Logiczny język: Różnice pomiędzy wersjami

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
($ i " okz kia bez duż każd chom ' " jać ')
m ($ " a ')
 
(Nie pokazano 34 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 118: Linia 118:
 
* <h> oznacza /ɦ/ lub /x/, ewentualnie /ɣ/ (w rodzinach "hacz", "aha" i "hor" - /h/)
 
* <h> oznacza /ɦ/ lub /x/, ewentualnie /ɣ/ (w rodzinach "hacz", "aha" i "hor" - /h/)
 
* <ŭ> oznacza /w/
 
* <ŭ> oznacza /w/
* <#> oznacza /ʘ/ (mlask wargowy)
+
* <#> oznacza /ʘ/ (mlask wargowy, czyli cmoknięcie)
* <!> oznacza /ǀ ~ ǁ ~ ǃ/ (mlask przedniojęzykowy)
+
* <!> oznacza /ǀ ~ ǁ ~ ǃ/ (mlask przedniojęzykowy, czyli kląśnięcie)
* <ǂ> oznacza /ǂ/ (mlask podniebienny)
+
* <ǂ> oznacza /ǂ/ (mlask podniebienny, czyli mlaśnięcie)
 
* <ɣ> oznacza /ɣ/
 
* <ɣ> oznacza /ɣ/
  
 
Jest dopuszczalny zapis z tyldami typu "Za~z~o~l~c g~e~sl~a ja~x~n.", <ɣ> to <~h>, <ŭ> to <~u>, <ǂ> to <~!>.
 
Jest dopuszczalny zapis z tyldami typu "Za~z~o~l~c g~e~sl~a ja~x~n.", <ɣ> to <~h>, <ŭ> to <~u>, <ǂ> to <~!>.
 +
 +
Takie słowa jak "wlk" i "dzmto" mają spółgłoski sgłoskotwórcze.
  
 
==Gramatyka==
 
==Gramatyka==
Linia 133: Linia 135:
 
!|pollok||deulok||espelok||quenlok||руслок||englok||niholok||opis
 
!|pollok||deulok||espelok||quenlok||руслок||englok||niholok||opis
 
|-
 
|-
!colspan=8|tryby - funkcje 1-argumentowe, wynikiem ma być prawda
+
!colspan=8|tryby - funkcje 1-argumentowe, wynikiem ma być prawda - proste ("szesz" i pochodne)
 
|-
 
|-
 
||prawdą, esz, szesz||est||as||ya||эш, шеш||am||masu||tryb oznajmujący; w zasadzie można pominąć (chyba że np. przed spójnikami użytymi matematycznie), ale to nieco zmniejsza kontrolę błędów (zob. "pragma# szesz", domyślnie brak oznacza "siesz")
 
||prawdą, esz, szesz||est||as||ya||эш, шеш||am||masu||tryb oznajmujący; w zasadzie można pominąć (chyba że np. przed spójnikami użytymi matematycznie), ale to nieco zmniejsza kontrolę błędów (zob. "pragma# szesz", domyślnie brak oznacza "siesz")
Linia 144: Linia 146:
 
|-
 
|-
 
||uwaga, wak||o||ho||a|| ||oh|| ||wołacz, ="szesz wakż"
 
||uwaga, wak||o||ho||a|| ||oh|| ||wołacz, ="szesz wakż"
 +
|-
 +
||dzym|| || || || || || ||="szesz dzmy"
 
|-
 
|-
 
||oż|| || || || || || ||niezadowolenie z czegoś, ="szesz oże" - 'niech gęś kopnie', por. "ożeż"
 
||oż|| || || || || || ||niezadowolenie z czegoś, ="szesz oże" - 'niech gęś kopnie', por. "ożeż"
 
|-
 
|-
||szensz|| || || || || || ||~="szesz w ong"
+
!colspan=8|tryby - funkcje 1-argumentowe, wynikiem ma być prawda - złożone
 
|-
 
|-
||szersz|| || || || || || ||~="szesz w ter"
+
||szensz|| || || || || || ||~="szesz wong"
 
|-
 
|-
||szepsz|| || || || || || ||~="szesz w pot"
+
||szersz|| || || || || || ||~="szesz wter"
 
|-
 
|-
||szeksz|| || || || || || ||~="szesz w koł tujter"
+
||szepsz|| || || || || || ||~="szesz wpot"
 +
|-
 +
||szeksz|| || || || || || ||~="szesz wkoł"
 
|-
 
|-
 
||siesz|| || || || || || ||~="szesz ten"
 
||siesz|| || || || || || ||~="szesz ten"
 
|-
 
|-
||siensz|| || || || || || ||~="szesz ten w ong"
+
||siensz|| || || || || || ||~="siesz wong"
 
|-
 
|-
||siersz|| || || || || || ||~="szesz ten w ter"
+
||siersz|| || || || || || ||~="siesz wter"
 
|-
 
|-
||siepsz|| || || || || || ||~="szesz ten w pot"
+
||siepsz|| || || || || || ||~="siesz wpot"
 
|-
 
|-
||sieksz|| || || || || || ||~="szesz ten w koł tujter"
+
||sieksz|| || || || || || ||~="siesz wkoł"
 
|-
 
|-
||sieś, $|| || || || || || ||~="szesz ten wyś", np. "$ i " sieś ' " $ '"
+
||sieś, $|| || || || || || ||~="szesz ten wyś", np. "$ i " sieś ' " $ '" (tak? ale jak to czytać)
 
|-
 
|-
||sienś|| || || || || || ||~="szesz ten wyś w ong"
+
||sienś|| || || || || || ||~="sieś wong"
 
|-
 
|-
||sierś|| || || || || || ||~="szesz ten wyś w ter"
+
||sierś|| || || || || || ||~="sieś wter"
 
|-
 
|-
||siepś|| || || || || || ||~="szesz ten wyś w pot"
+
||siepś|| || || || || || ||~="sieś wpot"
 
|-
 
|-
||siekś|| || || || || || ||~="szesz ten wyś w koł tujter"
+
||siekś|| || || || || || ||~="sieś wkoł"
 
|-
 
|-
||czyn|| || || || || || ||~="czy w ong"
+
||czyn|| || || || || || ||~="czy wong"
 
|-
 
|-
||czyr|| || || || || || ||~="czy w ter"
+
||czyr|| || || || || || ||~="czy wter"
 
|-
 
|-
||czyp|| || || || || || ||~="czy w pot"
+
||czyp|| || || || || || ||~="czy wpot"
 
|-
 
|-
||czyk|| || || || || || ||~="czy w koł tujter"
+
||czyk|| || || || || || ||~="czy wkoł"
 
|-
 
|-
 
||ci|| || || || || || ||~="czy ten"
 
||ci|| || || || || || ||~="czy ten"
 
|-
 
|-
||cin|| || || || || || ||~="czy ten w ong"
+
||cin|| || || || || || ||~="czi wong"
 
|-
 
|-
||cir|| || || || || || ||~="czy ten w ter"
+
||cir|| || || || || || ||~="czi wter"
 
|-
 
|-
||cip|| || || || || || ||~="czy ten w pot"
+
||cip|| || || || || || ||~="czi wpot"
 
|-
 
|-
||cik|| || || || || || ||~="czy ten w koł tujter"
+
||cik|| || || || || || ||~="czi wkoł"
 
|-
 
|-
||nench, nen|| || || || || || ||~="nech w ong"
+
||nench, nen|| || || || || || ||~="nech wong"
 
|-
 
|-
||nerch, ner|| || || || || || ||~="nech w ter"
+
||nerch, ner|| || || || || || ||~="nech wter"
 
|-
 
|-
||nepch, nep|| || || || || || ||~="nech w pot"
+
||nepch, nep|| || || || || || ||~="nech wpot"
 
|-
 
|-
||nekch, nek|| || || || || || ||~="nech w koł tujter"
+
||nekch, nek|| || || || || || ||~="nech wkoł"
 
|-
 
|-
 
||niech||sei||u||á||пусть||let ?|| ||~="nech ten", tryb rozkazujący, często się przydaje choćby żeby zaznaczyć, że chodzi o najbliższą przyszłość, a nie dowolny czas
 
||niech||sei||u||á||пусть||let ?|| ||~="nech ten", tryb rozkazujący, często się przydaje choćby żeby zaznaczyć, że chodzi o najbliższą przyszłość, a nie dowolny czas
 
|-
 
|-
||niench, nien|| || || || || || ||~="nech ten w ong"
+
||niench, nien|| || || || || || ||~="niech wong"
 
|-
 
|-
||nierch, nier|| || || || || || ||~="nech ten w ter"
+
||nierch, nier|| || || || || || ||~="niech wter"
 
|-
 
|-
||niepch, niep|| || || || || || ||~="nech ten w pot"
+
||niepch, niep|| || || || || || ||~="niech wpot"
 
|-
 
|-
||niekch, niek|| || || || || || ||~="nech ten w koł tujter"
+
||niekch, niek|| || || || || || ||~="niech wkoł"
 
|-
 
|-
||niecht|| || || || || || ||~="niech tor"~="nech ten ta ty", przyda się w praktyce
+
||nent|| || || || || || ||~="nen tor" ("nen wor")
 +
|-
 +
||nert|| || || || || || ||~="ner tor" ("ner wor")
 +
|-
 +
||nept|| || || || || || ||~="nep tor" ("nep wor")
 +
|-
 +
||nekt|| || || || || || ||~="nek tor" ("nek wor")
 +
|-
 +
||niecht|| || || || || || ||~="niech tor" ("niech wor") czyli ~="nech ten ta ty", ale może też dotyczyć "wor"/"wy", przyda się w praktyce
 +
|-
 +
||nient|| || || || || || ||~="nien tor" ("nien wor")
 +
|-
 +
||niert|| || || || || || ||~="nier tor" ("nier wor")
 +
|-
 +
||niept|| || || || || || ||~="niep tor" ("niep wor")
 +
|-
 +
||niekt|| || || || || || ||~="niek tor" ("niek wor")
 +
|-
 +
||dzyn|| || || || || || ||~="dzym wong"
 +
|-
 +
||dzyrm|| || || || || || ||~="dzym wter"
 +
|-
 +
||dzymp|| || || || || || ||~="dzym wpot"
 +
|-
 +
||dzymk|| || || || || || ||~="dzym wkoł"
 
|-
 
|-
 
!colspan=8|słowotwórstwo - funkcje 1-argumentowe
 
!colspan=8|słowotwórstwo - funkcje 1-argumentowe
Linia 217: Linia 247:
 
||ek||chen||et|| ||ок||lil|| ||-ek (zdrobnienie)
 
||ek||chen||et|| ||ок||lil|| ||-ek (zdrobnienie)
 
|-
 
|-
||isko|| ||aĉ|| || || || ||zgrubienie
+
||isko, jsko, sko|| ||aĉ|| || || || ||zgrubienie
 
|-
 
|-
 
||ka||inn||in||e||ка|| || ||-ka (rodzaj żeński)
 
||ka||inn||in||e||ка|| || ||-ka (rodzaj żeński)
Linia 251: Linia 281:
 
||<del>arka</del> ark||<del>sanlage</del> sanlag|| || || || || ||maszyna robiąca coś samodzielnie, np. "ark kop" - koparka, "ark oj zacz bez ny wod" - 'suszarka (np. do włosów)'; razem z "rka" blisko "je mszyn nacz bą"
 
||<del>arka</del> ark||<del>sanlage</del> sanlag|| || || || || ||maszyna robiąca coś samodzielnie, np. "ark kop" - koparka, "ark oj zacz bez ny wod" - 'suszarka (np. do włosów)'; razem z "rka" blisko "je mszyn nacz bą"
 
|-
 
|-
||<del>trak</del>|| || || || || || ||<del>część ciała coś robiąca, np. "trak widź" - 'oko', "trak słysz" - 'ucho', "trak krocz" - 'noga', "trak trzym"?"krak łap" - 'ręka'; blisko "zo ciał nacz bą"</del>
+
||<del>trak</del>|| || || || || || ||<del>część ciała coś robiąca, np. "trak widź" - 'oko', "trak słysz" - 'ucho', "trak krocz" - 'noga', "trak trzym"?"krak łap" - 'ręka'; blisko "zon ciał nacz bą"</del>
 
|-
 
|-
||<del>krak</del>|| || || || || || ||<del>część maszyny, przedmiotu coś robiąca, np. "krak jedź" - 'koło/(?)płoza/...', "krak stój" - 'noga (mebla)'; blisko "zo mszyn/rzeczk nacz bą"</del>
+
||<del>krak</del>|| || || || || || ||<del>część maszyny, przedmiotu coś robiąca, np. "krak jedź" - 'koło/(?)płoza/...', "krak stój" - 'noga (mebla)'; blisko "zon mszyn/rzeczk nacz bą"</del>
 
|-
 
|-
 
||krak|| || || || || || ||część coś robiąca, np. "krak widź" - 'oko', "krak słysz" - 'ucho', "krak krocz" - 'noga', "krak trzym"?"krak łap" - 'ręka', "krak leć" - 'skrzydło', "krak jedź" - 'koło/(?)płoza/...', "krak stój" - 'noga (mebla)'; blisko "je ten część nacz bą"
 
||krak|| || || || || || ||część coś robiąca, np. "krak widź" - 'oko', "krak słysz" - 'ucho', "krak krocz" - 'noga', "krak trzym"?"krak łap" - 'ręka', "krak leć" - 'skrzydło', "krak jedź" - 'koło/(?)płoza/...', "krak stój" - 'noga (mebla)'; blisko "je ten część nacz bą"
Linia 298: Linia 328:
 
|-
 
|-
 
||zaczyna, zacz|| || || || || || ||zaczyna, staje się jakiś
 
||zaczyna, zacz|| || || || || || ||zaczyna, staje się jakiś
 +
|-
 +
||kontynuuje, kontynuuj, kontynu|| || || || || || ||'wciąż, nadal, dalej' - coś znów się zaczyna/narasta mimo przerwy/przygaśnięcia...
 
|-
 
|-
 
||bywa|| || || || || || ||czynność wielokrotna, nie konkretna
 
||bywa|| || || || || || ||czynność wielokrotna, nie konkretna
Linia 305: Linia 337:
 
||ną|| || || || || || ||czynności jednorazowe
 
||ną|| || || || || || ||czynności jednorazowe
 
|-
 
|-
||skutektrwa, strwa, trwa|| || || || || || ||jakby perfekt, np. "szesz w ter tę ten mięso trwa gotuj" - 'To mięso jest ugotowane.'
+
||skutektrwa, strwa, trwa|| || || || || || ||jakby perfekt, np. "szesz wter tnorn mięso trwa gotuj" - 'To mięso jest ugotowane.'
 
|-
 
|-
||jo|| || || || || || ||dotyczy warunków, "prawdą jo ciepły" - 'jest ciepło', por. "mi"
+
||jo|| || || || || || ||dotyczy warunków, "szesz jo ciep" - 'jest ciepło', por. "mi"
 
|-
 
|-
 
||dżdży|| || || || || || ||opady, np. "dżdży śnieg" - 'opady śniegu', ale "deszcz" - 'opady deszczu'
 
||dżdży|| || || || || || ||opady, np. "dżdży śnieg" - 'opady śniegu', ale "deszcz" - 'opady deszczu'
Linia 369: Linia 401:
 
||ryba, ryb|| || || || || || ||tworzy nazwy ryb, "ryb coś"="rybk" - 'ryba', ściślejsze... (j.w.)
 
||ryba, ryb|| || || || || || ||tworzy nazwy ryb, "ryb coś"="rybk" - 'ryba', ściślejsze... (j.w.)
 
|-
 
|-
||owad, ŭwad, wŭad|| || || || || || ||<del>(<ins>ŭwad</ins> nieporęczne, ale "ład" to 'ładny', a "wad" to chyba 'wada')</del>, tworzy nazwy stawonogów (a może tylko owadopodobnych), (?) np."wŭad miód" - 'pszczoła', "wŭad sieć" - 'pająk', "wŭad prac" - 'mrówka', "wŭad szczyp" - 'rak, krab', "wŭad i szczyp żądl" - 'skorpion', <del>"wŭad hekto krak krocz"</del> <ins>"wŭad h. luf"</ins>  - 'wij, krocionóg', <del>"wŭad sześć krak krocz"</del> <ins>"wŭad 6 ."</ins> - 'owad, sześcionóg', <del>"wŭad ośm krak krocz"</del> <ins>"wŭad 8 ."</ins> - 'pajęczak, ośmionóg', "wŭad d. luf" - 'dziesięcionóg' (raki, kraby i krewetki)
+
||owad, ŭwad, wŭad|| || || || || || ||("ŭwad" jest nieporęczne, ale "ład" to 'ładny', a "wad" to chyba 'wada', więc "wŭad"), tworzy nazwy stawonogów (a może tylko owadopodobnych), (?) np."wŭad miód" - 'pszczoła', "wŭad sieć" - 'pająk', "wŭad prac" - 'mrówka', "wŭad szczyp" - 'rak, krab', "wŭad i szczyp żądl" - 'skorpion', <del>"wŭad hekto krak krocz"</del> <ins>"wŭad h. luf"</ins>  - 'wij, krocionóg', <del>"wŭad sześć krak krocz"</del> <ins>"wŭad 6 ."</ins> - 'owad, sześcionóg', <del>"wŭad ośm krak krocz"</del> <ins>"wŭad 8 ."</ins> - 'pajęczak, ośmionóg', "wŭad d. luf" - 'dziesięcionóg' (raki, kraby i krewetki)
 
|-
 
|-
||niak|| || || || || || ||chyba tworzy nazwy robaków, np. "niak deszcz" - 'dżdżownica', "niak mąk" - 'mączniak', "niak śluz" - 'ślimak'
+
||niak|| || || || || || ||tworzy nazwy robaków, np. "niak deszcz" - 'dżdżownica', "niak mąk" - 'mączniak', "niak śluz" - 'ślimak'
 
|-
 
|-
 
||ina, in|| || || || || || ||<del>skrót od "ɣwy ... roślin",</del> np. "in kakaŭ" - 'kakaowiec', "in coś" - 'roślina'
 
||ina, in|| || || || || || ||<del>skrót od "ɣwy ... roślin",</del> np. "in kakaŭ" - 'kakaowiec', "in coś" - 'roślina'
Linia 381: Linia 413:
 
||ski||itsch|| || ||ский||ansh|| ||język, np. "ski Polska" - 'język polski', "ski coś" - 'język'
 
||ski||itsch|| || ||ский||ansh|| ||język, np. "ski Polska" - 'język polski', "ski coś" - 'język'
 
|-
 
|-
||jakby, kby|| || || || || || ||wskazuje na użycie przenośne, raczej nie tłumaczy się na polski (chociaż może lepiej zostawiać), (?) ~="jak ... coś"
+
||ość||keit|| || || || || ||cecha, np. "ość duż" - 'wielkość, rozmiar', "ość ciep" - 'temperatura' (a jak będzie fizyczne 'ciepło'?); wciąż ma kierunek: "ość bez duż" ~ 'małość', "ość bez ciep" ~ 'zimność'; (?) "ość wysok" - 'wysokość (jak wysokie coś jest)', "ość jo wysok" - 'wysokość (jak wysoko coś jest)'; (?) "czy tor duż"~="czy tor kia duż/bry ość duż" ("czy tor bar ość duż"), "mło ość duż"="bez duż", "siesz kjak ta ość ponur bez bry żad ten ponur" - 'Jak ponurość jest mała, nie ma ponurości.' (polskie ''ponurość'' użyte w dwu znaczeniach, ''mały'' to ''bezbardzy'' (w sumie mogłoby być "mły"))
 
|-
 
|-
||ość||keit|| || || || || ||cecha, np. "ość duż" - 'wielkość, rozmiar', "ość ciep" - 'temperatura' (a jak będzie fizyczne 'ciepło'?); wciąż ma kierunek: "ość bez duż" ~ 'małość', "ość bez ciep" ~ 'zimność'; (?) "ość wysok" - 'wysokość (jak wysokie coś jest)', "ość jo wysok" - 'wysokość (jak wysoko coś jest)'; (?) "czy tor duż"~="czy tor kia duż/bry ość duż" ("czy tor bar ość duż"), "mło ość duż"="bez duż", "siesz kjak ta ość ponur bez bry żad ten ponur" - 'Jak ponurość jest mała, nie ma ponurości.' (polskie ''ponurość'' użyte w dwu znaczeniach, ''mały'' to ''bezbardzy'' (w sumie mogłoby być "mły"))
+
||jakby, kby, gby|| || || || || || ||wskazuje na użycie przenośne, raczej nie tłumaczy się na polski (chociaż może lepiej zostawiać), (?) ~="jak ... coś"
 
|-
 
|-
 
||niby, nby, nib|| || || || || || ||coś, co coś udaje, np. "nib lewk" - 'lew-zabawka'
 
||niby, nby, nib|| || || || || || ||coś, co coś udaje, np. "nib lewk" - 'lew-zabawka'
 
|-
 
|-
||idej|| || || || || || ||'idea', jedyna, (?) albo nie ma wcale, jeśli nie ma pojęcia<del>, np. "szesz żad idej dgrvgxxw"</del>; "idej ten piesk" oznacza 'ideę tego/takiego psa', czyli to, o czym mówiący myśli; zobacz możliwe rozwiązanie w przykładach
+
!colspan=8|skróty (odmiana zaimków) - funkcje 1-argumentowe
 
|-
 
|-
||idea|| || || || || || ||'jedna (lub więcej) z idei rodzajów danej rzeczy', np. "szesz dzmy je idej kia ny śnieg piesk idea piesk żad szesz je idej kia ny śnieg piesk idej piesk ale", "idej ten piesk" oznacza 'jedną z idei rodzajów tego''(ale ten pies to ten pies, ma chyba jedną ideę, te psy to też jedna konkretna grupa, a 'część z tych psów' to w zasadzie przykład 'taki pies'/'takie psy')''/takiego psa'
+
||jor|| || || || || || ||="ta ja"
 
|-
 
|-
||idejm|| || || || || || ||? ="idejk poŭ pollok", '(jedyna) idea', przyjmuje zacytowane w polloku (ogólniej używanym wariancie logicznego języka), np. "szesz je idejm " piesk ' idej piesk"; "idejm " ten piesk '" oznacza to, co wyraża się przez "ten piesk", analogicznie z "dziś" i ogólnie ''deixis'', a co z "idejm " w '", "idejm " pies '"
+
||jorn|| || || || || || ||="tę ja"
 
|-
 
|-
||idejk|| || || || || || ||? '(jedyna) idea', przyjmuje zacytowane z językiem, np. "idejm poŭ ski Polska " gotuj '"~'idea polskiego polecenia „gotuj”' (bez języka np. "idejk " wir '" obejmuje jakoś (czy naprawdę? w sumie jak?) polski „wir” i niemieckie „my”)
+
||jorm|| || || || || || ||="tmu ja"
 
|-
 
|-
||ideam|| || || || || || ||? ="ideak poŭ pollok", 'jedna (lub więcej) z idei rodzajów danej rzeczy', przyjmuje zacytowane w polloku, uwagi analogiczne jak do powyższych, czyli "ideam " ten piesk '" to chyba w sumie to samo, co "idea piesk" (bo każdy pies może być wskazany; "szesz ta " ideam " ten piesk NI' ' ta " idea piesk ' znacz"?; oczywiście "ideam " piesk '" to też z grubsza to samo)
+
||jors|| || || || || || ||="tgo ja"
 
|-
 
|-
||ideak|| || || || || || ||? 'jedna (lub więcej) z idei rodzajów danej rzeczy', przyjmuje zacytowane z języka, uwagi analogiczne jak do powyższych, ale "ideak " wir '" może po prostu oznaczać wszystkich możliwych „nas” i wszystkie „wiry” (mieszanki w sumie też, jeśli pomyślimy, że "wir kręci" w polskim z niemiecką grą słów sugeruje też, że my kręcimy - i oczywiście "szesz je "idejk " wir ' idea " wir '"-'Jedyna idea „wir” to jedna z idei „wir”.')
+
||jonz|| || || || || || ||="zon ja"
 
|-
 
|-
||jes|| || || ||ес|| || ||'jest', uzupełnione przez "li" ("bli", "lili", "blili"), np. "jor jes je gamoń li" - 'bycie przeze mnie gamoniem', "ta ten piłka jes tgo Karol li" - 'należenie tej piłki do Karola', "ta Michał jes zon li krak łap" - 'posiadanie ręki przez Michała', "ta Wojtek jes ta li tę li myj" - 'mycie się przez Wojtka'
+
||jorw, jorf|| || || || || || ||="ów ja"
 
|-
 
|-
||wsensie|| || || || || || ||tworzy coś pośredniego między mogą zależną i niezależną, np. "szensz tor tę wsensie " szesz bo to jor boi ' mów"~="szensz tor że bo toż tor boi mów"
+
||jorj|| || || || || || ||="je ja"
 
