak "na domk"), por. "nle", "nlelt", "pona"
+
||dieviel, tyle, tle||dieviel||da|| ||столько|| || ||liczebnik, odwrotnie niż esp. '<nowiki/>''da''<nowiki/>', też "tle 2 . gotuj"="2 gotuj" - 'gotować dwa razy'
 
|-
 
|-
||nlet|| || || || || || ||="nle tle"
+
||nieviel, nyle, nle|| || || || || || ||np. "nle tle 2 . rok (ość?) <del>stary</del> <ins>bez młody</ins>" - 'ma dwa lata', "nle tle 3 . metr (ość?) długi" - 'długi na trzy metry', "szesz ta Mateusz nle tle 5 . cent metr niż Marek wysoki" - 'Mateusz jest o pięć centymetrów wyższy niż Marek', por. "nlet", "nlel"
 
|-
 
|-
||jakżeż, kżeż|| || || || || || ||z liczebnikiem tworzy pytania itp. do mowy zależnej, "kżeż 1 . cor !"="czor", "kżeż 1 . corj !"="czorj", "kżeż 1 . kiż !"="kiż", "kżeż 1 . ten !"="tenż", wyspecjalizowana forma "żeż"
+
|||| || || ||ать|| || ||"czy ta on ać tę li żre idź" - 'Czy on idzie zostać zjedzonym?' (?), domyślne "ta li", np. "ać żre idź" - 'idzie jeść', też sztywne 'żeby', np. "ać pokój walczy" - 'walczy o pokój'
 
|-
 
|-
||iliże|| || || || || || ||="eże ... ili !", uogólnienie "iliż"
+
||jać ?|| || || || || || ||odpowiednik "ać" jako przypadek, np. ? (?), a co z 'iść po chleb' i 'iść na jagody'?
 
|-
 
|-
!colspan=8|funkcje 4-argumentowe
+
||ąc|| || || || || || ||imiesłów, kiedy np. "je", "w kiedy" ani "zo" nie pasuje; raczej angielskie '<nowiki/>''by singing''<nowiki/>' niż '<nowiki/>''singing''<nowiki/>'; a może przy podmiocie, z grubsza jako "ko hacz"
 
|-
 
|-
||nlelt|| || || || || || ||="nlel tle"
+
||niż|| ||ol|| || ||than||yori||porównanie (stopień wyższy), <del>uzupełnione przez "tol"</del> <ins>skrót od "niź ta ... li", np. "niż piesk wesoł" - 'weselszy niż pies'</ins>
 
|-
 
|-
!colspan=8|funkcje wieloargumentowe
+
||ninż|| || || || || || ||skrót od "niź tę ... li"
 
|-
 
|-
||oraz, or|| || || || || || ||'i' do "uf", ~="i i ...", np. "szersz w Polska or Warszawa Łódź Kraków Poznań Gdańsk Szczecin uf"
+
||niumż|| || || || || || ||skrót od "niź tmu ... li"
 
|-
 
|-
||olub, ol|| || || || || || ||'lub' do "uf", ~="lub lub ..."
+
||<del>taw,</del> jacz|| || || || || || ||porównanie, skrót od "jak ta ... li", np. "jacz piesk wesoł" - 'wesoły jak pies', "jacz słońce światło" - 'światło słoneczne (takie jak słońca)'
 
|-
 
|-
||olbo, olb|| || || || || || ||'albo' do "uf", dokładnie jedno z wielu, por. "albo"
+
||jancz|| || || || || || ||skrót od "jak tę ... li"
 
|-
 
|-
||obądź, obź, <del>ob,</del> ądź|| || || || || || ||'bądź' do "uf", najwyżej jedno z wielu, por. "bądź"
+
||jomcz|| || || || || || ||skrót od "jak tmu ... li"
 
|-
 
|-
||ośli, oś|| || || || || || ||'jeśli' w łańcuchu do "uf", czyli łańcuch niemalejącej prawdziwości FFF...PPP..., por. "śli"
+
||ziacz|| || || || || || ||ściślejsze porównanie, skrót od "ziak ta ... li"
 
|-
 
|-
||oli|| || || || || || ||'czy' do "uf", ~="ili ili ..." (?)
+
||ziancz|| || || || || || ||skrót od "ziak tę ... li"
 
|-
 
|-
||potraktuj, ktuj|| || || || || || ||podstawienie wykomentowanych funkcji do zmiennej (aż do "uf"), kolejność funkcji bez zmian, np. "szesz jor niż ty duż"="szesz ktuj duż jor ! niż ty ! uf"<del>, por. "potr"</del> <ins>(przeoczone, co to miało być?)</ins>
+
||ziomcz|| || || || || || ||skrót od "ziak tmu ... li"
 
|-
 
|-
||potrajukt, jutk|| || || || || || ||podstawienie wykomentowanych funkcji do zmiennej (aż do "uf"), bliskie zostaje bliskie, np. "szesz jor niż ty duż"="szesz jukt duż niż ty ! jor ! uf"
+
||im||je|| || || || || ||np. "szesz im ta domk duż śnor domk drogi" - 'Im dom jest większy, tym droższy.'
 
|-
 
|-
||kaba|| || || || || || ||przed "uf" podajemy przypadki/przyimki (w formie typu "ba", "w na !"), pod które podstawiamy argumenty następujące po kolejnym, np. "szesz ta poŭ pollok " kaba ba bę uf goń ' jacz poŭ pollok " ta ... tę ... goń ' znacz" ("kaba ba bę uf goń piesk myszk" ma 6=2 ''n''+2 (''n'' - liczba parametrów przed "uf") parametrów i znaczy to samo, co "ta piesk tę myszk goń")
+
||ów|| || || ||ов|| || ||skrót od "kia owy", mętny dopełniacz
 
|-
 
|-
||loż|| || || || || || ||do "uf", zainspirowane lożbanem, podstawia pierwsze argumenty do ostatniego przed "uf" jako "ta", "tę", "tmu", "zamian", np. "loż piesk kotk myszk daj"="ta piesk tmu kotk tę myszk daj", można łączyć z pominięciem szesz, żeby upodobnić się do lożbanu, "pragma# szesz loż" pozwala też pomijać samo "loż"
+
!colspan=8|przy liczebnikach - funkcje 2-argumentowe
 
|-
 
|-
||lożf, lofsz|| || || || || || ||do drugiego "uf", zainspirowane lożbanem, podstawia pozostałe argumenty do ostatniego przed pierwszym "uf" jako "ta", "tę", "tmu", "zamian", np. "lofsz piesk daj uf myszk kotk uf"="ta piesk tmu kotk tę myszk daj", można łączyć z pominięciem szesz, żeby upodobnić się do lożbanu, (?) a co, jeśli uf jest pierwszym argumentem - może da się wykorzystać
+
||numer, num||numer||numer|| ||номер||number|| ||liczebnik porządkowy
 
|-
 
|-
||lo|| || || || || || ||do "uf", zainspirowane lożbanem, użycie wygląda jak dla jego '<nowiki/>''lo''<nowiki/>' ("szesz ta ten użyj jak ów poŭ lożban " lo ' wyg widź") ale jest prawołączne, zastępuje wiele "ów" (od początkowych argumentów przyłożonych do ostatniego przed "uf"), np. "lo ny krew ga piesk piesk uf"="ów ny krew ów ga piesk piesk"~'czerwonościowy szczekaniowy pies', czyli może "kia ny krew kia ga pies pies"-'czerwony szczekający pies' (ale co to za czerwone psy)
+
||remun, mun, rem||remun||remun|| ||ремон||rebmun|| ||liczebnik porządkowy od końca, np. "remun 1 ." - 'ostatni', "remun 2 ." - 'drugi od końca' ?
 
|-
 
|-
||loke|| || || || || || ||do "uf", zainspirowane lożbanem, lewołączność nawet bardziej się z nim zgadza, użycie daje wynik zastępuje wiele "ów" (od początkowych argumentów przyłożonych do kolejno siebie), np. "loke ny krew ga piesk piesk uf"="ów ów ny krew ga piesk piesk"~'czerwonościowo szczekaniowy pies' (cokolwiek to znaczy, może pies, którego szczekanie maluje w wyniku dziwnego zjawiska na czerwono)
+
!colspan=8|mętne słowotwórstwo - funkcje 2-argumentowe
 
|-
 
|-
||meks|| || || || || || ||do "uf", zainspirowane lożbanem, chyba coś w stylu "maks 2 + 2 uf", ale jak to działa?
+
||ywo, ɣwo|| ||s ? es|| || ||es ?|| ||wyrazy złożone niezachowujące znaczenia drugiego członu, np. "ɣwo wod lilia" <del>("ɣwo wod kby lilia"?)</del> - lilia wodna, "ɣwo ręka but" ("ɣwo łap but" skoro "ręka" to "krak łap") <del>("ɣwo ręka kby but"?)</del> - rękawiczka <del>(a może jednak "ica ręk")</del>, <del>"ɣwo żab płyń" - pływanie żabką</del>
 
|-
 
|-
|||| || || || || || ||="eże 1 ."
+
||ywy, ɣwy|| || ||ess ?|| ||ess ?|| ||wyrazy złożone zachowujące znaczenie drugiego członu, np. "ɣwy żab płyń" - 'pływanie żabką'
 
|-
 
|-
||eże|| || || || || || ||przyjmuje stopień mowy zależnej, następnie zaimek wskazujący i tyle argumentów, ile ma oryginał, uogólnienie "eż" i "iliże", można (zawsze?) użyć w miejsce "kżeż" i "żeż"
+
||ywon, ɣwon|| || || || || || ||="ɣwo ny"
 
|-
 
|-
!colspan=8|spójniki, zdania
+
||ywyn, ɣwyn|| || || || || || ||="ɣwy ny"
 
|-
 
|-
||ale||aber||sed|| ||но||but|| ||'ale, lecz'
+
!colspan=8|specjalne funkcje 2-argumentowe - spokrewnione z jednoargumentowymi
 
|-
 
|-
||lecz||sondern||seds|| || || || ||'lecz, ale, tylko'
+
||najz||ste|| || || || || ||stopień najwyższy dla danego zbioru, np. "najz duży małpa" - 'największa małpa', "najz kappa bę ba jor lubk piłk" - 'moja ulubiona piłka'; por. "naj"
 
|-
 
|-
||itak|| || || || || || ||(?) czym to się różni od "ale"?
+
||jakna, <del>jkna,</del>, kna|| || || || || || ||stosunkowo, np. "kna duż myszk" - 'duża (jak na mysz) mysz', (?) "szesz ta kle kna ɣwoś dob pirat bez dob" - 'typowy dobry pirat jest zły'
 
|-
 
|-
||analogicznie, analog, kanalok|| || || || || || ||też funkcja "też"
+
||jejakna, jekna, jkna, ikna, śkna, śka, śna|| || || || || || ||= "je kna ... to", np. "jkna now" - 'nowy (jako który jest nowym wiadomo czym)' ("jkna now " szesz '" - 'nowe "szesz" (w przeciwieństwie do starego " prawdą ')'),  "jkna bez duż Trąbusia" - 'mała (słonica) Trąbusia (ale, bezwzględnie patrząc, pewnie i tak wielka)')
 
|-
 
|-
||<del>więc</del>|| ||<del>do</del>|| || || || ||
+
||niź|| || || || || || ||stopień wyższy, uzupełnione przez "li", np. "szesz torn niź tę Karol li jor lubk" - 'lubię cię bardziej niż Karola'
 
|-
 
|-
||<del>bo</del>||<del>weil</del>||<del>cxar</del>||<del>an</del>|| ||<del>because</del>|| ||
+
||jak||wie||kiel|| ||как||like|| ||porównanie uzupełnione przez "li", np. "jak ta chom li piszcz" - 'piszczenie jak chomik' (="jacz chom piszcz")
 
|-
 
|-
!colspan=8|dodatkowe słówka, zdania
+
||ziak|| || || || || || ||ściślejsze porównanie uzupełnione przez "li", ale jak właściwie działa
 
|-
 
|-
||proszę||bitte||bonvolu|| ||пожалуйста||please|| ||~="szesz nin jor torn proś"
+
||jakże, jakż|| || || || || || ||'identyczny jak', uzupełnione przez "li", zainspirowane rosyjskim '<i>takoj że</i>' - 'taki sam'
 
|-
 
|-
||dziękuję||danke||dankon|| ||спасибо||thankyou, thanks|| ||~="szesz nin jor torn dziękuj"
+
||hnacz|| || || || || || ||np. "hnacz bem" to "kmu ... coś", zob. "heń" i "hacz"
 
|-
 
|-
||przepraszam||entschuldige||pardonon|| ||извени|| || ||~="szesz nin jor torn przeproś"
+
||lnacz|| || || || || || ||~="je ludź hnacz", np. "lnacz bem" to "kmu ... ludź", zob. "leń" i "lacz"
 
|-
 
|-
||witam|| ||saluton|| || || || ||~="szesz nin jor torn wita"
+
||nacz|| || || || || || ||do czegoś służy; por. "acz", "enie"; np. "nacz w na ! siedzi" - 'miejsce do siedzenia', (?) "nacz <del>tma</del> <ins>ta</ins> syn"="mam", "nacz <del>tma</del> <ins>ta</ins> je A syn"="<del>tma</del> <ins>ta</ins> A mam"
 
|-
 
|-
||żegnam|| ||adiaux|| || || || ||~="szesz nin jor torn żegna"
+
||nący, ɣnąc, nąc|| || || || || || ||do czegoś służy (czasownik), "szesz ta herbat ɣnąc bę pij" - 'herbata służu do picia (jej)' ~="szesz je herbat eń pij" - 'herbata jest piciem (napojem)'
 
|-
 
|-
||ożeż|| || || || || || ||niezadowolenie, ="oż to"="szesz oże to" - 'ożeż'='niech to gęś kopnie', czyli skraca o tyle, o ile oszczędzamy na oddzielaniu słów
+
||<del>poza</del> pona|| || || || || || ||np. "szensz w pona 2 godzina mecz ta on do <del>tma</del> <ins>ta</ins> się dom wróć" - 'dwie godziny po meczu wrócił do domu', "pona A B"="nlel A po ! B"
 
|-
 
|-
||hm|| || || || || || ||zastanawianie się<del>, ~="siesz co"="szesz ten co" (?)</del>
+
||ponaen, ponan|| || || || || || ||np. "szensz w ponan 2 godzina mecz ta on do ten stadion idź" - 'dwie godziny przed meczem przyjechał na stadion', "ponan A B"="nlel A pon ! B"
 
|-
 
|-
||aha|| || || || || || ||'aha', 'przyjąłem', jakby ściślejsze niż "szesz to"
+
||poprzyszły|| || || || || || ||np. "poprzyszły 2. doba"="pojutrze"
 
|-
 
|-
||eh|| || || || || || ||(rezygnacja)
+
||przedzeszły|| || || || || || ||np. "przedzeszły 2. doba"="przedwczoraj"
 
|-
 
|-
||ojej|| || || || || || ||(coś jakby zmartwienie)
+
||takiże, tże|| || || || || || ||uzupełnione przez "li", np. "tże jor oj ta li krocz tornistr" - 'tornister, który noszę', "kia" itp. ~="tże ta li" itp.
 
|-
 
|-
||ehe|| || || || || || ||~="aha ożeż"
+
||jego, jgo||sein|| || ||его||his|| ||to, co ktoś nazywa jakoś, np. "jgo Marysia " taen ny niebo wyś kafelek '" - 'to, co Marysia nazywa "taen ny niebo owyś kafelek" (niebieskie kafelkowe coś)', "jgo on" odpowiada polskiemu "jego" w tym znaczeniu, zob. "twój"
 
|-
 
|-
||oho|| || || || || || ||(przewidywane zdarzenie się wydarzyło)
+
||sinr|| || || || || || ||pierwszy argument to liczba, drugi to rzeczownik, oznacza ściśle ''n''-te od końca użycie rzeczownika, np. "szensz ta er czło tę kia ga piesk er czło widź szensz bo to ta sienr 2 . czło o mno kotk ną myśl" - 'Mężczyzna zobaczył mężczyznę, który szczekał. Dlatego pierwszy mężczyzna pomyślał o kotach.'; por. "si", "sienr", "się"
 
|-
 
|-
||o-o|| || || || || || ||(przewidywanie kłopotów)
+
||ilil|| || || || || || ||definiuje użycie "lili" zamiast "li", np. "tże ilil 1 . ta kę ta Marek niź ta Karol tę siors kotk li lubk piesk oj ta lili 1 . krocz piłk" - 'piłka niesiona przez psa, którego Marek lubi bardziej niż Karol swojego kota'
 
|-
 
|-
||ooo|| || || || || || ||(stwierdzenie kłopotów)
+
||blili|| || || || || || ||np. "blili bę 1 ." ma się do "bli bę" jak "lili 1 ." do "li", np. "jes ilil 1 . ta kia jacz jak w lili 1 . li ryb coś ny wod piesk tę blili bę 1 . goń" - 'pies mokry jak ryba, która jest jak w (argumencie przy "ta"), goni (argument przy "tę")'
 
|-
 
|-
||niekręć|| || || || || || ||~ 'nie udawaj, że nie rozumiesz', 'interpretuj normalnie moje słowa' (ale z "szesz", "siesz", "sieś" oraz "ten", "wyś" itp. można określić, kiedy zdanie znaczy tyle, ile każe logika, kiedy mniej, a kiedy coś trochę innego - chociaż "niekręć" i tak wydaje się przydawać)
+
||żeż|| || || || || || ||z liczebnikiem tworzy pytania itp. do mowy zależnej, "żeż 1 . co"="cóż", "żeż 1 . to"="toż", "szesz ta kto że ta któż że ta żeż 2 . kto tę cóż gotuj pyta pyta" - ~'kto się pyta ˛ kto się pyta ˛ kto gotuje , i o gotowanie czego się pyta' [http://jezykotw.webd.pl/f/index.php?topic=349.0], wyspecjalizowana forma "eże"
 
|-
 
|-
||opowiembajkę|| || || || || || ||żeby nie kłamać, zapowiada, że następne zdania nie będą prawdziwe, zob. "opowiadabajkę", "pragma#"
+
||czyżeż|| || || || || || ||z liczebnikiem tworzy pytania do mowy zależnej, "czyżeż 1 ."="czyż", skrót od "kżeż ... czy !"
 
|-
 
|-
||opowiadambajkę|| || || || || || ||przypomina, że opowiadam bajkę
+
||tenr|| || || || || || ||z argumentem oznacza coś innego niż "ten" i "tamten", np. "siesz jor tę i ten piłk i tamten piłk tenr 3 . piłk bierz" - 'Biorę tę, tamtą i siamtą piłkę.', "tenr 1 ."="ten", "tenr 2 ."="tamten", "tenr 3 ."="siamten", "tenr 4 ."="wamten", "tenr 5 ."="namten", ="tamr ... ten"
 
|-
 
|-
||opowiedziałembajkę|| || || || || || ||po opowiedzeniu bajki
+
||tamr|| || || || || || ||jeszcze inny (tylko sugeruje), "tamr ... on"="tonr", "onr ... ten"="tenr" itp., "tamr 1 ." nic nie znaczy, "tamr 2 ."="tam", "tamr 3 ."="siam", "tamr 4 ."="wam", "tamr 5 ."="wam"
 
|-
 
|-
!colspan=8|specjalne słowa
+
||pamr|| || || || || || ||inny niż "tamr" z odpowiednim numerem, ~="je pżad si tamr A B B"
 
|-
 
|-
||to||das|| || ||это||it|| ||~="ten coś" ~="tonr 1 .", zob. "dor"
+
!colspan=8|przypadki z określonością - funkcje 2-argumentowe
 
|-
 
|-
||on|| ||li|| ||он||he||kare||="ten er ludź", czyli czasem 'oni (tylko mężczyźni)' (?), zob. "nor"
+
||tnor|| || || || || || ||="ta ten"
 
|-
 
|-
||ona, an|| ||sxi|| ||она, ан||she||kanojo||="ten ka ludź", czyli czasem 'one' (?), zob. "hor"
+
||tnorn|| || || || || || ||="ten"
 
|-
 
|-
||<del>tuto</del> totu|| || || || || || ||<del>~="tuten coś"?</del> ~="tentu coś" (?)
+
||tnorm|| || || || || || ||="tmu ten"
 
|-
 
|-
||totam|| || || || || || ||~="tentam coś" (?)
+
||tnors|| || || || || || ||="tgo ten"
 
|-
 
|-
||ontam|| || || || || || ||~="tentam er ludź" (?)
+
||tnonz|| || || || || || ||="zon ten"
 
|-
 
|-
||antam|| || || || || || ||~="tentam ka ludź" (?)
+
||tnorw|| || || || || || ||="ów ten"
 
|-
 
|-
||tamto|| || || ||то|| || ||="tam to", ~="tamten coś" ~="tonr 2 ."
+
||tnorj|| || || || || || ||="je ten"
 
|-
 
|-
||tamon|| || || || || || ||="tam on", ~="tamten er ludź"
+
||śnor|| || || || || || ||="ta si"
 
|-
 
|-
||tamona, taman|| || || || || || ||="tam an", ~="tamten ka ludź"
+
||śnorn|| || || || || || ||="tę si"
 
|-
 
|-
||siamto|| || || || || || ||="siam to", ~="siamten coś" ~="tonr 3 ."
+
||śnorm|| || || || || || ||="tmu si"
 
|-
 
|-
||siamon|| || || || || || ||="siam on", ~="siamten er ludź"
+
||śnors|| || || || || || ||="tgo si"
 
|-
 
|-
||siamona, siaman|| || || || || || ||="siam an", ~="siamten ka ludź"
+
||śnonz|| || || || || || ||="zon si"
 
|-
 
|-
||owamto, wamto|| || || || || || ||="wam to", ~="wamten coś" ~="tonr 4 ."
+
||śnorw|| || || || || || ||="ów si"
 
|-
 
|-
||owamon, wamon|| || || || || || ||="wam on", ~="wamten er ludź"
+
||śnorj|| || || || || || ||="je si"
 
|-
 
|-
||owamona, waman|| || || || || || ||="wam an", ~="wamten ka ludź"
+
||otnor, ontor|| || || || || || ||="ta ont"
 
|-
 
|-
||onamto, namto|| || || || || || ||="nam to", ~="namten coś" ~="tonr 5 ."
+
||otnorn, ontorn|| || || || || || ||="tę ont"
 
|-
 
|-
||onamon, namon|| || || || || || ||="nam on", ~="namten er ludź"
+
||otnorm, ontorm|| || || || || || ||="tmu ont"
 
|-
 
|-
||onamona, naman|| || || || || || ||="nam an", ~="namten ka ludź"
+
||otnors, ontors|| || || || || || ||="tgo ont"
 
|-
 
|-
||tak||ja||jes|| ||да||yes||hai||~'tak' (odpowiedź), <del>może "szesz to", może</del> zaimek oznaczający brak przeczenia ("czy tor nie gotuj" - "szesz tak" - 'Nie gotujesz?' - 'Gotuję.')
+
||otnonz, ontonz|| || || || || || ||="zon ont"
 
|-
 
|-
||niet||nein||net|| ||нет||no|| ||~'nie' (odpowiedź), <del>może "szesz nie to", może</del> ~="nie tak" (ale jakby są różnice, np. czasem "żad" albo "nie" jest w środku), por. "nie"
+
||otnorw, ontorw|| || || || || || ||="ów ont"
 
|-
 
|-
||tamtak|| || || || || || ||="tam tak"="nrak 2 ."
+
||otnorj, ontorj|| || || || || || ||="je ont"
 +
 