|-
 
|-
||tam|| || || || || || ||inny (tylko przypomina, że może być inny, lekko sugerując, że ten sam, co inne tam), ="tamr 2 ."; tworzy słowa jak "tam ten"="tamten" i "tam on"="tamon"; odróżnia przy "si", czyli "szesz ta czło tmu tam czło że ta si czło tę ten Karol zna" oznacza 'Człowiek A mówi człowiekowi B, że człowiek '''A''' zna Karola.', a żeby powiedzieć, że to człowiek B zna Karola powinno być "si tam czło" zamiast "si czło"; 'tam'~"gdzie to"
+
||tor|| || || || || || ||="ta ty", por. "tork"
 
|-
 
|-
||siam|| || || || || || ||="tamr 3 ."
+
||torn|| || || || || || ||="tę ty"
 
|-
 
|-
||owam, wam|| || || || || || ||="tamr 4 ."
+
||torm|| || || || || || ||="tmu ty"
 
|-
 
|-
||onam, nam|| || || || || || ||="tamr 4 ."
+
||tors|| || || || || || ||="tgo ty"
 
|-
 
|-
||tamsz|| || || || || || ||inny niż wszyscy dotąd wspomniani (tylko sugeruje)
+
||tonz|| || || || || || ||="zon ty"
 
|-
 
|-
||pam|| || || || || || ||="pamr 1 ."~="je pżad si A A", czyli na pewno 'inny', np. "szesz ta czło tmu pam czło tę piłka daj" - 'Człowiek daje innemu człowiekowi piłkę.'
+
||torw, torf|| || || || || || ||="ów ty"
 
|-
 
|-
||pamsz|| || || || || || ||inny niż wszyscy inni dotąd wspomniani
+
||torj|| || || || || || ||="je ty"
 
|-
 
|-
||<del>mat</del> amt|| || || || || || ||tworzy słowa jak "amt ten"="tentam" i "amt on"="ontam" (?)
+
||mor|| || || || || || ||="ta my"
 
|-
 
|-
||<del>wzajem</del> wzaj|| || || || || || ||"wzaj się" i np. "wzaj si piesk" oznacza 'siebie nawzajem', por. "wzajem", "wzappa"
+
||morn|| || || || || || ||="tę my"
 
|-
 
|-
!colspan=8|czasowniki modalne itp. - funkcje 1-argumentowe
+
||morm|| || || || || || ||="tmu my"
 
|-
 
|-
||może||kann||pov|| ||может||can|| ||
+
||mors|| || || || || || ||="tgo my", por. "morsk"
 
|-
 
|-
||musi, muś||muss||dev|| || ||must|| ||="nie może nie"
+
||monz|| || || || || || ||="zon my"
 
|-
 
|-
||powinien, win||soll|| || || ||should|| ||
+
||morw, morf|| || || || || || ||="ów my"
 
|-
 
|-
||trzeba, trza|| || || ||нужно|| || ||="bardzo powinien"
+
||morj|| || || || || || ||="je my"
 
|-
 
|-
||wolno, wno||darf|| || || ||may|| ||="nie trzeba nie"="nie bardzo powinien nie"
+
||wor|| || || || || || ||="ta wy", por. "wór"
 
|-
 
|-
||byćmoże, byćmo, bmo||vielleicht||eble|| ||можетбыть||maybe|| ||
+
||worn|| || || || || || ||="tę wy"
 
|-
 
|-
||chyba, chba||wohl|| || ||пожалуй|| || ||pośrednie między "byćmo" a "najwyraźniej"
+
||worm|| || || || || || ||="tmu wy"
 
|-
 
|-
||najwyraźniej, raź|| || || || || || ||chyba trochę częstsze niż po polsku - obejmuje więcej z 'musi', np. "szesz raź je ot tgo ten sąsiad piesk" - 'to musi być pies sąsiada'
+
||wors|| || || || || || ||="tgo wy"
 
|-
 
|-
||podobno, ponoć, pono, pno|| || || || || || ||
+
||wonz|| || || || || || ||="zon wy"
 
|-
 
|-
||powiedzmy, dzmy|| || || || || || ||~'można tak powiedzieć'
+
||worw, worf|| || || || || || ||="ów wy"
 
|-
 
|-
||fikcyjnie, fnie, fik|| || || || || || ||używane, żeby nie mówić nieprawdy, np. "szesz fik ta chom tmu piesk tę kotk daj"
+
||worj|| || || || || || ||="je wy"
 
|-
 
|-
!colspan=8|skróty - funkcje 1-argumentowe
+
||mwor|| || || || || || ||="ta my"
 
|-
 
|-
||jor|| || || || || || ||="ta ja"
+
||mworn|| || || || || || ||="tę mwy"
 
|-
 
|-
||jorn|| || || || || || ||="tę ja"
+
||mworm|| || || || || || ||="tmu mwy"
 
|-
 
|-
||jorm|| || || || || || ||="tmu ja"
+
||mwors|| || || || || || ||="tgo mwy"
 
|-
 
|-
||jors|| || || || || || ||="tgo ja"
+
||mwonz|| || || || || || ||="zon mwy"
 
|-
 
|-
||jonz|| || || || || || ||="zon ja"
+
||mworw, mworf|| || || || || || ||="ów mwy"
 
|-
 
|-
||jorw|| || || || || || ||="ów ja"
+
||mworj|| || || || || || ||="je mwy"
 
|-
 
|-
||jorj|| || || || || || ||="je ja"
+
||nor|| || || || || || ||="ta on"
 
|-
 
|-
||tor|| || || || || || ||="ta ty", por. "tork"
+
||norn|| || || || || || ||="tę on"
 
|-
 
|-
||torn|| || || || || || ||="tę ty"
+
||norm|| || || || || || ||="tmu on"
 
|-
 
|-
||torm|| || || || || || ||="tmu ty"
+
||nors|| || || || || || ||="tgo on"
 
|-
 
|-
||tors|| || || || || || ||="tgo ty"
+
||nonz|| || || || || || ||="zon on"
 
|-
 
|-
||tonz|| || || || || || ||="zon ty"
+
||norw, norf|| || || || || || ||="ów on"
 
|-
 
|-
||torw|| || || || || || ||="ów ty"
+
||norj|| || || || || || ||="je on"
 
|-
 
|-
||torj|| || || || || || ||="je ty"
+
||hor|| || || || || || ||="ta an"
 
|-
 
|-
||mor|| || || || || || ||="ta my"
+
||horn|| || || || || || ||="tę an"
 
|-
 
|-
||morn|| || || || || || ||="tę my"
+
||horm|| || || || || || ||="tmu an"
 
|-
 
|-
||morm|| || || || || || ||="tmu my"
+
||hors|| || || || || || ||="tgo an"
 
|-
 
|-
||mors|| || || || || || ||="tgo my", por. "morsk"
+
||honz|| || || || || || ||="zon an"
 
|-
 
|-
||monz|| || || || || || ||="zon my"
+
||horw, horf|| || || || || || ||="ów an"
 
|-
 
|-
||morw|| || || || || || ||="ów my"
+
||horj|| || || || || || ||="je an"
 
|-
 
|-
||morj|| || || || || || ||="je my"
+
||dor|| || || || || || ||="ta to"
 
|-
 
|-
||wor|| || || || || || ||="ta wy", por. "wór"
+
||dorn|| || || || || || ||="tę to"
 
|-
 
|-
||worn|| || || || || || ||="tę wy"
+
||dorm|| || || || || || ||="tmu to"
 
|-
 
|-
||worm|| || || || || || ||="tmu wy"
+
||dors|| || || || || || ||="tgo to"
 
|-
 
|-
||wors|| || || || || || ||="tgo wy"
+
||donz|| || || || || || ||="zon to"
 
|-
 
|-
||wonz|| || || || || || ||="zon wy"
+
||dorw, dorf|| || || || || || ||="ów to"
 
|-
 
|-
||worw|| || || || || || ||="ów wy"
+
||dorj|| || || || || || ||="je to"
 
|-
 
|-
||worj|| || || || || || ||="je wy"
+
||sior|| || || || || || ||="ta się"
 
|-
 
|-
||mwor|| || || || || || ||="ta my"
+
||siorn|| || || || || || ||="tę się"
 
|-
 
|-
||mworn|| || || || || || ||="tę mwy"
+
||siorm|| || || || || || ||="tmu się"
 
|-
 
|-
||mworm|| || || || || || ||="tmu mwy"
+
||siors|| || || || || || ||="tgo się"
 
|-
 
|-
||mwors|| || || || || || ||="tgo mwy"
+
||sionz|| || || || || || ||="zon się"
 
|-
 
|-
||mwonz|| || || || || || ||="zon mwy"
+
||siorw, siorf|| || || || || || ||="ów się"
 
|-
 
|-
||mworw|| || || || || || ||="ów mwy"
+
||siorj|| || || || || || ||="je się"
 
|-
 
|-
||mworj|| || || || || || ||="je mwy"
+
||cor|| || || || || || ||="ta co"
 
|-
 
|-
||nor|| || || || || || ||="ta on"
+
||corn|| || || || || || ||="tę co"
 
|-
 
|-
||norn|| || || || || || ||="tę on"
+
||corm|| || || || || || ||="tmu co"
 
|-
 
|-
||norm|| || || || || || ||="tmu on"
+
||cors|| || || || || || ||="tgo co"
 
|-
 
|-
||nors|| || || || || || ||="tgo on"
+
||conz|| || || || || || ||="zon co"
 
|-
 
|-
||nonz|| || || || || || ||="zon on"
+
||corw, corf|| || || || || || ||="ów co"
 
|-
 
|-
||norw|| || || || || || ||="ów on"
+
||<del>który, jaki, ki</del> corj|| || || || || || ||="je co", ~'jaki, który (konkretnie)'; 'który (z kolei)' - "numer co"
 
|-
 
|-
||norj|| || || || || || ||="je on"
+
||ktor|| || || || || || ||="ta kto"="ta je ktodź co"
 
|-
 
|-
||hor|| || || || || || ||="ta an"
+
||ktorn|| || || || || || ||="tę kto"="tę je ktodź co"
 
|-
 
|-
||horn|| || || || || || ||="tę an"
+
||ktorm|| || || || || || ||="tmu kto"="tmu je ktodź co"
 
|-
 
|-
||horm|| || || || || || ||="tmu an"
+
||ktors|| || || || || || ||="tgo kto"="tgo je ktodź co"
 
|-
 
|-
||hors|| || || || || || ||="tgo an"
+
||ktonz|| || || || || || ||="zon kto"="zon je ktodź co"
 
|-
 
|-
||honz|| || || || || || ||="zon an"
+
||ktorw, ktorf|| || || || || || ||="ów kto"="ów je ktodź co"
 
|-
 
|-
||horw|| || || || || || ||="ów an"
+
||ktorj|| || || || || || ||="je kto"="je je ktodź co"
 
|-
 
|-
||horj|| || || || || || ||="je an"
+
||czor|| || || || || || ||="ta cóż", por. "kżeż"
 
|-
 
|-
||dor|| || || || || || ||="ta to"
+
||czorn|| || || || || || ||="tę cóż"
 
|-
 
|-
||dorn|| || || || || || ||="tę to"
+
||czorm|| || || || || || ||="tmu cóż"
 
|-
 
|-
||dorm|| || || || || || ||="tmu to"
+
||czors|| || || || || || ||="tgo cóż"
 
|-
 
|-
||dors|| || || || || || ||="tgo to"
+
||czonz|| || || || || || ||="zon cóż"
 
|-
 
|-
||donz|| || || || || || ||="zon to"
+
||czorw, czorf|| || || || || || ||="ów cóż"
 
|-
 
|-
||dorw|| || || || || || ||="ów to"
+
||czorj|| || || || || || ||="je cóż"
 
|-
 
|-
||dorj|| || || || || || ||="je to"
+
||kczor|| || || || || || ||="ta któż"
 
|-
 
|-
||sior|| || || || || || ||="ta się"
+
||kczorn|| || || || || || ||="tę któż"
 
|-
 
|-
||siorn|| || || || || || ||="tę się"
+
||kczorm|| || || || || || ||="tmu któż"
 
|-
 
|-
||siorm|| || || || || || ||="tmu się"
+
||kczors|| || || || || || ||="tgo któż"
 
|-
 
|-
||siors|| || || || || || ||="tgo się"
+
||kczonz|| || || || || || ||="zon któż"
 
|-
 
|-
||sionz|| || || || || || ||="zon się"
+
||kczorw, kczorf|| || || || || || ||="ów któż"
 
|-
 
|-
||siorw|| || || || || || ||="ów się"
+
||kczorj|| || || || || || ||="je któż"
 
|-
 
|-
||siorj|| || || || || || ||="je się"
+
||nastor|| || || || || || ||="ta naste"
 
|-
 
|-
||cor|| || || || || || ||="ta co"
+
||nastorn|| || || || || || ||="tę naste"
 
|-
 
|-
||corn|| || || || || || ||="tę co"
+
||nastorm|| || || || || || ||="tmu naste"
 
|-
 
|-
||corm|| || || || || || ||="tmu co"
+
||nastors|| || || || || || ||="tgo naste"
 
|-
 
|-
||cors|| || || || || || ||="tgo co"
+
||nastonz|| || || || || || ||="zon naste"
 
|-
 
|-
||conz|| || || || || || ||="zon co"
+
||nastorw, nastorf|| || || || || || ||="ów naste"
 
|-
 
|-
||corw|| || || || || || ||="ów co"
+
||nastorj|| || || || || || ||="je naste"
 
|-
 
|-
||<del>który, jaki, ki</del> corj|| || || || || || ||="je co", ~'jaki, który (konkretnie)'; 'który (z kolei)' - "numer co"
+
||ninor|| || || || || || ||="ta nine"
 
|-
 
|-
||ktor|| || || || || || ||="ta kto"="ta je ktodź co"
+
||ninorn|| || || || || || ||="tę nine"
 
|-
 
|-
||ktorn|| || || || || || ||="tę kto"="tę je ktodź co"
+
||ninorm|| || || || || || ||="tmu nine"
 
|-
 
|-
||ktorm|| || || || || || ||="tmu kto"="tmu je ktodź co"
+
||ninors|| || || || || || ||="tgo nine"
 
|-
 
|-
||ktors|| || || || || || ||="tgo kto"="tgo je ktodź co"
+
||ninonz|| || || || || || ||="zon nine"
 
|-
 
|-
||ktonz|| || || || || || ||="zon kto"="zon je ktodź co"
+
||ninorw, ninorf|| || || || || || ||="ów nine"
 
|-
 
|-
||ktorw|| || || || || || ||="ów kto"="ów je ktodź co"
+
||ninorj|| || || || || || ||="je nine"
 
|-
 
|-
||ktorj|| || || || || || ||="je kto"="je je ktodź co"
+
||tunor|| || || || || || ||="ta tune"
 
|-
 
|-
||czor|| || || || || || ||="ta cóż", por. "kżeż"
+
||tunorn|| || || || || || ||="tę tune"
 
|-
 
|-
||czorn|| || || || || || ||="tę cóż"
+
||tunorm|| || || || || || ||="tmu tune"
 
|-
 
|-
||czorm|| || || || || || ||="tmu cóż"
+
||tunors|| || || || || || ||="tgo tune"
 
|-
 
|-
||czors|| || || || || || ||="tgo cóż"
+
||tunonz|| || || || || || ||="zon tune"
 
|-
 
|-
||czonz|| || || || || || ||="zon cóż"
+
||tunorw, tunorf|| || || || || || ||="ów tune"
 
|-
 
|-
||czorw|| || || || || || ||="ów cóż"
+
||tunorj|| || || || || || ||="je tune"
 
|-
 
|-
||czorj|| || || || || || ||="je cóż"
+
||szor|| || || || || || ||="ta sze"
 
|-
 
|-
!colspan=8|inne funkcje 1-argumentowe
+
||szorn|| || || || || || ||="tę sze"
 
|-
 
|-
||nie||nicht||ne|| ||не||not||nai||można stawiać przed zdaniami jako matematyczne 'nie' (?) lub przed prawie wszystkim jako bardziej mętne zaprzeczenia, które działa trochę jak 'brak' (czy trzeba odróżnić od "żad ten" i "fakt żad ten" - jakby mniej określone); jeżeli rozumieć jako jakikolwiek brak, to trudno powiedzieć nawet "szesz żad nie ta je panpan Bóg dob" ("czy je zacz nie je panpan Bóg ta je panpan Bóg dob" - 'Czy istnieje dobroć Pana Boga, która jest zniknięciem Pana Boga.'), więc chyba jest bliskie "żad ten"; por. "niet"
+
||szorm|| || || || || || ||="tmu sze"
 
|-
 
|-
||bardzo, bar||sehr||tre||íta||очень||very|| ||skrót od "kia bry"
+
||szors|| || || || || || ||="tgo sze"
 
|-
 
|-
||bardzawo, brwo|| || || || || || ||skrót od "kia braw"
+
||szonz|| || || || || || ||="zon sze"
 
|-
 
|-
||mało, mło, mał|| || || || || || ||skrót od "kia mły", por. "bżo"
+
||szorw, szorf|| || || || || || ||="ów sze"
 
|-
 
|-
||coraz|| || || || || || ||'coraz', czyli 'staje się coraz bardziej jakiś'
+
||szorj|| || || || || || ||="je sze"
 
|-
 
|-
||eje, ej|| || || || || || ||mętne 'staje się (coraz bardziej) jakiś'
+
||otor|| || || || || || ||="ta oto"
 
|-
 
|-
||bardziej, bdziej, rdziej, dziej||mehr||pli|| ||более||more||motto||mętny stopień wyższy, coś jak "niż to" albo "niź to li" itp.
+
||otorn|| || || || || || ||="tę ot"
 
|-
 
|-
||naj||<del>sten</del> ams||plej|| ||наи||most||mottomo||mętny stopień najwyższy, coś jak "jes je najz ... to li"
+
||otorm|| || || || || || ||="tmu ot"
 
|-
 
|-
||stosunkowo, dosyć, dość||<del>ganz</del>|| || || ||quite|| ||stosunkowo, coś jak "jes je kna ... to li", np. "szesz ten ta idł myj dość cięż" - 'To mydło jest ciężkie (mimo że lżejsze od człowieka).', por. "wyst"
+
||otors|| || || || || || ||="tgo ot"
 
|-
 
|-
||zbyt||zuu||tro|| ||слишкам||too||amarini||z zapętleniem: ~="kia zbyt bry" ? "kna zbyt bry" ("zbyt bry" - 'zbytni')
+
||otonz|| || || || || || ||="zon ot"
 
|-
 
|-
||dostatecznie, dost <del>wystarczająco, wyst</del>|| || || || || || ||
+
||otorw, otorf|| || || || || || ||="ów ot"
 
|-
 
|-
||około, ok|| ||cxirkaux|| || || || ||
+
||otorj|| || || || || || ||="je ot"
 
|-
 
|-
||zwan|| || || || || || ||nazwa, np. "zwan je pan Tadeusz" albo nawet "zwan je pan zwan " Tadeusz '"
+
||ojtor|| || || || || || ||="ta ojt"
 
|-
 
|-
||ɣwan|| || || || || || ||jak "zwan", kiedy to nie imię własne, lecz umowne określenie czegoś bardziej konkretnego albo nawet znaczenie przenośne; od "ɣwoś" różni się chyba tym, że jest tymczasowe (coś w stylu "meta# szesz nin jor tę " ɣwan klapa ' kasuj atem#"? może się przydać)
+
||ojtorn|| || || || || || ||="tę ojt"
 
|-
 
|-
||twój||dein||cia|| ||твой||thy|| ||="jgo ty", np. "szesz je co twój " ten piesk '" - 'co to jest ten twój pies?', 'co masz na myśli, kiedy mówisz "ten piesk"?'
+
||ojtorm|| || || || || || ||="tmu ojt"
 
|-
 
|-
||mój||mein||tia|| ||мой||my|| ||="jgo ja"
+
||ojtors|| || || || || || ||="tgo ojt"
 
|-
 
|-
||czyż||obs|| || || ||whethers|| ||pytanie, do użycia przed "prawdą"/"szesz" itp., np. "szesz hor że czyż tor poŭ ski Niemcy mów pyt" - 'ona pyta, czy mówisz po niemiecku'
+
||ojtonz|| || || || || || ||="zon ojt"
 
|-
 
|-
||nechaj, nchaj, zaj|| || || || || || ||tryb rozkazujący, do użycia przed "prawdą"/"szesz" itp., np. "szesz dzmy zaj to" ~ 'powiedzmy, że tego chcę'
+
||ojtorw, ojtorf|| || || || || || ||="ów ojt"
 
|-
 
|-
||obyż|| || || || || || ||do użycia przed "prawdą"/"szesz", por. "oby"
+
||ojtorj|| || || || || || ||="je ojt"
 
|-
 
|-
||uwagaż, wakż||o||ho||a|| ||oh|| ||wołacz, do użycia przed "prawdą"/"szesz", por. "wak"
+
!colspan=8|stopniowanie - funkcje 1-argumentowe
 
|-
 
|-
||oże|| || || || || || ||niezadowolenie z czegoś, 'gęś ma kopnąć', do użycia przed "prawdą"/"szesz" itp., np. "szesz dzmy oże to", por. "", "ożeż"
+
||ne|| || || || || || ||niby można stawiać przed zdaniami jako matematyczne 'nie' (?, por. "ne", "bez", "żad") lub przed prawie wszystkim zaprzeczenia, które działa trochę jak 'brak' - oznacza jakikolwiek brak, więc trudno powiedzieć nawet "szesz żad ne ta je panpan Bóg dob" ("czy je zacz nie je panpan Bóg ta je panpan Bóg dob" - 'Czy istnieje dobroć Pana Boga, która jest zniknięciem Pana Boga.')
 
|-
 
|-
||wongi, wong|| || || || || || ||="w ong"
+
||nie||nicht||ne|| ||не||not||nai||~="ten ne"~="żad ten", można stawiać przed zdaniami jako matematyczne 'nie' (?, por. "nie", "bez", "żad") lub przed prawie wszystkim jako bardziej mętne zaprzeczenia, które działa trochę jak 'brak' (a jak się ma do "fakt żad ten"); por. "niet"
 
|-
 
|-
||wteraz, wter|| || || || || || ||="w ter"
+
||bardzo, bar||sehr||tre||íta||очень||very|| ||skrót od "kia bry"
 
|-
 
|-
||wpotem, wpot|| || || || || || ||="w pot"
+
||zdecydowanie, znie|| || || || || || ||skrót od "kia zdecydowany", np. "szesz dor zdecydowanie ny śnieg" - 'To jest zdecydowanie białe.'
 
|-
 
|-
||wkoł|| || || || || || ||="w koł tujter"
+
||bardzawo, brwo|| || || || || || ||skrót od "kia braw"
 
|-
 
|-
||czynż|| || || || || || ||~="czyż w ong"
+
||mało, mło, mał|| || || || || || ||skrót od "kia mły", por. "bżo"
 
|-
 
|-
||czyrż|| || || || || || ||~="czyż w ter"
+
||coraz|| || || || || || ||'coraz', czyli 'staje się coraz bardziej jakiś', "szesz ta ten ny traw coraz !" ~ 'Zieloność rośnie.' ~= '(Coś) jest coraz zieleńsze.'
 
|-
 
|-
||czypż|| || || || || || ||~="czyż w pot"
+
||eje, ej|| || || || || || ||mętne 'staje się (coraz bardziej) jakiś'
 
|-
 
|-
||czykż|| || || || || || ||~="czyż w koł tujter"
+
||bardziej, bdziej, rdziej, dziej||mehr||pli|| ||более||more||motto||mętny stopień wyższy, coś jak "niż to" albo "niź tę to li" itp.
 
|-
 
|-
||ciż|| || || || || || ||~="czyż ten"
+
||naj||<del>sten</del> ams||plej|| ||наи||most||mottomo||mętny stopień najwyższy, coś jak "jes je najz ... to li"
 
|-
 
|-
||cinż|| || || || || || ||~="czyż ten w ong"
+
||stosunkowo, dosyć, dość||<del>ganz</del>|| || || ||quite|| ||stosunkowo, coś jak "jes je kna ... to li", np. "siesz ta jdło myj dość cięż" - 'To mydło jest ciężkie (mimo że lżejsze od człowieka).', por. "wyst"
 
|-
 
|-
||cirż|| || || || || || ||~="czyż ten w ter"
+
||zbyt||zuu||tro|| ||слишкам||too||amarini||z zapętleniem: ~="kia zbyt bry" ? "kna zbyt bry" ("zbyt bry" - 'zbytni')
 
|-
 
|-
||cipż|| || || || || || ||~="czyż ten w pot"
+
||dostatecznie, dost <del>wystarczająco, wyst</del>|| || || || || || ||
 
|-
 
|-
||cikż|| || || || || || ||~="czyż ten w koł tujter"
+
||około, ok|| ||cxirkaux|| || || || ||
 
|-
 
|-
||nechajn, nechan, nchajn, nchan, zajn, zan|| || || || || || ||~="zaj w ong"
+
!colspan=8|idee - funkcje 1-argumentowe
 
|-
 
|-
||nechajt, nechat, nchajt, nchat, zajt, zat|| || || || || || ||~="zaj w ter"
+
||idej|| || || || || || ||'idea', jedyna, (?) albo nie ma wcale, jeśli nie ma pojęcia<del>, np. "szesz żad idej dgrvgxxw"</del>; "idej ten piesk" oznacza 'ideę tego/takiego psa', czyli to, o czym mówiący myśli; zobacz możliwe rozwiązanie w przykładach
 
|-
 
|-
||nechajp, nechap, nchajp, nchap, zajp, zap|| || || || || || ||~="zaj w pot"
+
||idea|| || || || || || ||'jedna (lub więcej) z idei rodzajów danej rzeczy', np. "dzym je idej kia ny śnieg piesk idea piesk żad szesz je idej kia ny śnieg piesk idej piesk ale", "idej ten piesk" oznacza 'jedną z idei rodzajów tego''(ale ten pies to ten pies, ma chyba jedną ideę, te psy to też jedna konkretna grupa, a 'część z tych psów' to w zasadzie przykład 'taki pies'/'takie psy')''/takiego psa'
 
|-
 
|-
||nechajk, nechak, nchajk, nchak, zajk, zak|| || || || || || ||~="zaj w koł tujter"
+
||idejm|| || || || || || ||? ="idejk poŭ pollok", '(jedyna) idea', przyjmuje zacytowane w polloku (ogólniej używanym wariancie logicznego języka), np. "szesz je idejm " piesk ' idej piesk"; "idejm " ten piesk '" oznacza to, co wyraża się przez "ten piesk", analogicznie z "dziś" i ogólnie ''deixis'', a co z "idejm " w '", "idejm " pies '"
 
|-
 
|-
||niechaj, <del>nchaj</del>, ɣaj|| || || || || || ||="zaj ten", tryb rozkazujący, do użycia przed "prawdą"/"szesz" itp., np. "szesz dzmy ɣaj ga piesk" ~ 'powiedzmy, że chcę tego szczekania'
+
||idejk|| || || || || || ||? '(jedyna) idea', przyjmuje zacytowane z językiem, np. "idejm poŭ ski Polska " gotuj '"~'idea polskiego polecenia „gotuj”' (bez języka np. "idejk " wir '" obejmuje jakoś (czy naprawdę? w sumie jak?) polski „wir” i niemieckie „my”)
 
|-
 
|-
||niechajn, niechan, <del>nchajn, nchan</del>, ɣajn, ɣan|| || || || || || ||~="zaj ten w ong"
+
||ideam|| || || || || || ||? ="ideak poŭ pollok", 'jedna (lub więcej) z idei rodzajów danej rzeczy', przyjmuje zacytowane w polloku, uwagi analogiczne jak do powyższych, czyli "ideam " ten piesk '" to chyba w sumie to samo, co "idea piesk" (bo każdy pies może być wskazany; "szesz ta " ideam " ten piesk NI' ' ta " idea piesk ' znacz"?; oczywiście "ideam " piesk '" to też z grubsza to samo)
 
|-
 
|-
||niechajt, niechat, <del>nchajt, nchat/del>, ɣajt, ɣat|| || || || || || ||~="zaj ten w ter"
+
||ideak|| || || || || || ||? 'jedna (lub więcej) z idei rodzajów danej rzeczy', przyjmuje zacytowane z języka, uwagi analogiczne jak do powyższych, ale "ideak " wir '" może po prostu oznaczać wszystkich możliwych „nas” i wszystkie „wiry” (mieszanki w sumie też, jeśli pomyślimy, że "wir kręci" w polskim z niemiecką grą słów sugeruje też, że my kręcimy - i oczywiście "szesz je "idejk " wir ' idea " wir '"-'Jedyna idea „wir” to jedna z idei „wir”.')
 
|-
 
|-
||niechajp, niechap, <del>nchajp, nchap/del>, ɣajp, ɣap|| || || || || || ||~="zaj ten w pot"
+
||jes|| || || ||ес|| || ||'jest', uzupełnione przez "li" ("bli", "lili", "blili"), np. "jor jes je gamoń li" - 'bycie przeze mnie gamoniem', "tnor piłka jes tgo Karol li" - 'należenie tej piłki do Karola', "ta Michał jes zon li krak łap" - 'posiadanie ręki przez Michała', "ta Wojtek jes ta li tę li myj" - 'mycie się przez Wojtka'
 
|-
 
|-
||niechajk, niechak, <del>nchajk, nchak/del>, ɣajk|| || || || || || ||~="zaj ten w koł tujter", uwaga na rzeczownik "hak" z [ɣ] zamiast [x] czy [ɦ]
+
||wsensie|| || || || || || ||tworzy coś pośredniego między mogą zależną i niezależną, np. "szensz tor tę wsensie " szesz bo to jor boi ' mów"~="szensz tor że bo toż tor boi mów"
 
|-
 
|-
||tuż|| || || || || || ||łączy się z wyrażeniami pochodzącymi od 1-argumentowych przyimków, np. "szesz w tuż przeden ɣwo piesk dom kwiat" - 'tuż za budą jest kwiat'
+
!colspan=8|do nazw - funkcje 1-argumentowe
 
|-
 
|-
||już||schon||jam|| ||уже, уж|| || ||?
+
||zwan|| || || || || || ||nazwa, np. "zwan je pan Tadeusz" albo nawet "zwan je pan zwan " Tadeusz '"
 
|-
 
|-
||jeszcze||noch||ankoraux|| ||ещё|| || ||?, a 'jeszcze raz'?
+
||ɣwan|| || || || || || ||jak "zwan", kiedy to nie imię własne, lecz umowne określenie czegoś bardziej konkretnego albo nawet znaczenie przenośne; od "ɣwoś" różni się chyba tym, że jest tymczasowe (coś w stylu "meta# szesz nin jor tę " ɣwan klapa ' kasuj atem#"? może się przydać)
 
|-
 
|-
||dopiero|| || || || || || ||?
+
||twój||dein||cia|| ||твой||thy|| ||="jgo ty", np. "szesz je co twój " ten piesk '" - 'co to jest ten twój pies?', 'co masz na myśli, kiedy mówisz "ten piesk"?'
 
|-
 
|-
||naszczęście|| || || || || || ||
+
||mój||mein||tia|| ||мой||my|| ||="jgo ja"
 
|-
 
|-
||niestety|| || || || || || ||
+
!colspan=8|tryby w mowie zależnej - funkcje 1-argumentowe - proste
 
|-
 
|-
||też||auch||ankaux|| ||тоже||also <del>too</del>|| ||też słówko "kanalok"
+
||czyż||obs|| || || ||whethers|| ||pytanie, do użycia przed "prawdą"/"szesz" itp., np. "szesz hor że czyż tor poŭ ski Niemcy mów pyt" - 'ona pyta, czy mówisz po niemiecku'
 
|-
 
|-
||tylko, tylk||nur||nur|| ||только||only|| ||?
+
||nechaj, nchaj, zaj|| || || || || || ||tryb rozkazujący, do użycia przed "prawdą"/"szesz" itp., np. "dzym zaj to" ~ 'powiedzmy, że tego chcę'
 
|-
 
|-
||własny||eigen||propra|| || ||own|| ||~="ów tylko to" ?
+
||obyż|| || || || || || ||do użycia przed "prawdą"/"szesz", por. "oby"
 
|-
 
|-
||fakt|| || || || || || ||np. "szesz bo fakt w koł tujter ty jor torn widź" ~=? "szesz bo tor jes w koł tujter li jor torn widź"
+
||uwagaż, wakż||o||ho||a|| ||oh|| ||wołacz, do użycia przed "prawdą"/"szesz", por. "wak"
 
|-
 
|-
||okaz, okz|| || || || || || ||np. "je kto okz 2 ka brat" - 'która z dwu sióstr', może też jako trochę inne znaczenie "okz my"="nas", "okz mwy"="nwas", "okz wy"="was"
+
||oże|| || || || || || ||niezadowolenie z czegoś, 'gęś ma kopnąć', do użycia przed "prawdą"/"szesz" itp., np. "dzym ożto", por. "", "ożeż"
 
|-
 
|-
||lili|| || || || || || ||z argumentem może zastępować "li", kiedy byłby konflikt oznaczeń, zob. "ilil"
+
||fakt|| || || || || || ||np. "szesz bo fakt wkoł ty jor torn widź" ~=? "szesz bo tor jes wkoł li jor torn widź"
 
|-
 
|-
||bli|| || || || || || ||z argumentem typu "bę" lub "w !" oznacza, że konstrukcja z "jes" łączy się z przyimkami innymi niż "ta", np. "szesz ta piesk tę kotk jes i ta li tę bli bę gryź ta bli bę tę li drap" - 'Pies gryzie kota, a ten kot drapie tego psa.', czyli 'Pies ma się do kota tak, że pierwszy gryzie drugiego, a drugi drapie pierwszego.', por. "blili"
+
!colspan=8|czasy - funkcje 1-argumentowe
 
|-
 
|-
||tonr|| || || || || || ||z argumentem oznacza coś innego niż "to" i "tamto", np. "siesz jor tę i to i tamto tonr 3 . bierz" - 'Biorę to, tamto i siamto.', ="tamr ... to"
+
||wongi, wong|| || || || || || ||="w ong"
 
|-
 
|-
||onr|| || || || || || ||z argumentem oznacza coś innego niż "on" i "tamon", ="tamr ... on"
+
||wteraz, wter|| || || || || || ||="w ter"
 
|-
 
|-
||onra, anr|| || || || || || ||z argumentem oznacza coś innego niż "an" i "taman", ="tamr ... an"
+
||wpotem, wpot|| || || || || || ||="w pot"
 
|-
 
|-
||nrak|| || || || || || ||z argumentem oznacza coś innego niż "tak" i "tamtak", ="tamr ... tak"
+
||wkoł|| || || || || || ||="w koł tujter"
 
|-
 
|-
||rniet|| || || || || || ||z argumentem oznacza coś innego niż "niet" i "tamniet", ="tamr ... niet"
+
!colspan=8|czasotryby w mowie zależnej - funkcje 1-argumentowe - skróty
 
|-
 
|-
||cóżeż|| || || || || || ||z liczebnikiem tworzy pytania do mowy zależnej, "cóżeż 1 ."="cóż", skrót od "żeż ... co"
+
||czynż|| || || || || || ||~="czyż wong"
 
|-
 
|-
||któżeż|| || || || || || ||z liczebnikiem tworzy pytania do mowy zależnej, "któżeż 1 ."="któż", skrót od "żeż ... kto"
+
||czyrż|| || || || || || ||~="czyż wter"
 
|-
 
|-
||tożeż|| || || || || || ||z liczebnikiem tworzy określenie do mowy zależnej, oznacza, że pierwotny mówiący wiedział, o czym mówi, ale kolejni mówiący - nie, "tożeż 1 ."="toż", skrót od "żeż ... to"
+
||czypż|| || || || || || ||~="czyż wpot"
 
|-
 
|-
||raz|| || || || || || ||="tle 1 ." ? "tle dokładnie 1 .", bez tego może równie dobrze chodzić o liczbę pojedynczą jak i mnogą (?) (ale czy domyślnie nie mówimy, że istnieje jeden, chociaż "ten" może utworzyć grupę), przy okazji może dzielić liczby, np. "1 1 raz 2 5 0 kotk" - 'jedenaście dwieście pięćdziesiątek kotów'
+
||czykż|| || || || || || ||~="czyż wkoł"
 
|-
 
|-
||mno|| || || || || || ||liczba mnoga, ="tle kilk"
+
||ciż|| || || || || || ||~="czyż ten"
 
|-
 
|-
||<del>wiele, wle ?</del> wielu, wlu|| || || || || || ||="tle dżo"
+
||cinż|| || || || || || ||~="ciż wong"
 
|-
 
|-
||<del>bezwiele, bwle, ble ?</del> bezwielu, bwlu, blu|| || || || || || ||="tle bez dżo"
+
||cirż|| || || || || || ||~="ciż wter"
 
|-
 
|-
||<del>dwaj</del>|| || || || || || ||<del>="tle 2 ."</del>
+
||cipż|| || || || || || ||~="ciż wpot"
 
|-
 
|-
||<del>trzej</del>|| || || || || || ||<del>="tle 3 ."</del>
+
||cikż|| || || || || || ||~="ciż wkoł"
 
|-
 
|-
||<del>czterej</del>|| || || || || || ||<del>="tle 4 ."</del>
+
||nechajn, nechan, nchajn, nchan, zajn, zan|| || || || || || ||~="zaj wong"
 
|-
 
|-
||<del>pięciu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 5 ."</del>
+
||nechajr, nechar, nchajr, nchar, zajr, zar|| || || || || || ||~="zaj wter"
 
|-
 
|-
||<del>sześciu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 6 ."</del>
+
||nechajp, nechap, nchajp, nchap, zajp, zap|| || || || || || ||~="zaj wpot"
 
|-
 
|-
||<del>siedmiu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 7 ."</del>
+
||nechajk, nechak, nchajk, nchak, zajk, zak|| || || || || || ||~="zaj wkoł"
 
|-
 
|-
||<del>ośmiu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 8 ."</del>
+
||niechaj, <del>nchaj</del>, ɣaj|| || || || || || ||="zaj ten", tryb rozkazujący, do użycia przed "prawdą"/"szesz" itp., np. "dzym ɣaj ga piesk" ~ 'powiedzmy, że chcę tego szczekania'
 
|-
 
|-
||<del>dziewięciu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 9 ."</del>
+
||niechajn, niechan, <del>nchajn, nchan</del>, ɣajn, ɣan|| || || || || || ||~="ɣaj wong"
 
|-
 
|-
||<del>dziesięciu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 0 ."</del>
+
||niechajr, niechar, <del>nchajr, nchar</del>, ɣajr, ɣar|| || || || || || ||~="ɣaj wter"
 
|-
 
|-
||<del>jedenastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 1 ."</del>
+
||niechajp, niechap, <del>nchajp, nchap</del>, ɣajp, ɣap|| || || || || || ||~="ɣaj wpot"
 
|-
 
|-
||<del>dwunastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 2 ."</del>
+
||niechajk, niechak, <del>nchajk, nchak</del>, ɣajk, <del>ɣak</del>|| || || || || || ||~="ɣaj wkoł", uwaga na rzeczownik "hak" z [ɣ] zamiast [x] czy [ɦ]
 
|-
 
|-
||<del>trzynastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 3 ."</del>
+
||nechajnt, nechant, nchajnt, nchant, zajn, zant|| || || || || || ||~="zaj tor" ("zaj wor")
 
|-
 
|-
||<del>czternastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 4 ."</del>
+
||nechajnt, nechant, nchajnt, nchant, zajnt, zant|| || || || || || ||~="zan tor" ("zan wor")
 
|-
 
|-
||<del>piętnastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 5 ."</del>
+
||nechajrt, nechart, nchajrt, nchart, zajrt, zart|| || || || || || ||~="zar tor" ("zar wor")
 
|-
 
|-
||<del>szesnastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 6 ."</del>
+
||nechajpt, nechapt, nchajpt, nchapt, zajpt, zapt|| || || || || || ||~="zap tor" ("zap wor")
 
|-
 
|-
||<del>siedemnastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 7 ."</del>
+
||nechajkt, nechakt, nchajkt, nchakt, zajkt, zakt|| || || || || || ||~="zak tor" ("zak wor")
 
|-
 
|-
||<del>osiemnastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 8 ."</del>
+
||niechajt, niechat, <del>nchajt, nchat</del>, ɣajt, ɣat|| || || || || || ||="ɣaj tor" ("ɣaj wor")
 
|-
 
|-
||<del>dziewiętnastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 9 ."</del>
+
||niechajnt, niechant, <del>nchajnt, nchant</del>, ɣajnt, ɣant|| || || || || || ||~="ɣan tor" ("ɣan wor")
 
|-
 
|-
||<del>dwudziestu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 2 0 .", itp.</del>
+
||niechajrt, niechart, <del>nchajrt, nchart</del>, ɣajrt, ɣart|| || || || || || ||~="ɣar tor" ("ɣar wor")
 
|-
 
|-
||dokładnie|| || || || || || ||'nie więcej' przed "tle", np. "szesz zon ja tle dokładnie 2 . krak krocz" - 'Mam dokładnie dwie nogi.'
+
||niechajpt, niechapt, <del>nchajpt, nchapt</del>, ɣajpt, ɣapt|| || || || || || ||~="ɣap tor" ("ɣap wor")
 
|-
 
|-
||dośk|| || || || || || ||'nie więcej' przed liczbą, np. "szesz zon ja tle 2 . dośk krak krocz"="szesz zon ja 2 dośk krak krocz" - 'Mam dokładnie dwie nogi.'. Wychodzi "szesz 6 dośk 2 okz 4 coś", czyli 'jest sześć par w grupie czterech przedmiotów'
+
||niechajkt, niechakt, <del>nchajkt, nchakt</del>, ɣajkt, ɣakt|| || || || || || ||~="ɣajk tor" ("ɣajk wor")
 
|-
 
|-
||nyr|| || || || || || ||sprawia, że liczby tworzą liczebniki porządkowe, np. "2 3 nyr piesk"="num 2 3 . piesk" - '23. pies', ? "2 raz 3 4 nyr piesk"="2 raz num 3 4 . piesk"="2 num 3 4 . piesk" - 'dwa 34. psy'
+
!colspan=8|czasowniki modalne itp. - funkcje 1-argumentowe
 
|-
 
|-
||ryn|| || || || || || ||sprawia, że liczby tworzą liczebniki porządkowe od końca, np. "2 3 ryn piesk"="rem 2 3 . piesk" - '23. od końca piesk', ? "2 raz 3 4 ryn piesk"="2 raz rem 3 4 . piesk"="2 rem 3 4 . piesk" - 'dwa 34. od końca psy'
+
||może||kann||pov|| ||может||can|| ||
 
|-
 
|-
||ǂ||ǂ||ǂ||ǂ||ǂ||ǂ||ǂ||z liczbą zatrzymuje tyle funkcji, czyli "w ǂ 1 ." to (prawie?) to samo, co "w !", a "ta ta ǂ 2 ." to niefunkcja, bo "ta ǂ 2 ." wciąż zatrzymuje funkcje; (?) "ǂ szesz !" tworzy niefunkcję z całego zdania (ale to tworzy nieprawidłowe zdanie), a inne argumenty mogą dać inne rezultaty (ale jakie)
+
||musi, muś||muss||dev|| || ||must|| ||="nie może nie"
 
|-
 
|-
!colspan=8|przypadki, przyimki, mętne słowotwórstwo - funkcje 2-argumentowe
+
||powinien, win||soll|| || || ||should|| ||
 
|-
 
|-
||der, ta||der||o||ni||та||I||ga||mianownik (podmiot), dopełniacz w odniesieniu do sytuacji, które nie oznaczają posiadania, a przypominają 'dla', np. "der ja ka mama" - moja matka, dla mnie jest matką ("tma" mogłoby być alternatywą, ale w sumie nie jest potrzebne)
+
||trzeba, trza|| || || ||нужно|| || ||="bardzo powinien"
 
|-
 
|-
||den, ||den||on||nye||ту||him||o||biernik
+
||wolno, wno||darf|| || || ||may|| ||="nie trzeba nie"="nie bardzo powinien nie"
 
|-
 
|-
||dem, temu, tmu||dem||als||n||тому|| || ||celownik (bardziej aktywne z dwóch dopełnień)
+
||byćmoże, byćmo, bmo||vielleicht||eble|| ||можетбыть||maybe|| ||
 
|-
 
|-
||des, tego, tgo||des||des||va||того||of|| ||dopełniacz (posesyw), ~="kę ta ... posiada ..." (o ile "posiada" będzie)
+
||chyba, chba||wohl|| || ||пожалуй|| || ||pośrednie między "bmo" a "raź"
 
|-
 
|-
||pogo, pgo|| || || || || || ||(z ''pod'' i ''tego'') dopełniacz jako czyiś pracownicy, podwładni, poddani (?), "pgo ty ludź"~="acz dla ty pracuj" (a może nie zawsze), pgo ty acz fałszuj"~="acz dla ty fałszuj"
+
||najwyraźniej, raź|| || || || || || ||chyba trochę częstsze niż po polsku - obejmuje więcej z 'musi', np. "szesz raź otorj tnors sąsiad piesk" - 'to musi być pies sąsiada'
 
|-
 
|-
||de|| || || || || || ||aŭtor
+
||podobno, ponoć, pono, pno|| || || || || || ||
 
|-
 
|-
||<del>derm, tema, tma</del>||<del>derm</del>||<del>del</del>|| ||<del>тома</del>|| || ||<del>dopełniacz w odniesieniu do sytuacji, które nie oznaczają posiadania, a przypominają dla, np. "derm ja ka mama" - moja matka, dla mnie jest matką</del> patrz "ta"
+
||powiedzmy, dzmy|| || || || || || ||~'można tak powiedzieć', por. "dzym"
 
|-
 
|-
||mit, ||mit||per||nen||той, тем||with|| ||narzędnik, oznacza narzędzie itp., np. "szesz tą <del>noga</del> <ins>krak krocz</ins> idź", "szesz tą dło kop kop", "szesz tą <del>ręka</del> <ins>krak łap</ins> idź"
+
||fikcyjnie, fnie, fik|| || || || || || ||używane, żeby nie mówić nieprawdy, np. "szesz fik ta chom tmu piesk tę kotk daj"
 
|-
 
|-
||miti, itą, jtą||miti||peri|| ||итой, итем||withi|| ||narzędnik, oznacza środek, coś co się zużywa, np. "szesz jtą jdło myj myj", "szesz jtą powietrze oddycha" (a może "szesz tę powietrze oddycha")
+
||skutecznie, snie|| || || || || || ||oznacza, że stało się to, co powinno, było polecone itp.; np. "siensz hor snie win gotuj" - 'Powinna była gotować i gotowała.', "siensz norm snie byż nor skacz rzecz" ? "siensz norm snie że win nor skacz rzecz" (Problem: "byż" (pasuje do "mów" z rodziną?), "że win" (czy to to samo?), "że ɣaj" (to chyba znaczy, że 'ja chcę'; naprawdę określone?), "że zaj" (j.w.; nieokreślone? chyba jeszcze gorzej), a moze coś nowego spacjalnie do tego celu?) - 'Mówiono mu, żeby skakał, i skakał.', podobnie np. dla "trza", "mżeb", "chce", "próbuj". To chyba wymaga wyczucia. Naprawdę jest jednoznaczne?
 
|-
 
|-
||pieszo, pszo|| || || || ||wath|| ||z "idź" itp., oznacza to, (na) czym się jedzie czy płynie (jak samochód albo koń, "" ogólnie)
+
||bezskutecznie, bnie|| || || || || || ||przeciwieństwo "snie": oznacza, że nie stało się to, co powinno, było polecone itp.; np. "siensz hor bnie win gotuj" - 'Powinna była gotować, ale nie gotowała.', "siensz norm bnie byż nor skacz rzecz"(?) - 'Mówiono mu, żeby skakał, ale nie skakał.'; analogicznie jak "snie"
 
|-
 
|-
||pszon|| || || || || || ||z "idź" itp., oznacza to, (na) czym się jedzie czy płynie (jak koła albo nogi, "tą" ogólnie (a czy obejmuje też "jtą"?), nie mylić z "pszoen": "szesz ta pszoen tor krocz koń corj kolor" - 'Jakiego koloru jest koń, na którym jedziesz?', od "pszon" jest oczywiście "pszonen") ?
+
!colspan=8|mętne przysłówki - funkcje 1-argumentowe
 
|-
 
|-
||z||zusammenmit, zmit|| || ||с||togetherwith, twith|| ||'(razem) z + N', "z żad", "z nie" albo "z pżad" to 'bez'
+
||tuż|| || || || || || ||łączy się z wyrażeniami pochodzącymi od 1-argumentowych przyimków, np. "szesz w tuż przeden ɣwo piesk dom kwiat" - 'tuż za budą jest kwiat'
 
|-
 
|-
||poŭ||ausch|| || ||пои||insh|| ||'po (język), w', np. "poŭ pollok" - 'w polloku', "poŭ ski Polska" - 'po polsku', też alfabet, np. "poŭ cyrylica" - 'cyrylicą', (?) "szersz jor poŭ Linux pracuj" - 'pracuję pod Linuksem'
+
||już||schon||jam|| ||уже, уж|| || ||
 
|-
 
|-
||poŭd|| || || || || || ||'z (jakiegoś język)', np. tłumaczyć
+
||jeszcze||noch||ankoraux|| ||ещё|| || ||a 'jeszcze raz'?
 