 +
||ojtnor, jontor|| || || || || || ||="ta jont"
 
|-
 
|-
||tamniet|| || || || || || ||="tam niet"="rniet 2 ."
+
||ojtnorn, jontorn|| || || || || || ||="tę jont"
 
|-
 
|-
||siamtak|| || || || || || ||="siam tak"="nrak 3 ."
+
||ojtnorm, jontorm|| || || || || || ||="tmu jont"
 
|-
 
|-
||siamniet|| || || || || || ||="siam niet"="rniet 3 ."
+
||ojtnors, jontors|| || || || || || ||="tgo jont"
 
|-
 
|-
||owamtak, wamtak|| || || || || || ||="wam tak"="nrak 4 ."
+
||ojtnonz, jontonz|| || || || || || ||="zon jont"
 
|-
 
|-
||owamniet, wamniet|| || || || || || ||="wam niet"="rniet 4 ."
+
||ojtnorw, jontorw|| || || || || || ||="ów jont"
 
|-
 
|-
||onamtak, namtak|| || || || || || ||="nam tak"="nrak 5 ."
+
||ojtnorj, jontorj|| || || || || || ||="je jont"
 
|-
 
|-
||onamniet, namniet|| || || || || || ||="nam niet"="rniet 5 ."
+
||żador, żdor|| || || || || || ||="ta żad"
 
|-
 
|-
||ja||ich||mi||inyë||я||me||watashi||zob. "jor"
+
||żadorn, żdorn|| || || || || || ||="tę żad"
 
|-
 
|-
||ty||du||ci||lye||ты||thou||anata||zob. "tor"
+
||żadorm, żdorm|| || || || || || ||="tmu żad"
 
|-
 
|-
||my||wir||ni||lve||мы||we||watashitachi?||ekskluzyw, (?)"każd nas" oznacza naprawdę 'każdego z nas', a "my" oznacza grupę, zob. "mor"
+
||żadors, żdors|| || || || || || ||="tgo żad"
 
|-
 
|-
||mwy||wihir||nvi||lme||мвы||wye||wareware?||inkluzyw, (?)"każd nwas" oznacza naprawdę 'każdego z „nwas”', a "mwy" oznacza grupę, zob. "mwor"
+
||żadonz, żdonz|| || || || || || ||="zon żad"
 
|-
 
|-
||wy||ihr||ni||le||вы||ye||anatatachi?||(?)"każd was" oznacza naprawdę 'każdego z was', a "wy" oznacza grupę, zob. "wor"
+
||żadorw, żdorw|| || || || || || ||="ów żad"
 
|-
 
|-
||nas||uns||nin|| ||нас||us|| ||~='jeden (niektórzy) z nas' (ekskluzyw)
+
||żadorj, żdorj|| || || || || || ||="je żad"
 
|-
 
|-
||nwas||unch||nvin|| ||нвас||wyou|| ||~='jeden (niektórzy) z nas' (inkluzyw)
+
!colspan=8|spójniki (matematyczne), funkcje 2-argumentowe
 
|-
 
|-
||was||euch||vin|| ||вас||you|| ||~='jeden (niektórzy) z was'
+
||i||und||kaj||ar||и||and|| ||
 
|-
 
|-
||co||was||kio|| ||что||what||nan||np. "prawdą den co der ty żre" - 'co jesz?', zob. "cor"
+
||lub||oder||aux|| ||или||or|| ||
 
|-
 
|-
||kto||wer|| || ||кто||who|| ||=<del>"je ludź co" ?</del> "je ktodź co"
+
||albo, alb||oders||auxs|| ||либо||exor, xor|| ||
 
|-
 
|-
||się||sich||si|| ||ся||self|| ||="sienr 1 ."="si coś"="sinr 1 . coś", ściśle ostatnia pełna konstrukcja, np. "ta coś tmu się tę eń ubiera ubiera" - 'ubieranie na siebie ubrania', zob. "sior"
+
||bądź|| || || || || || ||jedno, drugie, albo żadne, nie oba naraz
 
|-
 
|-
||wzajem|| || || || || || ||skrót od "wzaj się", por. "wzappa"
+
||ani, ni||weder||nek|| ||ни||nor|| ||
 
|-
 
|-
||cio|| || || || || || ||="cien coś", wspomniane ostatnio, coś między "to" a "się"
+
||jeżeli, jeśli, śli|| || || || ||if|| ||
 
|-
 
|-
||takie, tkie|| || || || || || ||="tki coś", ale czy jest potrzebne?
+
!colspan=8|spójniki (łączą tylko wyrażenia, nie wartości logiczne), funkcje 2-argumentowe
 
|-
 
|-
||otakie, tokie|| || || || || || ||="tok coś" (?)
+
||ili|| || || || || || ||'czy', np. "szesz tę ili kotk piesk ten tor widź" - 'Widzisz psa czy kota?', ale kiedy to nie pytanie, używamy "kiś lub" (?), np. "szesz tgo on kiś lub piesk kotk" - 'Ma psa czy kota.'
 
|-
 
|-
||ojtakie, tojkie|| || || || || || ||="tojk coś" (?)
+
||iliż|| || || || || || ||="iliże 1 ."="eż ili !", 'czy' w mowie zależnej, np. "szesz ta Marek że tę iliż kotk piesk ten tor widź" - 'Marek pyta, czy widzisz psa czy kota?'
 
|-
 
|-
||siakie, śkie|| || || || || || ||="śki coś" (?)
+
||gdyby, gdyb||würde||us|| ||еслибы, еслиб, кабы, каб||would|| ||gdyby, tryb przypuszczający
 
|-
 
|-
||ciakie, ćkie|| || || || || || ||="ćki coś" (?)
+
||żeby, żeb||damit|| || ||чтобы, чтоб|| || ||"szesz żeb co to" - 'po co?'
 
|-
 
|-
||<del>niniejsze</del>|| || || || || || ||="niniejszy coś"
+
||musiżeby, mżeby, mżeb|| || || || || || ||np. "szsz mżeb tor żyj tor oddych" - 'musisz oddychać, żeby żyć'
 
|-
 
|-
||nine <del>nin</del>|| || || || || || ||="nin coś"
+
||bo||weil||cxar||an|| ||because|| ||"szesz bo co to" - 'dlaczego?', "szesz bo to co" - ~'i co z tego?'
 
|-
 
|-
||tune <del>tun</del>|| || || || || || ||="tun coś", (?) 'tym razem' ('teraz') to "w tune" (por. "uj")
+
||dzięki|| || || ||благодаря|| || ||'dzięki (komuś, czemuś)', ~="naszczęście bo"
 
|-
 
|-
||następujące, nace, <del>nce</del>, naste, poniższe, <del>ższe</del>|| || || || || || ||="następujący coś"
+
||zwiny, zwin <del>przez</del>|| || || || || || ||'przez (kogoś, coś), z (czyjejś) winy', ~="niestety bo"
 
|-
 
|-
||powyższe, wyższe, ższe, sze|| || || || || || ||="powyższy coś"
+
||mimo||obwohl||malgraux|| ||несмотряна||though|| ||
 
|-
 
|-
||tu||hier|| || ||тут||here|| ||="gdzie tujter"
+
||bojaknie, bon|| || || || || || ||tryb rozkazujący z uzasadnieniem, np. "siesz bo jor wter zacz szalon bon jor torn gryź tor od tune idź" - 'Zaczynam szaleć, więc wyjdź, bo jak nie, to cię pogryzę.'
 
|-
 
|-
||teraz, ter||jetzt|| || ||сейчас||now|| ||="gdy tujter"
+
||zanimby|| || || || || || ||zanim stałoby się coś, np. "szesz zanimby ten ta Karol że je Marek ten acz kradź mów śnor Marek oj śnor Karol dok zacz bez żyj" - 'Marek zabił Karola, zanim Karol powiedział, że Marek jest złodziejem.'
 
|-
 
|-
||ongi, ong|| || || ||раньше|| || ||="pon ter"
+
||nawetjeśli, nśli, nli|| || || || || || ||~="śli nawt"~="śli ... twan" (czyli 'jeśli nawet' ~= 'nawet jeśli') (?); "nli A B" - 'nie wiem, czy A, wiem że B, chociaż wydawałoby się, że gdyby A to nie B'
 
|-
 
|-
||potem, pot|| || || ||потом|| || ||="po ter"
+
||nawetgdyby, ngdyb, ndyb, nyb|| || || || || || ||~="śli nawt"~="śli ... twan" (czyli 'nawet gdyby' ~= 'gdyby nawet') (?); "nyb A B" - 'nie A; B; wydawałoby się, że gdyby A, to nie B; ale gdyby A, to też B'
 
|-
 
|-
||tujteraz, tujter|| || || ||здейчас|| || ||
+
|||| || || || || || ||np. "szesz ta Karol tę Marjan aż może nor oj nor zacz bez żyj bez nadr lubk" - 'Karol nienawidzi Marjana tak, że aż może go zabić', por. "żdo"
 
|-
 
|-
||<del>tam</del>||<del>dort</del>|| || ||<del>там</del>||<del>there</del>|| ||-> "gdzie to", por. 1-argumentowe "tam"
+
!colspan=8|funkcje 3-argumentowe
 
|-
 
|-
||oto, ot|| || || || || || ||="oten coś"
+
||kappa||kappa||kapo|| ||каппа||kappa||kappa||zamiana rządu: "szesz ta zupa kappa bę ba gotuj" - 'zupa jest gotowana' - niewymijająca odpowiedź na "szesz ta zupa co", normalnie "szesz tę zupa gotuj"; "czy w ja kappa ba w ! przyjaciel"="czy jor przyjaciel" - 'Czy mam przyjaciela?'
 
|-
 
|-
||ojto, ojt|| || || || || || ||="jont coś"
+
||wzappa|| || || || || || ||rodzaj strony zwrotnej, oznacza, że dwa argumenty są zamieniane, "wzappa A B C"~="i C kappa A B C", np. "szesz fik ta piesk tę kotk wzappa ba bę tmu myszk daj" - 'Pies i kot dają siebie nawzajem myszy.', "szesz fik ta piesk tmu kotk wzappa ba bmu tę myszk daj" - 'Pies i kot dają sobie nawzajem mysz.', "szesz fik tę piesk tmu kotk wzappa bę bmu ta myszk daj" - 'Mysz daje psu i kotu siebie nawzajem.', por. "wzaj", "wzajem"
 
|-
 
|-
||wszystko, wsio||alles|| || ||всё|| || ||~="każd coś" (?)
+
||nlel|| || || || || || ||np. "nlel 2 metr przeden ! piesk" - 'dwa metry za psem' (miejsce, rzeczownik jak "na domk"), por. "nle", "nlelt", "pona"
 
|-
 
|-
||nic||nichts|| || ||ничто||nothing|| ||="żad coś"
+
||nlet|| || || || || || ||="nle tle"
 
|-
 
|-
||plusnic, pnic||plusnichts, pnichts|| || ||плюсничто, пничто||plusnothing, pnothing|| ||="pżad coś", np. "o pnic mów" - 'mówić o niczym'
+
||jakżeż, kżeż|| || || || || || ||z liczebnikiem tworzy pytania itp. do mowy zależnej, "kżeż 1 . cor !"="czor", "kżeż 1 . corj !"="czorj", "kżeż 1 . kiż !"="kiż", "kżeż 1 . ten !"="tenż", wyspecjalizowana forma "żeż", por. "jakż"
 
|-
 
|-
||cóż|| || || || || || ||zastępuje "co" w mowie zależnej, np. "prawdą der on że den cóż der ty żre pyta" - 'on pyta, co jesz', zob. "czor", "cóżeż", "żeż"
+
||iliże|| || || || || || ||="eże ... ili !", uogólnienie "iliż"
 
|-
 
|-
||któż|| || || || || || ||zastępuje "kto" w mowie zależnej
+
||ŭoŭ|| || || || || || ||abstrakcyjne znaczenie przyimków, tworzy "poŭ", "dŭop", "poŭd", "przeŭ", por. "gidź"
 
|-
 
|-
||toż|| || || || || || ||zastępuje "to" w mowie zależnej, oznacza że ten, o kim się mówi, wiedział, o czym mówi, ale mówiący niekoniecznie
+
!colspan=8|funkcje 4-argumentowe
 
|-
 
|-
||całość, cłość|| || || || || || ||'100%', o ileś razy, np. "nlet / 3 . 1. cłość dziej wysok" ("nle / 3 . cłość dziej wysok"?)-'wyższy o jedną trzecią'
+
||nlelt|| || || || || || ||="nlel tle"
 
|-
 
|-
||kroć|| || || || || || ||ileś razy, np. "nle 2 kroć dziej bez wysok" - 'dwa razy niższy'
+
!colspan=8|funkcje wieloargumentowe
 
|-
 
|-
||prawda|| || || || || || ||'prawda', obok <del>"fałsz"</del> <ins>"bez prawda" (czyli matematyczne przeczenie to "bez", ale czy inne spójniki nie głupieją)</ins> wynik "szesz" i tego, co ma "szesz" wbudowane, ale "czy szesz żad pies", czyli "czy bez prawda"
+
||oraz, or|| || || || || || ||'i' do "uf", ~="i i ...", np. "szersz w Polska or Warszawa Łódź Kraków Poznań Gdańsk Szczecin uf"
 
|-
 
|-
||jest||ist|| || ||есть||are||aru||np. "jor tę gamoń jest" - 'bycie przeze mnie gamoniem', "ta ten piłka tgo Karol jest" - 'należenie piłki do Karola', "jes ... li" jest bardziej uporządkowane, ale to jest krótsze (rekcja zostaje bez zmian poza tym, że "ta" przechodzi w "tę", a "tę" nie da się wyrazić - wymaga "jes ... li")
+
||olub, ol|| || || || || || ||'lub' do "uf", ~="lub lub ..."
 
|-
 
|-
||wycofaj <del>? !!coś#</del>|| || || || || || ||materiał do budowy czegoś jak "!!#", ale jak właściwie działa? jakiś czasownik?
+
||olbo, olb|| || || || || || ||'albo' do "uf", dokładnie jedno z wielu, por. "albo"
 
|-
 
|-
||li|| || || || || || ||tworzy argument dla niektórych funkcji
+
||obądź, obź, <del>ob,</del> ądź|| || || || || || ||'bądź' do "uf", najwyżej jedno z wielu, por. "bądź"
 
|-
 
|-
||uf|| || || || || || ||ostatni argument dla paru funkcji wieloargumentowych
+
||ośli, oś|| || || || || || ||'jeśli' w łańcuchu do "uf", czyli łańcuch niemalejącej prawdziwości FFF...PPP..., por. "śli"
 
|-
 
|-
||luf|| || || || || || ||(a 'lufa'?) tworzy liczby, np. "h. luf"="1 0 0 .", "1 2 h. luf"="1 2 1 0 0 ."?"1 2 0 0 ."
+
||oli|| || || || || || ||'czy' do "uf", ~="ili ili ...", np. "siersz tor tę oli ryż kasz in ziem uf chce" - 'Chcesz ryż, kaszę, czy ziemniaki?' ("oli" jest ustalone, ale czy reszta zdania naprawdę tak: "tę ... chce" (p. "chce"); "ryż", "kasz" i "in ziem" (w sumie ryż to też kasza); "siersz" (chyba tak - chcesz teraz (r, "wter"), a że masz dostać za chwilę to właśnie "ten" (si))?), "siersz tor tę oli ryż ciz proso kasz ciz gryka kasz batat in ziem uf chce" - 'Chcesz ryż, kaszę jaglaną, kaszę gryczaną, bataty czy ziemniaki?'
 
|-
 
|-
||!||!||!||!||!||!||!||argument, który zmienia funkcję w niefunkcję, prawie jak "ǂ 1 .", ale jest inteligentniejsze i (np. ?) "na !" itp. zatrzymuje "w" itp. ("w na !" to niefunkcja), "ber"="der !", "ben"="den !", "bem"="dem !"... przy czym czasem można podstawić argumenty funkcji jako, kolejno, "ta", "tę", "tmu", "zamian", np. "szesz ta piesk ga piesk"~="szesz ta piesk tę ga piesk ta !", "dżdży śnieg"~="ta śnieg dżdży !", a "pies dom"~="ta dom pies !" (ale co na przykład z "oj !"?)
+
||potraktuj, ktuj|| || || || || || ||podstawienie wykomentowanych funkcji do zmiennej (aż do "uf"), kolejność funkcji bez zmian, np. "szesz jor niż ty duż"="szesz ktuj duż jor ! niż ty ! uf"<del>, por. "potr"</del> <ins>(przeoczone, co to miało być?)</ins>
 
|-
 
|-
!colspan=8|operatory łamiące zasady składni
+
||potrajukt, jutk|| || || || || || ||podstawienie wykomentowanych funkcji do zmiennej (aż do "uf"), bliskie zostaje bliskie, np. "szesz jor niż ty duż"="szesz jukt duż niż ty ! jor ! uf"
 
|-
 
|-
||", MIN||", MIN||", MIN||", MIN||", МИН||", MIN||", MIN||początek cudzysłowu
+
||kaba|| || || || || || ||przed "uf" podajemy przypadki/przyimki (w formie typu "ba", "w na !"), pod które podstawiamy argumenty następujące po kolejnym, np. "szesz ta poŭ pollok " kaba ba bę uf goń ' jacz poŭ pollok " ta ... tę ... goń ' znacz" ("kaba ba bę uf goń piesk myszk" ma 6=2 ''n''+2 (''n'' - liczba parametrów przed "uf") parametrów i znaczy to samo, co "ta piesk tę myszk goń")
 
|-
 
|-
||', NIM||', NIM||', NIM||', NIM||', НИМ||', NIM||', NIM||koniec cudzysłowu ("NI" wykomentowuje, kiedy jest to potrzebne)
+
||loż|| || || || || || ||do "uf", zainspirowane lożbanem, podstawia pierwsze argumenty do ostatniego przed "uf" jako "ta", "tę", "tmu", "zamian", np. "loż piesk kotk myszk daj"="ta piesk tmu kotk tę myszk daj", można łączyć z pominięciem szesz, żeby upodobnić się do lożbanu, "pragma# szesz loż" pozwala też pomijać samo "loż"
 
|-
 
|-
||..., KROP||..., ?||..., ?||..., ?||..., ?||..., ?||..., ?||tworzy argument dla niektórych funkcji, np. "szesz ta " hacz ' jacz " kia ... coś ' znaczy", "szesz ta " em ' jacz " jes je ... li ' znaczy" (<del>ale czy to jasne, kiedy działanie się zaczyna i kończy?</del> <ins>- chyba tak</ins>, jakieś "lambda"???), mówimy o tym jako "" NI ... '" ("MIN NIKROP NIM")? (<del>a może jednak to działa jak <code>"%s"</code> w <code>printf</code> w odróżnieniu od <code>"\n"</code>?</del> <ins>- raczej w składni działa zawsze, nawet kiedy nie może się przydać</ins>)
+
||lożf, lofsz|| || || || || || ||do drugiego "uf", zainspirowane lożbanem, podstawia pozostałe argumenty do ostatniego przed pierwszym "uf" jako "ta", "", "tmu", "zamian", np. "lofsz piesk daj uf myszk kotk uf"="ta piesk tmu kotk tę myszk daj", można łączyć z pominięciem szesz, żeby upodobnić się do lożbanu, (?) a co, jeśli uf jest pierwszym argumentem - może da się wykorzystać
 +
|-
 +
||lo|| || || || || || ||do "uf", zainspirowane lożbanem, użycie wygląda jak dla jego '<nowiki/>''lo''<nowiki/>' ("szesz tnor użyj jak ów poŭ lożban " lo ' wyg widź") ale jest prawołączne, zastępuje wiele "ów" (od początkowych argumentów przyłożonych do ostatniego przed "uf"), np. "lo ny krew ga piesk piesk uf"="ów ny krew ów ga piesk piesk"~'czerwonościowy szczekaniowy pies', czyli może "kia ny krew kia ga pies pies"-'czerwony szczekający pies' (ale co to za czerwone psy)
 +
|-
 +
||loke|| || || || || || ||do "uf", zainspirowane lożbanem, lewołączność nawet bardziej się z nim zgadza, użycie daje wynik zastępuje wiele "ów" (od początkowych argumentów przyłożonych do kolejno siebie), np. "loke ny krew ga piesk piesk uf"="ów ów ny krew ga piesk piesk"~'czerwonościowo szczekaniowy pies' (cokolwiek to znaczy, może pies, którego szczekanie maluje w wyniku dziwnego zjawiska na czerwono)
 
|-
 
|-
||KROPA|| || || || || || ||przyjmuje argument - liczbę, która wskazuje, który argument zastępuje, np. "" je pżad si tamr KROPA 1 . KROPA 2 . KROPA 2 .'" oznacza to, co '"je pżad si tamr A B B"' (ale czy nie za dużo argumentów wymaga "NI"? Czy ""KROP NI a'", czyli '"KROP a"' nie jest zbyt pokrętne?; jak to łączyć ze zwykłym "..."?)
+
||meks|| || || || || || ||do "uf", zainspirowane lożbanem, chyba coś w stylu "meks 2 + 2 uf", ale jak to działa?
 
|-
 
|-
||KROPAP|| || || || || || ||? przyjmuje 2 argumenty - liczbę, która wskazuje, który argument zastępuje, i przypadek, do użycia w językach takich jak polski, np. "szesz ta poŭ ski Polska " pies KROPAP 1 . dopełniacz ' jacz poŭ pollok " tgo ... piesk ' znacz"
+
|||| || || || || || ||="eże 1 ."
 
|-
 
|-
||!!#||!!#||!!#||!!#||!!#||!!#||!!#||wycofanie, odwołanie wypowiedzi, niedopracowane, mówimy o tym jako "" !!NI# '" ("MIN !!NI# NIM"), ewentualnie "" NI!NI!NI# '" ("MIN NI!NI!NI# NIM"), por. "wycofaj"
+
||eże|| || || || || || ||przyjmuje stopień mowy zależnej, następnie zaimek wskazujący i tyle argumentów, ile ma oryginał, uogólnienie "" i "iliże", można (zawsze?) użyć w miejsce "kżeż" i "żeż"
 
|-
 
|-
||meta#|| || || || || || ||otwiera wtrącenie do "atem#", pozwala coś zredefiniować, przestawić słowa, w środku raczej całe zdanie, mówimy o tym jako "" meta NI # atem NI # '", np. "meta# siesz w naste i ta " HM NI # ' że jor że ta w przed si " HM NI # ' lub raz słowo mno słowo ɣwoś dob wątpi oznacza ta " ILI NI # ' że jor że iliż w przed to słowo w po to słowo dziej ɣwoś dob nie wie atem# sieś " pokój ILI# pokójk HM# '" ('W następującym: "HM#" oznacza, że wątpię, że słowo lub słowa przed tym "HM#" są dobrocosiowe, a "ILI#" oznacza, że nie wiem, czy słowo przed tym, czy po tym jest lepsze. "pokój ILI# pokójk HM#" ("pokój ? pokójk ?")')
+
!colspan=8|spójniki, zdania
 
|-
 
|-
||atem#|| || || || || || ||zamyka "meta#"
+
||ale||aber||sed|| ||но||but|| ||'ale, lecz'
 
|-
 
|-
||pragma#|| || || || || || ||następne słowa coś określają, nie muszą trzymać się składni, zobacz odpowiednią sekcję, lepiej sprzątać (np. "pragma# lofsz 1 .", "pragma# szesz sieś") albo użyć "pragma# kasuj", zob. "opowiembajkę" z rodziną
+
||lecz||sondern||seds|| || || || ||'lecz, ale, tylko'
|}
 
 
 
Przyimki można odwrócić (pollok "deren", espelok "oen" ~ polski 'który'). "der !" skraca się do "ber". Ogólnie w różnych wariantach polloku:
 
{| border
 
||der, ta||deren, taen, kia||ber, ba
 
 
|-
 
|-
||den, tę||denen, tęen, kę||ben, bę
+
||itak|| || || || || || ||(?) czym to się różni od "ale"?
 
|-
 
|-
||dem, temu, tmu||demen, temuen, tmuen, kiemu, kmu||bem, bemu, bmu
+
||analogicznie, analog, kanalok|| || || || || || ||też funkcja "też"
 
|-
 
|-
||des, tego, tgo||desen, tegoen, tgoen, kiego, kgo, chgo||bes, bego, bgo
+
||<del>więc</del>|| ||<del>do</del>|| || || || ||
 
|-
 
|-
||<del>derm, tema, tma</del>||<del>dermen, temaen, tmeen, kiema, kma</del>||<del>berm, bema, bma</del>
+
||<del>bo</del>||<del>weil</del>||<del>cxar</del>||<del>an</del>|| ||<del>because</del>|| ||
|}
 
 
 
Zdania pytające można sprowadzić do rozkazujących, a rozkazujące do oznajmujących.
 