|-
 
|-
||dŭop|| || || || || || ||'na (jakiś język)', np. tłumaczyć
+
||dopiero|| || || || || || ||
 
|-
 
|-
||w||in||en||mi||в||in|| ||'w + Msc', też typu 'w środę'
+
||naszczęście|| || || || || || ||
 
|-
 
|-
||od|| ||de||llo|| || || ||'z + D, skądś' (z czasownikiem), np. "od Kraków jedź" - 'jedzie z Krakowa'
+
||niestety|| || || || || || ||
 
|-
 
|-
||do|| ||al||nna|| || || ||'w + B, dokądś, do wnętrza' (z czasownikiem), np. "do Kraków jedź" - 'jedzie do Krakowa'
+
||też||auch||ankaux|| ||тоже||also <del>too</del>|| ||też słówko "kanalok"
 
|-
 
|-
||cod|| || || || || || ||'z + D, (pochodzący) skądś' (z rzeczownikiem), np. "cod Kraków acz gotuj" - 'kucharz z Krakowa'
+
||żet|| || || || || || ||ma się do "też" jak "twan" do "nawt"
 
|-
 
|-
||cdo|| || || || || || ||'w + B, (przeznaczony) dokądś, do wnętrza' (z rzeczownikiem), np. "cdo Kraków list" - 'list do Krakowa'
+
||nawet, nawt|| || || || || || ||'nawet'; odnosi się do wyrażenia, w którym jest wstawione; np. "szesz ta nawt kotk ga piesk" - 'Nawet kot szczeka.'
 
|-
 
|-
||uk|| || || || || || ||'od czegoś', np. "prawdą der ja uk stół odwrócony" - 'jestem odwrócony od stołu', "uk Kraków jedź" - 'jedzie od strony Krakowa'
+
||tewan, twan|| || || || || || ||'nawet'; odnosi się do funkcji, po której stoi; w sumie bardziej uniwersalne; np. "szesz ta kotk twan ga piesk" - 'Nawet kot szczeka.', np. "szesz ta ę twan słoń duż" - 'Nawet słoniątko jest duże.'; por. "zet", "klyt" (a co z innymi funkcjami od "tuż" do "tylk"?, może ten bardziej uniwersalny odwrotny szyk powinien być domyślny)
 
|-
 
|-
||ku|| || || || || || ||'w kierunku czegoś', np. "prawdą der ja ku stół odwrócony" - 'jestem odwrócony w stronę stołu', "ku Kraków jedź" - 'jedzie na Kraków'
+
||tylko, tylk||nur||nur|| ||только||only|| ||
 
|-
 
|-
||aŭs, iz, ęz <del>z</del>|| ||el|| || || || ||'z + D (materiał)' (z czasownikiem), np. "tę kula iz glina rób" - 'robi kulę z gliny'
+
||oklyt, klyt|| || || || || || ||ma się do "tylk" jak "twan" do "nawt"
|-'
 
||wę|| ||je|| || || || ||'w (warkocz zaplatać), na (coś przerabiać)' (z czasownikiem), np. "tę ogórk wę plastr krój" - 'kroi ogórek na plasterki', por. esp. '<nowiki/>''je''<nowiki/>'
 
 
|-
 
|-
||caŭs, ciz, cęz|| || || || || || ||'z + D (materiał)' (z rzeczownikiem), np. "ciz glina kula" - 'kula z gliny'
+
||własny||eigen||propra|| || ||own|| ||~="ów tylko to" ?
 
|-
 
|-
||cwę|| || || || || || ||'(przeznaczone) na coś' (z rzeczownikiem), np. "cwę kiełbasa mięso" - 'mięso na kiełbasę'
+
!colspan=8|specjalne funkcje 1-argumentowe - spokrewnione z niefunkcjami
 
|-
 
|-
||przez||durch||tra||ter||через||through|| ||'przez + B (droga)', "przez na schody idzie" - 'idzie po schodach'
+
||lili|| || || || || || ||z argumentem może zastępować "li", kiedy byłby konflikt oznaczeń, zob. "ilil"
 
|-
 
|-
||wzdłuż|| || || || || || ||
+
||bli|| || || || || || ||z argumentem typu "bę" lub "w !" oznacza, że konstrukcja z "jes" łączy się z przyimkami innymi niż "ta", np. "szesz ta piesk tę kotk jes i ta li tę bli bę gryź ta bli bę tę li drap" - 'Pies gryzie kota, a ten kot drapie tego psa.', czyli 'Pies ma się do kota tak, że pierwszy gryzie drugiego, a drugi drapie pierwszego.', por. "blili"
 
|-
 
|-
||wpoprzek|| || || || || || ||
+
||tonr|| || || || || || ||z argumentem oznacza coś innego niż "to" i "tamto", np. "siesz jor tę i to i tamto tonr 3 . bierz" - 'Biorę to, tamto i siamto.', ="tamr ... to"
 
|-
 
|-
||ażdo, żdo|| || || || || || ||np. "szensz ta Michał żdo gdy ta er kur ną ga er kur tańcz" - 'Michał tańczył aż kogut zapiał.', por. "aż"
+
||onr|| || || || || || ||z argumentem oznacza coś innego niż "on" i "tamon", ="tamr ... on"
 
|-
 
|-
||ażod, żod|| || || || || || ||np. "szersz ta Wiesiek żod gdy świt siedź" - 'Wiesiek siedzi od świtu.', "szensz ta Karolina żod gdy siorm że sior zbyt bez duż płacz" - 'Karolina płakała odkąd powiedziano jej, że jest za mała.'
+
||onra, anr|| || || || || || ||z argumentem oznacza coś innego niż "an" i "taman", ="tamr ... an"
 
|-
 
|-
||przeciw||gegen||kontraux||pa||против||against|| ||'przeciw + C, z + N', niem. 'gegen', np. "przeciw mucha środek", "przeciw Niemcy walczy" (a może "tę Niemcy walczy")
+
||nrak|| || || || || || ||z argumentem oznacza coś innego niż "tak" i "tamtak", ="tamr ... tak"
 
|-
 
|-
||zamian||imaustausch, imaus|| || ||вобмен||inexchange, inex|| ||np. odpowiadać na, sprzedawać za
+
||rniet|| || || || || || ||z argumentem oznacza coś innego niż "niet" i "tamniet", ="tamr ... niet"
 
|-
 
|-
||dla, gwoli||für||por||ann||для||for|| ||celownik typu 'sobie a muzom', dla + D, też przedmioty, ale por. "naw", "jca" itp.
+
||cóżeż|| || || || || || ||z liczebnikiem tworzy pytania do mowy zależnej, "cóżeż 1 ."="cóż", skrót od "żeż ... co"
 
|-
 
|-
||o||um||pri|| ||о||about|| ||'o + B, o + Msc'
+
||któżeż|| || || || || || ||z liczebnikiem tworzy pytania do mowy zależnej, "któżeż 1 ."="któż", skrót od "żeż ... kto"
 
|-
 
|-
||że||dass||ke|| ||чтоо||thatt|| ||~'który znaczy, że'
+
||tożeż|| || || || || || ||z liczebnikiem tworzy określenie do mowy zależnej, oznacza, że pierwotny mówiący wiedział, o czym mówi, ale kolejni mówiący - nie, "tożeż 1 ."="toż", skrót od "żeż ... to"
 
|-
 
|-
||żen|| || || || || || ||~="że wong"="że w ong"
+
||ǂ||ǂ||ǂ||ǂ||ǂ||ǂ||ǂ||z liczbą zatrzymuje tyle funkcji, czyli "w ǂ 1 ." to z paroma wyjątkami to samo, co "w !", a "ta ta ǂ 2 ." to niefunkcja, bo "ta ǂ 2 ." wciąż zatrzymuje funkcje; "ǂ szesz !" tworzy niefunkcję z całego zdania (ale to tworzy nieprawidłowe zdanie), a inne argumenty mogą dać inne rezultaty (ale jakie?)
 
|-
 
|-
||żer|| || || || || || ||~="że wter"="że w ter"
+
!colspan=8|zaimkotwórstwo - funkcje 1-argumentowe
 
|-
 
|-
||żen|| || || || || || ||~="że wpot"="że w pot"
+
||tam|| || || || || || ||inny (tylko przypomina, że może być inny, lekko sugerując, że ten sam, co inne tam), ="tamr 2 ."; tworzy słowa jak "tam ten"="tamten" i "tam on"="tamon"; odróżnia przy "si", czyli "szesz ta czło tmu tam czło że śnor czło tnorn Karol zna" oznacza 'Człowiek A mówi człowiekowi B, że człowiek '''A''' zna Karola.', a żeby powiedzieć, że to człowiek B zna Karola powinno być "si tam czło" zamiast "si czło"; 'tam'~"gdzie to"
 
|-
 
|-
||żek|| || || || || || ||~="że wkoł"="że w koł tujter"
+
||siam|| || || || || || ||="tamr 3 ."
 
|-
 
|-
||byże, byż|| || || || || || ||'żeby', niem. '<nowiki/>''dass''<nowiki/>' (np. 'chcę, żeby', 'proszę, żeby', 'rozkaz, żeby'), kiedy nie wiadomo, czy ma być "tę" czy "że"<del>, zlikwidować jak "tma"?</del>
+
||owam, wam|| || || || || || ||="tamr 4 ."
 
|-
 
|-
||zo|| ||kun|| || || || ||'z + N, o + Msc, którego częścią jest', też czasowniki, często używana odwrotność "zon", np. "zon ja ręka" - 'moja ręka', "zon metro pociąg" - 'pociąg metra', niem. 'dazu gehört'
+
||onam, nam|| || || || || || ||="tamr 4 ."
 
|-
 
|-
||zza|| || || ||из-за?|| || ||sztywne 'bo', np. "szesz jor zza boi drży" - 'drżę za strachu', "szesz jor zza ty dumny" - 'jestem z ciebie dumny' (a może "szesz jor torn dumny"), "szesz jor zza i chlebk wod żyj" - 'żyję o chlebie i wodzie' (?), jak potraktować "potyka" (zob.)
+
||tamsz|| || || || || || ||inny niż wszyscy dotąd wspomniani (tylko sugeruje)
 
|-
 
|-
||izza, jza ?|| || || || || || ||odpowiednik "zza" jako sztywny przypadek, np. "jza potyk"-'potykać się o' (?)
+
||pam|| || || || || || ||="pamr 1 ."~="je pżad si A A", czyli na pewno 'inny', np. "szesz ta czło tmu pam czło tę piłka daj" - 'Człowiek daje innemu człowiekowi piłkę.'
 
|-
 
|-
||py|| || || || || || ||rosyjskie 'по' jako '(egzamin) z' i '(mistrzostwa) w' (?)
+
||pamsz|| || || || || || ||inny niż wszyscy inni dotąd wspomniani
 
|-
 
|-
||je||is||es||na||е|| ||desu||'[który] jest (kiedykolwiek?)', ?="jer hacz em"
+
||<del>mat</del> amt|| || || || || || ||tworzy słowa jak "amt ten"="tentam" i "amt on"="ontam" (?)
 
|-
 
|-
||jer|| || || || || || ||'[który] jest (w chwili, o której mowa)', ?~="je hacz w gdy to em", "szesz jor tę kia w ter em motyl '''hacz em''' gąsienica w gdy sior em poczwarka widź"="szesz jor tę kia w ter jes je motyl li '''hacz em''' gąsienica w gdy sior jes je poczwarka li widź"="szesz jor tę kia w ter em motyl je gąsienica poczwarka widź" - 'Widziałem coś, co było gąsienicą, a teraz jest motylem, kiedy było poczwarką' czyli 'Widziałem poczwarkę, która była gąsienicą, a teraz jest motylem.' ?
+
||<del>wzajem</del> wzaj|| || || || || || ||"wzaj się" i np. "wzaj si piesk" oznacza 'siebie nawzajem', por. "wzajem", "wzappa"
 
|-
 
|-
||mi||mir|| || || || || ||dotyczy warunków odczuwanych przez kogoś, "szesz mi ja ciep" - 'jest mi ciepło', "szesz mi ty ciep" - 'jest ci ciepło', por. "jo", "wrażeń"
+
!colspan=8|kwantyfikatory itp. - funkcje 1-argumentowe
 
|-
 
|-
||<del>nan</del> naw|| || || || || || ||'na' w znaczeniu w stylu "wen win", np. "naw żniwa gdy coś"="wen win żniwa gdy coś" - 'czas na żniwa', por. "jca", "rnia"
+
||ten||dies||tio|| ||этот||the|| ||zaimek wskazujący, coś w rodzaju rodzajnika określonego, słuchacz powinien się domyślić z kontekstu. Może oznaczać ten albo taki. (Taki to też "taen to" albo może nawet "taen ny to", jeśli jest potrzebna większa precyzja.) Zwykle najbardziej poręczne jest umieszczenie jednego "ten" gdzieś wysoko, nawet przy całym zdaniu (zobacz przykłady na tej stronie). "szesz wkoł drzwi szesz tnor klamka ny traw" - 'Tu są drzwi. Klamka (''nie:'' Ta klamka) jest zielona'. (Kwadracik pisał chyba kiedyś, że to różnica między prawdziwym rodzajnikiem, a zaimkiem wskazującym.), ~="tenr 1 ."
 
|-
 
|-
||jako, ko||als||kiels|| || ||as|| ||
+
||<del>tuten</del> tentu|| || || || || || ||~="ten w tu", 'ten tu' (?)
 
|-
 
|-
||kjak|| || || || || || ||'jak' jako 'jeśli' lub 'kiedy' (lub oba naraz)
+
||tentam|| || || || || || ||~="ten w tam", 'ten tam' (?)
 
|-
 
|-
||według, weg|| ||laux|| || || || ||
+
||tamten|| || || ||тот|| || ||inny niż "ten", ="tenr 2 ."="tam ten"
 
|-
 
|-
||dieviel, tyle, tle||dieviel||da|| ||столько|| || ||liczebnik, odwrotnie niż esp. '<nowiki/>''da''<nowiki/>', też "tle 2 . gotuj"="2 gotuj" - 'gotować dwa razy'
+
||siamten|| || || || || || ||="tenr 3 ."="siam ten"
 
|-
 
|-
||nieviel, nyle, nle|| || || || || || ||np. "nle tle 2 . rok (ość?) <del>stary</del> <ins>bez młody</ins>" - 'ma dwa lata', "nle tle 3 . metr (ość?) długi" - 'długi na trzy metry', "szesz ta Mateusz nle tle 5 . cent metr niż Marek wysoki" - 'Mateusz jest o pięć centymetrów wyższy niż Marek', por. "nlet", "nlel"
+
||owamten, wamten|| || || || || || ||="tenr 4 ."="wam ten"
 
|-
 
|-
|||| || || ||ать|| || ||"czy ta on ać tę li żre idź" - 'Czy on idzie zostać zjedzonym?' (?), domyślne "ta li", np. "ać żre idź" - 'idzie jeść', też sztywne 'żeby', np. "ać pokój walczy" - 'walczy o pokój'
+
||onamten, namten|| || || || || || ||="tenr 5 ."="nam ten"
 
|-
 
|-
||jać ?|| || || || || || ||odpowiednik "" jako przypadek, np. ? (?), a co z 'iść po chleb' i iść na jagody'?
+
||si|| || || || || || ||="sinr 1.", ściśle wspomniany ostatnio
 
|-
 
|-
||ąc|| || || || || || ||imiesłów, kiedy np. "je", "w kiedy" ani "zo" nie pasuje; raczej angielskie '<nowiki/>''by singing''<nowiki/>' niż '<nowiki/>''singing''<nowiki/>'; a może przy podmiocie, z grubsza jako "ko hacz"
+
||sienr|| || || || || || ||="sinr ... coś", ściśle ''n''-ta od końca pełna konstrukcja (ale w sumie kiedy to się opłaca, a liczenie nie jest zbyt trudne?)
 
|-
 
|-
||niż|| ||ol|| || ||than|| ||porównanie (stopień wyższy), <del>uzupełnione przez "tol"</del> <ins>skrót od "niź ta ... li", np. "niż piesk wesoł" - 'weselszy niż pies'</ins>
+
||cien|| || || || || || ||wspomniany ostatnio, coś między "ten" a "si" czy "jgo ..."
 
|-
 
|-
||ninż|| || || || || || ||skrót od "niź tę ... li"
+
||taki, tki|| || || || || || ||'taki', trochę ściślejsze niż "ten", raczej ogólniejsze niż "kia to", por. "jki"
 
|-
 
|-
||niumż|| || || || || || ||skrót od "niź tmu ... li"
+
||otaki, tok|| || || || || || ||'taki sam, jak wskazany' (?)
 
|-
 
|-
||<del>taw,</del> jacz|| || || || || || ||porównanie, skrót od "jak ta ... li", np. "jacz piesk wesoł" - 'wesoły jak pies', "jacz słońce światło" - 'światło słoneczne (takie jak słońca)'
+
||ojtaki, tojk|| || || || || || ||'taki, jak wskazany, w okolicy, czy coś', por. "jont" (?)
 
|-
 
|-
||jancz|| || || || || || ||skrót od "jak tę ... li"
+
||siaki, śki|| || || || || || ||'taki, jak ostatni wspomniany' (?)
 
|-
 
|-
||jomcz|| || || || || || ||skrót od "jak tmu ... li"
+
||ciaki, ćki|| || || || || || ||'taki, jak wspomniany', por. "cien" (?)
 
|-
 
|-
||ziacz|| || || || || || ||ściślejsze porównanie, skrót od "ziak ta ... li"
+
||jakiś, kiś|| || || || ||какой-то|| ||'nie wiadomo, jaki' (nie w sensie "tki" itp.)
 
|-
 
|-
||ziancz|| || || || || || ||skrót od "ziak tę ... li"
+
||kolwiek, lwiek, kwiek||irgend||ajn|| ||нибудь|| || ||'jakikolwiek, nie ważne, jaki' (nie w sensie "tki" itp.)
 
|-
 
|-
||ziomcz|| || || || || || ||skrót od "ziak tmu ... li"
+
||wiem|| || || ||кое|| || ||'mówiący wie, jaki' (?)
 
|-
 
|-
||im||je|| || || || || ||np. "szesz im ta domk duż ta si domk drogi" - 'Im dom jest większy, tym droższy.'
+
||wiesz|| || || || || || ||'słuchający wie, jaki' - ale z drugiej strony chyba przy każdym użyciu "ten" powinien wiedzieć (?)
 
|-
 
|-
||ów|| || || ||ов|| || ||skrót od "kia owy", mętny dopełniacz
+
||tywiesz, twiesz|| || || || || || ||'słuchający wie, jaki, a mówiący nie wie' (?)
 
|-
 
|-
||numer, num||numer||numer|| ||номер||number|| ||liczebnik porządkowy
+
||<del>niniejszy</del>|| || || || || || ||np. "prawdą zon dieviel dokładnie osiem słowo niniejszy zdanie" (''w tym przykładzie "osiem" to niefunkcja - przestarzałe prowizoryczne podejście''), "w niniejszy arnia oi żre" - 'w tej stołówce (w której jestem)', "dziś"="niniejszy doba", <del>"ja"="niniejszy coś"</del>, "prawdą niniejszy der ja dziękuje" - niniejszym dziękuję
 
|-
 
|-
||remun, mun, rem||remun||remun|| ||ремон||rebmun|| ||liczebnik porządkowy od końca, np. "remun 1 ." - 'ostatni', "remun 2 ." - 'drugi od końca' ?
+
||<del>niniejszym</del>||<del>hiermit</del>|| || || ||<del>herby</del>|| ||?
 
|-
 
|-
||ywo, ɣwo|| ||s ? es|| || ||es ?|| ||wyrazy złożone niezachowujące znaczenia drugiego członu, np. "ɣwo wod lilia" <del>("ɣwo wod kby lilia"?)</del> - lilia wodna, "ɣwo ręka but" ("ɣwo łap but" skoro "ręka" to "krak łap") <del>("ɣwo ręka kby but"?)</del> - rękawiczka <del>(a może jednak "ica ręk")</del>, <del>"ɣwo żab płyń" - pływanie żabką</del>
+
||niny, nin|| || || || || || ||np. "szesz zon siem dośk słowo nin zdanie", "szesz nin jor dziękuj" - 'niniejszym dziękuję' ~= "dziękuję"
 
|-
 
|-
||ywy, ɣwy|| || ||ess ?|| ||ess ?|| ||wyrazy złożone zachowujące znaczenie drugiego członu, np. "ɣwy żab płyń" - 'pływanie żabką'
+
||tuny, tun|| || || || || || ||np. "w tun rnia oj żre" - 'w tej stołówce (w której jestem)', "dziś"="tun doba"
 
|-
 
|-
||ywon, ɣwon|| || || || || || ||="ɣwo ny"
+
||następujący, nacy, <del>ncy</del>, nac, nast, poniższy, <del>ższy</del>|| || || || || || ||(?)
 
|-
 
|-
||ywyn, ɣwyn|| || || || || || ||="ɣwy ny"
+
||powyższy, wyższy, ższy, szy|| || || || || || ||(?)
 
|-
 
|-
||najz||ste|| || || || || ||stopień najwyższy dla danego zbioru, np. "najz duży małpa" - 'największa małpa', "najz kappa bę ba jor lubk piłk" - 'moja ulubiona piłka'; por. "naj"
+
||zeszły||vorig|| || || || || ||np. zeszły rok, ="przedzeszły 1 .", "wczoraj"="zeszły doba"
 
|-
 
|-
||jakna, kna|| || || || || || ||stosunkowo, np. "kna duż myszk" - 'duża (jak na mysz) mysz', (?) "szesz ta kle kna ɣwoś dob pirat bez dob" - 'typowy dobry pirat jest zły'
+
||przyszły, pszły|| || || || || || ||np. przyszły rok, ="poprzyszły 1 .", "jutro"="przyszły doba"
 
|-
 
|-
||niź|| || || || || || ||stopień wyższy, uzupełnione przez "li", np. "prawdą den ty niź den Karol li der ja lubi" - 'lubię cię bardziej niż Karola'
+
||oten, ont|| || || || || || ||wskazany
 
|-
 
|-
||jak||wie||kiel|| ||как||like|| ||porównanie uzupełnione przez "li", np. "jak ta chom li piszcz" - 'piszczenie jak chomik' (="jacz chom piszcz")
+
||ojten, jont|| || || || || || ||jakoś wskazany, obecny, coś między "ont" a "ten"
 
|-
 
|-
||ziak|| || || || || || ||ściślejsze porównanie uzupełnione przez "li", ale jak właściwie działa
+
||każdy, każd||jeder|| || || ||every|| ||kwantyfikator ogólny
 
|-
 
|-
||hnacz|| || || || || || ||np. "hnacz bem" to "kmu ... coś", zob. "heń" i "hacz"
+
||żaden, żad||kein|| || ||никакой||kno|| ||nie istnieje
 
|-
 
|-
||lnacz|| || || || || || ||~="je ludź hnacz", np. "lnacz bem" to "kmu ... ludź", zob. "leń" i "lacz"
+
||plusżaden, pżad||plusein, pein|| || ||плюсникакой, пникакой||plusno, pno|| ||pozytywne 'żaden', zaprzeczony kwantyfikator szczególny na końcu kwantyfikatorów szczególnych, np. "szesz tor tę pżad śnieg żre" - 'jesz, ale nie jesz śniegu' (~istnieje takie ż - "żre", że "tor ż" i nie istnieje takie ś - "śnieg", że "tę ś ż"), (?) "szesz tor tę je pżad śnieg coś żre" - 'jesz coś, co nie jest śniegiem' (~istnieje takie ż - "żre" i c - "coś", że "tor ż", "tę c ż" i nie istnieje takie ś - "śnieg", że "je ś c")
 
|-
 
|-
||nacz|| || || || || || ||do czegoś służy; por. "acz", "enie"; np. "nacz w na ! siedzi" - 'miejsce do siedzenia', (?) "nacz <del>derm</del> <ins>der</ins> syn"="mama", "nacz <del>derm</del> <ins>der</ins> je A syn"="<del>derm</del> <ins>der</ins> A mama"
+
||pewien||gewiss|| || || ||certain|| ||kwantyfikator szczególny przed ogólnymi, (?) dodatkowo "szesz ta 2 pewien kotk tę 3 myszk goń" - 'istnieją dwa koty takie, że każdy z nich goni trzy myszy' czyli 'dwa koty gonią po trzy myszy' (a może po prostu "szesz ta każd okz 2 kotk tę 3 myszk goń")
 
|-
 
|-
||nący, ɣnąc, nąc|| || || || || || ||do czegoś służy (czasownik), "szesz ta herbat ɣnąc bę pij" - 'herbata służu do picia (jej)' ~="szesz je herbat eń pij" - 'herbata jest piciem (napojem)'
+
||zwykle, kle||typisch, pisch|| || || ||typical, pical|| ||zwykle, przeciętny, użycie w praktyce ważne ale niedodefiniowane
 
|-
 
|-
||<del>poza</del> pona|| || || || || || ||np. "szensz w pona 2 godzina mecz ta on do <del>tma</del> <ins>ta</ins> się dom wróć" - 'dwie godziny po meczu wrócił do domu', "pona A B"="nlel A po ! B"
+
||cały, cał||ganz|| || || ||whole|| ||'cały', coś jak "każd" dla jednostki, ale kiedy można tego użyć?, por. "dzdrow"
 
|-
 
|-
||ponaen, ponan|| || || || || || ||np. "szensz w ponan 2 godzina mecz ta on do ten stadion idź" - 'dwie godziny przed meczem przyjechał na stadion', "ponan A B"="nlel A pon ! B"
+
||caławy, caław, cław|| || || || || || ||ma się do "cał" jak "kle" do "każd", np. "szesz ta cław tygrys i ny pomarańcz ny węg", "szesz ta cław ɣwon śnieg miś ny śnieg"
 
|-
 
|-
||poprzyszły|| || || || || || ||np. "poprzyszły 2. doba"="pojutrze"
+
||jaki, <del>jak</del> jki, ki|| || || || || || ||~'jaki', ogólniejsze niż "kia co", odpowiada "tki"
 
|-
 
|-
||przedzeszły|| || || || || || ||np. "przedzeszły 2. doba"="przedwczoraj"
+
||jakiż, jkiż, kiż|| || || || || || ||zastępuje "ki" w mowie zależnej, por. "kżeż"
 
|-
 
|-
||takiże, tże|| || || || || || ||uzupełnione przez "li", np. "tże jor oj ta li krocz tornistr" - 'tornister, który noszę', "kia" itp. ~="tże ta li" itp.
+
!colspan=8|przyimki, miejsce (w czasoprzestrzeni) - funkcje 1-argumentowe
 
|-
 
|-
||jego, jgo||sein|| || ||его||his|| ||to, co ktoś nazywa jakoś, np. "jgo Marysia " taen ny niebo wyś kafelek '" - 'to, co Marysia nazywa "taen ny niebo owyś kafelek" (niebieskie kafelkowe coś)', "jgo on" odpowiada polskiemu "jego" w tym znaczeniu, zob. "twój"
+
||na||auf||sur|| ||на||on|| ||
 
|-
 
|-
||sinr|| || || || || || ||pierwszy argument to liczba, drugi to rzeczownik, oznacza ściśle ''n''-te od końca użycie rzeczownika, np. "szensz ta er czło tę kia ga piesk er czło widź szensz bo to ta sienr 2 . czło o mno kotk ną myśl" - 'Mężczyzna zobaczył mężczyznę, który szczekał. Dlatego pierwszy mężczyzna pomyślał o kotach.'; por. "si", "sienr", "się"
+
||naen <del>nan</del>||aufen||suren|| ||наэн|| || ||'pod (~na którym)', np. "w naen kura grzęda" - 'grzęda pod kurą', "szesz w naen farba co" - 'co jest pod farbą'
 
|-
 
|-
||ilil|| || || || || || ||definiuje użycie "lili" zamiast "li", np. "tże ilil 1 . ta kę ta Marek niź ta Karol tę tgo się kotk li lubk piesk oj ta lili 1 . krocz piłk" - 'piłka niesiona przez psa, którego Marek lubi bardziej niż Karol swojego kota'
+
||nak|| || || || || || ||'na (końcu)', np. "w nak smycz piesk" - 'pies na smyczy', "w nak patyk lody" - 'lody na patyku' (?)
 
|-
 
|-
||blili|| || || || || || ||np. "blili bę 1 ." ma się do "bli bę" jak "lili 1 ." do "li", np. "jes ilil 1 . ta kia jacz jak w lili 1 . li ryb coś ny wod piesk tę blili bę 1 . goń" - 'pies mokry jak ryba, która jest jak w (argumencie przy "ta"), goni (argument przy "tę")'
+
||między||zwischen||inter||imbe|| || || ||
 
|-
 
|-
||żeż|| || || || || || ||z liczebnikiem tworzy pytania itp. do mowy zależnej, "żeż 1 . co"="cóż", "żeż 1 . to"="toż", "szesz ta kto że ta któż że ta żeż 2 . kto tę cóż gotuj pyta pyta" - ~'kto się pyta ˛ kto się pyta ˛ kto gotuje , i o gotowanie czego się pyta' [http://jezykotw.webd.pl/f/index.php?topic=349.0], wyspecjalizowana forma "eże"
+
||koło, koł||neben||apud|| || || || ||koło + D, przy + Msc
 
|-
 
|-
||czyżeż|| || || || || || ||z liczebnikiem tworzy pytania do mowy zależnej, "czyżeż 1 ."="czyż", skrót od "kżeż ... czy !"
+
||u||bei|| || || || || ||np. "szesz w u ty ja" - 'jestem u ciebie' (?) (a może "szesz w <del>tma</del> <ins>ta</ins> ty dom ja")
 
|-
 
|-
||tenr|| || || || || || ||z argumentem oznacza coś innego niż "ten" i "tamten", np. "siesz jor tę i ten piłk i tamten piłk tenr 3 . piłk bierz" - 'Biorę tę, tamtą i siamtą piłkę.', "tenr 1 ."="ten", "tenr 2 ."="tamten", "tenr 3 ."="siamten", "tenr 4 ."="wamten", "tenr 5 ."="namten", ="tamr ... ten"
+
||przy ? nrzy|| || || || || || ||przy + D (dotykając) (?)
 
|-
 
|-
||tamr|| || || || || || ||jeszcze inny (tylko sugeruje), "tamr ... on"="tonr", "onr ... ten"="tenr" itp., "tamr 1 ." nic nie znaczy, "tamr 2 ."="tam", "tamr 3 ."="siam", "tamr 4 ."="wam", "tamr 5 ."="wam"
+
||<del>pod</del> naden||<del>unter</del> überen||<del>sub</del> superen|| || || || ||'pod' (przeciwieństwo 'nad')
 
|-
 
|-
||pamr|| || || || || || ||inny niż "tamr" z odpowiednim numerem, ~="je pżad si tamr A B B"
+
||nad||über||super|| ||над||over|| ||
 
|-
 
|-
||tnor|| || || || || || ||="ta ten"
+
||<del>za</del> przeden|| ||<del>malantaux</del> antauxen|| || ||overen|| ||'za' (przestrzeń)
 
|-
 
|-
||tnorn|| || || || || || ||="tę ten"
+
||przed|| ||antaux|| || || || ||'przed' + N (przestrzeń)
 
|-
 
|-
||tnorm|| || || || || || ||="tmu ten"
+
||<del>przede</del> poen, pon||nachen||antauxs||epe||посльеэн||afteren|| ||'przed' + N (czas)
 
|-
 
|-
||tnors|| || || || || || ||="tgo ten"
+
||po <del>przedeen</del>||nach||<del>malantauxs</del> antauxsen|| ||послье||after|| ||'po' + Msc (czas)
 
|-
 
|-
||tnonz|| || || || || || ||="zon ten"
+
||wew|| || || || || || ||'w' + Msc, wewnątrz pojemnika (?)
 
|-
 
|-
||tnorw|| || || || || || ||="ów ten"
+
||poza||außer|| || || || || ||'poza' + N
 
|-
 
|-
||tnorj|| || || || || || ||="je ten"
+
||blisko, blisk||nah|| || || || || ||np. "szesz w blisk Kraków chom" - 'Blisko Krakowa jest chomik.'
 
|-
 
|-
||śnor|| || || || || || ||="ta si"
+
||daleko, dlko, dko||weg|| || || || || ||np. "szesz w dko Kraków chom" - 'Daleko od Krakowa jest chomik.', "czy od dko tu tor jedź" - 'Czy jedziesz z daleka?'
 
|-
 
|-
||śnorn|| || || || || || ||="tę si"
+
||kiedy, gdy||wenn||kiam|| ||когда||when|| ||'wtedy, kiedy jest/był/będzie' (pytanie to "w gdy co")
 
|-
 
|-
||śnorm|| || || || || || ||="tmu si"
+
||gdzie||wo||kie|| ||где||where|| ||'tam, gdzie jest/był/będzie' (pytanie to "w gdzie co")
 
|-
 
|-
||śnors|| || || || || || ||="tgo si"
+
||trag, ubr||trag|| || || || || ||~'na' (ubranie), np. "szesz ta w ubr ja piżama ny nieb"
 
|-
 
|-
||śnonz|| || || || || || ||="zon si"
+
||tragen, ubren||tragen|| || || || || ||~'w' (ubranie), np. "szesz ta w ubren kia ny krew bluza ę czło bez duż"
 
|-
 
|-
||śnorw|| || || || || || ||="ów si"
+
||za|| || || || || || ||'za' + B (czas, ileś np. minut od teraz)
 
|-
 
|-
||śnorj|| || || || || || ||="je si"
+
||<del>temu</del> zaen|| || || || || || ||... 'temu' (czas)
 
|-
 
|-
!colspan=8|przyimki, miejsce (w czasoprzestrzeni) - funkcje 1-argumentowe
+
!colspan=8|liczebniki itp. - funkcje 1-argumentowe
 
|-
 
|-
||na||auf||sur|| ||на||on|| ||
+
||okaz, okz|| || || || || || ||np. "je kto okz 2 ka brat" - 'która z dwu sióstr', może też jako trochę inne znaczenie "okz my"="nas", "okz mwy"="nwas", "okz wy"="was"
 
|-
 
|-
||naen <del>nan</del>||aufen||suren|| ||наэн|| || ||'pod (~na którym)', np. "w naen kura grzęda" - 'grzęda pod kurą', "szesz w naen farba co" - 'co jest pod farbą'
+
||raz|| || || || || || ||="tle 1 ." ? "tle dokładnie 1 .", bez tego może równie dobrze chodzić o liczbę pojedynczą jak i mnogą (?) (ale czy domyślnie nie mówimy, że istnieje jeden, chociaż "ten" może utworzyć grupę), przy okazji może dzielić liczby, np. "1 1 raz 2 5 0 kotk" - 'jedenaście dwieście pięćdziesiątek kotów'
 
|-
 
|-
||nak|| || || || || || ||'na (końcu)', np. "w nak smycz piesk" - 'pies na smyczy', "w nak patyk lody" - 'lody na patyku' (?)
+
||mno|| || || || || || ||liczba mnoga, ="tle kilk"
 
|-
 
|-
||między||zwischen||inter||imbe|| || || ||
+
||<del>wiele, wle ?</del> wielu, wlu|| || || || || || ||="tle dżo"
 
|-
 
|-
||koło, koł|| ||apud|| || || || ||koło + D, przy + Msc
+
||<del>bezwiele, bwle, ble ?</del> bezwielu, bwlu, blu|| || || || || || ||="tle bez dżo"
 
|-
 
|-
||u||bei|| || || || || ||np. "prawdą w u ty ja" - 'jestem u ciebie' (?) (a może "prawdą w <del>derm</del> <ins>der</ins> ty dom ja")
+
||<del>dwaj</del>|| || || || || || ||<del>="tle 2 ."</del>
 
|-
 
|-
||przy ? nrzy|| || || || || || ||przy + D (dotykając) (?)
+
||<del>trzej</del>|| || || || || || ||<del>="tle 3 ."</del>
 
|-
 
|-
||<del>pod</del> naden||<del>unter</del> überen||<del>sub</del> superen|| || || || ||'pod' (przeciwieństwo 'nad')
+
||<del>czterej</del>|| || || || || || ||<del>="tle 4 ."</del>
 
|-
 
|-
||nad||über||super|| ||над||over|| ||
+
||<del>pięciu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 5 ."</del>
 
|-
 
|-
||<del>za</del> przeden|| ||<del>malantaux</del> antauxen|| || ||overen|| ||'za' (przestrzeń)
+
||<del>sześciu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 6 ."</del>
 
|-
 
|-
||przed|| ||antaux|| || || || ||'przed' + N (przestrzeń)
+
||<del>siedmiu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 7 ."</del>
 
|-
 
|-
||<del>przede</del> poen, pon||nachen||antauxs||epe||посльеэн||afteren|| ||'przed' + N (czas)
+
||<del>ośmiu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 8 ."</del>
 
|-
 
|-
||po <del>przedeen</del>||nach||<del>malantauxs</del> antauxsen|| ||послье||after|| ||'po' + Msc (czas)
+
||<del>dziewięciu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 9 ."</del>
 
|-
 
|-
||wew|| || || || || || ||'w' + Msc, wewnątrz pojemnika (?)
+
||<del>dziesięciu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 0 ."</del>
 
|-
 
|-
||poza||außer|| || || || || ||'poza' + N
+
||<del>jedenastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 1 ."</del>
 
|-
 
|-
||blisko, blisk|| || || || || || ||np. "szesz w blisk Kraków chom" - 'Blisko Krakowa jest chomik.'
+
||<del>dwunastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 2 ."</del>
 
|-
 
|-
||daleko, dlko, dko|| || || || || || ||np. "szesz w dko Kraków chom" - 'Daleko od Krakowa jest chomik.', "czy od dko tu tor jedź" - 'Czy jedziesz z daleka?'
+
||<del>trzynastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 3 ."</del>
 
|-
 
|-
||kiedy, gdy||wenn||kiam|| ||когда||when|| ||
+
||<del>czternastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 4 ."</del>
 
|-
 
|-
||gdzie||wo||kie|| ||где||where|| ||
+
||<del>piętnastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 5 ."</del>
 
|-
 
|-
||trag, ubr||trag|| || || || || ||~'na' (ubranie), np. "szesz ta w ubr ja piżama ny nieb"
+
||<del>szesnastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 6 ."</del>
 
|-
 
|-
||tragen, ubren||tragen|| || || || || ||~'w' (ubranie), np. "szesz ta w ubren kia ny krew bluza ę czło bez duż"
+
||<del>siedemnastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 7 ."</del>
 
|-
 
|-
||za|| || || || || || ||'za' + B (czas, ileś np. minut od teraz)
+
||<del>osiemnastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 8 ."</del>
 
|-
 
|-
||<del>temu</del> zaen|| || || || || || ||... 'temu' (czas)
+
||<del>dziewiętnastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 9 ."</del>
 
|-
 
|-
!colspan=8|kwantyfikatory itp. - funkcje 1-argumentowe
+
||<del>dwudziestu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 2 0 .", itp.</del>
 
|-
 
|-
||ten||dies||tio|| ||этот||the|| ||zaimek wskazujący, coś w rodzaju rodzajnika określonego, słuchacz powinien się domyślić z kontekstu. Może oznaczać ten albo taki. (Taki to też "taen to" albo może nawet "taen ny to", jeśli jest potrzebna większa precyzja.) Zwykle najbardziej poręczne jest umieszczenie jednego "ten" gdzieś wysoko, nawet przy całym zdaniu (zobacz przykłady na tej stronie). "szesz w koł tujter drzwi szesz ta ten klamka ny traw" - 'Tu są drzwi. Klamka (''nie:'' Ta klamka) jest zielona'. (Kwadracik pisał chyba kiedyś, że to różnica między prawdziwym rodzajnikiem, a zaimkiem wskazującym.), ~="tenr 1 ."
+
||dokładnie|| || || || || || ||'nie więcej' przed "tle", np. "szesz zon ja tle dokładnie 2 . krak krocz" - 'Mam dokładnie dwie nogi.'
 
|-
 
|-
||<del>tuten</del> tentu|| || || || || || ||~="ten w tu", 'ten tu' (?)
+
||conajmniej|| || || || || || ||(?) przed "tle"
 
|-
 
|-
||tentam|| || || || || || ||~="ten w tam", 'ten tam' (?)
+
||dośk|| || || || || || ||'nie więcej' przed liczbą, np. "szesz zon ja tle 2 . dośk krak krocz"="szesz zon ja 2 dośk krak krocz" - 'Mam dokładnie dwie nogi.'. Wychodzi "szesz 6 dośk 2 okz 4 coś", czyli 'jest sześć par w grupie czterech przedmiotów'
 
|-
 
|-
||tamten|| || || ||тот|| || ||inny niż "ten", ="tenr 2 ."="tam ten"
+
||nyr|| || || || || || ||sprawia, że liczby tworzą liczebniki porządkowe, np. "2 3 nyr piesk"="num 2 3 . piesk" - '23. pies', ? "2 raz 3 4 nyr piesk"="2 raz num 3 4 . piesk"="2 num 3 4 . piesk" - 'dwa 34. psy'
 
|-
 
|-
||siamten|| || || || || || ||="tenr 3 ."="siam ten"
+
||ryn|| || || || || || ||sprawia, że liczby tworzą liczebniki porządkowe od końca, np. "2 3 ryn piesk"="rem 2 3 . piesk" - '23. od końca piesk', ? "2 raz 3 4 ryn piesk"="2 raz rem 3 4 . piesk"="2 rem 3 4 . piesk" - 'dwa 34. od końca psy'
 
|-
 
|-
||owamten, wamten|| || || || || || ||="tenr 4 ."="wam ten"
+
!colspan=8|przypadki, przyimki, przyimkopodobne spójniki itp. - funkcje 2-argumentowe
 
|-
 
|-
||onamten, namten|| || || || || || ||="tenr 5 ."="nam ten"
+
||der, ta||der||o||ni||та||I||ga||mianownik (podmiot), dopełniacz w odniesieniu do sytuacji, które nie oznaczają posiadania, a przypominają 'dla', np. "ta ja ka mam" - moja matka, dla mnie jest matką ("tma" mogłoby być alternatywą, ale w sumie nie jest potrzebne)
 
|-
 
|-
||si|| || || || || || ||="sinr 1.", ściśle wspomniany ostatnio
+
||den, tę||den||on||nye||ту||him||o||biernik
 
|-
 
|-
||sienr|| || || || || || ||="sinr ... coś", ściśle ''n''-ta od końca pełna konstrukcja (ale w sumie kiedy to się opłaca, a liczenie nie jest zbyt trudne?)
+
||dem, temu, tmu||dem||als||n||тому|| || ||celownik (bardziej aktywne z dwóch dopełnień)
 
|-
 
|-
||cien|| || || || || || ||wspomniany ostatnio, coś między "ten" a "si" czy "jgo ..."
+
||des, tego, tgo||des||des||va||того||of|| ||dopełniacz (posesyw), ~="kę ta ... posiada ..." (o ile "posiada" będzie)
 
|-
 
|-
||taki, tki|| || || || || || ||'taki', trochę ściślejsze niż "ten", raczej ogólniejsze niż "kia to", por. "jki"
+
||pogo, pgo|| || || || || || ||(z ''pod'' i ''tego'') dopełniacz jako czyiś pracownicy, podwładni, poddani (?), "pgo ty ludź"~="acz dla ty pracuj" (a może nie zawsze), pgo ty acz fałszuj"~="acz dla ty fałszuj"
 
|-
 
|-
||otaki, tok|| || || || || || ||'taki sam, jak wskazany' (?)
+
||de|| || || || || || ||aŭtor
 
|-
 
|-
||ojtaki, tojk|| || || || || || ||'taki, jak wskazany, w okolicy, czy coś', por. "jont" (?)
+
||<del>derm, tema, tma</del>||<del>derm</del>||<del>del</del>|| ||<del>тома</del>|| || ||<del>dopełniacz w odniesieniu do sytuacji, które nie oznaczają posiadania, a przypominają dla, np. "tma ja ka mam" - moja matka, dla mnie jest matką</del> patrz "ta"
 
|-
 
|-
||siaki, śki|| || || || || || ||'taki, jak ostatni wspomniany' (?)
+
||mit, ||mit||per||nen||той, тем||with|| ||narzędnik, oznacza narzędzie itp., np. "szesz tą dło kop kop"; a czy obejmuje "jtą", "pszo" i "pszon"
 
|-
 
|-
||ciaki, ćki|| || || || || || ||'taki, jak wspomniany', por. "cien" (?)
+
||miti, itą, jtą||miti||peri|| ||итой, итем||withi|| ||narzędnik, oznacza środek, coś co się zużywa, np. "szesz jtą jdło myj myj", "szesz jtą powietrze oddycha" (a może "szesz tę powietrze oddycha")
 
|-
 
|-
||jakiś, kiś|| || || || ||какой-то|| ||'nie wiadomo, jaki' (nie w sensie "tki" itp.)
+
||pieszo, pszo|| || || || ||wath|| ||z "idź" itp., oznacza to, (na) czym się jedzie czy płynie (jak samochód albo koń)
 
|-
 
|-
||kolwiek, lwiek, kwiek||irgend||ajn|| ||нибудь|| || ||'jakikolwiek, nie ważne, jaki' (nie w sensie "tki" itp.)
+
||pszon|| || || || || || ||z "idź" itp., oznacza to, (na) czym się jedzie czy płynie (jak koła albo nogi), np. "szesz pszon noga krocz"="szesz pszon krak krocz krocz" - 'chodzi na nogach', "szesz pszon ręka krocz"="szesz pszon krak łap krocz" - 'chodzi na rękach' (nie mylić z "pszoen": "szesz ta pszoen tor krocz koń corj kolor" - 'Jakiego koloru jest koń, na którym jedziesz?'; od "pszon" jest oczywiście "pszonen")
 
|-
 
|-
||wiem|| || || ||кое|| || ||'mówiący wie, jaki' (?)
+
||pszow|| || || || || || ||z "idź" itp., oznacza miejsce w pojeździe zajmowane przez przemieszczającego się (jak fotel w samochodzie czy plecak, w którym są niesione książki), np. "szesz ta Jaś pszo pociąg pszon skr kółk pszow pod fotel od Toruń do Poznań wzdłuż tor jedź"-'Jaś jedzie pociągiem na kołach pod fotelem z Torunia do Poznania po torach.', "ta A pszow B idź"~="ta i A wen się B idź"
 
|-
 
|-
||wiesz|| || || || || || ||'słuchający wie, jaki' - ale z drugiej strony chyba przy każdym użyciu "ten" powinien wiedzieć (?)
+
||z||zusammenmit, zmit|| || ||с||togetherwith, twith|| ||'(razem) z + N', "z żad", "z nie" albo "z pżad" to 'bez'
 
|-
 
|-
||tywiesz, twiesz|| || || || || || ||'słuchający wie, jaki, a mówiący nie wie' (?)
+
||poŭ||ausch|| || ||пои||insh|| ||="ŭoŭ w !", 'po (język), w (itp.)', np. "poŭ pollok" - 'w polloku', "poŭ ski Polska" - 'po polsku', też alfabet, np. "poŭ cyrylica" - 'cyrylicą', "szersz jor poŭ Linux pracuj" - 'pracuję pod Linuksem', "siesz fikt ta koń poŭ takt oj ta ogon nieś" - ''Fikcyjnie koń macha ogonem.'
 