 
 
Czasy opisowo: "w ongi" "w teraz", "w potem" (z rozmaitymi skrótami).
 
 
 
Istnieją też skróty matematyczne, np.
 
* cyfry ("jeden" ("len"), "dwa", "trzy", "cztery" ("czter"), "pięć", "sześć", "siedem" ("siedm", "siem"), "osiem" ("ośm"), "dziewięć" ("dźwięć"), "zero" ("zer") <del>''a może to jednak całe liczby, a nie funkcje''</del>
 
* kropka ("c-ip", liczba zero i podstawa dla innych liczb), przecinek ("koma", przecinek dziesiętny), lewy nawias ("wokresie", "wokres", "wokr", znak okresu)
 
* + ("dodać"?), - ("odjąć"?), * ("pomnożyć"?), / ("podzielić"?)
 
Można też budować liczby na rzeczowniku, zamiast na "c-ip" ("2 3 piesk" - 'dwadzieścia trzy psy', "2 , ( 3 tort" - '2 i jedna trzecia tortu', "0 czło" - 'zero człowieków' (ale czym to się różni od "żad czło"?))
 
 
 
"piko" ("p."), "nano" ("n."), "mikro" ("mm.", "µ"), "mili" ("m."), "centy" ("cent", "c."), "decy" ("d."), "deka" ("da."), "hekto" ("h."), "kilo" ("k."), "mega" ("M."), "giga" ("G."), "tera" (T.") to funkcje, na rzeczowniku tworzą liczby.
 
* "da. ." to dziesięć zer, "da. luf" to dziesięć
 
 
 
===pragma#===
 
 
 
{| border
 
!|pollok||deulok||espelok||quenlok||руслок||englok||niholok||opis
 
 
|-
 
|-
||lożf, lofsz|| || || || || || ||potem następuje liczba, która określa, ile argumentów uważa się za puste, jeśli nie ma ich przed "lofsz" (domyślnie 1, jak w lożbanie), np. "lofsz kup uf piesk uf"="pragma# lofsz 1 . lofsz kup uf piesk uf"="tę piesk kup", "pragma# lofsz . lofsz kup uf piesk uf pragma# lofsz 1 ."="ta piesk kup", "pragma# lofsz 2 . lofsz kup uf piesk uf lofsz piesk kup uf kotk uf"="tmu piesk kup ta piesk tmu kotk kup" (ale nieposprzątane, czyli z dokładnością do tego, że nie jest posprzątane)
+
!colspan=8|dodatkowe słówka, zdania
 
|-
 
|-
||prawdą, esz, szesz|| || || || || || ||decyduje, jak należy rozumieć rzeczownik w stanie wolnym; potem następuje "szesz", "siesz", "sieś" albo "błąd" (oznacza, że rzeczowniki w stanie wolnym są niedopuszczalne); domyślne "sieś"; np. "piesk"="sieś piesk", "pragma# szesz szesz piesk"="szesz piesk" (ale nieposprzątane)
+
||proszę||bitte||bonvolu|| ||пожалуйста||please|| ||~="szesz nin jor torn proś"
 
|-
 
|-
||loż|| || || || || || ||"pragma# loż loż" powoduje, że rzeczowniki w stanie wolnym są sklejane "loż" aż do uf (np. "pragma# loż loż ja ty widź uf ty ja słysz uf"="loż ja ty widź uf loż ty ja słysz uf"="siesz loż ja ty widź uf siesz loż ty ja słysz uf"="siesz ta ja tę ty widź siesz ta ty tę ja słysz" (coś w stylu 'Widzę cię. Słyszysz mnie.'; ale nieposprzątane)), "pragma# loż szesz" przywraca domyślne zachowanie
+
||dziękuję||danke||dankon|| ||спасибо||thankyou, thanks|| ||~="szesz nin jor torn dziękuj"
 
|-
 
|-
||kasuj|| || || || || || ||przywraca tryb domyślny wszystkiego, również opowiadania bajki i "meta#", zawsze działa
+
||przepraszam||entschuldige||pardonon|| ||извени|| || ||~="szesz nin jor torn przeproś"
 
|-
 
|-
||kas|| || || || || || ||jak "kasuj" z wyjątkami (np. określonymi w "meta#": "opowiembajkę ... pragma# loz loż pragma# szesz siesz ... meta# szesz żad ten ta przyszły " pragma NI # kas ' tę ów " opowiembajkę ' stan kasuj atem# pragma# kas opowiadambajkę ... opowiedziałembajkę" - Opowiadam bajkę, ustawiam skomplikowany tryb, kasują go ale nie opowiadanie bajki, przypominam, że wciąż opowiadam bajkę, a po jakimś czasie kończę. - z tym, że łatwiej wszystko skasować i wrócić do opowiadanie bajki: "opowiembajkę ... pragma# loz loż pragma# szesz siesz ... pragma# kasuj opowiembajkę ... opowiedziałembajkę")
+
||witam|| ||saluton|| || || || ||~="szesz nin jor torn wita"
|}
 
 
 
==Słownictwo==
 
 
 
{| border
 
|colspan=6|coś (dowolny byt (czy coś takiego - "fik coś"))
 
 
|-
 
|-
|| ||<del>roślina</del> in coś||<del>zwierz</del> ak coś||ludź||anioł||Bóg
+
||żegnam|| ||adiaux|| || || || ||~="szesz nin jor torn żegna"
 
|-
 
|-
|colspan=2|
+
||ożeż <del>ożto</del>|| || || || || || ||niezadowolenie, ="oż to"="szesz oże to"="szesz ożto" - 'ożeż'='niech to gęś kopnie', czyli skraca o tyle, o ile oszczędzamy na oddzielaniu słów
|colspan=4|ktoś
 
 
|-
 
|-
|colspan=3|
+
||dzymto, dzmto|| || || || || || ||="dzym to"
|colspan=3|ktodź
 
|}
 
 
 
Trzecia osoba nie jest do końca dobrze określona, w sumie można używać "ten ludź" w roli "on", "ona".
 
 
 
Smaki: ny cukier (ny cuk), ny sól, ny kwas, <del>gorzki</del> <ins>ny piołun (ny pioł)</ins>
 
 
 
Ruch: kroczy (krocz) (biegnie (bieg), maszeruje (maszeruj, marsz)), jedzie (jedź), płynie (płyń), leci (leć), pełznie (pełzń, pełź, pełza, pełz), <del>ywo woda płynie</del> ywy woda idzie (ɣwy wod idź; ''płynie jak woda, niem. fließen; rzadko potrzebne doprecyzowanie, zwykle wystarczy kontekst: "ta wod idź"; też np. o prądzie elektrycznym''), niesie (nieś; ''"szesz jor oj ta zon ja ręka pszo się nieś" - przesuwam rękę''), ślizga (ślizg; ''"ny ślizg" - śliski'')...
 
: ogólnie: idzie (idź)
 
: rekcja: ta od do przez pszo pszon (?)
 
 
 
{| border
 
! słowo !! rekcja !! uwagi
 
 
|-
 
|-
||część||ta ? (zon)||a może "hnacz zon (coś)"
+
||hm|| || || || || || ||zastanawianie się<del>, ~="siesz co"="szesz ten co" (?)</del>
 
|-
 
|-
||czas||||jako abstrakcja, bywa też "kiedy coś" (jako 'pora'); co do 'raz', por. "tle"
+
||aha|| || || || || || ||'aha', 'przyjąłem', jakby ściślejsze niż "szesz to"
 
|-
 
|-
||sekunda, sekund||
+
||eh|| || || || || || ||(rezygnacja)
 
|-
 
|-
||minuta, minut||
+
||ojej|| || || || || || ||(coś jakby zmartwienie)
 
|-
 
|-
||godzina, godzin||
+
||ehe|| || || || || || ||~="aha ożeż"
 
|-
 
|-
||doba||
+
||oho|| || || || || || ||(przewidywane zdarzenie się wydarzyło)
 
|-
 
|-
||dzień||||"szesz je ta doba część je zo doba coś je zo doba gdy coś to" a może jednak nie
+
||o-o|| || || || || || ||(przewidywanie kłopotów)
 
|-
 
|-
||noc||||="bez dzień"
+
||ooo|| || || || || || ||(stwierdzenie kłopotów)
 
|-
 
|-
||tydzień||
+
||niekręć|| || || || || || ||~ 'nie udawaj, że nie rozumiesz', 'interpretuj normalnie moje słowa' (ale z "szesz", "siesz", "sieś" oraz "ten", "wyś" itp. można określić, kiedy zdanie znaczy tyle, ile każe logika, kiedy mniej, a kiedy coś trochę innego - chociaż "niekręć" i tak wydaje się przydawać)
 
|-
 
|-
||miesiąc, msiąc||
+
||opowiembajkę|| || || || || || ||żeby nie kłamać, zapowiada, że następne zdania nie będą prawdziwe, zob. "opowiadabajkę", "pragma#"
 
|-
 
|-
||rok||
+
||opowiadambajkę|| || || || || || ||przypomina, że opowiadam bajkę
 
|-
 
|-
||wiosna, wios||
+
||opowiedziałembajkę|| || || || || || ||po opowiedzeniu bajki
 
|-
 
|-
||lato, lat||
+
!colspan=8|zaimki
 
|-
 
|-
||jesień, jeśń, <del>jsień</del>||
+
||to||das|| || ||это||it|| ||~="ten coś" ~="tonr 1 .", zob. "dor"
 
|-
 
|-
||zima, zim||
+
||on|| ||li|| ||он||he||kare||="ten er ludź", czyli czasem 'oni (tylko mężczyźni)' (?), zob. "nor"
 
|-
 
|-
||przestrzeń, peń||||jako abstrakcja, bywa też "gdzie coś" i "przestwór"
+
||ona, an|| ||sxi|| ||она, ан||she||kanojo||="ten ka ludź", czyli czasem 'one' (?), zob. "hor"
 
|-
 
|-
||przestwór, przestw||||bardziej konkretne znaczenie polskiego 'przestrzeń', jak w 'potrzebuję przestrzeni'
+
||<del>tuto</del> totu|| || || || || || ||<del>~="tuten coś"?</del> ~="tentu coś" (?)
 
|-
 
|-
||droga||od do przez
+
||totam|| || || || || || ||~="tentam coś" (?)
 
|-
 
|-
||tunel||od do przez
+
||ontam|| || || || || || ||~="tentam er ludź" (?)
 
|-
 
|-
||<del>niebo, nieb</del> niebiosa, niebios||||'niebo jako stan wiecznej szczęśliwości'
+
||antam|| || || || || || ||~="tentam ka ludź" (?)
 
|-
 
|-
||piekło||
+
||tamto|| || || ||то|| || ||="tam to", ~="tamten coś" ~="tonr 2 ."
 
|-
 
|-
||czyściec||
+
||tamon|| || || || || || ||="tam on", ~="tamten er ludź"
 
|-
 
|-
||anioł||||"kia święt anioł" lub "diabeł"
+
||tamona, taman|| || || || || || ||="tam an", ~="tamten ka ludź"
 
|-
 
|-
||diabeł||
+
||siamto|| || || || || || ||="siam to", ~="siamten coś" ~="tonr 3 ."
 
|-
 
|-
||święty, święt||ta||"lacz święty" to 'święty (człowiek)'
+
||siamon|| || || || || || ||="siam on", ~="siamten er ludź"
 
|-
 
|-
||ciało, ciał||(zon)
+
||siamona, siaman|| || || || || || ||="siam an", ~="siamten ka ludź"
 
|-
 
|-
||dusza, dusz||(zon)
+
||owamto, wamto|| || || || || || ||="wam to", ~="wamten coś" ~="tonr 4 ."
 
|-
 
|-
||maszyna, maszyn, mszyn, machina, machin, mchin||
+
||owamon, wamon|| || || || || || ||="wam on", ~="wamten er ludź"
 
|-
 
|-
||człowiek, czło||
+
||owamona, waman|| || || || || || ||="wam an", ~="wamten ka ludź"
 
|-
 
|-
||gamoń, gmoń||||"szesz ja każd gmoń ludź"
+
||onamto, namto|| || || || || || ||="nam to", ~="namten coś" ~="tonr 5 ."
 
|-
 
|-
||król||ta
+
||onamon, namon|| || || || || || ||="nam on", ~="namten er ludź"
 
|-
 
|-
||<del>książę</del> pa król||ta
+
||onamona, naman|| || || || || || ||="nam an", ~="namten ka ludź"
 
|-
 
|-
||<del>cesarz</del> nadr król||ta
+
||tak||ja||jes|| ||да||yes||hai||~'tak' (odpowiedź), <del>może "szesz to", może</del> zaimek oznaczający brak przeczenia ("czy tor nie gotuj" - "szesz tak" - 'Nie gotujesz?' - 'Gotuję.')
 
|-
 
|-
||<del>pies</del> pies dom, piesk||
+
||niet||nein||net|| ||нет||no|| ||~'nie' (odpowiedź), <del>może "szesz nie to", może</del> ~="nie tak" (ale jakby są różnice, np. czasem "żad" albo "nie" jest w środku), por. "nie"
 
|-
 
|-
||<del>kot</del> <del>ak drap</del> kot dom, kotk||
+
||tamtak|| || || || || || ||="tam tak"="nrak 2 ."
 
|-
 
|-
||<del>gryzoń</del> <del>ak gryź</del> mysz coś||
+
||tamniet|| || || || || || ||="tam niet"="rniet 2 ."
 
|-
 
|-
||<del>mysz</del> myszk||
+
||siamtak|| || || || || || ||="siam tak"="nrak 3 ."
 
|-
 
|-
||chomik, chomk ? chom||||czy "chomk"="chom coś"
+
||siamniet|| || || || || || ||="siam niet"="rniet 3 ."
 
|-
 
|-
||szczur, <del>wlk mysz</del> wlk myszk||
+
||owamtak, wamtak|| || || || || || ||="wam tak"="nrak 4 ."
 
|-
 
|-
||kapibara, kapibar ? mysz duż ? mysz bar duż ? mysz naj duż ?||
+
||owamniet, wamniet|| || || || || || ||="wam niet"="rniet 4 ."
 
|-
 
|-
||owca, <del>owc,</del> ak wełna, ak wełn||
+
||onamtak, namtak|| || || || || || ||="nam tak"="nrak 5 ."
 
|-
 
|-
||<del>lis</del> lis coś||||'lis'
+
||onamniet, namniet|| || || || || || ||="nam niet"="rniet 5 ."
 
|-
 
|-
||<del>ɣwyn lis lis</del> lisk, lis ny lisk||||'lis rudy'
+
||ja||ich||mi||inyë||я||me||watashi||zob. "jor"
 
|-
 
|-
||wiewiórka, wiewiór ? mysz drzew ? mysz drzewk||
+
||ty||du||ci||lye||ты||thou||anata||zob. "tor"
 
|-
 
|-
||niedźwiedź, dźwiedź, <del>miś,</del> ak miód||||<del>podobno je miód, pszczoła bardziej pasuje do miodu</del> <ins>ale pszczoła to owad</ins>; "miś" może się do czegoś przydać
+
||my||wir||ni||lve||мы||we||watashitachi?||ekskluzyw, (?)"każd nas" oznacza naprawdę 'każdego z nas', a "my" oznacza grupę, zob. "mor"
 
|-
 
|-
||pszczoła, pczoł, <del>ak miód,</del> wŭad miód||||robi miód, por. "ak wełn"
+
||mwy||wihir||nvi||lme||мвы||wye||wareware?||inkluzyw, (?)"każd nwas" oznacza naprawdę 'każdego z „nwas”', a "mwy" oznacza grupę, zob. "mwor"
 
|-
 
|-
||nietoperz, toperz, toprz||
+
||wy||ihr||ni||le||вы||ye||anatatachi?||(?)"każd was" oznacza naprawdę 'każdego z was', a "wy" oznacza grupę, zob. "wor"
 
|-
 
|-
||ryje, ryj||ta ...||
+
||nas||uns||nin|| ||нас||us|| ||~='jeden (niektórzy) z nas' (ekskluzyw)
 
|-
 
|-
||<del>ryjek, ryj</del> krak ryj||||
+
||nwas||unch||nvin|| ||нвас||wyou|| ||~='jeden (niektórzy) z nas' (inkluzyw)
 
|-
 
|-
||ryjówka, ak ryj(?)||
+
||was||euch||vin|| ||вас||you|| ||~='jeden (niektórzy) z was'
 
|-
 
|-
||<del>lew ? kot grzywa ? kot włos ?</del> lewk, kot król(?), lew król||
+
||co||was||kio|| ||что||what||nan||np. "szesz tę co ta ty żre" - 'co jesz?', zob. "cor"
 
|-
 
|-
||tygrys, tygr, kot pas(?), lew pas||
+
||kto||wer|| || ||кто||who|| ||=<del>"je ludź co" ?</del> "je ktodź co"
 
|-
 
|-
||gepard, kot szybk(?), lew szybk||
+
||się||sich||si|| ||ся||self|| ||="sienr 1 ."="si coś"="sinr 1 . coś", ściśle ostatnia pełna konstrukcja, np. "ta coś oj do się idź" - 'powodowanie, że coś przemieszcza się do siebie (tego, co to powoduje)', zob. "sior" itp. (np. "ta coś siorm tę eń ubiera ubiera" - 'ubieranie na siebie ubrania')
 
|-
 
|-
||lampart, kot pa król(?), lew pa król, pa lewk||
+
||wzajem|| || || || || || ||skrót od "wzaj się", por. "wzappa"
 
|-
 
|-
||jaguar, jagŭar, kot Ameryka(?), lew Ameryka||
+
||cio|| || || || || || ||="cien coś", wspomniane ostatnio, coś między "to" a "się"
 
|-
 
|-
||koń||
+
||takie, tkie|| || || || || || ||="tki coś", ale czy jest potrzebne?
 
|-
 
|-
||kucyk, kuc(?), mini koń, mni koń, kuc koń(?)||
+
||otakie, tokie|| || || || || || ||="tok coś" (?)
 
|-
 
|-
||kangur, gur||
+
||ojtakie, tojkie|| || || || || || ||="tojk coś" (?)
 
|-
 
|-
||<del>walabia</del> mini kangur, mni gur, kuc gur(?)||
+
||siakie, śkie|| || || || || || ||="śki coś" (?)
 
|-
 
|-
||<del>żaba, żab</del> żaba coś, żab coś, żabk||||'płaz bezogoniasty'
+
||ciakie, ćkie|| || || || || || ||="ćki coś" (?)
 
|-
 
|-
||ropucha, ropuch, ... żab jad||
+
||<del>niniejsze</del>|| || || || || || ||="niniejszy coś"
 
|-
 
|-
||ptak, pta coś||
+
||nine <del>nin</del>|| || || || || || ||="nin coś"
 
|-
 
|-
||<del>ryba, ryb</del> ryba coś, ryb coś, rybk||
+
||tune <del>tun</del>|| || || || || || ||="tun coś", (?) 'tym razem' ('teraz') to "w tune" (por. "uj")
 
|-
 
|-
||wąż||
+
||następujące, nace, <del>nce</del>, naste, poniższe, <del>ższe</del>|| || || || || || ||="następujący coś"
 
|-
 
|-
||<del>mors</del> morsk||
+
||powyższe, wyższe, ższe, sze|| || || || || || ||="powyższy coś"
 
|-
 
|-
||<del>węgorz</del> <del>ɣwy wąż ryb</del> ryb wąż||
+
||tu||hier|| || ||тут||here|| ||="gdzie tujter"
 
|-
 
|-
||<del>nosorożec</del> ak w na nos róg ? ak i nos róg||
+
||teraz, ter||jetzt|| || ||сейчас||now|| ||="gdy tujter"
 
|-
 
|-
||<del>jednorożec</del> ak raz róg||
+
||ongi, ong|| || || ||раньше|| || ||="pon ter"
 
|-
 
|-
||drzewo, drzew ? drzewk||||czy "drzewk"="drzew coś"
+
||potem, pot|| || || ||потом|| || ||="po ter"
 
|-
 
|-
||cukinia, cukiń<del>, cuk</del>||
+
||tujteraz, tujter|| || || ||здейчас|| || ||
 
|-
 
|-
||ogórek, <del>ogórk,</del> ogór||
+
||<del>tam</del>||<del>dort</del>|| || ||<del>там</del>||<del>there</del>|| ||-> "gdzie to", por. 1-argumentowe "tam"
 
|-
 
|-
||jabłko, japk||||czy "jap coś" - 'owoc'
+
||oto, ot|| || || || || || ||="oten coś"
 
|-
 
|-
||chleb||||'pieczywo'
+
||ojto, ojt|| || || || || || ||="jont coś"
 
|-
 
|-
||chlebk||||'chleb'
+
||wszystko, wsio||alles|| || ||всё|| || ||~="każd coś" (?)
 
|-
 
|-
||bułka, buł||
+
||nic||nichts|| || ||ничто||nothing|| ||="żad coś"
 
|-
 
|-
||<del>rogal</del> ɣwo księżyc buł||
+
||plusnic, pnic||plusnichts, pnichts|| || ||плюсничто, пничто||plusnothing, pnothing|| ||="pżad coś", np. "o pnic mów" - 'mówić o niczym'
 
|-
 
|-
||ser||
+
||cóż|| || || || || || ||zastępuje "co" w mowie zależnej, np. "szesz nor że tę cóż tor żre pyta" - 'on pyta, co jesz', zob. "czor", "cóżeż", "żeż"
 
|-
 
|-
||ɣwyn żółt ser||
+
||któż|| || || || || || ||zastępuje "kto" w mowie zależnej
 
|-
 
|-
||ɣwyn śnieg ser||
+
||toż|| || || || || || ||zastępuje "to" w mowie zależnej, oznacza że ten, o kim się mówi, wiedział, o czym mówi, ale mówiący niekoniecznie
 
|-
 
|-
||wino, won <del>win, wink, wno</del>||
+
!colspan=8|zdaniopodobne funkcje 0-argumentowe - skróty
 
|-
 
|-
||in wino, in won <del>winogrono, winogron, in win, ...</del>||
+
||ożeto, ożto|| || || || || || ||="oże to", np. "czy ożeto" ~ 'czy gęś ma to kopnąć' por. "ożeż"
 
|-
 
|-
||<del>len</del> lnu||
+
||dzmyto, dzmty <del>dzymto</del>|| || || || || || ||="dzmy to"
 
|-
 
|-
||kakao, kakaŭ||||'kakao (napój)'
+
!colspan=8|specjalne słowa
 
|-
 
|-
||ɣwy kakaŭ proszk||||'kakao (proszek)'
+
||całość, cłość|| || || || || || ||'100%', o ileś razy, np. "nlet / 3 . 1. cłość dziej wysok" ("nle / 3 . cłość dziej wysok"?)-'wyższy o jedną trzecią'
 
|-
 
|-
||in kakaŭ||||'kakaowiec'
+
||kroć|| || || || || || ||ileś razy, np. "nle 2 kroć dziej bez wysok" - 'dwa razy niższy'
 
|-
 
|-
||ogień, ogń||
+
||prawda|| || || || || || ||'prawda', obok <del>"fałsz"</del> <ins>"bez prawda" (czyli matematyczne przeczenie to "bez" (?, por. "ne", "nie", "bez", "żad"), ale czy inne spójniki nie głupieją)</ins> wynik "szesz" i tego, co ma "szesz" wbudowane, ale "czy szesz żad pies", czyli "czy bez prawda"
 
|-
 
|-
||woda, wod||
+
||jest||ist|| || ||есть||are||aru||np. "jor tę gamoń jest" - 'bycie przeze mnie gamoniem', "tnor piłka tgo Karol jest" - 'należenie piłki do Karola', "jes ... li" jest bardziej uporządkowane, ale to jest krótsze (rekcja zostaje bez zmian poza tym, że "ta" przechodzi w "tę", a "tę" nie da się wyrazić - wymaga "jes ... li")
 
|-
 
|-
||ziemia, ziem||
+
||wycofaj <del>? !!coś#</del>|| || || || || || ||materiał do budowy czegoś jak "!!#", ale jak właściwie działa? jakiś czasownik?
 
|-
 
|-
||in ziemia, in ziem||||'ziemniak'
+
||li|| || || || || || ||tworzy argument dla niektórych funkcji
 
|-
 
|-
||prąd||||'prąd elektryczny'
+
||uf|| || || || || || ||ostatni argument dla paru funkcji wieloargumentowych
 
|-
 
|-
||nurt||||'nurt, prąd (wody)'
+
||luf|| || || || || || ||(a 'lufa'?) tworzy liczby, np. "h. luf"="1 0 0 .", "1 2 h. luf"="1 2 1 0 0 ."?"1 2 0 0 ."
 
|-
 
|-
||<del>rzecz</del> rzeczk||||'rzecz' (raczej w wąskim znaczeniu: materialna, sztuczna, nieduża)
+
||!||!||!||!||!||!||!||argument, który zmienia funkcję w niefunkcję, prawie jak "ǂ 1 .", ale jest inteligentniejsze i (np. ?) "na !" itp. zatrzymuje "w" itp. ("w na !" to niefunkcja), "ber"="der !", "ben"="den !", "bem"="dem !"... przy czym czasem można podstawić argumenty funkcji jako, kolejno, "ta", "tę", "tmu", "zamian", np. "szesz ta piesk ga piesk"~="szesz ta piesk tę ga piesk ta !", "dżdży śnieg"~="ta śnieg dżdży !", a "pies dom"~="ta dom pies !" (ale co na przykład z "oj !"?)
 
|-
 
|-
||naczynie, naczyń||||'naczynie (kuchenne?)', co z "jca coś"
+
!colspan=8|operatory łamiące zasady składni
 
|-
 
|-
||pomieszczenie, pomieszczeń, pomieszcz<del>, pom</del>||||co z "rnia coś"
+
||", MIN||", MIN||", MIN||", MIN||", МИН||", MIN||", MIN||początek cudzysłowu
 
|-
 
|-
||pokój ? pokójk ?||ta (a może "ja ta ... dom pokój"?)||'pokój (czyjś)'
+
||', NIM||', NIM||', NIM||', NIM||', НИМ||', NIM||', NIM||koniec cudzysłowu ("NI" wykomentowuje, kiedy jest to potrzebne)
 
|-
 
|-
||pokój ? bez wojna, bez wojn||?
+
||..., KROP||..., ?||..., ?||..., ?||..., ?||..., ?||..., ?||tworzy argument dla niektórych funkcji, np. "szesz ta " hacz ' jacz " kia ... coś ' znaczy", "szesz ta " em ' jacz " jes je ... li ' znaczy" (<del>ale czy to jasne, kiedy działanie się zaczyna i kończy?</del> <ins>- chyba tak</ins>, jakieś "lambda"???), mówimy o tym jako "" NI ... '" ("MIN NIKROP NIM")? (<del>a może jednak to działa jak <code>"%s"</code> w <code>printf</code> w odróżnieniu od <code>"\n"</code>?</del> <ins>- raczej w składni działa zawsze, nawet kiedy nie może się przydać</ins>)
 
|-
 
|-
||walczy, walcz||ta <del>tę</del> <ins>(przeciw)</ins> (zza) (ać) ?||ktoś przeciw komuś o coś (żeby np. ustalić, jakie jest) o coś (żeby to było); bywa "ać nie", a jak wyrazić walkę o coś, żeby to mieć; dotyczy też następnych
+
||KROPA|| || || || || || ||przyjmuje argument - liczbę, która wskazuje, który argument zastępuje, np. "" je pżad si tamr KROPA 1 . KROPA 2 . KROPA 2 .'" oznacza to, co '"je pżad si tamr A B B"' (ale czy nie za dużo argumentów wymaga "NI"? Czy ""KROP NI a'", czyli '"KROP a"' nie jest zbyt pokrętne?; jak to łączyć ze zwykłym "..."?)
 
|-
 
|-
||wojna, wojn||ta <del>tę</del> <ins>(przeciw)</ins> (zza) (ać) ?||? 'wojna, toczyć wojnę, walczyć na wojnie', por. "świeć"
+
||KROPAP|| || || || || || ||? przyjmuje 2 argumenty - liczbę, która wskazuje, który argument zastępuje, i przypadek, do użycia w językach takich jak polski, np. "szesz ta poŭ ski Polska " pies KROPAP 1 . dopełniacz ' jacz poŭ pollok " tgo ... piesk ' znacz"
 
|-
 
|-
||kłótnia, kłócisię, kłóci, kłóć||ta <del>tę</del> <ins>(przeciw)</ins> (zza) (ać) ?
+
||!!#||!!#||!!#||!!#||!!#||!!#||!!#||wycofanie, odwołanie wypowiedzi, niedopracowane, mówimy o tym jako "" !!NI# '" ("MIN !!NI# NIM"), ewentualnie "" NI!NI!NI# '" ("MIN NI!NI!NI# NIM"), por. "wycofaj"
 
|-
 
|-
||bawi, baw||ta (tą)||'bawi się', bez wygranych i przegranych
+
||meta#|| || || || || || ||otwiera wtrącenie do "atem#", pozwala coś zredefiniować, przestawić słowa, w środku raczej całe zdanie, mówimy o tym jako "" meta NI # atem NI # '", np. "meta# siesz w naste i ta " HM NI # ' że jor że ta w przed si " HM NI # ' lub raz słowo mno słowo ɣwoś dob wątpi oznacza ta " ILI NI # ' że jor że iliż w przed to słowo w po to słowo dziej ɣwoś dob nie wie atem# sieś " pokój ILI# pokójk HM# '" ('W następującym: "HM#" oznacza, że wątpię, że słowo lub słowa przed tym "HM#" są dobrocosiowe, a "ILI#" oznacza, że nie wiem, czy słowo przed tym, czy po tym jest lepsze. "pokój ILI# pokójk HM#" ("pokój ? pokójk ?")')
 
|-
 
|-
||muzyka, muzyk||ta (tą)||'gra, muzykuje', np. "tą pianino muzyk"-'gra na pianinie', "acz muzyk"-'muzyk'
+
||atem#|| || || || || || ||zamyka "meta#"
 
|-
 
|-
||gra||ta (przeciw) (tą)||"siesz wlu je gra coś" "siesz or je gra pasjans je gra ɣwy piłk gra je gra berek uf"
+
||pragma#|| || || || || || ||następne słowa coś określają, nie muszą trzymać się składni, zobacz odpowiednią sekcję, lepiej sprzątać (np. "pragma# lofsz 1 .", "pragma# szesz sieś") albo użyć "pragma# kasuj", zob. "opowiembajkę" z rodziną
 
|-
 
|-
||pasjans||ta||'gra w pasjansa'
+
||na#|| || || || || || ||otwiera wtrącenie do "wias#", w środku raczej całe zdanie, pozwala coś dodać w środku zewnętrznego zdania
 
|-
 
|-
||brydż||ta (przeciw)||'gra w brydża'
+
||wias#|| || || || || || ||zamyka "na#"
 +
|}
 +
 
 +
Przyimki można odwrócić (pollok "deren", espelok "oen" ~ polski 'który'). "der !" skraca się do "ber". Ogólnie w różnych wariantach polloku:
 +
{| border
 +
||der, ta||deren, taen, kia||ber, ba
 
|-
 
|-
||karta, kart||||'karta do gry'
+
||den, ||denen, tęen, kę||ben, bę
 
|-
 
|-
||szachy, szach||ta (przeciw)||'szachy (gra)'; co z 'szach', 'mat' i 'pat'
+
||dem, temu, tmu||demen, temuen, tmuen, kiemu, kmu||bem, bemu, bmu
 
|-
 
|-
||ɣwo Japonia szach ? ɣwy Japonia szach||ta (przeciw)||'shogi, szogi, siogi, szachy japońskie'
+
||des, tego, tgo||desen, tegoen, tgoen, kiego, kgo, chgo||bes, bego, bgo
 
|-
 
|-
||ɣwo Chiny szach ? ɣwy Chiny szach||ta (przeciw)||'xiangqi, sjanki, szachy chińskie'
+
||<del>derm, tema, tma</del>||<del>dermen, temaen, tmeen, kiema, kma</del>||<del>berm, bema, bma</del>
|-
+
|}
||dło szach||||'bierka szachowa'
+
 
|-
+
Zdania pytające można sprowadzić do rozkazujących, a rozkazujące do oznajmujących.
||berek||ta (przeciw)
+
 
|-
+
Czasy opisowo: "w ongi" "w teraz", "w potem" (z rozmaitymi skrótami).
||ɣwy piłk gra||ta (przeciw)||'gra w piłkę', czy to to samo co "tą piłk gra"
+
 
|-
+
Istnieją też skróty matematyczne, np.
||ɣwy noga ɣwy piłk gra, ɣwy krak krocz ɣwy piłk gra ?||ta (przeciw)||'piłka nożna (gra)', a może np. "ɣwy i nog piłk gra"
+
* cyfry ("jeden" ("len"), "dwa", "trzy", "cztery" ("czter"), "pięć", "sześć", "siedem" ("siedm", "siem"), "osiem" ("ośm"), "dziewięć" ("dźwięć"), "zero" ("zer") <del>''a może to jednak całe liczby, a nie funkcje''</del>
 +
* kropka ("c-ip", liczba zero i podstawa dla innych liczb), przecinek ("koma", przecinek dziesiętny), lewy nawias ("wokresie", "wokres", "wokr", znak okresu)
 +
* + ("dodać"?), - ("odjąć"?), * ("pomnożyć"?), / ("podzielić"?)
 +
Można też budować liczby na rzeczowniku, zamiast na "c-ip" ("2 3 piesk" - 'dwadzieścia trzy psy', "2 , ( 3 tort" - '2 i jedna trzecia tortu', "0 czło" - 'zero człowieków' (ale czym to się różni od "żad czło"?))
 +
 
 +
"piko" ("p."), "nano" ("n."), "mikro" ("mm.", "µ"), "mili" ("m."), "centy" ("cent", "c."), "decy" ("d."), "deka" ("da."), "hekto" ("h."), "kilo" ("k."), "mega" ("M."), "giga" ("G."), "tera" (T.") to funkcje, na rzeczowniku tworzą liczby.
 +
* "da. ." to dziesięć zer, "da. luf" to dziesięć
 +
 
 +
===pragma#===
 +
 
 +
{| border
 +
!|pollok||deulok||espelok||quenlok||руслок||englok||niholok||opis
 
|-
 
|-
||ɣwy ręka ɣwy piłk gra, ɣwy krak trzym ɣwy piłk gra ?||ta (przeciw)||'piłka ręczna (gra)', a może np. "ɣwy i rek piłk gra"
+
||lożf, lofsz|| || || || || || ||potem następuje liczba, która określa, ile argumentów uważa się za puste, jeśli nie ma ich przed "lofsz" (domyślnie 1, jak w lożbanie), np. "lofsz kup uf piesk uf"="pragma# lofsz 1 . lofsz kup uf piesk uf"="tę piesk kup", "pragma# lofsz . lofsz kup uf piesk uf pragma# lofsz 1 ."="ta piesk kup", "pragma# lofsz 2 . lofsz kup uf piesk uf lofsz piesk kup uf kotk uf"="tmu piesk kup ta piesk tmu kotk kup" (ale nieposprzątane, czyli z dokładnością do tego, że nie jest posprzątane)
 
|-
 
|-
||piłka, piłk||
+
||prawdą, esz, szesz|| || || || || || ||decyduje, jak należy rozumieć rzeczownik w stanie wolnym; potem następuje "szesz", "siesz", "sieś" albo "błąd" (oznacza, że rzeczowniki w stanie wolnym są niedopuszczalne); domyślne "sieś"; np. "piesk"="sieś piesk", "pragma# szesz szesz piesk"="szesz piesk" (ale nieposprzątane)
 
|-
 
|-
||ɣwy noga piłka, ɣwy krak krocz piłk||||'piłka nożna (przedmiot; do nogi, do gry w nogę, do gry w piłkę nożną)'
+
||loż|| || || || || || ||"pragma# loż loż" powoduje, że rzeczowniki w stanie wolnym są sklejane "loż" aż do uf (np. "pragma# loż loż ja ty widź uf ty ja słysz uf"="loż ja ty widź uf loż ty ja słysz uf"="siesz loż ja ty widź uf siesz loż ty ja słysz uf"="siesz ta ja tę ty widź siesz ta ty tę ja słysz" (coś w stylu 'Widzę cię. Słyszysz mnie.'; ale nieposprzątane)), "pragma# loż szesz" przywraca domyślne zachowanie
 
|-
 
|-
||ɣwy ręka piłka, ɣwy krak trzym piłk||||'piłka ręczna (przedmiot; do gry w piłkę ręczną)'
+
||kasuj|| || || || || || ||przywraca tryb domyślny wszystkiego, również opowiadania bajki i "meta#", zawsze działa
 
|-
 
|-
||pokona, wygra, wygr||ta tę (ąc) ?||"<del>przegra</del>" zbędne, np. "siensz ta Marek Damian ąc szachy wygr"-'Marek wygrał z Damianem w szachy', "siensz tę Niemcy ąc wojna wygr"-'Niemcy (państwo) przegrały wojnę.', "szesz ta kle ąc pasjans wygr jes tę pnic li"~="szesz tę pnic kle ąc pasjans wygr"-'Przeciętna wygrana w pasjansa jest z nikim.'
+
||kas|| || || || || || ||jak "kasuj" z wyjątkami (np. określonymi w "meta#": "opowiembajkę ... pragma# loz loż pragma# szesz siesz ... meta# szesz żad ten ta przyszły " pragma NI # kas ' ów " opowiembajkę ' stan kasuj atem# pragma# kas opowiadambajkę ... opowiedziałembajkę" - Opowiadam bajkę, ustawiam skomplikowany tryb, kasują go ale nie opowiadanie bajki, przypominam, że wciąż opowiadam bajkę, a po jakimś czasie kończę. - z tym, że łatwiej wszystko skasować i wrócić do opowiadanie bajki: "opowiembajkę ... pragma# loz loż pragma# szesz siesz ... pragma# kasuj opowiembajkę ... opowiedziałembajkę")
 +
|}
 +
 
 +
==Słownictwo==
 +
 
 +
{| border
 +
|colspan=6|coś (dowolny byt (czy coś takiego - "fik coś"))
 
|-
 
|-
||potyka, potyk, potknie, potkń||ta (zza) ? <del>ta przeciw</del>||ktoś o coś, np. "szesz jor zza próg potkń"<del> ? "szesz jor przeciw próg potkń"</del> - 'potykam się o próg', "szensz ta on zza martw zza próg dok potkń"<del> ? "szensz ta on zza martw przeciw próg potkń"</del> - 'ze zmartwienia potknął się o próg')
+
|| ||<del>roślina</del> in coś||<del>zwierz</del> ak coś||ludź||anioł||Bóg
 
|-
 
|-
||klucz||ta||do czegoś
+
|colspan=2|
 +
|colspan=4|ktoś
 
|-
 
|-
||katastrofa, katastrof, ktrof||
+
|colspan=3|
 +
|colspan=3|ktodź
 +
|}
 +
 
 +
Trzecia osoba nie jest do końca dobrze określona, w sumie można używać "ten ludź" w roli "on", "ona".
 +
 
 +
Smaki: ny cukier (ny cuk), ny sól, ny kwas, <del>gorzki</del> <ins>ny piołun (ny pioł)</ins>
 +
 
 +
Ruch: kroczy (krocz) (biegnie (bieg), maszeruje (maszeruj, marsz)), jedzie (jedź), płynie (płyń), leci (leć), pełznie (pełzń, pełź, pełza, pełz), <del>ywo woda płynie</del> ywy woda idzie (ɣwy wod idź; ''płynie jak woda, niem. fließen; rzadko potrzebne doprecyzowanie, zwykle wystarczy kontekst: "ta wod idź"; też np. o prądzie elektrycznym''), niesie (nieś; ''"szesz jor oj ta zon ja ręka pszo się nieś" - przesuwam rękę''), ślizga (ślizg; ''"ny ślizg" - śliski'')...
 +
: ogólnie: idzie (idź)
 +
: rekcja: ta od do przez ''(itp.)'' pszo pszon pszow
 +
 