|-
 
|-
||<del>niniejszy</del>|| || || || || || ||np. "prawdą zon dieviel dokładnie osiem słowo niniejszy zdanie" (''w tym przykładzie "osiem" to niefunkcja - przestarzałe prowizoryczne podejście''), "w niniejszy arnia oi żre" - 'w tej stołówce (w której jestem)', "dziś"="niniejszy doba", <del>"ja"="niniejszy coś"</del>, "prawdą niniejszy der ja dziękuje" - niniejszym dziękuję
+
||poŭd|| || || || || || ||="ŭoŭ od !", 'z (jakiegoś język itp.)', np. tłumaczyć, por. "gidź"
 
|-
 
|-
||<del>niniejszym</del>||<del>hiermit</del>|| || || ||<del>herby</del>|| ||?
+
||dŭop|| || || || || || ||="ŭoŭ do !", 'na (jakiś język itp.)', np. tłumaczyć, por. "gidź"
 
|-
 
|-
||niny, nin|| || || || || || ||np. "szesz zon siem dośk słowo nin zdanie", "szesz nin jor dziękuj" - 'niniejszym dziękuję' ~= "dziękuję"
+
||<del>przoŭ</del> przeŭ|| || || || || || ||="ŭoŭ przez !" to funkcja dwuargumentowa, jak w "czy przeŭ UTF-32 coś" - 'Czy robi się coś przez UTF-32?' (raczej podobno tak, np. konwertuje), por. "gidź", nie mylić z "pszoł"
 
|-
 
|-
||tuny, tun|| || || || || || ||np. "w tun rnia oj żre" - 'w tej stołówce (w której jestem)', "dziś"="tun doba"
+
||w||in||en||mi||в||in|| ||'w + Msc', też typu 'w środę'
 
|-
 
|-
||następujący, nacy, <del>ncy</del>, nac, nast, poniższy, <del>ższy</del>|| || || || || || ||(?)
+
||od|| ||de||llo|| || || ||'z + D, skądś' (z czasownikiem), np. "od Kraków jedź" - 'jedzie z Krakowa'
 
|-
 
|-
||powyższy, wyższy, ższy, szy|| || || || || || ||(?)
+
||do|| ||al||nna|| || || ||'w + B, dokądś, do wnętrza' (z czasownikiem), np. "do Kraków jedź" - 'jedzie do Krakowa'
 
|-
 
|-
||zeszły||vorig|| || || || || ||np. zeszły rok, ="przedzeszły 1 .", "wczoraj"="zeszły doba"
+
||cod|| || || || || || ||'z + D, (pochodzący) skądś' (z rzeczownikiem), np. "cod Kraków acz gotuj" - 'kucharz z Krakowa'
 
|-
 
|-
||przyszły, pszły|| || || || || || ||np. przyszły rok, ="poprzyszły 1 .", "jutro"="przyszły doba"
+
||cdo|| || || || || || ||'w + B, (przeznaczony) dokądś, do wnętrza' (z rzeczownikiem), np. "cdo Kraków list" - 'list do Krakowa'
 
|-
 
|-
||oten, ont|| || || || || || ||wskazany
+
||uk|| || || || || || ||'od czegoś', np. "szesz jor uk stół odwrócony" - 'jestem odwrócony od stołu', "uk Kraków jedź" - 'jedzie od strony Krakowa'
 
|-
 
|-
||ojten, jont|| || || || || || ||jakoś wskazany, obecny, coś między "ont" a "ten"
+
||ku|| || || || || || ||'w kierunku czegoś', np. "szesz jor ku stół odwrócony" - 'jestem odwrócony w stronę stołu', "ku Kraków jedź" - 'jedzie na Kraków'
 
|-
 
|-
||każdy, każd||jeder|| || || ||every|| ||kwantyfikator ogólny
+
||aŭs, iz, ęz <del>z</del>|| ||el|| || || || ||'z + D (materiał)' (z czasownikiem), np. "tę kula iz glina rób" - 'robi kulę z gliny'
 +
|-'
 +
|||| ||je|| || || || ||'w (warkocz zaplatać), na (coś przerabiać)' (z czasownikiem), np. "tę ogórk wę plastr krój" - 'kroi ogórek na plasterki', por. esp. '<nowiki/>''je''<nowiki/>'
 
|-
 
|-
||żaden, żad||kein|| || ||никакой||kno|| ||nie istnieje
+
||caŭs, ciz, cęz|| || || || || || ||'z + D (materiał)' (z rzeczownikiem), np. "ciz glina kula" - 'kula z gliny'
 
|-
 
|-
||plusżaden, pżad||plusein, pein|| || ||плюсникакой, пникакой||plusno, pno|| ||pozytywne 'żaden', zaprzeczony kwantyfikator szczególny na końcu kwantyfikatorów szczególnych, np. "szesz tor tę pżad śnieg żre" - 'jesz, ale nie jesz śniegu' (~istnieje takie ż - "żre", że "tor ż" i nie istnieje takie ś - "śnieg", że "tę ś ż"), (?) "szesz tor tę je pżad śnieg coś żre" - 'jesz coś, co nie jest śniegiem' (~istnieje takie ż - "żre" i c - "coś", że "tor ż", "tę c ż" i nie istnieje takie ś - "śnieg", że "je ś c")
+
||cwę|| || || || || || ||'(przeznaczone) na coś' (z rzeczownikiem), np. "cwę kiełbasa mięso" - 'mięso na kiełbasę'
 
|-
 
|-
||pewien||gewiss|| || || ||certain|| ||kwantyfikator szczególny przed ogólnymi, (?) dodatkowo "szesz ta 2 pewien kotk tę 3 myszk goń" - 'istnieją dwa koty takie, że każdy z nich goni trzy myszy' czyli 'dwa koty gonią po trzy myszy' (a może po prostu "szesz ta każd okz 2 kotk tę 3 myszk goń")
+
||przez||durch||tra||ter||через||through|| ||'przez + B (droga)', "przez na schody idzie" - 'idzie po schodach'
 
|-
 
|-
||zwykle, kle|| || || || || || ||zwykle, przeciętny, użycie w praktyce ważne ale niedodefiniowane
+
||wzdłuż|| || || || || || ||
 
|-
 
|-
||cały, cał||ganz|| || || ||whole|| ||'cały', coś jak "każd" dla jednostki, ale kiedy można tego użyć?, por. "dzdrow"
+
||wpoprzek|| || || || || || ||
 
|-
 
|-
||caławy, caław, cław|| || || || || || ||ma się do "cał" jak "kle" do "każd", np. "szesz ta cław tygrys i ny pomarańcz ny węg", "szesz ta cław ɣwon śnieg miś ny śnieg"
+
||ażdo, żdo|| || || || || || ||np. "szensz ta Michał żdo gdy ta er kur ną ga er kur tańcz" - 'Michał tańczył aż kogut zapiał.', por. ""
 
|-
 
|-
||jaki, <del>jak</del> jki, ki|| || || || || || ||~'jaki', ogólniejsze niż "kia co", odpowiada "tki"
+
||ażod, żod|| || || || || || ||np. "szersz ta Wiesiek żod gdy świt siedź" - 'Wiesiek siedzi od świtu.', "szensz ta Karolina żod gdy siorm że sior zbyt bez duż płacz" - 'Karolina płakała odkąd powiedziano jej, że jest za mała.'
 
|-
 
|-
||jakiż, jkiż, kiż|| || || || || || ||zastępuje "ki" w mowie zależnej, por. "kżeż"
+
||przeciw||gegen||kontraux||pa||против||against|| ||'przeciw + C, z + N', niem. 'gegen', np. "przeciw mucha środek", "przeciw Niemcy walczy" (a może "tę Niemcy walczy")
 
|-
 
|-
!colspan=8|spójniki (matematyczne), funkcje 2-argumentowe
+
||zamian||imaustausch, imaus|| || ||вобмен||inexchange, inex|| ||np. odpowiadać na, sprzedawać za
 
|-
 
|-
||i||und||kaj||ar||и||and|| ||
+
||dla, gwoli||für||por||ann||для||for|| ||celownik typu 'sobie a muzom', dla + D, też przedmioty, ale por. "naw", "jca" itp.
 
|-
 
|-
||lub||oder||aux|| ||или||or|| ||
+
||o||um||pri|| ||о||about|| ||'o + B, o + Msc'
 
|-
 
|-
||albo, alb||oders||auxs|| ||либо||exor, xor|| ||
+
||zo|| ||kun|| || || || ||'z + N, o + Msc, którego częścią jest', też czasowniki, często używana odwrotność "zon", np. "zon ja ręka" - 'moja ręka', "zon metro pociąg" - 'pociąg metra', niem. 'dazu gehört'
 
|-
 
|-
||bądź|| || || || || || ||jedno, drugie, albo żadne, nie oba naraz
+
||że||dass||ke|| ||чтоо||thatt|| ||~'który znaczy, że'
 
|-
 
|-
||ani, ni||weder||nek|| ||ни||nor|| ||
+
||żen|| || || || || || ||~="że wong"="że wong"
 
|-
 
|-
||jeżeli, jeśli, śli|| || || || ||if|| ||
+
||żer|| || || || || || ||~="że wter"="że wter"
 
|-
 
|-
!colspan=8|spójniki (łączą tylko wyrażenia, nie wartości logiczne), funkcje 2-argumentowe
+
||żen|| || || || || || ||~="że wpot"="że wpot"
 
|-
 
|-
||ili|| || || || || || ||'czy', np. "szesz tę ili kotk piesk ten tor widź" - 'Widzisz psa czy kota?', ale kiedy to nie pytanie, używamy "kiś lub" (?), np. "szesz tgo on kiś lub piesk kotk" - 'Ma psa czy kota.'
+
||żek|| || || || || || ||~="że wkoł"="że wkoł"
 
|-
 
|-
||iliż|| || || || || || ||="iliże 1 ."="eż ili !", 'czy' w mowie zależnej, np. "szesz ta Marek że tę iliż kotk piesk ten tor widź" - 'Marek pyta, czy widzisz psa czy kota?'
+
||byże, byż|| || || || || || ||'żeby', niem. '<nowiki/>''dass''<nowiki/>' (np. 'chcę, żeby', 'proszę, żeby', 'rozkaz, żeby'), kiedy nie wiadomo, czy ma być "tę" czy "że"<del>, zlikwidować jak "tma"?</del>
 
|-
 
|-
||gdyby, gdyb||würde||us|| ||еслибы, еслиб, кабы, каб||would|| ||gdyby, tryb przypuszczający
+
||zza|| || || ||из-за?|| || ||sztywne 'bo', np. "szesz jor zza boi drży" - 'drżę za strachu', "szesz jor zza ty dumny" - 'jestem z ciebie dumny' (a może "szesz jor torn dumny"), "szesz jor zza i chlebk wod żyj" - 'żyję o chlebie i wodzie' (?), jak potraktować "potyka" (zob.)
 
|-
 
|-
||żeby, żeb||damit|| || ||чтобы, чтоб|| || ||"szesz żeb co to" - 'po co?'
+
||izza, jza ?|| || || || || || ||odpowiednik "zza" jako sztywny przypadek, np. "jza potyk"-'potykać się o' (?)
 
|-
 
|-
||musiżeby, mżeby, mżeb|| || || || || || ||np. "szsz mżeb tor żyj tor oddych" - 'musisz oddychać, żeby żyć' (?)
+
||py|| || || || || || ||rosyjskie 'по' jako '(egzamin) z' i '(mistrzostwa) w' (?)
 
|-
 
|-
||bo||weil||cxar||an|| ||because|| ||"szesz bo co to" - 'dlaczego?', "szesz bo to co" - ~'i co z tego?'
+
||je||is||es||na||е|| ||desu||'[który] jest (kiedykolwiek?)', ?="jer hacz em"
 
|-
 
|-
||dzięki|| || || ||благодаря|| || ||'dzięki (komuś, czemuś)', ~="naszczęście bo"
+
||jer|| || || || || || ||'[który] jest (w chwili, o której mowa)', ?~="je hacz w gdy to em", "szesz jor tę kia wter em motyl '''hacz em''' gąsienica w gdy sior em poczwarka widź"="szesz jor tę kia wter jes je motyl li '''hacz em''' gąsienica w gdy sior jes je poczwarka li widź"="szesz jor tę kia wter em motyl je gąsienica poczwarka widź" - 'Widziałem coś, co było gąsienicą, a teraz jest motylem, kiedy było poczwarką' czyli 'Widziałem poczwarkę, która była gąsienicą, a teraz jest motylem.' ?
 
|-
 
|-
||zwiny, zwin <del>przez</del>|| || || || || || ||'przez (kogoś, coś), z (czyjejś) winy', ~="niestety bo"
+
||mi||mir|| || || || || ||dotyczy warunków odczuwanych przez kogoś, "szesz mi ja ciep" - 'jest mi ciepło', "szesz mi ty ciep" - 'jest ci ciepło', por. "jo", "wrażeń"
 
|-
 
|-
||mimo||obwohl||malgraux|| ||несмотряна||though|| ||
+
||<del>nan</del> naw|| || || || || || ||'na' w znaczeniu w stylu "wen win", np. "naw żniwa gdy coś"="wen win żniwa gdy coś" - 'czas na żniwa', por. "jca", "rnia"
 
|-
 
|-
||bojaknie, bon|| || || || || || ||tryb rozkazujący z uzasadnieniem, np. "siesz bo jor wter zacz szalon bon jor torn gryź tor od tune idź" - 'Zaczynam szaleć, więc wyjdź, bo jak nie, to cię pogryzę.'
+
||jako, ko||als||kiels|| || ||as|| ||
 
|-
 
|-
||zanimby|| || || || || || ||zanim stałoby się coś, np. "szesz zanimby ten ta Karol że je Marek ten acz kradź mów ta si Marek oj ta si Karol dok zacz bez żyj" - 'Marek zabił Karola, zanim Karol powiedział, że Marek jest złodziejem.'
+
||kjak|| || || || || || ||'jak' jako 'jeśli' lub 'kiedy' (lub oba naraz)
 
|-
 
|-
|||| || || || || || ||np. "szesz ta Karol tę Marjan aż może nor oj nor zacz bez żyj bez nadr lubk" - 'Karol nienawidzi Marjana tak, że aż może go zabić', por. "żdo"
+
||według, weg|| ||laux|| || || || ||'według (kogoś)', por "zniez"
 
|-
 
|-
!colspan=8|funkcje 3-argumentowe
+
||zgodniez, zgniez, zniez|| || || || || || ||'według (np. chęci, jakiegoś kryterium), zgodnie z', por. 'weg'
 
|-
 
|-
||kappa||kappa||kapo|| ||каппа||kappa||kappa||zamiana rządu: "prawdą der zupa kappa ben ber gotuje" - 'zupa jest gotowana' - niewymijająca odpowiedź na "prawdą der zupa co", normalnie "prawdą den zupa gotuje"; "czy w ja kappa ba w ! przyjaciel"="czy jor przyjaciel" - 'Czy mam przyjaciela?'
+
||dieviel, tyle, tle||dieviel||da|| ||столько|| || ||liczebnik, odwrotnie niż esp. '<nowiki/>''da''<nowiki/>', też "tle 2 . gotuj"="2 gotuj" - 'gotować dwa razy'
 
|-
 
|-
||wzappa|| || || || || || ||rodzaj strony zwrotnej, oznacza, że dwa argumenty są zamieniane, "wzappa A B C"~="i C kappa A B C", np. "szesz fik ta piesk tę kotk wzappa ba bę tmu myszk daj" - 'Pies i kot dają siebie nawzajem myszy.', "szesz fik ta piesk tmu kotk wzappa ba bmu tę myszk daj" - 'Pies i kot dają sobie nawzajem mysz.', "szesz fik tę piesk tmu kotk wzappa bę bmu ta myszk daj" - 'Mysz daje psu i kotu siebie nawzajem.', por. "wzaj", "wzajem"
+
||nieviel, nyle, nle|| || || || || || ||np. "nle tle 2 . rok (ość?) <del>stary</del> <ins>bez młody</ins>" - 'ma dwa lata', "nle tle 3 . metr (ość?) długi" - 'długi na trzy metry', "szesz ta Mateusz nle tle 5 . cent metr niż Marek wysoki" - 'Mateusz jest o pięć centymetrów wyższy niż Marek', por. "nlet", "nlel"
 
|-
 
|-
||nlel|| || || || || || ||np. "nlel 2 metr przeden ! piesk" - 'dwa metry za psem' (miejsce, rzeczownik jak "na domk"), por. "nle", "nlelt", "pona"
+
|||| || || ||ать|| || ||"czy ta on ać tę li żre idź" - 'Czy on idzie zostać zjedzonym?' (?), domyślne "ta li", np. "ać żre idź" - 'idzie jeść', też sztywne 'żeby', np. "ać pokój walczy" - 'walczy o pokój'
 
|-
 
|-
||nlet|| || || || || || ||="nle tle"
+
||jać ?|| || || || || || ||odpowiednik "" jako przypadek, np. ? (?), a co z 'iść po chleb' i 'iść na jagody'?
 
|-
 
|-
||jakżeż, kżeż|| || || || || || ||z liczebnikiem tworzy pytania itp. do mowy zależnej, "kżeż 1 . cor !"="czor", "kżeż 1 . corj !"="czorj", "kżeż 1 . kiż !"="kiż", "kżeż 1 . ten !"="tenż", wyspecjalizowana forma "żeż"
+
||ąc|| || || || || || ||imiesłów, kiedy np. "je", "w kiedy" ani "zo" nie pasuje; raczej angielskie '<nowiki/>''by singing''<nowiki/>' niż '<nowiki/>''singing''<nowiki/>'; a może przy podmiocie, z grubsza jako "ko hacz"
 
|-
 
|-
||iliże|| || || || || || ||="eże ... ili !", uogólnienie "iliż"
+
||niż|| ||ol|| || ||than||yori||porównanie (stopień wyższy), <del>uzupełnione przez "tol"</del> <ins>skrót od "niź ta ... li", np. "niż piesk wesoł" - 'weselszy niż pies'</ins>
 
|-
 
|-
!colspan=8|funkcje 4-argumentowe
+
||ninż|| || || || || || ||skrót od "niź tę ... li"
 
|-
 
|-
||nlelt|| || || || || || ||="nlel tle"
+
||niumż|| || || || || || ||skrót od "niź tmu ... li"
 
|-
 
|-
!colspan=8|funkcje wieloargumentowe
+
||<del>taw,</del> jacz|| || || || || || ||porównanie, skrót od "jak ta ... li", np. "jacz piesk wesoł" - 'wesoły jak pies', "jacz słońce światło" - 'światło słoneczne (takie jak słońca)'
 
|-
 
|-
||oraz, or|| || || || || || ||'i' do "uf", ~="i i ...", np. "szersz w Polska or Warszawa Łódź Kraków Poznań Gdańsk Szczecin uf"
+
||jancz|| || || || || || ||skrót od "jak tę ... li"
 
|-
 
|-
||olub, ol|| || || || || || ||'lub' do "uf", ~="lub lub ..."
+
||jomcz|| || || || || || ||skrót od "jak tmu ... li"
 
|-
 
|-
||olbo, olb|| || || || || || ||'albo' do "uf", dokładnie jedno z wielu, por. "albo"
+
||ziacz|| || || || || || ||ściślejsze porównanie, skrót od "ziak ta ... li"
 
|-
 
|-
||obądź, obź, <del>ob,</del> ądź|| || || || || || ||'bądź' do "uf", najwyżej jedno z wielu, por. "bądź"
+
||ziancz|| || || || || || ||skrót od "ziak tę ... li"
 
|-
 
|-
||ośli, oś|| || || || || || ||'jeśli' w łańcuchu do "uf", czyli łańcuch niemalejącej prawdziwości FFF...PPP..., por. "śli"
+
||ziomcz|| || || || || || ||skrót od "ziak tmu ... li"
 
|-
 
|-
||oli|| || || || || || ||'czy' do "uf", ~="ili ili ..." (?)
+
||im||je|| || || || || ||np. "szesz im ta domk duż śnor domk drogi" - 'Im dom jest większy, tym droższy.'
 
|-
 
|-
||potraktuj, ktuj|| || || || || || ||podstawienie wykomentowanych funkcji do zmiennej (aż do "uf"), kolejność funkcji bez zmian, np. "szesz jor niż ty duż"="szesz ktuj duż jor ! niż ty ! uf"<del>, por. "potr"</del> <ins>(przeoczone, co to miało być?)</ins>
+
||ów|| || || ||ов|| || ||skrót od "kia owy", mętny dopełniacz
 
|-
 
|-
||potrajukt, jutk|| || || || || || ||podstawienie wykomentowanych funkcji do zmiennej (aż do "uf"), bliskie zostaje bliskie, np. "szesz jor niż ty duż"="szesz jukt duż niż ty ! jor ! uf"
+
!colspan=8|przy liczebnikach - funkcje 2-argumentowe
 
|-
 
|-
||kaba|| || || || || || ||przed "uf" podajemy przypadki/przyimki (w formie typu "ba", "w na !"), pod które podstawiamy argumenty następujące po kolejnym, np. "szesz ta poŭ pollok " kaba ba bę uf goń ' jacz poŭ pollok " ta ... tę ... goń ' znacz" ("kaba ba bę uf goń piesk myszk" ma 6=2 ''n''+2 (''n'' - liczba parametrów przed "uf") parametrów i znaczy to samo, co "ta piesk tę myszk goń")
+
||numer, num||numer||numer|| ||номер||number|| ||liczebnik porządkowy
 
|-
 
|-
||loż|| || || || || || ||do "uf", zainspirowane lożbanem, podstawia pierwsze argumenty do ostatniego przed "uf" jako "ta", "tę", "tmu", "zamian", np. "loż piesk kotk myszk daj"="ta piesk tmu kotk tę myszk daj", można łączyć z pominięciem szesz, żeby upodobnić się do lożbanu, "pragma# szesz loż" pozwala też pomijać samo "loż"
+
||remun, mun, rem||remun||remun|| ||ремон||rebmun|| ||liczebnik porządkowy od końca, np. "remun 1 ." - 'ostatni', "remun 2 ." - 'drugi od końca' ?
 
|-
 
|-
||lożf, lofsz|| || || || || || ||do drugiego "uf", zainspirowane lożbanem, podstawia pozostałe argumenty do ostatniego przed pierwszym "uf" jako "ta", "tę", "tmu", "zamian", np. "lofsz piesk daj uf myszk kotk uf"="ta piesk tmu kotk tę myszk daj", można łączyć z pominięciem szesz, żeby upodobnić się do lożbanu, (?) a co, jeśli uf jest pierwszym argumentem - może da się wykorzystać
+
!colspan=8|mętne słowotwórstwo - funkcje 2-argumentowe
 
|-
 
|-
||lo|| || || || || || ||do "uf", zainspirowane lożbanem, użycie wygląda jak dla jego '<nowiki/>''lo''<nowiki/>' ("szesz ta ten użyj jak ów poŭ lożban " lo ' wyg widź") ale jest prawołączne, zastępuje wiele "ów" (od początkowych argumentów przyłożonych do ostatniego przed "uf"), np. "lo ny krew ga piesk piesk uf"="ów ny krew ów ga piesk piesk"~'czerwonościowy szczekaniowy pies', czyli może "kia ny krew kia ga pies pies"-'czerwony szczekający pies' (ale co to za czerwone psy)
+
||ywo, ɣwo|| ||s ? es|| || ||es ?|| ||wyrazy złożone niezachowujące znaczenia drugiego członu, np. "ɣwo wod lilia" <del>("ɣwo wod kby lilia"?)</del> - lilia wodna, "ɣwo ręka but" ("ɣwo łap but" skoro "ręka" to "krak łap") <del>("ɣwo ręka kby but"?)</del> - rękawiczka <del>(a może jednak "ica ręk")</del>, <del>"ɣwo żab płyń" - pływanie żabką</del>
 
|-
 
|-
||loke|| || || || || || ||do "uf", zainspirowane lożbanem, lewołączność nawet bardziej się z nim zgadza, użycie daje wynik zastępuje wiele "ów" (od początkowych argumentów przyłożonych do kolejno siebie), np. "loke ny krew ga piesk piesk uf"="ów ów ny krew ga piesk piesk"~'czerwonościowo szczekaniowy pies' (cokolwiek to znaczy, może pies, którego szczekanie maluje w wyniku dziwnego zjawiska na czerwono)
+
||ywy, ɣwy|| || ||ess ?|| ||ess ?|| ||wyrazy złożone zachowujące znaczenie drugiego członu, np. "ɣwy żab płyń" - 'pływanie żabką'
 
|-
 
|-
||meks|| || || || || || ||do "uf", zainspirowane lożbanem, chyba coś w stylu "maks 2 + 2 uf", ale jak to działa?
+
||ywon, ɣwon|| || || || || || ||="ɣwo ny"
 
|-
 
|-
|||| || || || || || ||="eże 1 ."
+
||ywyn, ɣwyn|| || || || || || ||="ɣwy ny"
 
|-
 
|-
||eże|| || || || || || ||przyjmuje stopień mowy zależnej, następnie zaimek wskazujący i tyle argumentów, ile ma oryginał, uogólnienie "eż" i "iliże", można (zawsze?) użyć w miejsce "kżeż" i "żeż"
+
!colspan=8|specjalne funkcje 2-argumentowe - spokrewnione z jednoargumentowymi
 
|-
 
|-
!colspan=8|spójniki, zdania
+
||najz||ste|| || || || || ||stopień najwyższy dla danego zbioru, np. "najz duży małpa" - 'największa małpa', "najz kappa bę ba jor lubk piłk" - 'moja ulubiona piłka'; por. "naj"
 
|-
 
|-
||ale||aber||sed|| ||но||but|| ||'ale, lecz'
+
||jakna, <del>jkna,</del>, kna|| || || || || || ||stosunkowo, np. "kna duż myszk" - 'duża (jak na mysz) mysz', (?) "szesz ta kle kna ɣwoś dob pirat bez dob" - 'typowy dobry pirat jest zły'
 
|-
 
|-
||lecz||sondern||seds|| || || || ||'lecz, ale, tylko'
+
||jejakna, jekna, jkna, ikna, śkna, śka, śna|| || || || || || ||= "je kna ... to", np. "jkna now" - 'nowy (jako który jest nowym wiadomo czym)' ("jkna now " szesz '" - 'nowe "szesz" (w przeciwieństwie do starego " prawdą ')'), "jkna bez duż Trąbusia" - 'mała (słonica) Trąbusia (ale, bezwzględnie patrząc, pewnie i tak wielka)')
 