 +
{| border
 +
! słowo !! rekcja !! uwagi
 
|-
 
|-
||ɣwy ktrof ogń||||'pożar'
+
||część||ta ? (zon)||a może "hnacz zon (coś)"
 
|-
 
|-
||ɣwy?ɣwo ktrof zalej||ta tę jtą ? ta tę ?||'powódź'
+
||czas||||jako abstrakcja, bywa też "kiedy coś" (jako 'pora'); co do 'raz', por. "tle"
 
|-
 
|-
||sieć||
+
||sekunda, sekund||
 
|-
 
|-
||krata, krat||||np. metalowa
+
||minuta, minut||
 
|-
 
|-
||ɣwoś krat, kratka, kratk ? ny krat||ta||wzór (?), przymiotnik 'kraciasty'
+
||godzina, godzin||
 
|-
 
|-
||pas||||np. skórzany
+
||doba||
 
|-
 
|-
||pasek, pask ? ny pas||ta||wzór, por. "ɣwoś krat"
+
||dzień||||"szesz je ta doba część je zo doba coś je zo doba gdy coś to" a może jednak nie
 
|-
 
|-
||skóra, skór||
+
||noc||||="bez dzień"
 
|-
 
|-
||skórka, skórk ? gby skór||||np. owocu
+
||tydzień||
 
|-
 
|-
||<del>tor</del> tork ?||
+
||miesiąc, msiąc||
 
|-
 
|-
||wór, work <del>, wor</del> ?||
+
||rok||
 
|-
 
|-
||gryzie, gryź||ta tę
+
||wiosna, wios||
 
|-
 
|-
||ɣwoś gryź||ta tę ?||'piecze, drażni (jak szampon)', "nce ɣwoś gryź" - 'gryzące, drażniące', co z miejscem
+
||lato, lat||
 
|-
 
|-
||?nadr ɣwoś gryź||ta tę||'pali, żre (jak kwas)', "nce nadr ɣwoś gryź" - 'żrące'
+
||jesień, jeśń, <del>jsień</del>||
 
|-
 
|-
||boli, ból||ta tę||kogo co (?)
+
||zima, zim||
 
|-
 
|-
||samochód, aŭto(?), aŭt(?), aŭtko, aŭtk||||konkretnie 'samochód', ogólnie (z np. poniższymi) "ark jedź"
+
||przestrzeń, peń||||jako abstrakcja, bywa też "gdzie coś" i "przestwór"
 
|-
 
|-
||aŭtobus, bus||
+
||przestwór, przestw||||bardziej konkretne znaczenie polskiego 'przestrzeń', jak w 'potrzebuję przestrzeni'
 
|-
 
|-
||<del>bus</del> busik, busk||
+
||droga||od do przez
 
|-
 
|-
||tramwaj, tram||
+
||tunel||od do przez
 
|-
 
|-
||pociąg, pciąg||
+
||<del>niebo, nieb</del> niebiosa, niebios||||'niebo jako stan wiecznej szczęśliwości'
 
|-
 
|-
||rower||||przykład "rka jedź"
+
||piekło||
 
|-
 
|-
||aŭtomat||||?
+
||czyściec||
 
|-
 
|-
||ny aŭtomat||ta||'aŭtomatyczny'
+
||anioł||||"kia święt anioł" lub "diabeł"
 
|-
 
|-
||szyba, <del>szyb,</del> szybk||
+
||diabeł||
 
|-
 
|-
||matematyka, mat||||por. "amt"
+
||święty, święt||ta||"lacz święty" to 'święty (człowiek)'
 
|-
 
|-
||fizyka, fiz||
+
||ciało, ciał||(zon)
 
|-
 
|-
||chemia, chem||
+
||dusza, dusz||(zon)
 
|-
 
|-
||biologia, bio||
+
||maszyna, maszyn, mszyn, machina, machin, mchin||
 
|-
 
|-
||informatyka, inf (?)||
+
||człowiek, czło||
 
|-
 
|-
||<del>koło, koł</del> kółko, kółk||||jako figura geometryczna
+
||gamoń, gmoń||||"szesz ja każd gmoń ludź"
 
|-
 
|-
||kula||
+
||król||ta
 
|-
 
|-
||ny kółko, ny kółk||ta||'okrągły'
+
||<del>książę</del> pa król||ta
 
|-
 
|-
||ɣwo jedź kółk||||'koło (np. samochodu)'
+
||<del>cesarz</del> nadr król||ta
 
|-
 
|-
||<del></del> ośka, ośk||
+
||<del>pies</del> pies dom, piesk||
 
|-
 
|-
||numerek, nrek||||'numer'
+
||<del>kot</del> <del>ak drap</del> kot dom, kotk||
 
|-
 
|-
||góra, gór||||'góra (wysoko)'
+
||<del>gryzoń</del> <del>ak gryź</del> mysz coś||
 
|-
 
|-
||dół||||'dół (nisko)'; ="bez góra"
+
||<del>mysz</del> myszk||
 
|-
 
|-
||górka, górk||||'góra (w górach)'
+
||chomik, chomk ? chom||||czy "chomk"="chom coś"
 
|-
 
|-
||dołek, dołk||||'dół (wykopany)'
+
||szczur, <del>wlk mysz</del> wlk myszk||
 
|-
 
|-
||prosi, proś||ta tę byż||por. "każ"
+
||kapibara, kapibar ? mysz duż ? mysz bar duż ? mysz naj duż ?||
 
|-
 
|-
||dziękuje, dziękuj||ta tę zza
+
||owca, <del>owc,</del> ak wełna, ak wełn||
 
|-
 
|-
||przeprasza, przeproś||ta tę zza
+
||<del>lis</del> lis coś||||'lis'
 
|-
 
|-
||wita||ta tę
+
||<del>ɣwyn lis lis</del> lisk, lis ny lisk||||'lis rudy'
 
|-
 
|-
||żegna||ta tę
+
||wiewiórka, wiewiór ? mysz drzew ? mysz drzewk||
 
|-
 
|-
||lubi, lubk||ta tę
+
||niedźwiedź, dźwiedź, <del>miś,</del> ak miód||||<del>podobno je miód, pszczoła bardziej pasuje do miodu</del> <ins>ale pszczoła to owad</ins>; "miś" może się do czegoś przydać
 
|-
 
|-
||<del>kocha, koch</del> nadr lubk||ta tę
+
||pszczoła, pczoł, pszoł, <del>ak miód,</del> wŭad miód||||robi miód, por. "ak wełn"
 
|-
 
|-
||zakochany, zakch||ta tę||ktoś w kimś
+
||nietoperz, toperz, toprz||
 
|-
 
|-
||podoba, podob||ta ||komuś coś
+
||ryje, ryj||ta ...||
 
|-
 
|-
||podobny, <del>podob,</del> dobny||ta tę||coś do czegoś
+
||ryjek<del>, ryj</del>, krak ryj||||
 
|-
 
|-
||zły||ta tę||'ktoś jest na kogoś zły, zdenerwowany'; (?) ściśle 'zły'="bez dob"/"nie dob"
+
||ryjówka, ak ryj(?)||
 
|-
 
|-
||zmysł||ta tę||ogólnie 'odczuwa jakimś zmysłem', por. "czuje", "wrażenie"
+
||łapie, łap, zacz trzyma, zacz trzym||ta tę||
 
|-
 
|-
||widzi, <del>wzrok,</del> widź||ta tę
+
||ręka, ręk, ... krak łap, krak trzym, krak zacz trzym||||
 
|-
 
|-
||słyszy, <del>słuch,</del> słysz||ta tę
+
||noga, nog, krak kroczy, krak krocz||||
 
|-
 
|-
||dotyk, dot||ta tę||'czuje dotykiem'
+
||krowa, krow, ak mleko, ak mlek||
 
|-
 
|-
||smak||ta tę||'czuje smakiem'
+
||<del>lew ? kot grzywa ? kot włos ?</del> lewk, kot król(?), lew król||
 
|-
 
|-
||<del>zapach,</del> węch||ta tę||'czuje węchem'
+
||tygrys, tygr, kot pas(?), lew pas||
 
|-
 
|-
||żre||ta tę||"je" to coś koło "jest"
+
||gepard, kot szybk(?), lew szybk||
 
|-
 
|-
||konsumuje, konsumuj, konsum, jeść||ta tę||'je (stały pokarm)'
+
||lampart, kot pa król(?), lew pa król, pa lewk||
 
|-
 
|-
||pije, pij, ɣwy wod żre||ta tę||skrót albo ze słowotwórstwa
+
||jaguar, jagŭar, kot Ameryka(?), lew Ameryka||
 
|-
 
|-
||posiłek, psiłek, psił||ta tę||"eń psił" to 'posiłek (pokarm przeznaczony na posiłek)', w odróżnieniu od ogólnego "eń żre"
+
||koń||
 
|-
 
|-
||śniadanie, śniada, śnia||ta tę||
+
||kucyk, kuc(?), mini koń, mni koń, kuc koń(?)||
 
|-
 
|-
||obiad||ta tę||'obiad jako spożywanie na śniadanie, obiadanie', "szesz je żre obiad", "szesz tę co ten obiad"~="szesz je co ten eń obiad" (ale to drugie nawet nie mówi, że "eń obiad" ('obiad jako pokarm') będzie zjedzone) ~ 'Co jest na obiad?' (analogicznie inne posiłki i samo "psił")
+
||kangur, gur||
 
|-
 
|-
||kolacja, klacja, klac||ta tę||
+
||<del>walabia</del> mini kangur, mni gur, kuc gur(?)||
 
|-
 
|-
||obraz, obr||ta||'obraz, wyobrażenie (czegoś)'
+
||<del>żaba, żab</del> żaba coś, żab coś, żabk||||'płaz bezogoniasty'
 
|-
 
|-
||maluje, maluj||ta tę ?||ktoś coś ? ale co to znaczy? można malować ścianę, obraz albo słońce na obrazie, można też zamalować płótno
+
||ropucha, ropuch, ... żab jad||
 
|-
 
|-
||rysuje, rysuj, rys||ta tę ?||z uwagami z grubsza jak wyżej dodać stosunek do rys i rysowania samochodu przez wandala
+
||ptak, pta coś||
 
|-
 
|-
||fotografia, fotka, foto||ta (de)||? "oj foto" to 'fotografować'
+
||<del>ryba, ryb</del> ryba coś, ryb coś, rybk||
 
|-
 
|-
||kryje, kryj||ta tę||?
+
||wąż||
 
|-
 
|-
||ące kryje, nce kryj||ta||'skryty, skłonny do sekretów', por. "nce tę ... kryj", ?
+
||<del>mors</del> morsk||
 
|-
 
|-
||ny kryje, ny kryj||ta||'skryty, skrycie, po kryjomu'
+
||<del>węgorz</del> <del>ɣwy wąż ryb</del> ryb wąż||
 
|-
 
|-
||pomoc, pomaga, pomóż, pom||ta tę <del>byż</del> ?||ktoś komuś w czymś
+
||<del>nosorożec</del> ak w na nos róg ? ak i nos róg||
 
|-
 
|-
||każe, każ||ta tę byż||ktoś komuś coś, por. "proś"
+
||<del>jednorożec</del> ak raz róg||
 
|-
 
|-
||<del>karze, karz</del> kara, kar||ta tę zza (?) (je)||czy "tę ja kar" to i 'kara dla mnie', i 'karanie mnie'? czy "zza" pasuje?
+
||drzewo, drzew ? drzewk||||czy "drzewk"="drzew coś"
 
|-
 
|-
||radzi, radź||ta tę tmu o byż ?
+
||cukinia, cukiń<del>, cuk</del>||
 
|-
 
|-
||rodzisię (?), rodzi, rodź||ta ? ta tę
+
||ogórek, <del>ogórk,</del> ogór||
 
|-
 
|-
||posiada ? bgo||ta tę||? "jest tgo ... li", "bgo" samo z siebie tak działa
+
||jabłko, japk||||czy "jap coś" - 'owoc'
 
|-
 
|-
||ubiera||ta tmu tę||"ta ... tę ... tmu ... ubiera" to skrót od "ta ... oj zacz ta ... jes w ubr ... li"
+
||chleb||||'pieczywo'
 
|-
 
|-
||ucieka, uciek||ta tę od do przez pszo pszon (?)||ktoś komuś ...
+
||chlebk||||'chleb'
 
|-
 
|-
||<del>goni, goń</del> bez ucieka, bez uciek||ta tę od do przez pszo pszon (?)||ktoś kogoś ...
+
||bułka, buł||
 
|-
 
|-
||ładny, ład||ta||"bez ład" to 'brzydki', "bar ład" - 'piękny'
+
||<del>rogal</del> ɣwo księżyc buł||
 
|-
 
|-
||śliczny, ślicz||ta||'śliczny, uroczy, słodki'
+
||mleko, mlek||ta ? (ów) ? (cod)
 
|-
 
|-
||<del>czarny</del> ny węgiel, ny węg||ta
+
||śmietana, śmietan, śtan||?||"ciz cod krow mlek" ? "ciz ta krow mlek" ? "ta krow śtan" ? "ów krow śtan" ? ...; a gatunki?
 
|-
 
|-
||<del>biały</del> ny śnieg||ta
+
||masło, masł(?), masu(?)||?||jak "śtan"
 
|-
 
|-
||<del>czerwony</del> ny krew||ta
+
||ser||?||jak "śtan"
 
|-
 
|-
||<del>zielony</del> ny trawa, ny traw||ta
+
||ɣwyn żółt ser||?||jak "śtan"
 
|-
 
|-
||<del>niebieski</del> ny niebo, ny nieb||ta
+
||ɣwyn śnieg ser||?||jak "śtan"
 
|-
 
|-
||<del>żółty</del> ny żółtko, ny żółt||ta
+
||margaryna, margaryn, mrgrn||?||(?)
 
|-
 
|-
||brązowy ? ny brąz||ta
+
||wino, won <del>win, wink, wno</del>||(ciz)||np. "ciz in won won", "ciz  śliw won", "ɣwyn krew won", "ɣwyn śnieg won"
 
|-
 
|-
||<del>szary, szar</del> ny mysz||ta
+
||in wino, in won <del>winogrono, winogron, in win, ...</del>||
 
|-
 
|-
||<del>fioletowy</del> ny fiołek, ny fioł||ta
+
||<del>len</del> lnu||
 
|-
 
|-
||różowy||ta
+
||kakao, kakaŭ||||'kakao (napój)'
 
|-
 
|-
||<del>pomarańczowy</del> ny pomarańcza, ny pomarańcz<del>, ny pom</del>||ta
+
||ɣwy kakaŭ proszk||||'kakao (proszek)'
 
|-
 
|-
||<del>rudy</del> ny lisk, ny lis coś||ta
+
||in kakaŭ||||'kakaowiec'
 
|-
 
|-
||kolor||ta||'kolor, coś ma kolor', np. "je kolor ny śnieg"
+
||ogień, ogń||
 
|-
 
|-
||ny kolor||ta||'kolorowy'
+
||woda, wod||
 
|-
 
|-
||<del>ny biały</del> ny ny śnieg <del>? pa ny śnieg</del>||ta||'jasny (kolor)'
+
||ziemia, ziem||
 
|-
 
|-
||<del>bez ny biały</del> bez ny ny śnieg <del>? bez pa ny śnieg ?</del> <del>ny czarny</del> ... '''ny ny węg''' <del>? pa ny węg</del>||ta||'ciemny (kolor)'
+
||in ziemia, in ziem||||'ziemniak'
 
|-
 
|-
||<del>pa biały</del> pa ny śnieg||ta||'białawy'
+
||prąd||||'prąd elektryczny'
 
|-
 
|-
||<del>pa czarny</del> pa ny węg||ta||'czerniawy'
+
||nurt||||'nurt, prąd (wody)'
 
|-
 
|-
||świat||||?
+
||<del>rzecz</del> rzeczk||||'rzecz' (raczej w wąskim znaczeniu: materialna, sztuczna, nieduża)
 
|-
 
|-
||światło, światł, świeć||ta||'świecić, światło czegoś' (a może trzeba odróżnić 'światło' od 'świecenia'?), por. "wojn"
+
||naczynie, naczyń||||'naczynie (kuchenne?)', co z "jca coś"
 
|-
 
|-
||ny światło, ny światł, ny świeć||ta||'jasny, oświetlony' ('mocno świecący' to "bar świeć")
+
||pomieszczenie, pomieszczeń, pomieszcz<del>, pom</del>||||co z "rnia coś"
 
|-
 
|-
||... bez ny świeć||ta||'ciemny, nieoświetlony' ('słabo świecący' to chyba "bez ber świeć")
+
||pokój ? pokójk ?||ta (a może "je ta ... dom pokój"?)||'pokój (czyjś)'
 
|-
 
|-
||... ɣwon krew świeć||||'światło czerwone (uliczne)'
+
||pokój ? bez wojna, bez wojn||?
 
|-
 
|-
||... ɣwon traw świeć||||'światło zielone (uliczne)'
+
||walczy, walcz||ta <del>tę</del> <ins>(przeciw)</ins> (zza) (ać) ?||ktoś przeciw komuś o coś (żeby np. ustalić, jakie jest) o coś (żeby to było); bywa "ać nie", a jak wyrazić walkę o coś, żeby to mieć; dotyczy też następnych
 
|-
 
|-
||... ɣwon żółt świeć||||'światło żółte (uliczne)'
+
||wojna, wojn||ta <del>tę</del> <ins>(przeciw)</ins> (zza) (ać) ?||? 'wojna, toczyć wojnę, walczyć na wojnie', por. "świeć"
 
|-
 
|-
||dobry, dob||ta||'zły' - "bez dobry"
+
||kłótnia, kłócisię, kłóci, kłóć||ta <del>tę</del> <ins>(przeciw)</ins> (zza) (ać) ?
 
|-
 
|-
||duży, duż||ta||'mały' - "bez duży", zob. "mały"
+
||bawi, baw||ta (tą)||'bawi się', bez wygranych i przegranych
 
|-
 
|-
||długi, dług||ta||'krótki' - "bez długi"
+
||muzyka, muzyk||ta (tą)||'gra, muzykuje', np. "tą pianino muzyk"-'gra na pianinie', "acz muzyk"-'muzyk'
 
|-
 
|-
||wysoki, wysok||ta||'niski' - "bez wysoki"
+
||gra||ta (przeciw) (tą)||"siesz wlu je gra coś" "siesz or je gra pasjans je gra ɣwy piłk gra je gra berek uf"
 
|-
 
|-
||ciężki, cięż||ta||'lekki' - "bez ciężki"
+
||pasjans||ta||'gra w pasjansa', "szesz je pasjans tą kart gra"
 
|-
 
|-
||daleki, dalek, dlek||ta||'bliski' - "bez daleki", zob. "dko", "blisk"
+
||brydż||ta (przeciw)||'gra w brydża'
 
|-
 
|-
||ciepły, ciep||ta||'zimny' - "bez ciepły"
+
||karta, kart||||'karta do gry'
 
|-
 
|-
||szybki, <del>szybk,</del> szyb||ta||np. iść, raczej jako przysłówek; 'wolny, powolny' - "bez szybki"
+
||szachy, szach||ta (przeciw)||'szachy (gra)'; co z 'szach', 'mat' i 'pat'
 
|-
 
|-
||ny szybki, <del>ny szybk,</del> ny szyb||ta||np. człowiek; 'wolny, powolny' - "bez ny szybki"
+
||ɣwo Japonia szach ? ɣwy Japonia szach||ta (przeciw)||'shogi, szogi, siogi, szachy japońskie'
 
|-
 
|-
||wolny||ta ...||'wolny, swobodny'
+
||ɣwo Chiny szach ? ɣwy Chiny szach||ta (przeciw)||'xiangqi, sjanki, szachy chińskie'
 
|-
 
|-
||zdrowy, zdrow||ta||sam zdrowy, człowiek czy zwierzę; 'chory' - "bez zdrowy"
+
||dło szach||||'bierka szachowa'
 
|-
 
|-
||ny zdrowy, ny zdrow||ta||np. jedzenie
+
||berek||ta (przeciw)
 
|-
 
|-
||dzdrow <del>? całość</del>||ta||'cały, nie w kawałkach'
+
||ɣwy piłk gra||ta (przeciw)||'gra w piłkę', czy to to samo co "tą piłk gra"
 
|-
 
|-
||szalony, szalon||ta||'szalony, szaleć'
+
||ɣwy noga ɣwy piłk gra, ɣwy krak krocz ɣwy piłk gra ?||ta (przeciw)||'piłka nożna (gra)', a może np. "ɣwy i nog piłk gra"
 
|-
 
|-
||młody, młod||ta||'młody', 'nowy (niedawno wyprodukowany)'; 'stary' to "bez młody" albo "bez nowy", zależnie od dokładnego znaczenia
+
||ɣwy ręka ɣwy piłk gra, ɣwy krak trzym ɣwy piłk gra ?||ta (przeciw)||'piłka ręczna (gra)', a może np. "ɣwy i rek piłk gra"
 
|-
 
|-
||nowy, now||ta?||raczej z "kna"; 'nowy' jak 'Nowy eksponat w muzeum to najstarsza na świecie książka' - "szesz je ten kna now w muzeum eksponat najz bez młod książk", 'Nasza nowa sprzątaczka jest starsza niż stara' - "szesz ta ten kna now ka acz dla my sprząta niż kna bez now an bez młod"; 'stary' to "bez młody" albo "bez nowy", zależnie od dokładnego znaczenia
+
||piłka, piłk||
 
|-
 
|-
||nowina, nowin||?||zaskakuje kogo? a może "je że to wie kna now jor wie"
+
||ɣwy noga piłka, ɣwy krak krocz piłk||||'piłka nożna (przedmiot; do nogi, do gry w nogę, do gry w piłkę nożną)'
 
|-
 
|-
||wiadomość||?||'przekazywanie wiadomości' ?
+
||ɣwy ręka piłka, ɣwy krak trzym piłk||||'piłka ręczna (przedmiot; do gry w piłkę ręczną)'
 
|-
 
|-
||nowość||?||dla kogo, czy nie wystarczy "hacz now" (ale miało być z "kna")
+
||pokona, wygra, wygr||ta tę (ąc)||"<del>przegra</del>" zbędne, np. "siensz ta Marek tę Damian ąc szachy wygr"-'Marek wygrał z Damianem w szachy', "siensz tę Niemcy ąc wojna wygr"-'Niemcy (państwo) przegrały wojnę.', "szesz ta kle ąc pasjans wygr jes tę pnic li"~="szesz tę pnic kle ąc pasjans wygr"-'Przeciętna wygrana w pasjansa jest z nikim.'
 
|-
 
|-
||specjalny||ta?||?
+
||przemoc||ta (tę ? (przeciw)) ((je) ? ((ąc)))
 
|-
 
|-
||stoi, stój||ta||kiedy nie "bez idź"
+
||potyka, potyk, potknie, potkń||ta (zza) ? <del>ta przeciw</del>||ktoś o coś, np. "szesz jor zza próg potkń"<del> ? "szesz jor przeciw próg potkń"</del> - 'potykam się o próg', "szensz ta on zza martw zza próg dok potkń"<del> ? "szensz ta on zza martw przeciw próg potkń"</del> - 'ze zmartwienia potknął się o próg')
 
|-
 
|-
||siedzi, siedź||ta
+
||klucz||ta||do czegoś
 
|-
 
|-
||leży, leż||ta
+
||katastrofa, katastrof, ktrof||
 
|-
 
|-
||<del>trwa</del>||ta||zbędne, jest np. "szersz mecz" - 'Trwa mecz.', "szensz w gdy to mecz" - 'Wtedy trwał mecz.', "w gdy mecz" - 'w czasie (trwania) meczu'; zob. "skutektrwa"="trwa"
+
||ɣwy ktrof ogń||||'pożar'
 
|-
 
|-
||<del>szczeka, szczek</del> <del>ga pies</del> ga pies dom, ga piesk||ta
+
||ɣwy?ɣwo ktrof zalej||ta tę jtą ? ta tę ?||'powódź'
 
|-
 
|-
||<del>miaŭczy, miaŭcz</del> <del>ga kot</del> <del>ga ak drap</del> ga kot dom, ga kotk||ta
+
||sieć||
 
|-
 
|-
||wina, winny, winka, wink<del>, win</del>||ta tę||'ktoś jest czemuś winny', "szesz tor dorn wink"~="szesz dorj heń tor wink"~="szesz przez ty to" ~ 'jesteś temu winny'~='to twoja wina'~='to jest twoją winą'~='to przez ciebie', por. "dłuż", "win", "won"
+
||krata, krat||||np. metalowa
 
|-
 
|-
||wolne||ta||'ktoś ma wolne, czyjś wolny czas' ?
+
||ɣwoś krat, kratka, kratk ? ny krat||ta||wzór (?), przymiotnik 'kraciasty'
 
|-
 
|-
||zależy||ta tę||coś od czegoś
+
||pas||||np. skórzany
 
|-
 
|-
||chce||<del>ta tę ? ta że</del> ta byż||<del>"że ... chce" = (?) "tę fakt ... chce", ale co z "mów"</del>
+
||pasek, pask ? ny pas||ta||wzór, por. "ɣwoś krat"
 
|-
 
|-
||zależym||<del>ta tę ? ta że</del> ta byż||'komuś na czymś zależy'
+
||skóra, skór||
 
|-
 
|-
||próbuje, próbuj, prób||ta tę||np. "szensz nor tę gotuj prób" - 'Próbował gotować.'
+
||skórka, skórk ? kby skór||||np. owocu
 
|-
 
|-
||bróbuje, bróbuj, brób||ta tę||'bezskutecznie próbować'
+
||<del>tor</del> tork||
 
|-
 
|-
||nadzieja, nadź||ta że
+
||wór, work <del>, wor</del> ?||
 
|-
 
|-
||zakład<del>, zakłada, stawia</del>||ta tę tmu zamian że ? ta tę (?) że||'ktoś coś przeciw czyjemuś czemuś że coś ''('na kogoś' z grubsza "że ta ... wygra", chyba że chodzi o 'stawianie, że coś będzie', czyli po prostu "że")'' stawia' ? jak "je zakład umowa"
+
||gryzie, gryź||ta tę
 
|-
 
|-
||umowa||ta tę (?) że||kogoś (z kimś'', czy dawać dwie osoby pod "ta"?'') że
+
||ɣwoś gryź||ta tę ?||'piecze, drażni (jak szampon)', "nce ɣwoś gryź" - 'gryzące, drażniące', co z miejscem
 
|-
 
|-
||macha, mach||ta tę||np. "tor tę tonz ręka macha"
+
||?nadr ɣwoś gryź||ta tę||'pali, żre (jak kwas)', "nce nadr ɣwoś gryź" - 'żrące'
 
|-
 
|-
||trzyma, trzym||ta tę
+
||boli, ból||ta tę||kogo co (?)
 
|-
 
|-
||łapie, łap||ta tę||chyba raczej "zacz trzym"
+
||samochód, aŭto(?), aŭt(?), aŭtko, aŭtk||||konkretnie 'samochód', ogólnie (z np. poniższymi) "ark jedź"
 
|-
 
|-
||daje, daj||ta tę tmu||"<del>dostaje</del>" zbędne
+
||aŭtobus, bus||
 
|-
 
|-
||prezentuje, prezentuj, prezent||ta tę tmu||"eń prezent" to 'prezent'
+
||<del>bus</del> busik, busk||
 
|-
 
|-
||bierze, bierz||ta tę tmu
+
||tramwaj, tram||
 
|-
 
|-
||kradnie, kradź||ta tę tmu
+
||pociąg, pciąg||
 
|-
 
|-
||<del>dług</del> dłużny, dłuż||ta tę tmu||'(ktoś coś komuś) jest winny/dłużny', por. "wink"
+
||rower||||przykład "rka jedź"
 
|-
 
|-
||kupuje, kup||ta tę tmu zamian||ktoś coś od kogoś za coś; "<del>sprzedaje</del>" zbędne; to symetryczne (można kupować pieniądze za towar), czy nie?; można rozbić na przekazanie towaru, przekazanie opłaty i umowę, ale co z tego wynika?; co z usługami?; por. "płać"
+
||aŭtomat||||?
 
|-
 
|-
||płaci, płać||ta tę tmu zamian||ktoś coś komuś za coś; a co z czasem (z góry, z dołu) i zamianą/barterem? czy to będą jedyne różnice w stosunku do "kup"? jak opisać sprzedaż na kredyt i po przedpłacie; a spłacanie długów?
+
||ny aŭtomat||ta||'aŭtomatyczny'
 
|-
 
|-
||uczy, ucz||ta tę tmu||ktoś o czymś kogoś, ? "ta ... oj o ... ta ... ej wie" czy jakoś tak
+
||szyba, <del>szyb,</del> szybk||
 
|-
 
|-
||smaruje, smaruj||<del>ta tmu tę ?</del> ta tę jtą
+
||matematyka, mat||||por. "amt"
 
|-
 
|-
||zalewa, zalej||ta tę jtą ? ta tę||"ta Ania tę japk jtą wod zalej" czy "ta Ania oj ta wod tę japk zalej"
+
||fizyka, fiz||
 
|-
 
|-
||nazywa, nazwie ?||ta tę tmu||ktoś jakoś kogoś, np. "ta on tmu ja tę " Łukasz ' nazywa"="nor jorm tę " Łukasz ' nazwie" ? a może "nor oj je jor imię " Łukasz '" ? jak rozróżnić 'nazywać/wołać' i 'nadawać imię/nazwę'
+
||chemia, chem||
 
|-
 
|-
||kojarzy, kojarz||ta tę tmu||ktoś z czymś coś
+
||biologia, bio||
 
|-
 
|-
||mówi, mów||ta tę tmu o że||ogólnie
+
||informatyka, inf (?)||
 
|-
 
|-
||rzecze, rzecz||ta tę tmu o że
+
||<del>koło, koł</del> kółko, kółk||||jako figura geometryczna
 
|-
 
|-
||krzyczy, krzycz||ta tę tmu o że
+
||kula||
 
|-
 
|-
||szepce, szepcz, szepc||ta tę tmu o że
+
||ny kółko, ny kółk||ta||'okrągły'
 
|-
 
|-
||śpiewa, śpiew||ta tę tmu o że||"eń śpiew" to 'piosenka'
+
||ɣwo jedź kółk||||'koło (np. samochodu)'
 
|-
 
|-
||pisze, pisz||ta tę tmu o że
+
||<del>oś</del> ośka, ośk||
 
|-
 
|-
||myśli, myśl||ta tę o że||konkretna sformułowana myśl
+
||numerek, nrek||||'numer'
 
|-
 
|-
||rozsądny, rozsądek, rozsąd ? ny rozmyśl||ta
+
||góra, gór||||'góra (wysoko)'
 
|-
 
|-
||uważa, uważ||ta tę o że||'myśli, uważa, sądzi' (większej pewności nie ma) (?)
+
||dół||||'dół (nisko)'; ="bez góra"
 
|-
 
|-
||ny uważa, ny uważ||ta||'pewny, przekonany, zdecydowany (mniej lub bardziej)' (?)
+
||górka, górk||||'góra (w górach)'
 
|-
 
|-
||przypuszcza, przypuść||ta tę o że||a może "że chba ... uważa" zamiast "że ... przypuść"
+
||dołek, dołk||||'dół (wykopany)'
 
|-
 
|-
||czuje, czuj||ta tę o że||'czuje (że coś jest prawdziwe)'
+
||prosi, proś||ta tę byż||por. "każ"
 
|-
 
|-
||wrażenie, wrażeń||ta tę o że||'ma wrażenie, że jakoś jest', np. "szesz jor że jo <del>zimny</del> bez ciep wrażeń" - 'mam wrażenie, że jest zimno, zimno mi' (?)
+
||dziękuje, dziękuj||ta tę zza
 
|-
 
|-
||rozmyśla, rozmyśl||ta o
+
||przeprasza, przeproś||ta tę zza
 
|-
 
|-
||odpowiada, odp||ta tę o że tmu zamian||ktoś coś o czymś że coś komuś na coś
+
||wita||ta tę
 
|-
 
|-
||słowo, słow||o że(?)
+
||żegna||ta tę
 
|-
 
|-
||zdanie, zdań||o że(?)
+
||lubi, lubk||ta tę
 
|-
 
|-
||tłumaczy, tłumacz, tłumcz||ta (tmu o że ?) poŭd dŭop||"acz tłumacz" - 'tłumacz'
+
||<del>kocha, koch</del> nadr lubk||ta tę
 
|-
 
|-
||<del>język</del> <ins>ski coś</ins>||ta||czyjś, 'język (mowa)'
+
||zakochany, zakch||ta ||ktoś w kimś
 
|-
 
|-
||ozór||(zon)||'język (część ciała)'
+
||podoba, podob||ta tę||komuś coś
 
|-
 
|-
||znaczy, znacz||ta||'znaczenie'
+
||podobny, <del>podob,</del> dobny||ta ||coś do czegoś
 
|-
 
|-
||pamięta, pamięć||ta tę o że
+
||zły||ta tę||'ktoś jest na kogoś zły, zdenerwowany'; (?) ściśle 'zły'="bez dob"/"nie dob"
 
|-
 
|-
||zapamięta||ta tę o że
+
||zmysł||ta tę||ogólnie 'odczuwa jakimś zmysłem', por. "czuje", "wrażenie"
 
|-
 
|-
||przypomni||ta tę o że
+
||widzi, <del>wzrok,</del> widź||ta tę
 
|-
 
|-
||zapomni||ta tę o że
+
||słyszy, <del>słuch,</del> słysz||ta tę
 
|-
 
|-
||problem||ta (ów) (je) (?)||'czyj'
+
||dotyk, dot||ta ||'czuje dotykiem'
 
|-
 
|-
||błąd||ta (je) (?)||'czyj', np. "je nie gotuj jor błąd" - 'mój błąd polegający na niegotowaniu' (?) (pomijając inne problemy, czy "nie" można tak używać), por. "pragma# szesz błąd"
+
||smak||ta ||'czuje smakiem'
 
|-
 
|-
||pracuje, pracuj, praca, prac||ta (ów)||(?) ktoś nad czymś/czyjaś nad czymś
+
||<del>zapach,</del> węch||ta ||'czuje węchem'
 
|-
 
|-
||... ny prac||ta||'pracowity'
+
||żre||ta ||"je" to coś koło "jest"
 
|-
 
|-
||<del>leniwy, leniw<del>, leń</del></del> ... bez ny prac||ta||'leniwy'
+
||konsumuje, konsumuj, konsum, jeść||ta ||'je (stały pokarm)'
 
|-
 
|-
||... acz bez ny prac||||'leń'
+
||pije, pij, ɣwy wod żre||ta tę||skrót albo ze słowotwórstwa
 
|-
 
|-
||... ak bez ny prac||||'leniwiec'
+
||posiłek, psiłek, psił||ta tę||"eń psił" to 'posiłek (pokarm przeznaczony na posiłek)', w odróżnieniu od ogólnego "eń żre"
 
|-
 
|-
||mama, mam||<del>tma</del> <ins>ta</ins>||'rodzic czyli ojciec lub matka'
+
||śniadanie, śniada, śnia||ta ||
 
|-
 
|-
||syn||<del>tma</del> <ins>ta</ins>||'dziecko jako syn lub córka'
+
||obiad||ta ||'obiad jako spożywanie na śniadanie, obiadanie', "szesz je żre obiad", "szesz tę co ten obiad"~="szesz je co ten eń obiad" (ale to drugie nawet nie mówi, że "eń obiad" ('obiad jako pokarm') będzie zjedzone) ~ 'Co jest na obiad?' (analogicznie inne posiłki i samo "psił")
 
|-
 
|-
||brat||<del>tma</del> <ins>ta</ins>||'brat lub siostra'
+
||kolacja, klacja, klac||ta ||
 
|-
 
|-
||przyjaciel||<del>tma</del> <ins>ta</ins>
+
||obraz, obr||ta||'obraz, wyobrażenie (czegoś)'
 
|-
 
|-
||dumny||ta||takie uczucia często z "zza", a może jednak "ta ... tę ... dumny" zamiast "ta ... zza ... dumny"
+
||maluje, maluj||ta tę ?||ktoś coś ? ale co to znaczy? można malować ścianę, obraz albo słońce na obrazie, można też zamalować płótno
 
|-
 
|-
||uśmiechasię, uśmiech||ta
+
||rysuje, rysuj, rys||ta tę ?||z uwagami z grubsza jak wyżej dodać stosunek do rys i rysowania samochodu przez wandala
 
|-
 
|-
||płacze, płacz||ta
+
||fotografia, fotka, foto||ta (de)||? "oj foto" to 'fotografować'
 
|-
 
|-
||wesoły, wesoł||ta
+
||kryje, kryj||ta tę||?
 
|-
 
|-
||smutny, smutek||ta
+
||ące kryje, nce kryj||ta||'skryty, skłonny do sekretów', por. "nce tę ... kryj", ?
 
|-
 
|-
||nuda||ta
+
||ny kryje, ny kryj||ta||'skryty, skrycie, po kryjomu'
 
|-
 
|-
||martwisię, martwi, martw||ta||'martwy' to "bez żyj"
+
||pomoc, pomaga, pomóż, pom||ta tę <del>byż</del> ać ?||ktoś komuś w czymś
 
|-
 
|-
||opowiadabajkę||ta||zwykły czasownik, używany, kiedy ktoś mówi "opowiembajkę" itp.
+
||każe, każ||ta tę byż||ktoś komuś coś, por. "proś"
 
|-
 
|-
||stan||ta||np. "szesz jor je stan opowiadabajkę" (?)
+
||<del>karze, karz</del> kara, kar||ta tę zza (?) (je)||czy "tę ja kar" to i 'kara dla mnie', i 'karanie mnie'? czy "zza" pasuje?
 +
|-
 +
||radzi, radź||ta tę tmu o byż ?
 +
|-
 +
||rodzisię (?), rodzi, rodź||ta ? ta tę
 +
|-
 +
||posiada ? bgo||ta tę||? "jest tgo ... li", "bgo" samo z siebie tak działa
 +
|-
 +
||ubiera||ta tmu tę||"ta ... tę ... tmu ... ubiera" to skrót od "ta ... oj zacz ta ... jes w ubr ... li"
 
|-
 
|-
||wystarczy, starczy, wyst<del>, dosyć, dość</del>||ta tę (?)||coś komuś
+
||<del>ucieka, uciek</del> bez goni, bez goń||ta tę od do przez pszo pszon pszow||ktoś komuś ...
 
|-
 
|-
||bardzy, <del>bary,</del> bry||ta||'bardzo', zob. "bar"
+
||goni, goń <del>bez ucieka, bez uciek</del>||ta tę od do przez pszo pszon pszow||ktoś kogoś ...
 
|-
 
|-
||bardzawy, brwy, bwy, braw||ta||~'mocno', jakby mniej niż 'bardzo', zob. "baw"
+
||ładny, ład||ta||"bez ład" to 'brzydki', "bar ład" - 'piękny'
 
|-
 
|-
||mały, <del>maɣ, mał,</del> mły||ta||="bez bry" ("bez bardzy"<del>, "bez bary"</del>), ~'mało' jako 'nie bardzo', zob. "mło", 'mały' to "bez duż"
+
||śliczny, ślicz||ta||'śliczny, uroczy, słodki'
 
|-
 
|-
||kilka, klka, kilk||||'więcej niż jeden', jak liczebnik, z "tle", "tle kilk"="mno"
+
||<del>czarny</del> ny węgiel, ny węg||ta
 
|-
 
|-
||dużo, dżo||||jak liczebnik, z "tle", "bez dżo"="bżo"
+
||<del>biały</del> ny śnieg||ta
 
|-
 
|-
||bżo||||'mało', jak liczebnik, z "tle", ="bez dżo", zob. "mało"
+
||<del>czerwony</del> ny krew||ta
 
|-
 
|-
||robi, rób||ta iz tę||?, może raczej "ta ... iz ... oj ..."
+
||<del>zielony</del> ny trawa, ny traw||ta
 
|-
 
|-
||<del>zostaje</del>||ta tę||?, raczej "zacz jes je ... li"
+
||<del>niebieski</del> ny niebo, ny nieb||ta
 
|-
 
|-
||<del>jest</del>||ta ||?, raczej "jes je ... li", jak już to trochę ogólniej, zobacz przy ''specjalne słowa''
+
||<del>żółty</del> ny żółtko, ny żółt||ta
|}
+
|-
 
+
||brązowy ? ny brąz||ta
==Kalki==
+
|-
Nie wiem, czy to logiczne, ale są kalki typu
+
||<del>szary, szar</del> ny mysz||ta
* "je pan" - 'pan' jako grzecznościowy tytuł albo forma drugiej osoby, np. "szesz w gdzie co wter ten je pan profesor" - 'Gdzie jest pan profesor?', "szesz ta je pan ty co"(~="szesz ta torj pan co") - 'Co pan robi?'
+
|-
* "kto", "on", "ona" - nie mówi się 'co', 'coś', 'to' o ludziach
+
||<del>fioletowy</del> ny fiołek, ny fioł||ta
Chociaż niby można z nich zrezygnować.
+
|-
 