|-
 
|-
||itak|| || || || || || ||(?) czym to się różni od "ale"?
+
||niź|| || || || || || ||stopień wyższy, uzupełnione przez "li", np. "szesz torn niź tę Karol li jor lubk" - 'lubię cię bardziej niż Karola'
 
|-
 
|-
||analogicznie, analog, kanalok|| || || || || || ||też funkcja "też"
+
||jak||wie||kiel|| ||как||like|| ||porównanie uzupełnione przez "li", np. "jak ta chom li piszcz" - 'piszczenie jak chomik' (="jacz chom piszcz")
 
|-
 
|-
||<del>więc</del>|| ||<del>do</del>|| || || || ||
+
||ziak|| || || || || || ||ściślejsze porównanie uzupełnione przez "li", ale jak właściwie działa
 
|-
 
|-
||<del>bo</del>||<del>weil</del>||<del>cxar</del>||<del>an</del>|| ||<del>because</del>|| ||
+
||jakże, jakż|| || || || || || ||'identyczny jak', uzupełnione przez "li", zainspirowane rosyjskim '<i>takoj że</i>' - 'taki sam'
 
|-
 
|-
!colspan=8|dodatkowe słówka, zdania
+
||hnacz|| || || || || || ||np. "hnacz bem" to "kmu ... coś", zob. "heń" i "hacz"
 
|-
 
|-
||proszę||bitte||bonvolu|| ||пожалуйста||please|| ||~="szesz nin jor torn proś"
+
||lnacz|| || || || || || ||~="je ludź hnacz", np. "lnacz bem" to "kmu ... ludź", zob. "leń" i "lacz"
 
|-
 
|-
||dziękuję||danke||dankon|| ||спасибо||thankyou, thanks|| ||~="szesz nin jor torn dziękuj"
+
||nacz|| || || || || || ||do czegoś służy; por. "acz", "enie"; np. "nacz w na ! siedzi" - 'miejsce do siedzenia', (?) "nacz <del>tma</del> <ins>ta</ins> syn"="mam", "nacz <del>tma</del> <ins>ta</ins> je A syn"="<del>tma</del> <ins>ta</ins> A mam"
 
|-
 
|-
||przepraszam||entschuldige||pardonon|| ||извени|| || ||~="szesz nin jor torn przeproś"
+
||nący, ɣnąc, nąc|| || || || || || ||do czegoś służy (czasownik), "szesz ta herbat ɣnąc bę pij" - 'herbata służu do picia (jej)' ~="szesz je herbat eń pij" - 'herbata jest piciem (napojem)'
 
|-
 
|-
||witam|| ||saluton|| || || || ||~="szesz nin jor torn wita"
+
||<del>poza</del> pona|| || || || || || ||np. "szensz w pona 2 godzina mecz ta on do <del>tma</del> <ins>ta</ins> się dom wróć" - 'dwie godziny po meczu wrócił do domu', "pona A B"="nlel A po ! B"
 
|-
 
|-
||żegnam|| ||adiaux|| || || || ||~="szesz nin jor torn żegna"
+
||ponaen, ponan|| || || || || || ||np. "szensz w ponan 2 godzina mecz ta on do ten stadion idź" - 'dwie godziny przed meczem przyjechał na stadion', "ponan A B"="nlel A pon ! B"
 
|-
 
|-
||ożeż|| || || || || || ||niezadowolenie, ="oż to"="szesz oże to" - 'ożeż'='niech to gęś kopnie', czyli skraca o tyle, o ile oszczędzamy na oddzielaniu słów
+
||poprzyszły|| || || || || || ||np. "poprzyszły 2. doba"="pojutrze"
 
|-
 
|-
||hm|| || || || || || ||zastanawianie się<del>, ~="siesz co"="szesz ten co" (?)</del>
+
||przedzeszły|| || || || || || ||np. "przedzeszły 2. doba"="przedwczoraj"
 
|-
 
|-
||aha|| || || || || || ||'aha', 'przyjąłem', jakby ściślejsze niż "szesz to"
+
||takiże, tże|| || || || || || ||uzupełnione przez "li", np. "tże jor oj ta li krocz tornistr" - 'tornister, który noszę', "kia" itp. ~="tże ta li" itp.
 
|-
 
|-
||eh|| || || || || || ||(rezygnacja)
+
||jego, jgo||sein|| || ||его||his|| ||to, co ktoś nazywa jakoś, np. "jgo Marysia " taen ny niebo wyś kafelek '" - 'to, co Marysia nazywa "taen ny niebo owyś kafelek" (niebieskie kafelkowe coś)', "jgo on" odpowiada polskiemu "jego" w tym znaczeniu, zob. "twój"
 
|-
 
|-
||ojej|| || || || || || ||(coś jakby zmartwienie)
+
||sinr|| || || || || || ||pierwszy argument to liczba, drugi to rzeczownik, oznacza ściśle ''n''-te od końca użycie rzeczownika, np. "szensz ta er czło tę kia ga piesk er czło widź szensz bo to ta sienr 2 . czło o mno kotk ną myśl" - 'Mężczyzna zobaczył mężczyznę, który szczekał. Dlatego pierwszy mężczyzna pomyślał o kotach.'; por. "si", "sienr", "się"
 
|-
 
|-
||ehe|| || || || || || ||~="aha ożeż"
+
||ilil|| || || || || || ||definiuje użycie "lili" zamiast "li", np. "tże ilil 1 . ta kę ta Marek niź ta Karol tę siors kotk li lubk piesk oj ta lili 1 . krocz piłk" - 'piłka niesiona przez psa, którego Marek lubi bardziej niż Karol swojego kota'
 
|-
 
|-
||oho|| || || || || || ||(przewidywane zdarzenie się wydarzyło)
+
||blili|| || || || || || ||np. "blili bę 1 ." ma się do "bli bę" jak "lili 1 ." do "li", np. "jes ilil 1 . ta kia jacz jak w lili 1 . li ryb coś ny wod piesk tę blili bę 1 . goń" - 'pies mokry jak ryba, która jest jak w (argumencie przy "ta"), goni (argument przy "tę")'
 
|-
 
|-
||o-o|| || || || || || ||(przewidywanie kłopotów)
+
||żeż|| || || || || || ||z liczebnikiem tworzy pytania itp. do mowy zależnej, "żeż 1 . co"="cóż", "żeż 1 . to"="toż", "szesz ta kto że ta któż że ta żeż 2 . kto tę cóż gotuj pyta pyta" - ~'kto się pyta ˛ kto się pyta ˛ kto gotuje , i o gotowanie czego się pyta' [http://jezykotw.webd.pl/f/index.php?topic=349.0], wyspecjalizowana forma "eże"
 
|-
 
|-
||ooo|| || || || || || ||(stwierdzenie kłopotów)
+
||czyżeż|| || || || || || ||z liczebnikiem tworzy pytania do mowy zależnej, "czyżeż 1 ."="czyż", skrót od "kżeż ... czy !"
 
|-
 
|-
||niekręć|| || || || || || ||~ 'nie udawaj, że nie rozumiesz', 'interpretuj normalnie moje słowa' (ale z "szesz", "siesz", "sieś" oraz "ten", "wyś" itp. można określić, kiedy zdanie znaczy tyle, ile każe logika, kiedy mniej, a kiedy coś trochę innego - chociaż "niekręć" i tak wydaje się przydawać)
+
||tenr|| || || || || || ||z argumentem oznacza coś innego niż "ten" i "tamten", np. "siesz jor tę i ten piłk i tamten piłk tenr 3 . piłk bierz" - 'Biorę tę, tamtą i siamtą piłkę.', "tenr 1 ."="ten", "tenr 2 ."="tamten", "tenr 3 ."="siamten", "tenr 4 ."="wamten", "tenr 5 ."="namten", ="tamr ... ten"
 
|-
 
|-
||opowiembajkę|| || || || || || ||żeby nie kłamać, zapowiada, że następne zdania nie będą prawdziwe, zob. "opowiadabajkę", "pragma#"
+
||tamr|| || || || || || ||jeszcze inny (tylko sugeruje), "tamr ... on"="tonr", "onr ... ten"="tenr" itp., "tamr 1 ." nic nie znaczy, "tamr 2 ."="tam", "tamr 3 ."="siam", "tamr 4 ."="wam", "tamr 5 ."="wam"
 
|-
 
|-
||opowiadambajkę|| || || || || || ||przypomina, że opowiadam bajkę
+
||pamr|| || || || || || ||inny niż "tamr" z odpowiednim numerem, ~="je pżad si tamr A B B"
 
|-
 
|-
||opowiedziałembajkę|| || || || || || ||po opowiedzeniu bajki
+
!colspan=8|przypadki z określonością - funkcje 2-argumentowe
 
|-
 
|-
!colspan=8|specjalne słowa
+
||tnor|| || || || || || ||="ta ten"
 
|-
 
|-
||to||das|| || ||это||it|| ||~="ten coś" ~="tonr 1 .", zob. "dor"
+
||tnorn|| || || || || || ||="ten"
 
|-
 
|-
||on|| ||li|| ||он||he||kare||="ten er ludź", czyli czasem 'oni (tylko mężczyźni)' (?), zob. "nor"
+
||tnorm|| || || || || || ||="tmu ten"
 
|-
 
|-
||ona, an|| ||sxi|| ||она, ан||she||kanojo||="ten ka ludź", czyli czasem 'one' (?), zob. "hor"
+
||tnors|| || || || || || ||="tgo ten"
 
|-
 
|-
||<del>tuto</del> totu|| || || || || || ||<del>~="tuten coś"?</del> ~="tentu coś" (?)
+
||tnonz|| || || || || || ||="zon ten"
 
|-
 
|-
||totam|| || || || || || ||~="tentam coś" (?)
+
||tnorw|| || || || || || ||="ów ten"
 
|-
 
|-
||ontam|| || || || || || ||~="tentam er ludź" (?)
+
||tnorj|| || || || || || ||="je ten"
 
|-
 
|-
||antam|| || || || || || ||~="tentam ka ludź" (?)
+
||śnor|| || || || || || ||="ta si"
 
|-
 
|-
||tamto|| || || ||то|| || ||="tam to", ~="tamten coś" ~="tonr 2 ."
+
||śnorn|| || || || || || ||="tę si"
 
|-
 
|-
||tamon|| || || || || || ||="tam on", ~="tamten er ludź"
+
||śnorm|| || || || || || ||="tmu si"
 
|-
 
|-
||tamona, taman|| || || || || || ||="tam an", ~="tamten ka ludź"
+
||śnors|| || || || || || ||="tgo si"
 
|-
 
|-
||siamto|| || || || || || ||="siam to", ~="siamten coś" ~="tonr 3 ."
+
||śnonz|| || || || || || ||="zon si"
 
|-
 
|-
||siamon|| || || || || || ||="siam on", ~="siamten er ludź"
+
||śnorw|| || || || || || ||="ów si"
 
|-
 
|-
||siamona, siaman|| || || || || || ||="siam an", ~="siamten ka ludź"
+
||śnorj|| || || || || || ||="je si"
 
|-
 
|-
||owamto, wamto|| || || || || || ||="wam to", ~="wamten coś" ~="tonr 4 ."
+
||otnor, ontor|| || || || || || ||="ta ont"
 
|-
 
|-
||owamon, wamon|| || || || || || ||="wam on", ~="wamten er ludź"
+
||otnorn, ontorn|| || || || || || ||="tę ont"
 
|-
 
|-
||owamona, waman|| || || || || || ||="wam an", ~="wamten ka ludź"
+
||otnorm, ontorm|| || || || || || ||="tmu ont"
 
|-
 
|-
||onamto, namto|| || || || || || ||="nam to", ~="namten coś" ~="tonr 5 ."
+
||otnors, ontors|| || || || || || ||="tgo ont"
 
|-
 
|-
||onamon, namon|| || || || || || ||="nam on", ~="namten er ludź"
+
||otnonz, ontonz|| || || || || || ||="zon ont"
 
|-
 
|-
||onamona, naman|| || || || || || ||="nam an", ~="namten ka ludź"
+
||otnorw, ontorw|| || || || || || ||="ów ont"
 
|-
 
|-
||tak||ja||jes|| ||да||yes||hai||~'tak' (odpowiedź), <del>może "szesz to", może</del> zaimek oznaczający brak przeczenia ("czy tor nie gotuj" - "szesz tak" - 'Nie gotujesz?' - 'Gotuję.')
+
||otnorj, ontorj|| || || || || || ||="je ont"
 +
 
 +
||ojtnor, jontor|| || || || || || ||="ta jont"
 
|-
 
|-
||niet||nein||net|| ||нет||no|| ||~'nie' (odpowiedź), <del>może "szesz nie to", może</del> ~="nie tak" (ale jakby są różnice, np. czasem "żad" albo "nie" jest w środku), por. "nie"
+
||ojtnorn, jontorn|| || || || || || ||="tę jont"
 
|-
 
|-
||tamtak|| || || || || || ||="tam tak"="nrak 2 ."
+
||ojtnorm, jontorm|| || || || || || ||="tmu jont"
 
|-
 
|-
||tamniet|| || || || || || ||="tam niet"="rniet 2 ."
+
||ojtnors, jontors|| || || || || || ||="tgo jont"
 
|-
 
|-
||siamtak|| || || || || || ||="siam tak"="nrak 3 ."
+
||ojtnonz, jontonz|| || || || || || ||="zon jont"
 
|-
 
|-
||siamniet|| || || || || || ||="siam niet"="rniet 3 ."
+
||ojtnorw, jontorw|| || || || || || ||="ów jont"
 
|-
 
|-
||owamtak, wamtak|| || || || || || ||="wam tak"="nrak 4 ."
+
||ojtnorj, jontorj|| || || || || || ||="je jont"
 
|-
 
|-
||owamniet, wamniet|| || || || || || ||="wam niet"="rniet 4 ."
+
||żador, żdor|| || || || || || ||="ta żad"
 
|-
 
|-
||onamtak, namtak|| || || || || || ||="nam tak"="nrak 5 ."
+
||żadorn, żdorn|| || || || || || ||="tę żad"
 
|-
 
|-
||onamniet, namniet|| || || || || || ||="nam niet"="rniet 5 ."
+
||żadorm, żdorm|| || || || || || ||="tmu żad"
 
|-
 
|-
||ja||ich||mi||inyë||я||me||watashi||zob. "jor"
+
||żadors, żdors|| || || || || || ||="tgo żad"
 
|-
 
|-
||ty||du||ci||lye||ты||thou||anata||zob. "tor"
+
||żadonz, żdonz|| || || || || || ||="zon żad"
 
|-
 
|-
||my||wir||ni||lve||мы||we||watashitachi?||ekskluzyw, (?)"każd nas" oznacza naprawdę 'każdego z nas', a "my" oznacza grupę, zob. "mor"
+
||żadorw, żdorw|| || || || || || ||="ów żad"
 
|-
 
|-
||mwy||wihir||nvi||lme||мвы||wye||wareware?||inkluzyw, (?)"każd nwas" oznacza naprawdę 'każdego z „nwas”', a "mwy" oznacza grupę, zob. "mwor"
+
||żadorj, żdorj|| || || || || || ||="je żad"
 
|-
 
|-
||wy||ihr||ni||le||вы||ye||anatatachi?||(?)"każd was" oznacza naprawdę 'każdego z was', a "wy" oznacza grupę, zob. "wor"
+
!colspan=8|spójniki (matematyczne), funkcje 2-argumentowe
 
|-
 
|-
||nas||uns||nin|| ||нас||us|| ||~='jeden (niektórzy) z nas' (ekskluzyw)
+
||i||und||kaj||ar||и||and|| ||
 
|-
 
|-
||nwas||unch||nvin|| ||нвас||wyou|| ||~='jeden (niektórzy) z nas' (inkluzyw)
+
||lub||oder||aux|| ||или||or|| ||
 
|-
 
|-
||was||euch||vin|| ||вас||you|| ||~='jeden (niektórzy) z was'
+
||albo, alb||oders||auxs|| ||либо||exor, xor|| ||
 
|-
 
|-
||co||was||kio|| ||что||what||nan||np. "prawdą den co der ty żre" - 'co jesz?', zob. "cor"
+
||bądź|| || || || || || ||jedno, drugie, albo żadne, nie oba naraz
 
|-
 
|-
||kto||wer|| || ||кто||who|| ||=<del>"je ludź co" ?</del> "je ktodź co"
+
||ani, ni||weder||nek|| ||ни||nor|| ||
 
|-
 
|-
||się||sich||si|| ||ся||self|| ||="sienr 1 ."="si coś"="sinr 1 . coś", ściśle ostatnia pełna konstrukcja, np. "ta coś tmu się tę eń ubiera ubiera" - 'ubieranie na siebie ubrania', zob. "sior"
+
||jeżeli, jeśli, śli|| || || || ||if|| ||
 
|-
 
|-
||wzajem|| || || || || || ||skrót od "wzaj się", por. "wzappa"
+
!colspan=8|spójniki (łączą tylko wyrażenia, nie wartości logiczne), funkcje 2-argumentowe
 
|-
 
|-
||cio|| || || || || || ||="cien coś", wspomniane ostatnio, coś między "to" a "się"
+
||ili|| || || || || || ||'czy', np. "szesz tę ili kotk piesk ten tor widź" - 'Widzisz psa czy kota?', ale kiedy to nie pytanie, używamy "kiś lub" (?), np. "szesz tgo on kiś lub piesk kotk" - 'Ma psa czy kota.'
 
|-
 
|-
||takie, tkie|| || || || || || ||="tki coś", ale czy jest potrzebne?
+
||iliż|| || || || || || ||="iliże 1 ."="eż ili !", 'czy' w mowie zależnej, np. "szesz ta Marek że tę iliż kotk piesk ten tor widź" - 'Marek pyta, czy widzisz psa czy kota?'
 
|-
 
|-
||otakie, tokie|| || || || || || ||="tok coś" (?)
+
||gdyby, gdyb||würde||us|| ||еслибы, еслиб, кабы, каб||would|| ||gdyby, tryb przypuszczający
 
|-
 
|-
||ojtakie, tojkie|| || || || || || ||="tojk coś" (?)
+
||żeby, żeb||damit|| || ||чтобы, чтоб|| || ||"szesz żeb co to" - 'po co?'
 
|-
 
|-
||siakie, śkie|| || || || || || ||="śki coś" (?)
+
||musiżeby, mżeby, mżeb|| || || || || || ||np. "szsz mżeb tor żyj tor oddych" - 'musisz oddychać, żeby żyć'
 
|-
 
|-
||ciakie, ćkie|| || || || || || ||="ćki coś" (?)
+
||bo||weil||cxar||an|| ||because|| ||"szesz bo co to" - 'dlaczego?', "szesz bo to co" - ~'i co z tego?'
 
|-
 
|-
||<del>niniejsze</del>|| || || || || || ||="niniejszy coś"
+
||dzięki|| || || ||благодаря|| || ||'dzięki (komuś, czemuś)', ~="naszczęście bo"
 
|-
 
|-
||nine <del>nin</del>|| || || || || || ||="nin coś"
+
||zwiny, zwin <del>przez</del>|| || || || || || ||'przez (kogoś, coś), z (czyjejś) winy', ~="niestety bo"
 
|-
 
|-
||tune <del>tun</del>|| || || || || || ||="tun coś", (?) 'tym razem' ('teraz') to "w tune" (por. "uj")
+
||mimo||obwohl||malgraux|| ||несмотряна||though|| ||
 
|-
 
|-
||następujące, nace, <del>nce</del>, naste, poniższe, <del>ższe</del>|| || || || || || ||="następujący coś"
+
||bojaknie, bon|| || || || || || ||tryb rozkazujący z uzasadnieniem, np. "siesz bo jor wter zacz szalon bon jor torn gryź tor od tune idź" - 'Zaczynam szaleć, więc wyjdź, bo jak nie, to cię pogryzę.'
 
|-
 
|-
||powyższe, wyższe, ższe, sze|| || || || || || ||="powyższy coś"
+
||zanimby|| || || || || || ||zanim stałoby się coś, np. "szesz zanimby ten ta Karol że je Marek ten acz kradź mów śnor Marek oj śnor Karol dok zacz bez żyj" - 'Marek zabił Karola, zanim Karol powiedział, że Marek jest złodziejem.'
 
|-
 
|-
||tu||hier|| || ||тут||here|| ||="gdzie tujter"
+
||nawetjeśli, nśli, nli|| || || || || || ||~="śli nawt"~="śli ... twan" (czyli 'jeśli nawet' ~= 'nawet jeśli') (?); "nli A B" - 'nie wiem, czy A, wiem że B, chociaż wydawałoby się, że gdyby A to nie B'
 
|-
 
|-
||teraz, ter||jetzt|| || ||сейчас||now|| ||="gdy tujter"
+
||nawetgdyby, ngdyb, ndyb, nyb|| || || || || || ||~="śli nawt"~="śli ... twan" (czyli 'nawet gdyby' ~= 'gdyby nawet') (?); "nyb A B" - 'nie A; B; wydawałoby się, że gdyby A, to nie B; ale gdyby A, to też B'
 
|-
 
|-
||ongi, ong|| || || ||раньше|| || ||="pon ter"
+
|||| || || || || || ||np. "szesz ta Karol tę Marjan aż może nor oj nor zacz bez żyj bez nadr lubk" - 'Karol nienawidzi Marjana tak, że aż może go zabić', por. "żdo"
 
|-
 
|-
||potem, pot|| || || ||потом|| || ||="po ter"
+
!colspan=8|funkcje 3-argumentowe
 
|-
 
|-
||tujteraz, tujter|| || || ||здейчас|| || ||
+
||kappa||kappa||kapo|| ||каппа||kappa||kappa||zamiana rządu: "szesz ta zupa kappa bę ba gotuj" - 'zupa jest gotowana' - niewymijająca odpowiedź na "szesz ta zupa co", normalnie "szesz tę zupa gotuj"; "czy w ja kappa ba w ! przyjaciel"="czy jor przyjaciel" - 'Czy mam przyjaciela?'
 
|-
 
|-
||<del>tam</del>||<del>dort</del>|| || ||<del>там</del>||<del>there</del>|| ||-> "gdzie to", por. 1-argumentowe "tam"
+
||wzappa|| || || || || || ||rodzaj strony zwrotnej, oznacza, że dwa argumenty są zamieniane, "wzappa A B C"~="i C kappa A B C", np. "szesz fik ta piesk tę kotk wzappa ba bę tmu myszk daj" - 'Pies i kot dają siebie nawzajem myszy.', "szesz fik ta piesk tmu kotk wzappa ba bmu tę myszk daj" - 'Pies i kot dają sobie nawzajem mysz.', "szesz fik tę piesk tmu kotk wzappa bę bmu ta myszk daj" - 'Mysz daje psu i kotu siebie nawzajem.', por. "wzaj", "wzajem"
 
|-
 
|-
||oto, ot|| || || || || || ||="oten coś"
+
||nlel|| || || || || || ||np. "nlel 2 metr przeden ! piesk" - 'dwa metry za psem' (miejsce, rzeczownik jak "na domk"), por. "nle", "nlelt", "pona"
 
|-
 
|-
||ojto, ojt|| || || || || || ||="jont coś"
+
||nlet|| || || || || || ||="nle tle"
 
|-
 
|-
||wszystko, wsio||alles|| || ||всё|| || ||~="każd coś" (?)
+
||jakżeż, kżeż|| || || || || || ||z liczebnikiem tworzy pytania itp. do mowy zależnej, "kżeż 1 . cor !"="czor", "kżeż 1 . corj !"="czorj", "kżeż 1 . kiż !"="kiż", "kżeż 1 . ten !"="tenż", wyspecjalizowana forma "żeż", por. "jakż"
 
|-
 
|-
||nic||nichts|| || ||ничто||nothing|| ||="żad coś"
+
||iliże|| || || || || || ||="eże ... ili !", uogólnienie "iliż"
 
|-
 
|-
||plusnic, pnic||plusnichts, pnichts|| || ||плюсничто, пничто||plusnothing, pnothing|| ||="pżad coś", np. "o pnic mów" - 'mówić o niczym'
+
||ŭoŭ|| || || || || || ||abstrakcyjne znaczenie przyimków, tworzy "poŭ", "dŭop", "poŭd", "przeŭ", por. "gidź"
 
|-
 
|-
||cóż|| || || || || || ||zastępuje "co" w mowie zależnej, np. "prawdą der on że den cóż der ty żre pyta" - 'on pyta, co jesz', zob. "czor", "cóżeż", "żeż"
+
!colspan=8|funkcje 4-argumentowe
 
|-
 
|-
||któż|| || || || || || ||zastępuje "kto" w mowie zależnej
+
||nlelt|| || || || || || ||="nlel tle"
 
|-
 
|-
||toż|| || || || || || ||zastępuje "to" w mowie zależnej, oznacza że ten, o kim się mówi, wiedział, o czym mówi, ale mówiący niekoniecznie
+
!colspan=8|funkcje wieloargumentowe
 
|-
 
|-
||całość, cłość|| || || || || || ||'100%', o ileś razy, np. "nlet / 3 . 1. cłość dziej wysok" ("nle / 3 . cłość dziej wysok"?)-'wyższy o jedną trzecią'
+
||oraz, or|| || || || || || ||'i' do "uf", ~="i i ...", np. "szersz w Polska or Warszawa Łódź Kraków Poznań Gdańsk Szczecin uf"
 
|-
 
|-
||kroć|| || || || || || ||ileś razy, np. "nle 2 kroć dziej bez wysok" - 'dwa razy niższy'
+
||olub, ol|| || || || || || ||'lub' do "uf", ~="lub lub ..."
 