+
||różowy||ta
==Przykłady==
+
|-
'''pollok'''
+
||<del>pomarańczowy</del> ny pomarańcza, ny pomarańcz<del>, ny pom</del>||ta
:prawdą der ja den ty lubi
+
|-
:: -> szesz jor tę ty lubk
+
||<del>rudy</del> ny lisk, ny lis coś||ta
:prawdą der Karol dem mama den piłka daje
+
|-
:: -> szesz ta Karol tmu mam tę piłk daj
+
||kolor||ta||'kolor, coś ma kolor', np. "je kolor ny śnieg"
:prawdą w <del>des</del> <del>derm</del> <ins>der</ins> ja dom ja
+
|-
:: -> szesz w <del>tgo</del> <del>tma</del> <ins>ta</ins> ja dom ja
+
||ny kolor||ta||'kolorowy'
:prawdą do Poznań przez na tor der pociąg jedzie
+
|-
:: -> szesz do Poznań przez na tor ta pociąg jedź
+
||<del>ny biały</del> ny ny śnieg <del>? pa ny śnieg</del>||ta||'jasny (kolor)'
:niech der ten piesk od tu idzie
+
|-
:: -> niech ta ten piesk od tu''(ale tu jestem ja, więc psa tu chyba nie ma)'' idź
+
||<del>bez ny biały</del> bez ny ny śnieg <del>? bez pa ny śnieg ?</del> <del>ny czarny</del> ... '''ny ny węg''' <del>? pa ny węg</del>||ta||'ciemny (kolor)'
:czy der piesk kwiczy
+
|-
:: -> czy ta piesk kwicz
+
||<del>pa biały</del> pa ny śnieg||ta||'białawy'
:prawdą der ja o piesk den że der piesk ga piesk coś mówi
+
|-
:: -> szesz jor o pies tę że ta piesk ga piesk coś mów
+
||<del>pa czarny</del> pa ny węg||ta||'czerniawy'
: <del>prawdą der ty niż der ja tol deren der acz oi uczy lubi syn</del> <del>prawdą der ty niż ja denen der acz oi uczy lubi syn</del> prawdą <del>derm</del> <ins>der</ins> ty niź <del>derm</del> <ins>der</ins> ja li denen der acz oi uczy lubi syn
+
|-
: szesz tor niż ja kę ta acz oj ucz lubi syn
+
||świat||||?
:: Ty bardziej niż ja masz syna (dziecko), którego nauczyciel lubi.
+
|-
:: Nauczyciel lubi twojego syna bardziej niż mojego.
+
||światło, światł, świeć||ta||'świecić, światło czegoś' (a może trzeba odróżnić 'światło' od 'świecenia'?), por. "wojn"
: prawdą der rod niż platyna niź der platyna niż złoto li drogi
+
|-
:: Rod jest bardziej droższy od platyny niż platyna od złota.(?)
+
||ny światło, ny światł, ny świeć||ta||'jasny, oświetlony' ('mocno świecący' to "bar świeć")
: szesz ta coś oj ta zo się ręka rusza
+
|-
:: Coś rusza swoja ręką.
+
||... bez ny świeć||ta||'ciemny, nieoświetlony' ('słabo świecący' to chyba "bez ber świeć")
: szesz zo i jak zon ɣwy żab płyń li ta ręka rusza jak zon ɣwy pełznie płyń li ta noga rusza płyń
+
|-
:: Płynie z ruchami ręki jak przy pływaniu żabką i ruchami nogi jak przy pływaniu kraulem
+
||... ɣwon krew świeć||||'światło czerwone (uliczne)'
: niecht płyń
+
|-
: niech ten ów żab ręk
+
||... ɣwon traw świeć||||'światło zielone (uliczne)'
: niech ten ów pełz nog
+
|-
:: Płyń. Niech będzie ta żabowa ręka. Niech będzie ta pełzaniowa noga. (Ręce do żabki, nogi do kraula.)
+
||... ɣwon żółt świeć||||'światło żółte (uliczne)'
: szesz ta zon ja włos niź ny krew ny traw
+
|-
:: Moje włosy są bardziej zielone niż czerwone.
+
||dobry, dob||ta||'zły' - "bez dobry"
: dla owiec gimnazjum je adło eje den mat zna książka
+
|-
:: podręcznik do matematyki dla gimnazjalistów
+
||duży, duż||ta||'mały' - "bez duży", zob. "mały"
: szesz ta kia w gdy ta Mark_Spitz jes je nastolatek li tę tle 6 . tę płynie ɣwy złoto medal w w num 1 9 6 5 . w n.e. rok ɣwo Machabeusz olimpiada zdobywa si Mark_Spitz w po si zdobywa jeszcze tę i ta si Mark_Spitz w w Meksyk w num 1 9 6 8 . w n.e. rok olimpiada tę i tle 2 . ɣwy złoto medal i tle 1 . ɣwy srebro medal tle 1 . ɣwy brąz medal zdobywa ta si Mark_Spitz kę dopiero w w Pekin olimpiada ta Michael_Phelps pobija w Monachium w num 1 9 7 2 . w n.e. rok ów tle 7 . ɣwy złoto medal rekord udajesię
+
|-
szesz
+
||długi, dług||ta||(dosłownie, por. "dutrwał"); 'krótki' - "bez długi"
  ta
+
|-
  kia
+
||długotrwały, długotrwał, dutrwał||ta||'długo trwający'; 'krótkotrwały' - "bez dutrwał"
    w
+
|-
    gdy
+
||wysoki, wysok||ta||'niski' - "bez wysoki"
      ta
+
|-
      Mark_Spitz
+
||ciężki, cięż||ta||'lekki' - "bez ciężki"
      jes
+
|-
        je
+
||daleki, dalek, dlek||ta||'bliski' - "bez daleki", zob. "dko", "blisk"
        nastolatek
+
|-
        li
+
||ciepły, ciep||ta||'zimny' - "bez ciepły"
    tę
+
|-
      tle
+
||szybki, <del>szybk,</del> szyb||ta||np. iść, raczej jako przysłówek; 'wolny, powolny' - "bez szybki"
      6
+
|-
        .
+
||ny szybki, <del>ny szybk,</del> ny szyb||ta||np. człowiek; 'wolny, powolny' - "bez ny szybki"
      tę
+
|-
        płynie
+
||wolny||ta ...||'wolny, swobodny'
        ɣwy
+
|-
        złoto
+
||zdrowy, zdrow||ta||sam zdrowy, człowiek czy zwierzę; 'chory' - "bez zdrowy"
        medal
+
|-
      w
+
||ny zdrowy, ny zdrow||ta||np. jedzenie
      w
+
|-
        num
+
||dzdrow <del>? całość</del>||ta||'cały, nie w kawałkach'
        1
+
|-
          9
+
||szalony, szalon||ta||'szalony, szaleć'
          6
+
|-
            5
+
||młody, młod||ta||'młody', 'nowy (niedawno wyprodukowany)'; 'stary' to "bez młody" albo "bez nowy", zależnie od dokładnego znaczenia
            .
+
|-
        w
+
||nowy, now||ta?||raczej z "kna"; 'nowy' jak 'Nowy eksponat w muzeum to najstarsza na świecie książka' - "szesz je ten kna now w muzeum eksponat najz bez młod książk", 'Nasza nowa sprzątaczka jest starsza niż stara' - "szesz tnor kna now ka acz dla my sprząta niż kna bez now an bez młod"; 'stary' to "bez młody" albo "bez nowy", zależnie od dokładnego znaczenia; por. "jkna"
          n.e.
+
|-
          rok
+
||nowina, nowin||?||zaskakuje kogo? a może "je że to wie kna now jor wie"
        ɣwo
+
|-
        Machabeusz
+
||wiadomość||?||'przekazywanie wiadomości' ?
        olimpiada
+
|-
      zdobywa
+
||nowość||?||dla kogo, czy nie wystarczy "hacz now" (ale miało być z "kna")
    si
+
|-
    Mark_Spitz
+
||specjalny||ta?||?
  w
+
|-
    po
+
||stoi, stój||ta||kiedy nie "bez idź"
    si
+
|-
      zdobywa
+
||siedzi, siedź||ta
    jeszcze
+
|-
    tę
+
||leży, leż||ta
      i
+
|-
      ta
+
||<del>trwa</del>||ta||zbędne, jest np. "szersz mecz" - 'Trwa mecz.', "szensz w gdy to mecz" - 'Wtedy trwał mecz.', "w gdy mecz" - 'w czasie (trwania) meczu'; zob. "skutektrwa"="trwa"
        si
+
|-
        Mark_Spitz
+
||<del>szczeka, szczek</del> <del>ga pies</del> ga pies dom, ga piesk||ta
        w
+
|-
        w
+
||<del>miaŭczy, miaŭcz</del> <del>ga kot</del> <del>ga ak drap</del> ga kot dom, ga kotk||ta
          Meksyk
+
|-
          w
+
||wina, winny, winka, wink<del>, win</del>||ta tę||'ktoś jest czemuś winny', "szesz tor dorn wink"~="szesz dorj heń tor wink"~="szesz zwin ty to" ~ 'jesteś temu winny'~='to twoja wina'~='to jest twoją winą'~='to przez ciebie', por. "dłuż", "win", "won"
          num
+
|-
            1
+
||wolne||ta||'ktoś ma wolne, czyjś wolny czas' ?
            9
+
|-
              6
+
||zależy||ta tę||coś od czegoś
              8
+
|-
                .
+
||chce||ta byż <del>ta że</del> ? ta tę||<del>"że ... chce" = (?) "tę fakt ... chce", ale co z "mów"</del> Czasami 'chcę czegoś' znaczy, że 'chcę, żeby tak było', ale czasami że 'chcę, żeby to było moje' - "jor byż jorw/jors to chce" - nie należy tego jakoś skrócić?
            w
+
|-
            n.e.
+
||zależym||<del>ta ? ta że</del> ta byż||'komuś na czymś zależy'
            rok
+
|-
          olimpiada
+
||próbuje, próbuj, prób||ta tę||np. "szensz nor tę gotuj prób" - 'Próbował gotować.'
        tę
+
|-
          i
+
||bróbuje, bróbuj, brób||ta tę||'bezskutecznie próbować', ="bnie próbuj"
          tle
+
|-
            2
+
||nadzieja, nadź||ta że||~="jes i ta li byż bli że ! chce ta li że bli że ! przypuść" (?)
            .
+
|-
            ɣwy
+
||zakład<del>, zakłada, stawia</del>||ta tę tmu zamian że ? ta tę (?) że||'ktoś coś przeciw czyjemuś czemuś że coś ''('na kogoś' z grubsza "że ta ... wygra", chyba że chodzi o 'stawianie, że coś będzie', czyli po prostu "że")'' stawia' ? jak "je zakład umowa"
            złoto
+
|-
            medal
+
||umowa||ta tę (?) że||kogoś (z kimś'', czy dawać dwie osoby pod "ta"?'') że
          i
+
|-
            tle
+
||macha, mach||ta tę||np. "tor tę tonz ręka macha"
            1
+
|-
              .
+
||trzyma, trzym||ta tę
            ɣwy
+
|-
              srebro
+
||łapie, łap||ta tę||chyba raczej "zacz trzym", chociaż przynajmniej łapanie rzuconej piłki albo myszy to coś ciekawego; jak się ma do "bierz"
              medal
+
|-
            tle
+
||daje, daj||ta tę tmu||"<del>dostaje</del>" zbędne
            1
+
|-
              .
+
||prezentuje, prezentuj, prezent||ta tę tmu||"eń prezent" to 'prezent'
            ɣwy
+
|-
              brąz
+
||bierze, bierz||ta tę tmu||ktoś coś od kogoś (a skądś?); jak się ma do "przyjm" i "łap"?
              medal
+
|-
          zdobywa
+
||przyjmuje, przyjmuj, przyjm||ta tę tmu||ktoś coś od kogoś; a może "bierz"?
      ta
+
|-
        si
+
||kradnie, kradź||ta tę tmu
        Mark_Spitz
+
|-
        kę
+
||<del>dług</del> dłużny, dłuż||ta tę tmu||'(ktoś coś komuś) jest winny/dłużny', por. "wink"
        dopiero
+
|-
          w
+
||kupuje, kup||ta tę tmu zamian||ktoś coś od kogoś za coś; "<del>sprzedaje</del>" zbędne; to symetryczne (można kupować pieniądze za towar), czy nie?; można rozbić na przekazanie towaru, przekazanie opłaty i umowę, ale co z tego wynika?; co z usługami?; por. "płać"
          w
+
|-
            Pekin
+
||płaci, płać||ta tę tmu zamian||ktoś coś komuś za coś; a co z czasem (z góry, z dołu) i zamianą/barterem? czy to będą jedyne różnice w stosunku do "kup"? jak opisać sprzedaż na kredyt i po przedpłacie; a spłacanie długów?
            olimpiada
+
|-
          ta
+
||uczy, ucz||ta tę tmu||ktoś o czymś kogoś, ? "ta ... oj o ... ta ... ej wie" czy jakoś tak
            Michael_Phelps
+
|-
            pobija
+
||oddziela, oddziel||ta tę tmu ? ta tę od ? ta tę||"tę śtan tmu mlek oddziel"?"tę śtan od mlek oddziel"?"tę i śtan mlek oddziel"
        w
+
|-
          Monachium
+
||kroi, krój||ta tę () (?)
          w
+
|-
          num
+
||odkrawa, odkrój||ta tę tmu ? ta tę od ? ta tę||'oddziela krojąc' (por.)
            1
+
|-
            9
+
||skrawa, skrój||ta tę tmu||'odkrawa po plasterku', tego chyba nie da się wyrazić innym sposobem
              7
+
|-
              2
+
||smaruje, smaruj||<del>ta tmu tę ?</del> ta tę jtą
                .
+
|-
            w
+
||zalewa, zalej||ta tę jtą ? ta tę||"ta Ania tę japk jtą wod zalej" czy "ta Ania oj ta wod tę japk zalej"
            n.e.
+
|-
            rok
+
||huśtasię, huśta, huśt||ta (?)||"ta X oj ta Y huśt"-'X huśta Y'
          ów
+
|-
            tle
+
||... dło huśt||||'huśtawka'
            7
+
|-
              .
+
||nazywa, nazwie ?||ta tę tmu||ktoś jakoś kogoś, np. "ta on tmu ja tę " Łukasz ' nazywa"="nor jorm tę " Łukasz ' nazwie" ? a może "nor oj je jor imię " Łukasz '" ? jak rozróżnić 'nazywać/wołać' i 'nadawać imię/nazwę'
            ɣwy
+
|-
              złoto
+
||kojarzy, kojarz||ta tę tmu||ktoś z czymś coś
              medal
+
|-
            rekord
+
||mówi, mów||ta tę tmu o że byż(?)||ogólnie
      udajesię
+
|-
:: (?) Markowi Spitzowi, który zdobył jako nastolatek 6 złotych medali w pływaniu na Olimpiadzie Machabejskiej w 1965 roku, później udało się jeszcze zdobyć 2 razy złoto, raz srebro i brąz na Igrzyskach Olimpijskich w Meksyku w 1968 roku, a także ustanowić pobity dopiero na igrzyskach w Pekinie przez Michaela Phelpsa, który zdobył 8 złotych medali, rekord 7 złotych krążków w Monachium w 1972 roku. [https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Olimpiada_Machabejska&oldid=38213963]
+
||rzecze, rzecz||ta tę tmu o że byż(?)
: czy ta kle ny krew nce kappa ba bę widź
+
|-
: czy bo ta ny krew ɣow krew to
+
||krzyczy, krzycz||ta tę tmu o że byż(?)
:: Czy czerwony rzuca się w oczy? Czy to dlatego, że czerwony wiąże się z krwią?
+
|-
: szesz je ɣwy ktrof zalej jtą?ta wod zalej
+
||szepce, szepcz, szepc||ta tę tmu o że byż(?)
:: (?) Powódź to zalanie wodą.
+
|-
: szesz żad może z żad co ten żyj
+
||śpiewa, śpiew||ta tę tmu o że byż(?)||"eń śpiew" to 'piosenka'
:: (?) nie może być tak, że (istnieje ż takie, że (nie istnieje c takie że ((c - co) i (ż - takie życie z c))))
+
|-
:: (?) Bez czego nie mogą żyć. (''Poza gramatyką, co znaczy to "z"?'')
+
||pisze, pisz||ta tę tmu o że byż(?)
: szesz i ów sze bałagan ów nine bałagan
+
|-
:: ~ Jest bałagan w powyższym i niniejszym.
+
||pyta, pytanie||ta tę tmu o że||"że" zawsze (?) łączy się z jakimś "czyż", "cóż" czy podobnym; por. "problem"
: szesz bo co ta tan skr igła jes tki li
+
|-
:: Dlaczego ta igła (''zależnie od kontekstu, np. igła z drzewa'') jest taka?
+
||myśli, myśl||ta tę o że byż(?)||konkretna sformułowana myśl
: szesz dzmy fik w nak ciz szkło górk mno kę trwa tresuj szczur
+
|-
:: Powiedzmy, że fikcyjnie na szczycie („końcu”) szklanej góry są tresowane szczury.
+
||rozsądny, rozsądek, rozsąd ? ny rozmyśl||ta
: siensz chba zacz nie hacz grub
+
|-
:: Chyba pojawił się brak grubych.
+
||uważa, uważ||ta o że||'myśli, uważa, sądzi' (pewności nie ma, ale "nadr uważ" to 'pewny, przekonany', a "bar uważ" oznacza, że uważa coś za bardzo prawdopodobne, nawet jeśli nie w 100% procentach)
:: Grube (np. łodygi) chyba się skończyły.
+
|-
: szersz chba obec ta pnic tę garnek myj
+
||ny uważa, ny uważ||ta||<del>'pewny, przekonany, zdecydowany (mniej lub bardziej)'</del> 'zdecydowany (człowiek)' (?), por. "zdecydowanie"
: szensz w gdy tę sze pisz si obec myj
+
|-
: szersz si obec myj
+
||wie||ta o że||'wie' (tak uważa i tak jest); jak się ma do "snie uważ"?; "o" to 'na temat kogoś/czegoś' (ale "że hors piesk wie" - 'wiedzieć o jej psie, wiedzieć, że ma psa')
: kanalok
+
|-
: szersz 2 2 . w 2 1 . w 1 3 . w 1 2 . w 2 0 1 7 . w n.e. rok miesiąc doba godzina minuta
+
||zna||ta tę||'wiedzieć dużo(?) o kimś/czymś' (nie ma kilku znaczyń? Znam wiersz, fizykę, ludzi (ledwo, dobrze)? Jak rozwiązać klasyczny paradoks „Ojciec Jana jest zamaskowany, więc Jan mówi, że nie zna tego człowieka”?)
: szersz 2 3 . w 2 1 . w 1 3 . w 1 2 . w 2 0 1 7 . w n.e. rok miesiąc doba godzina minuta
+
|-
:: Nic chyba teraz myje garnek. Kiedy powyższe było pisane miało miejsce to mycie. Teraz też to mycie ma miejsce. Jest 2017-12-13, 20:21. Jest 2017-12-13, 20:22.
+
||przypuszcza, przypuść||ta tę o że||jakby skrót: "że chba ... uważa" blisko "że ... przypuść"
: siesz tgo ty wlu kulk
+
|-
: szesz kia or ny nieb ny krew ny traw ny żółt uf to
+
||czuje, czuj||ta tę o że||'czuje (że coś jest prawdziwe)'
: siepsz tą ki to tor bawi
+
|-
: siepsz tą hacz ny nieb to
+
||wrażenie, wrażeń||ta tę o że||'ma wrażenie, że jakoś jest', np. "szesz jor że jo <del>zimny</del> bez ciep wrażeń" - 'mam wrażenie, że jest zimno, zimno mi' (por. "szesz mi ja bez ciep") (?)
:: „Masz dużo kulek. Niebieskie, czerwone, zielone i żółte. Jakimi będziesz się bawić?” „Niebieskimi.”
+
|-
: cip wno mor do ten er pan idź
+
||rozmyśla, rozmyśl||ta o
: szesz tak niepch nie ta wor kia zbyt późny wróć ale
+
|-
: siepsz nie ten wróć
+
||odpowiada, odp||ta tę o że tmu zamian||ktoś coś o czymś że coś komuś na coś
:: „Czy możemy iść do tego pana?” „Tak, ale nie wracajcie zbyt późno.” „Nie wrócimy.”
+
|-
 
+
||słowo, słow||o że(?) (je)
: szesz w gdzie ta ryż leż kie leż ryż
+
|-
:: Tam, gdzie jest leżenie ryżu, jest leżący ryż.
+
||zdanie, zdań||o że (je)||'zdanie gramatyczne', por. "uważa"
: czy idej kia ryż leż"
+
|-
: szesz dzmy żad idej ta coś ryż
+
||tłumaczy, tłumacz, tłumcz||ta tę tmu o że poŭd dŭop||"acz tłumacz" - 'tłumacz'
: szesz bo niet tamniet
+
|-
:: Czy istnieje (unikalna) idea leżenia, które ma (w odpowiednim sensie, ~posiadanie nieseparowalne (jak 'moja mama'); kogo?, co?) ryż? Powiedzmy, że nic nie ma (w tym sensie) ryżu. Ponieważ nie istnieje to, nie istnieje tamto. (''Czy to na pewno logiczne rozwiązania? Dalej mam już pytania bez odpowiedzi.'')
+
||<del>język</del> <ins>ski coś</ins>||ta (?)||czyjś, 'język (mowa)'
: szesz dzmy żad idej tam si coś
+
|-
: szesz bo żad ten ta " tam si coś ' sens niet
+
||<del>ɣwo mam język</del> <ins>ɣwo mam ski coś</ins>||ta||czyjś, 'język ojczysty'
: czy ten idej si coś
+
|-
: ale
+
||ozór||(zon)||'język (część ciała)'
: śli szesz idej si coś szesz idej si tam coś
+
|-
: szesz ów i " ten idea jor gotuj ' " idej ten jor gotuj ' co
+
||znaczy, znacz||ta||'znaczenie'
: szesz dzmy je mój " idej si coś ' idej mój " bo żad ten ta " tam si coś NI' sens niet '
+
|-
: szesz dzmy je się idej bo żad ten ta " tam si coś ' sens fakt żad idej tam si coś
+
||pamięta, pamięć||ta tę o że
:: Powiedzmy, że nie istnieje (unikalna, dla obecnego kontekstu) idea „tamsiego czegoś”. Nie, bo "tam si coś" nie ma sensu. Ale czy istnieje idea „siego czegoś”? Jeśli istnieje idea „siego czegoś”, to istnieje idea „siego tamczegoś”. Co z tą (nieunikalną) ideą mojego gotowania i (unikalną) ideą tego mojego gotowania? Powiedzmy, że pisząc "idej si coś" miałem na myśli (unikalną) ideę prawdziwości określonego przeczenia spowodowanej przez brak sensu "tam si coś". (''Ale czy "tam si coś" naprawdę nie ma sensu? Może oznaczać inną rzecz dokładnie taką, jak rozmówca powiedział.'') Powiedzmy, że to oznacza ideę spowodowanego przez brak sensu "tam si coś" braku idei „tamsiego czegoś”.
+
|-
: szesz dzmy żad idejm " tam si coś '
+
||zapamięta||ta tę o że
: szesz bo żad ten ta " tam si coś ' sens niet
+
|-
: czy ten idejm  " si coś '
+
||przypomni||ta tę o że
: ale
+
|-
: śli szesz idejm " si coś ' szesz idejm " si tam coś '
+
||zapomni||ta tę o że
: szesz ta idejm " si coś ' idejk poŭ ski Polska " to ' podobny.
+
|-
: siesz ta idejm " si coś ' tę idejm " się ' co
+
||problem, kłopot||ta o (je)||'czyj z czym' (ale czasem 'problem' tłumaczy się raczej na "pyta")
: czy je to tamto
+
|-
:: Powiedzmy, że nie istnieje (unikalna, dla wszystkich kontekstów) idea „tamsiego czegoś”. Nie, bo "tam si coś" nie ma sensu. Ale czy istnieje idea „siego czegoś”? Jeśli istnieje idea „siego czegoś”, to istnieje idea „siego tamczegoś”. Idea „siego czegoś” (w polloku) jest podobna do idei „tego” po polsku. Co robi idea „siego czegoś” z ideą „się”? (Jak się do siebie mają?) Czy to jest tamtym?
+
||błąd||ta o (je)||'czyj związany z czym', np. "je fakt nie gotuj jor błąd" - 'mój błąd polegający na niegotowaniu' (<del>pomijając inne problemy, czy "nie" można tak używać</del> bez "fakt" chyba nie można), por. "pragma# szesz błąd"
: szesz dzmy je idej zwan dgrvgxxw idej dgrvgxxw
+
|-
: szesz dzmy żad je idej zwan piesk idej piesk
+
||pracuje, pracuj, praca, prac||ta (ów)||(?) ktoś nad czymś/czyjaś nad czymś (a może "o" zamiast "ów"?)
: ale
+
|-
: szesz i idej zwan piesk idej piesk
+
||... ny prac||ta||'pracowity'
: ale
+
|-
:: Powiedzmy, że istnieje (unikalna) idea dgrvgxxw, która jest ideą dgrvgxxw jako nazwy, ale powiedzmy, że nie istnieje idea psa, która jest ideą psa jako nazwy, ale istnieje idea psa i idea psa jako nazwy.
+
||<del>leniwy, leniw<del>, leń</del></del> ... bez ny prac||ta||'leniwy'
: siesz dost em kia stój gmoń
+
|-
: siesz może jor dla się em kia marsz gmoń
+
||... acz bez ny prac||||'leń'
:: Dość bycia stojącym gamoniem. Mogę sobie pobyć maszerującym gamoniem.
+
|-
: siesz bo ta je gmoń ja zza stój nuda w pot jor marsz
+
||... ak bez ny prac||||'leniwiec'
:: Ponieważ nudzi mnie, gamonia, stanie, będę maszerował.
+
|-
: cip ta mwy pchtą krocz
+
||mama, mam||<del>tma</del> <ins>ta</ins>||'rodzic czyli ojciec lub matka'
:: Idziemy pieszo?
+
|-
: szesz ta nin gmoń tę krak pacz widź tmu ny żółt jes i ta li tę bli bę pacz widź w gdy ta li tę bli bmu widź ta li martwiś
+
||syn||<del>tma</del> <ins>ta</ins>||'dziecko jako syn lub córka'
:: Niniejszy gamoń ma się tak do oczu i koloru żołtego, że gamoń patrzy oczami i martwi się, kiedy widzi żółty.
+
|-
: szesz ta każd dob dob
+
||brat||<del>tma</del> <ins>ta</ins>||'brat lub siostra'
: szesz chba ta kle wysok żad wysok
+
|-
: ale
+
||mąż||<del>tma</del> <ins>ta</ins>||'mąż lub żona'
:: Każde dobro jest dobre, ale chyba przeciętna wysokość nie jest wysoka.
+
|-
: szesz ta kle kna bez duż kna duż myszk co
+
||przyjaciel||<del>tma</del> <ins>ta</ins>
:: Co robi przeciętna mała duża mysz? (mysz mała jak na dużą jak na mysz mysz)
+
|-
 +
||dumny||ta (zza)||takie uczucia często z "zza", a może jednak "ta ... tę ... dumny" albo ewentualnie "ta ... o ... dumny" zamiast "ta ... zza ... dumny"
 +
|-
 +
||szczęśliwy, szczęśliw, szczęście, szczęść||ta
 +
|-
 +
||fart, bez pech||ta||'szczęście (przeciwieństwo pecha)'
 +
|-
 +
||pech, bez fart||ta
 +
|-
 +
||uśmiechasię, uśmiech||ta
 +
|-
 +
||płacze, płacz||ta
 +
|-
 +
||wesoły, wesoł, wesół||ta
 +
|-
 +
||smutny, smutek, bez wesoły, bez wesoł, bez wesół||ta
 +
|-
 +
||nuda||ta
 +
|-
 +
||martwisię, martwi, martw||ta||'martwy' to "bez żyj"
 +
|-
 +
||przestroga||ta dla ? de dla ? ta tę
 +
|-
 +
||nagły, nagł||ta||'nagły, nagle'
 +
|-
 +
||opowiadabajkę||ta||zwykły czasownik, używany, kiedy ktoś mówi "opowiembajkę" itp.
 +
|-
 +
||stan||ta||np. "szesz jor je stan opowiadabajkę" (?)
 +
|-
 +
||wystarczy, starczy, wyst<del>, dosyć, dość</del>||ta tę (?)||coś komuś
 +
|-
 +
||bardzy, <del>bary,</del> bry||ta||'bardzo, wielki', np. "szesz ta ten nadr lubk bry" - 'Ta miłość jest wielka.', zob. "bar"
 +
|-
 +
||zdecydowany||ta||'zdecydowany, wyraźny', zob. 'zdecydowanie'
 +
|-
 +
||bardzawy, brwy, bwy, braw||ta||~'mocno', jakby mniej niż 'bardzo', zob. "baw"
 +
|-
 +
||mały, <del>maɣ, mał,</del> mły||ta||="bez bry" ("bez bardzy"<del>, "bez bary"</del>), ~'mało' jako 'nie bardzo', zob. "mło", 'mały' to "bez duż"
 +
|-
 +
||kilka, klka, kilk||||'więcej niż jeden', jak liczebnik, z "tle", "tle kilk"="mno"
 +
|-
 +
||dużo, dżo||||jak liczebnik, z "tle", "bez dżo"="bżo"
 +
|-
 +
||bżo||||'mało', jak liczebnik, z "tle", ="bez dżo", zob. "mało"
 +
|-
 +
||robi, rób||ta iz tę||?, może raczej "ta ... iz ... oj ..."
 +
|-
 +
||gidź||ta poŭd przeŭ dŭop||~"gby idź": 'iść, przechodzić w znaczeniu abstrakcyjnym', np. "siensz ta koń poŭd stęp przeŭ kłus dŭop galop gidź" - 'Koń przeszedł od stępu przez galop do kłusu.'
 +
|-
 +
||<del>zostaje</del>||ta tę||?, raczej "zacz jes je ... li"
 +
|-
 +
||<del>jest</del>||ta tę||?, raczej "jes je ... li", jak już to trochę ogólniej, zobacz przy ''specjalne słowa''
 +
|}
 +
 
 +
===Kalki===
 +
Nie wiem, czy to logiczne, ale są kalki typu
 +
* "je pan" - 'pan' jako grzecznościowy tytuł albo forma drugiej osoby, np. "szesz w gdzie co wter ten je pan profesor" - 'Gdzie jest pan profesor?', "szesz ta je pan ty co"(~="szesz ta torj pan co") - 'Co pan robi?'
 +
* "kto", "on", "ona" - nie mówi się 'co', 'coś', 'to' o ludziach
 +
Chociaż niby można z nich zrezygnować.
  
nle tle ...
+
==Przykłady==
: nlel 2 metr przeden ! piesk
+
===pollok - pierwszy zestaw===
:: nlelt 2 . metr przeden ! piesk
+
:prawdą der ja den ty lubi
:: nlel tle 2 . metr przeden ! piesk
+
:: -> szesz jor tę ty lubk
::: dwa metry za psem (''miejsce, rzeczownik jak "na domk"'')
+
:prawdą der Karol dem mama den piłka daje
: nle 2 metr jes w przeden piesk li
+
:: -> szesz ta Karol tmu mam tę piłk daj
:: nlet 2 . metr jes w przeden piesk li
+
:prawdą w <del>des</del> <del>derm</del> <ins>der</ins> ja dom ja
:: nle tle 2 . metr jes w przeden piesk li
+
:: -> szesz w <del>tgo</del> <del>tma</del> <ins>ta</ins> ja dom ja
::: jest dwa metry za psem (''~czasownik'')
+
:prawdą do Poznań przez na tor der pociąg jedzie
: nle 2 decy bel dziej ny ga coś
+
:: -> szesz do Poznań przez na tor ta pociąg jedź
:: nlet 2 . decy bel dziej ny ga coś
+
:niech der ten piesk od tu idzie
:: nle tle 2 . decy bel dziej ny ga coś
+
:: -> niech tnor piesk od tu''(ale tu jestem ja, więc psa tu chyba nie ma)'' idź
::: o dwa decybele głośniejszy
+
:czy der piesk kwiczy
: nlel 2 metr nad ! to
+
:: -> czy ta piesk kwicz
:: nlelt 2 . metr nad ! to
+
:prawdą der ja o piesk den że der piesk ga piesk coś mówi
:: nlel tle 2 . metr nad ! to
+
:: -> szesz jor o pies tę że ta piesk ga piesk coś mów
::: o dwa metry wyżej (nad tym, ''miejsce, rzeczownik jak "na domk"'')
+
: <del>prawdą der ty niż der ja tol deren der acz oi uczy lubi syn</del> <del>prawdą der ty niż ja denen der acz oi uczy lubi syn</del> prawdą <del>derm</del> <ins>der</ins> ty niź <del>derm</del> <ins>der</ins> ja li denen der acz oi uczy lubi syn
: nle 2 metr jes w nad to li
+
: szesz tor niż ja kę ta acz oj ucz lubi syn
:: nlt 2 . metr jes w nad to li
+
:: Ty bardziej niż ja masz syna (dziecko), którego nauczyciel lubi.
:: nle tle 2 . metr jes w nad to li
+
:: Nauczyciel lubi twojego syna bardziej niż mojego.
::: jest o dwa metry wyżej (nad tym, ''~czasownik'')
+
: prawdą der rod niż platyna niź der platyna niż złoto li drogi
: nle 2 kroć dziej bez wysok
+
: szesz ta rod niż platyna niź ta platyna niż złoto li drogi
:: nlet 2 . kroć dziej bez wysok
+
:: Rod jest bardziej droższy od platyny niż platyna od złota.(?)
:: nle tle 2 . kroć dziej bez wysok
+
: szesz ta coś oj ta zo się ręka rusza
::: dwa razy niższy
+
:: Coś rusza swoja ręką.
: nle 2 cłość dziej bez wysok
+
: szesz zo i jak zon ɣwy żab płyń li ta ręka rusza jak zon ɣwy pełznie płyń li ta noga rusza płyń
:: nlet 2 . cłość dziej bez wysok
+
:: Płynie z ruchami ręki jak przy pływaniu żabką i ruchami nogi jak przy pływaniu kraulem
:: nle tle 2 . cłość dziej bez wysok
+
: niecht płyń
::: o dwa razy niższy (minus jeden razy niższy ''- wiele sensu to nie ma'')
+
: niech ten ów żab ręk
: nle 2 cłość dziej duż
+
: niech ten ów pełz nog
:: nlet 2 . cłość dziej duż
+
:: Płyń. Niech będzie ta żabowa ręka. Niech będzie ta pełzaniowa noga. (Ręce do żabki, nogi do kraula.)
:: nle tle 2 . cłość dziej duż
+
: szesz ta zon ja włos niź ny krew ny traw
::: o dwa razy większy (trzy razy większy)
+
:: Moje włosy są bardziej zielone niż czerwone.
: nlet / 3 . 2 . cłość bez dziej wysok
+
: dla owiec gimnazjum je adło eje den mat zna książka
:: nle tle / 3 . 2 . cłość bez dziej wysok
+
:: podręcznik do matematyki dla gimnazjalistów
::: o dwie trzecie niższy (mniej wysoki)
+
: szesz ta kia w gdy ta Mark_Spitz jes je nastolatek li tę tle 6 . tę płynie ɣwy złoto medal w w num 1 9 6 5 . w n.e. rok ɣwo Machabeusz olimpiada zdobywa si Mark_Spitz w po si zdobywa jeszcze tę i śnor Mark_Spitz w w Meksyk w num 1 9 6 8 . w n.e. rok olimpiada tę i tle 2 . ɣwy złoto medal i tle 1 . ɣwy srebro medal tle 1 . ɣwy brąz medal zdobywa śnor Mark_Spitz kę dopiero w w Pekin olimpiada ta Michael_Phelps pobija w Monachium w num 1 9 7 2 . w n.e. rok ów tle 7 . ɣwy złoto medal rekord udajesię
: nlet / 3 . 2 . cłość dziej bez wysok
+
szesz
:: nle tle / 3 . 2 . cłość dziej bez wysok
+
  ta
:: nlet / 5 . 3 . kroć dziej wysok
+
  kia
:: nlet 4 0 . <del>procent</del> <ins>cent cłość</ins> bez dziej wysok
+
    w
:: nlet 6 0 . cent kroć dziej wysok
+
    gdy
::: o dwie trzecie większa niskość (o dwie trzecie bardziej niski, czyli niskość 5/3, czyli wysokość 3/5, czyli o 40 procent mniej wysoki, czyli 60% raza wyższy)
+
      ta
: nle 2 <del>procent</del> <ins>cent cłość</ins> dziej dług
+
      Mark_Spitz
:: nlet 2 . <del>procent</del> <ins>cent cłość</ins> dziej dług
+
      jes
:: nle tle 2 . <del>procent</del> <ins>cent cłość</ins> dziej dług
+
        je
:: nlet 1 0 2 . cent kroć dziej dług
+
        nastolatek
:: nlet 1 , 0 2 . kroć dziej dług
+
        li
::: o dwa procent dłuższy, czyli 102% raza wyższy
+
    tę
: nle tle 2 . kilo gram bez zbyt cięż
+
      tle
:: nle tle 2 . kilo gram bez zbyt cięż
+
      6
:: nle tle 2 . kilo gram bez zbyt cięż
+
        .
::: o dwa kilogramy za lekki (za mało ciężki)
+
      tę
: nlet / 3 . 1. cłość dziej wysok
+
        płynie
:: (?) nle / 3 . cłość dziej wysok (''to sugeruje, że czasem "tle" jest równoważne "*" - ale skąd wiadomo, że na początku jest jeden?'')
+
        ɣwy
:: nle tle / 3 . 1. cłość dziej wysok
+
        złoto
::: wyższy o jedną trzecią
+
        medal
Tak jak chyba wszędzie, "dziej" można zastąpić przez "niż"+coś (albo coś w stylu "niź tę to li"), np.:
+
      w
: nle 2 decy bel niż samochód ny ga coś
+
      w
:: nlet 2 . decy bel niż samochód ny ga coś
+
        num
:: nle tle 2 . decy bel niż samochód ny ga coś
+
        1
::: o dwa decybele głośniejszy niż samochód
+
          9
: nlet / 3 . 2 . cłość bez niż róż wysok
+
          6
::: o dwie trzecie mniej wysoki niż róża (czyli trzy razy niższy niż róża)
+
            5
"tle" też ma ciekawe użycia
+
            .
: tle 2 0 metr ku gór w nad domk leć
+
        w
:: tle tle 2 0 . metr ku gór w nad domk leć
+
          n.e.
::: polecieć dwadzieścia metrów w górę nad domem
+
          rok
::: podlecieć dwadzieścia metrów nad dom
+
        ɣwo
 
+
        Machabeusz
Ojcze nasz (pierwszy szkic, czasem logiczniej, czasem dosłowniej)
+
        olimpiada
<poem>uwaga des my w niebo tata
+
      zdobywa
niech den des ty imię czci
+
    si
niech des ty królestwo dokończy przychodzi
+
    Mark_Spitz
niech den des ty wola w i na ziemia niebo dokończy spełnia
+
  w
niech der ty dem my den des my deren powszedni chleb w dziś daje
+
    po
niech der ty dem my den des my winy odpuszcza
+
    si
prawdą der my den des my winowajca odpuszcza
+
      zdobywa
analog
+
    jeszcze
niech nie der ty den my do na pokuszenie wodzi
+
    tę
niech der ty den my przeciw zły zbawia
+
      i
lecz</poem>
+
      śnor
 
+
        Mark_Spitz
Ojcze nasz (nowsza wersja, wciąż niedopracowana)
+
        w
<poem>uwaga <del>derm</del> <ins>der</ins> my w niebiosa mama
+
        w
niech den <del>derm</del> <ins>der</ins> ty imię święci
+
          Meksyk
niech der <del>derm</del> <ins>der</ins> ty królestwo dokończy przychodzi
+
          w
niech w i na ziemia niebiosa denen der ty chce coś
+
          num
niech der ty dem my den ów my deren powszedni chleb w dziś daje
+
            1
niech der ty dem my den enie der my winny odpuszcza
+
            9
prawdą der my dem acz przeciw my winny odpuszcza
+
              6
analog
+
              8
niech nie der ty den my do na pokuszenie wodzi
+
                .
niech der ty den my przeciw wbbez dobry zbawia
+
            w
lecz</poem>
+
            n.e.
 
+
            rok
Ojcze nasz (nowsze słownictwo)
+
          olimpiada
<poem>wak <del>tma my</del> <ins>mor</ins> w niebios mam
+
        tę
niech tę <del>tma ty</del> <ins>tor</ins> imię święć
+
          i
niech ta <del>tma ty</del> <ins>tor</ins> stwo król dok przyjdź
+
          tle
niech w i na ziem niebios kę tor chce coś
+
            2
niecht morm tę morw kia powszedni chleb w dziś daj
+
            .
niecht morm tę eń mor wink odpuść
+
            ɣwy
szesz mor tmu acz przeciw my wink odpuść
+
            złoto
analog
+
            medal
niech nie tor morn do na pokuszeń wódź
+
          i
niecht morn przeciw bez dobr zbaw
+
            tle
lecz</poem>
+
            1
 
+
              .
matematyka (ale co ze spacjami?)
+
            ɣwy
:=+1.1.2.
+
              srebro
::1 + 1 = 2
+
              medal
:=^2.0,5.0,25.
+
            tle
::0,5 ^ 2 = 0,25
+
            1
:=/3.1.0,(3.
+
              .
::1 / 3 = 0,(3)
+
            ɣwy
:'''=11.1,(9.'''
+
              brąz
::"1,(9) = 11"
+
              medal
::: a może odróżnic "komaż" od "koma", żeby mieć wariant bez takich absurdów. Tylko który?
+
          zdobywa
:=,1(9.,2.
+
      śnor
:: 0,1(9) = 0,2
+
        Mark_Spitz
 
+
        kę
'''POLILOK'''
+
        dopiero
:PARWDOM DER LAL DEN TIT LUBIT
+
          w
:PARWDOM DER " KAROL ' DEN MAMAM DEM PIQK DAJET
+
          w
:PARWDOM BEP DEST LAL DOM LAL
+
            Pekin
:PARWDOM DOT " POZNAN ' PCEST NAN TOR DER POTSJON LEDZET
+
            olimpiada
:NJEHT DER TEN PJEST BOT TUT LIDZET
+
          ta
:TCIT DER PJEST KFITCIT
+
            Michael_Phelps
:PARWDOM DER LAL O PJEST DXET DER PJEST TCITCEKAT TSOST MUWIT
+
            pobija
 +
        w
 +
          Monachium
 +
          w
 +
          num
 +
            1
 +
            9
 +
              7
 +
              2
 +
                .
 +
            w
 +
            n.e.
 +
            rok
 +
          ów
 +
            tle
 +
            7
 +
              .
 +
            ɣwy
 +
              złoto
 +
              medal
 +
            rekord
 +
      udajesię
 +
:: (?) Markowi Spitzowi, który zdobył jako nastolatek 6 złotych medali w pływaniu na Olimpiadzie Machabejskiej w 1965 roku, później udało się jeszcze zdobyć 2 razy złoto, raz srebro i brąz na Igrzyskach Olimpijskich w Meksyku w 1968 roku, a także ustanowić pobity dopiero na igrzyskach w Pekinie przez Michaela Phelpsa, który zdobył 8 złotych medali, rekord 7 złotych krążków w Monachium w 1972 roku. [https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Olimpiada_Machabejska&oldid=38213963]
 +
: czy ta kle ny krew nce kappa ba bę widź
 +
: czy bo ta ny krew ɣow krew to
 +
:: Czy czerwony rzuca się w oczy? Czy to dlatego, że czerwony wiąże się z krwią?
 +
: szesz je ɣwy ktrof zalej jtą?ta wod zalej
 +
:: (?) Powódź to zalanie wodą.
 +
: szesz żad może z żad co ten żyj
 +
:: (?) nie może być tak, że (istnieje ż takie, że (nie istnieje c takie że ((c - co) i (ż - takie życie z c))))
 +
:: (?) Bez czego nie mogą żyć. (''Poza gramatyką, co znaczy to "z"?'')
 +
: szesz i ów sze bałagan ów nine bałagan
 +
:: ~ Jest bałagan w powyższym i niniejszym.
 +
: szesz bo co ta tan skr igła jes tki li
 +
:: Dlaczego ta igła (''zależnie od kontekstu, np. igła z drzewa'') jest taka?
 +
: dzym fik w nak ciz szkło górk mno kę trwa tresuj szczur
 +
:: Powiedzmy, że fikcyjnie na szczycie („końcu”) szklanej góry są tresowane szczury.
 +
: siensz chba zacz nie hacz grub
 +
:: Chyba pojawił się brak grubych.
 +
:: Grube (np. łodygi) chyba się skończyły.
 +
: szersz chba obec ta pnic tę garnek myj
 +
: szensz w gdy tę sze pisz si obec myj
 +
: szersz si obec myj
 +
: kanalok
 +
: szersz 2 2 . w 2 1 . w 1 3 . w 1 2 . w 2 0 1 7 . w n.e. rok miesiąc doba godzina minuta
 +
: szersz 2 3 . w 2 1 . w 1 3 . w 1 2 . w 2 0 1 7 . w n.e. rok miesiąc doba godzina minuta
 +
:: Nic chyba teraz myje garnek. Kiedy powyższe było pisane miało miejsce to mycie. Teraz też to mycie ma miejsce. Jest 2017-12-13, 20:21. Jest 2017-12-13, 20:22.
 +
: siesz tgo ty wlu kulk
 +
: szesz kia or ny nieb ny krew ny traw ny żółt uf to
 +
: siepsz tą ki to tor bawi
 +
: siepsz tą hacz ny nieb to
 +
:: „Masz dużo kulek. Niebieskie, czerwone, zielone i żółte. Jakimi będziesz się bawić?” „Niebieskimi.”
 +
: cip wno mor do ten er pan idź
 +
: szesz tak niepch nie ta wor kia zbyt późny wróć ale
 +
: siepsz nie ten wróć
 +
:: „Czy możemy iść do tego pana?” „Tak, ale nie wracajcie zbyt późno.” „Nie wrócimy [zbyt późno].”
 +
: siesz fik ta zo smok głow kier ptą nieś
 +
:: Głowy smoka „niosą się piechotą” ("kier": same kierują, "ptą": samodzielnie, "nieś": przemieszczają się jako część całości względem tej całości (ewentualnie, dla "non nieś", są przenoszone na takich częściach)). [Jeśli chodzi o smoki z niezależnymi głowami.]
 +
: wak ład
 +
: siesz gdyb jor ty zacz jorw kę jor chce er czło (?)
 +
:: Urodo, gdybym cię miała, dostałabym mężczyznę, którego bym chciała.
 +
: dzym ta kle wŭad cyk wlu cyk
 +
:: Powiedzmy, że typowe cykady dużo cykają.
 +
: szeksz ta tle bar dżo czło pszo rower jedź
 +
:: Bardzo wielu ludzi jeździ ~tutaj (koło tu i teraz) na rowerach.
 +
: opowiedziałembajkę
 +
: szesz nib transformers
 +
: opowiembajkę
 +
:: ''[Na początku wypowiedzi musiałem być w trybie opowiadania bajki.]'' (Przestaję opowiadać bajki.) Istnieją nibytransformersy. (Zaczynam opowiadać bajkę.)
 +
::: Istnieją zabawkowe transformersy, poważnie.
 +
: siesz tunorj len nyr ów wlk rybk dzień
 +
:: To (ten dzień) jest ostatni dzień wieloryba. ''("wlk rybk" to wieloryb?)''
 +
: siesz śli torj szczęść ɣapt klaszcz
 +
:: Klaszcz, jeśli jesteś szczęśliwy.
 +
: szesz chba jorj kia nce kappa ba bę bez goń gmoń
 +
:: Chyba istnieje gamoń, który wykazuje skłonność do znajdowania się w sytuacji, w której coś mu ucieka, który jest mną.
 +
::: Chyba jestem uciekajumym (ściślej, skłonnym do bycia uciekajumym) gamoniem.
 +
: szesz ta wen ów okular ściereczka jca okular pszow kieszeń pszo gmoń pszon 2 dośk krak krocz nkier non krocz
 +
:: Pojemnik na okulary, w którym jest chusteczka, jedzie/jest niesiony (nie kierując) w kieszeni przez gamonia idącego na dokładnie dwu nogach.
 +
::: Etui na okulary ze ściereczką do okularów jest niesione w kieszeni przez gamonia idącego na dwóch nogach.
 +
: szesz jor że je totu kę ta Picasso w gdy ta się em zo kia dług włos er ę czło maluj obraz uważa
 +
:: Uważam, że to tu to obraz namalowany przez Picassa, kiedy był chłopcem z długimi włosami.
 +
 
 +
====idea.../kle...====
 +
: szesz w gdzie ta ryż leż kie leż ryż
 +
:: Tam, gdzie jest leżenie ryżu, jest leżący ryż.
 +
: czy idej kia ryż leż
 +
: dzym żad idej ta coś ryż
 +
: szesz bo niet tamniet
 +
:: Czy istnieje (unikalna) idea leżenia, które ma (w odpowiednim sensie, ~posiadanie nieseparowalne (jak 'moja mama'); kogo?, co?) ryż? Powiedzmy, że nic nie ma (w tym sensie) ryżu. Ponieważ nie istnieje to, nie istnieje tamto. (''Czy to na pewno logiczne rozwiązania? Dalej mam już pytania bez odpowiedzi.'')
 +
: dzym żad idej tam si coś
 +
: szesz bo żad ten ta " tam si coś ' sens niet
 +
: czy ten idej si coś
 +
: ale
 +
: śli szesz idej si coś szesz idej si tam coś
 +
: szesz ów i " ten idea jor gotuj ' " idej ten jor gotuj ' co
 +
: dzym je mój " idej si coś ' idej mój " bo żad ten ta " tam si coś NI' sens niet '
 +
: dzym je się idej bo żad ten ta " tam si coś ' sens fakt żad idej tam si coś
 +
:: Powiedzmy, że nie istnieje (unikalna, dla obecnego kontekstu) idea „tamsiego czegoś”. Nie, bo "tam si coś" nie ma sensu. Ale czy istnieje idea „siego czegoś”? Jeśli istnieje idea „siego czegoś”, to istnieje idea „siego tamczegoś”. Co z tą (nieunikalną) ideą mojego gotowania i (unikalną) ideą tego mojego gotowania? Powiedzmy, że pisząc "idej si coś" miałem na myśli (unikalną) ideę prawdziwości określonego przeczenia spowodowanej przez brak sensu "tam si coś". (''Ale czy "tam si coś" naprawd