|-
 
|-
||prawda|| || || || || || ||'prawda', obok <del>"fałsz"</del> <ins>"bez prawda" (czyli matematyczne przeczenie to "bez", ale czy inne spójniki nie głupieją)</ins> wynik "szesz" i tego, co ma "szesz" wbudowane, ale "czy szesz żad pies", czyli "czy bez prawda"
+
||olbo, olb|| || || || || || ||'albo' do "uf", dokładnie jedno z wielu, por. "albo"
 
|-
 
|-
||jest||ist|| || ||есть||are||aru||np. "jor tę gamoń jest" - 'bycie przeze mnie gamoniem', "ta ten piłka tgo Karol jest" - 'należenie piłki do Karola', "jes ... li" jest bardziej uporządkowane, ale to jest krótsze (rekcja zostaje bez zmian poza tym, że "ta" przechodzi w "tę", a "tę" nie da się wyrazić - wymaga "jes ... li")
+
||obądź, obź, <del>ob,</del> ądź|| || || || || || ||'bądź' do "uf", najwyżej jedno z wielu, por. "bądź"
 
|-
 
|-
||wycofaj <del>? !!coś#</del>|| || || || || || ||materiał do budowy czegoś jak "!!#", ale jak właściwie działa? jakiś czasownik?
+
||ośli, oś|| || || || || || ||'jeśli' w łańcuchu do "uf", czyli łańcuch niemalejącej prawdziwości FFF...PPP..., por. "śli"
 +
|-
 +
||oli|| || || || || || ||'czy' do "uf", ~="ili ili ...", np. "siersz tor tę oli ryż kasz in ziem uf chce" - 'Chcesz ryż, kaszę, czy ziemniaki?' ("oli" jest ustalone, ale czy reszta zdania naprawdę tak: "tę ... chce" (p. "chce"); "ryż", "kasz" i "in ziem" (w sumie ryż to też kasza); "siersz" (chyba tak - chcesz teraz (r, "wter"), a że masz dostać za chwilę to właśnie "ten" (si))?), "siersz tor tę oli ryż ciz proso kasz ciz gryka kasz batat in ziem uf chce" - 'Chcesz ryż, kaszę jaglaną, kaszę gryczaną, bataty czy ziemniaki?'
 
|-
 
|-
||li|| || || || || || ||tworzy argument dla niektórych funkcji
+
||potraktuj, ktuj|| || || || || || ||podstawienie wykomentowanych funkcji do zmiennej (aż do "uf"), kolejność funkcji bez zmian, np. "szesz jor niż ty duż"="szesz ktuj duż jor ! niż ty ! uf"<del>, por. "potr"</del> <ins>(przeoczone, co to miało być?)</ins>
 
|-
 
|-
||uf|| || || || || || ||ostatni argument dla paru funkcji wieloargumentowych
+
||potrajukt, jutk|| || || || || || ||podstawienie wykomentowanych funkcji do zmiennej (aż do "uf"), bliskie zostaje bliskie, np. "szesz jor niż ty duż"="szesz jukt duż niż ty ! jor ! uf"
 
|-
 
|-
||luf|| || || || || || ||(a 'lufa'?) tworzy liczby, np. "h. luf"="1 0 0 .", "1 2 h. luf"="1 2 1 0 0 ."?"1 2 0 0 ."
+
||kaba|| || || || || || ||przed "uf" podajemy przypadki/przyimki (w formie typu "ba", "w na !"), pod które podstawiamy argumenty następujące po kolejnym, np. "szesz ta poŭ pollok " kaba ba bę uf goń ' jacz poŭ pollok " ta ... tę ... goń ' znacz" ("kaba ba bę uf goń piesk myszk" ma 6=2 ''n''+2 (''n'' - liczba parametrów przed "uf") parametrów i znaczy to samo, co "ta piesk tę myszk goń")
 
|-
 
|-
||!||!||!||!||!||!||!||argument, który zmienia funkcję w niefunkcję, prawie jak "ǂ 1 .", ale jest inteligentniejsze i (np. ?) "na !" itp. zatrzymuje "w" itp. ("w na !" to niefunkcja), "ber"="der !", "ben"="den !", "bem"="dem !"... przy czym czasem można podstawić argumenty funkcji jako, kolejno, "ta", "tę", "tmu", "zamian", np. "szesz ta piesk ga piesk"~="szesz ta piesk tę ga piesk ta !", "dżdży śnieg"~="ta śnieg dżdży !", a "pies dom"~="ta dom pies !" (ale co na przykład z "oj !"?)
+
||loż|| || || || || || ||do "uf", zainspirowane lożbanem, podstawia pierwsze argumenty do ostatniego przed "uf" jako "ta", "tę", "tmu", "zamian", np. "loż piesk kotk myszk daj"="ta piesk tmu kotk myszk daj", można łączyć z pominięciem szesz, żeby upodobnić się do lożbanu, "pragma# szesz loż" pozwala też pomijać samo "loż"
 
|-
 
|-
!colspan=8|operatory łamiące zasady składni
+
||lożf, lofsz|| || || || || || ||do drugiego "uf", zainspirowane lożbanem, podstawia pozostałe argumenty do ostatniego przed pierwszym "uf" jako "ta", "tę", "tmu", "zamian", np. "lofsz piesk daj uf myszk kotk uf"="ta piesk tmu kotk tę myszk daj", można łączyć z pominięciem szesz, żeby upodobnić się do lożbanu, (?) a co, jeśli uf jest pierwszym argumentem - może da się wykorzystać
 
|-
 
|-
||", MIN||", MIN||", MIN||", MIN||", МИН||", MIN||", MIN||początek cudzysłowu
+
||lo|| || || || || || ||do "uf", zainspirowane lożbanem, użycie wygląda jak dla jego '<nowiki/>''lo''<nowiki/>' ("szesz tnor użyj jak ów poŭ lożban " lo ' wyg widź") ale jest prawołączne, zastępuje wiele "ów" (od początkowych argumentów przyłożonych do ostatniego przed "uf"), np. "lo ny krew ga piesk piesk uf"="ów ny krew ów ga piesk piesk"~'czerwonościowy szczekaniowy pies', czyli może "kia ny krew kia ga pies pies"-'czerwony szczekający pies' (ale co to za czerwone psy)
 
|-
 
|-
||', NIM||', NIM||', NIM||', NIM||', НИМ||', NIM||', NIM||koniec cudzysłowu ("NI" wykomentowuje, kiedy jest to potrzebne)
+
||loke|| || || || || || ||do "uf", zainspirowane lożbanem, lewołączność nawet bardziej się z nim zgadza, użycie daje wynik zastępuje wiele "ów" (od początkowych argumentów przyłożonych do kolejno siebie), np. "loke ny krew ga piesk piesk uf"="ów ów ny krew ga piesk piesk"~'czerwonościowo szczekaniowy pies' (cokolwiek to znaczy, może pies, którego szczekanie maluje w wyniku dziwnego zjawiska na czerwono)
 
|-
 
|-
||..., KROP||..., ?||..., ?||..., ?||..., ?||..., ?||..., ?||tworzy argument dla niektórych funkcji, np. "szesz ta " hacz ' jacz " kia ... coś ' znaczy", "szesz ta " em ' jacz " jes je ... li ' znaczy" (<del>ale czy to jasne, kiedy działanie się zaczyna i kończy?</del> <ins>- chyba tak</ins>, jakieś "lambda"???), mówimy o tym jako "" NI ... '" ("MIN NIKROP NIM")? (<del>a może jednak to działa jak <code>"%s"</code> w <code>printf</code> w odróżnieniu od <code>"\n"</code>?</del> <ins>- raczej w składni działa zawsze, nawet kiedy nie może się przydać</ins>)
+
||meks|| || || || || || ||do "uf", zainspirowane lożbanem, chyba coś w stylu "meks 2 + 2 uf", ale jak to działa?
 
|-
 
|-
||KROPA|| || || || || || ||przyjmuje argument - liczbę, która wskazuje, który argument zastępuje, np. "" je pżad si tamr KROPA 1 . KROPA 2 . KROPA 2 .'" oznacza to, co '"je pżad si tamr A B B"' (ale czy nie za dużo argumentów wymaga "NI"? Czy ""KROP NI a'", czyli '"KROP a"' nie jest zbyt pokrętne?; jak to łączyć ze zwykłym "..."?)
+
|||| || || || || || ||="eże 1 ."
 
|-
 
|-
||KROPAP|| || || || || || ||? przyjmuje 2 argumenty - liczbę, która wskazuje, który argument zastępuje, i przypadek, do użycia w językach takich jak polski, np. "szesz ta poŭ ski Polska " pies KROPAP 1 . dopełniacz ' jacz poŭ pollok " tgo ... piesk ' znacz"
+
||eże|| || || || || || ||przyjmuje stopień mowy zależnej, następnie zaimek wskazujący i tyle argumentów, ile ma oryginał, uogólnienie "eż" i "iliże", można (zawsze?) użyć w miejsce "kżeż" i "żeż"
 
|-
 
|-
||!!#||!!#||!!#||!!#||!!#||!!#||!!#||wycofanie, odwołanie wypowiedzi, niedopracowane, mówimy o tym jako "" !!NI# '" ("MIN !!NI# NIM"), ewentualnie "" NI!NI!NI# '" ("MIN NI!NI!NI# NIM"), por. "wycofaj"
+
!colspan=8|spójniki, zdania
 
|-
 
|-
||meta#|| || || || || || ||otwiera wtrącenie do "atem#", pozwala coś zredefiniować, przestawić słowa, w środku raczej całe zdanie, mówimy o tym jako "" meta NI # atem NI # '", np. "meta# siesz w naste i ta " HM NI # ' że jor że ta w przed si " HM NI # ' lub raz słowo mno słowo ɣwoś dob wątpi oznacza ta " ILI NI # ' że jor że iliż w przed to słowo w po to słowo dziej ɣwoś dob nie wie atem# sieś " pokój ILI# pokójk HM# '" ('W następującym: "HM#" oznacza, że wątpię, że słowo lub słowa przed tym "HM#" są dobrocosiowe, a "ILI#" oznacza, że nie wiem, czy słowo przed tym, czy po tym jest lepsze. "pokój ILI# pokójk HM#" ("pokój ? pokójk ?")')
+
||ale||aber||sed|| ||но||but|| ||'ale, lecz'
 
|-
 
|-
||atem#|| || || || || || ||zamyka "meta#"
+
||lecz||sondern||seds|| || || || ||'lecz, ale, tylko'
 
|-
 
|-
||pragma#|| || || || || || ||następne słowa coś określają, nie muszą trzymać się składni, zobacz odpowiednią sekcję, lepiej sprzątać (np. "pragma# lofsz 1 .", "pragma# szesz sieś") albo użyć "pragma# kasuj", zob. "opowiembajkę" z rodziną
+
||itak|| || || || || || ||(?) czym to się różni od "ale"?
|}
 
 
 
Przyimki można odwrócić (pollok "deren", espelok "oen" ~ polski 'który'). "der !" skraca się do "ber". Ogólnie w różnych wariantach polloku:
 
{| border
 
||der, ta||deren, taen, kia||ber, ba
 
 
|-
 
|-
||den, ||denen, tęen, kę||ben, bę
+
||analogicznie, analog, kanalok|| || || || || || ||też funkcja "też"
 
|-
 
|-
||dem, temu, tmu||demen, temuen, tmuen, kiemu, kmu||bem, bemu, bmu
+
||<del>więc</del>|| ||<del>do</del>|| || || || ||
 
|-
 
|-
||des, tego, tgo||desen, tegoen, tgoen, kiego, kgo, chgo||bes, bego, bgo
+
||<del>bo</del>||<del>weil</del>||<del>cxar</del>||<del>an</del>|| ||<del>because</del>|| ||
 
|-
 
|-
||<del>derm, tema, tma</del>||<del>dermen, temaen, tmeen, kiema, kma</del>||<del>berm, bema, bma</del>
+
!colspan=8|dodatkowe słówka, zdania
|}
 
 
 
Zdania pytające można sprowadzić do rozkazujących, a rozkazujące do oznajmujących.
 
 
 
Czasy opisowo: "w ongi" "w teraz", "w potem" (z rozmaitymi skrótami).
 
 
 
Istnieją też skróty matematyczne, np.
 
* cyfry ("jeden" ("len"), "dwa", "trzy", "cztery" ("czter"), "pięć", "sześć", "siedem" ("siedm", "siem"), "osiem" ("ośm"), "dziewięć" ("dźwięć"), "zero" ("zer") <del>''a może to jednak całe liczby, a nie funkcje''</del>
 
* kropka ("c-ip", liczba zero i podstawa dla innych liczb), przecinek ("koma", przecinek dziesiętny), lewy nawias ("wokresie", "wokres", "wokr", znak okresu)
 
* + ("dodać"?), - ("odjąć"?), * ("pomnożyć"?), / ("podzielić"?)
 
Można też budować liczby na rzeczowniku, zamiast na "c-ip" ("2 3 piesk" - 'dwadzieścia trzy psy', "2 , ( 3 tort" - '2 i jedna trzecia tortu', "0 czło" - 'zero człowieków' (ale czym to się różni od "żad czło"?))
 
 
 
"piko" ("p."), "nano" ("n."), "mikro" ("mm.", "µ"), "mili" ("m."), "centy" ("cent", "c."), "decy" ("d."), "deka" ("da."), "hekto" ("h."), "kilo" ("k."), "mega" ("M."), "giga" ("G."), "tera" (T.") to funkcje, na rzeczowniku tworzą liczby.
 
* "da. ." to dziesięć zer, "da. luf" to dziesięć
 
 
 
===pragma#===
 
 
 
{| border
 
!|pollok||deulok||espelok||quenlok||руслок||englok||niholok||opis
 
 
|-
 
|-
||lożf, lofsz|| || || || || || ||potem następuje liczba, która określa, ile argumentów uważa się za puste, jeśli nie ma ich przed "lofsz" (domyślnie 1, jak w lożbanie), np. "lofsz kup uf piesk uf"="pragma# lofsz 1 . lofsz kup uf piesk uf"="tę piesk kup", "pragma# lofsz . lofsz kup uf piesk uf pragma# lofsz 1 ."="ta piesk kup", "pragma# lofsz 2 . lofsz kup uf piesk uf lofsz piesk kup uf kotk uf"="tmu piesk kup ta piesk tmu kotk kup" (ale nieposprzątane, czyli z dokładnością do tego, że nie jest posprzątane)
+
||proszę||bitte||bonvolu|| ||пожалуйста||please|| ||~="szesz nin jor torn proś"
 
|-
 
|-
||prawdą, esz, szesz|| || || || || || ||decyduje, jak należy rozumieć rzeczownik w stanie wolnym; potem następuje "szesz", "siesz", "sieś" albo "błąd" (oznacza, że rzeczowniki w stanie wolnym są niedopuszczalne); domyślne "sieś"; np. "piesk"="sieś piesk", "pragma# szesz szesz piesk"="szesz piesk" (ale nieposprzątane)
+
||dziękuję||danke||dankon|| ||спасибо||thankyou, thanks|| ||~="szesz nin jor torn dziękuj"
 
|-
 
|-
||loż|| || || || || || ||"pragma# loż loż" powoduje, że rzeczowniki w stanie wolnym są sklejane "loż" aż do uf (np. "pragma# loż loż ja ty widź uf ty ja słysz uf"="loż ja ty widź uf loż ty ja słysz uf"="siesz loż ja ty widź uf siesz loż ty ja słysz uf"="siesz ta ja tę ty widź siesz ta ty tę ja słysz" (coś w stylu 'Widzę cię. Słyszysz mnie.'; ale nieposprzątane)), "pragma# loż szesz" przywraca domyślne zachowanie
+
||przepraszam||entschuldige||pardonon|| ||извени|| || ||~="szesz nin jor torn przeproś"
 
|-
 
|-
||kasuj|| || || || || || ||przywraca tryb domyślny wszystkiego, również opowiadania bajki i "meta#", zawsze działa
+
||witam|| ||saluton|| || || || ||~="szesz nin jor torn wita"
 
|-
 
|-
||kas|| || || || || || ||jak "kasuj" z wyjątkami (np. określonymi w "meta#": "opowiembajkę ... pragma# loz loż pragma# szesz siesz ... meta# szesz żad ten ta przyszły " pragma NI # kas ' tę ów " opowiembajkę ' stan kasuj atem# pragma# kas opowiadambajkę ... opowiedziałembajkę" - Opowiadam bajkę, ustawiam skomplikowany tryb, kasują go ale nie opowiadanie bajki, przypominam, że wciąż opowiadam bajkę, a po jakimś czasie kończę. - z tym, że łatwiej wszystko skasować i wrócić do opowiadanie bajki: "opowiembajkę ... pragma# loz loż pragma# szesz siesz ... pragma# kasuj opowiembajkę ... opowiedziałembajkę")
+
||żegnam|| ||adiaux|| || || || ||~="szesz nin jor torn żegna"
|}
 
 
 
==Słownictwo==
 
 
 
{| border
 
|colspan=6|coś (dowolny byt (czy coś takiego - "fik coś"))
 
 
|-
 
|-
|| ||<del>roślina</del> in coś||<del>zwierz</del> ak coś||ludź||anioł||Bóg
+
||ożeż <del>ożto</del>|| || || || || || ||niezadowolenie, ="oż to"="szesz oże to"="szesz ożto" - 'ożeż'='niech to gęś kopnie', czyli skraca o tyle, o ile oszczędzamy na oddzielaniu słów
 
|-
 
|-
|colspan=2|
+
||dzymto, dzmto|| || || || || || ||="dzym to"
|colspan=4|ktoś
 
 
|-
 
|-
|colspan=3|
+
||hm|| || || || || || ||zastanawianie się<del>, ~="siesz co"="szesz ten co" (?)</del>
|colspan=3|ktodź
 
|}
 
 
 
Trzecia osoba nie jest do końca dobrze określona, w sumie można używać "ten ludź" w roli "on", "ona".
 
 
 
Smaki: ny cukier (ny cuk), ny sól, ny kwas, <del>gorzki</del> <ins>ny piołun (ny pioł)</ins>
 
 
 
Ruch: kroczy (krocz) (biegnie (bieg), maszeruje (maszeruj, marsz)), jedzie (jedź), płynie (płyń), leci (leć), pełznie (pełzń, pełź, pełza, pełz), <del>ywo woda płynie</del> ywy woda idzie (ɣwy wod idź; ''płynie jak woda, niem. fließen; rzadko potrzebne doprecyzowanie, zwykle wystarczy kontekst: "ta wod idź"; też np. o prądzie elektrycznym''), niesie (nieś; ''"szesz jor oj ta zon ja ręka pszo się nieś" - przesuwam rękę''), ślizga (ślizg; ''"ny ślizg" - śliski'')...
 
: ogólnie: idzie (idź)
 
: rekcja: ta od do przez pszo pszon (?)
 
 
 
{| border
 
! słowo !! rekcja !! uwagi
 
 
|-
 
|-
||część||ta ? (zon)||a może "hnacz zon (coś)"
+
||aha|| || || || || || ||'aha', 'przyjąłem', jakby ściślejsze niż "szesz to"
 
|-
 
|-
||czas||||jako abstrakcja, bywa też "kiedy coś" (jako 'pora'); co do 'raz', por. "tle"
+
||eh|| || || || || || ||(rezygnacja)
 
|-
 
|-
||sekunda, sekund||
+
||ojej|| || || || || || ||(coś jakby zmartwienie)
 
|-
 
|-
||minuta, minut||
+
||ehe|| || || || || || ||~="aha ożeż"
 
|-
 
|-
||godzina, godzin||
+
||oho|| || || || || || ||(przewidywane zdarzenie się wydarzyło)
 
|-
 
|-
||doba||
+
||o-o|| || || || || || ||(przewidywanie kłopotów)
 
|-
 
|-
||dzień||||"szesz je ta doba część je zo doba coś je zo doba gdy coś to" a może jednak nie
+
||ooo|| || || || || || ||(stwierdzenie kłopotów)
 
|-
 
|-
||noc||||="bez dzień"
+
||niekręć|| || || || || || ||~ 'nie udawaj, że nie rozumiesz', 'interpretuj normalnie moje słowa' (ale z "szesz", "siesz", "sieś" oraz "ten", "wyś" itp. można określić, kiedy zdanie znaczy tyle, ile każe logika, kiedy mniej, a kiedy coś trochę innego - chociaż "niekręć" i tak wydaje się przydawać)
 
|-
 
|-
||tydzień||
+
||opowiembajkę|| || || || || || ||żeby nie kłamać, zapowiada, że następne zdania nie będą prawdziwe, zob. "opowiadabajkę", "pragma#"
 
|-
 
|-
||miesiąc, msiąc||
+
||opowiadambajkę|| || || || || || ||przypomina, że opowiadam bajkę
 
|-
 
|-
||rok||
+
||opowiedziałembajkę|| || || || || || ||po opowiedzeniu bajki
 
|-
 
|-
||wiosna, wios||
+
!colspan=8|zaimki
 
|-
 
|-
||lato, lat||
+
||to||das|| || ||это||it|| ||~="ten coś" ~="tonr 1 .", zob. "dor"
 
|-
 
|-
||jesień, jeśń, <del>jsień</del>||
+
||on|| ||li|| ||он||he||kare||="ten er ludź", czyli czasem 'oni (tylko mężczyźni)' (?), zob. "nor"
 
|-
 
|-
||zima, zim||
+
||ona, an|| ||sxi|| ||она, ан||she||kanojo||="ten ka ludź", czyli czasem 'one' (?), zob. "hor"
 
|-
 
|-
||przestrzeń, peń||||jako abstrakcja, bywa też "gdzie coś" i "przestwór"
+
||<del>tuto</del> totu|| || || || || || ||<del>~="tuten coś"?</del> ~="tentu coś" (?)
 
|-
 
|-
||przestwór, przestw||||bardziej konkretne znaczenie polskiego 'przestrzeń', jak w 'potrzebuję przestrzeni'
+
||totam|| || || || || || ||~="tentam coś" (?)
 
|-
 
|-
||droga||od do przez
+
||ontam|| || || || || || ||~="tentam er ludź" (?)
 
|-
 
|-
||tunel||od do przez
+
||antam|| || || || || || ||~="tentam ka ludź" (?)
 
|-
 
|-
||<del>niebo, nieb</del> niebiosa, niebios||||'niebo jako stan wiecznej szczęśliwości'
+
||tamto|| || || ||то|| || ||="tam to", ~="tamten coś" ~="tonr 2 ."
 
|-
 
|-
||piekło||
+
||tamon|| || || || || || ||="tam on", ~="tamten er ludź"
 
|-
 
|-
||czyściec||
+
||tamona, taman|| || || || || || ||="tam an", ~="tamten ka ludź"
 
|-
 
|-
||anioł||||"kia święt anioł" lub "diabeł"
+
||siamto|| || || || || || ||="siam to", ~="siamten coś" ~="tonr 3 ."
 
|-
 
|-
||diabeł||
+
||siamon|| || || || || || ||="siam on", ~="siamten er ludź"
 
|-
 
|-
||święty, święt||ta||"lacz święty" to 'święty (człowiek)'
+
||siamona, siaman|| || || || || || ||="siam an", ~="siamten ka ludź"
 
|-
 
|-
||ciało, ciał||(zon)
+
||owamto, wamto|| || || || || || ||="wam to", ~="wamten coś" ~="tonr 4 ."
 
|-
 
|-
||dusza, dusz||(zon)
+
||owamon, wamon|| || || || || || ||="wam on", ~="wamten er ludź"
 
|-
 
|-
||maszyna, maszyn, mszyn, machina, machin, mchin||
+
||owamona, waman|| || || || || || ||="wam an", ~="wamten ka ludź"
 
|-
 
|-
||człowiek, czło||
+
||onamto, namto|| || || || || || ||="nam to", ~="namten coś" ~="tonr 5 ."
 
|-
 
|-
||gamoń, gmoń||||"szesz ja każd gmoń ludź"
+
||onamon, namon|| || || || || || ||="nam on", ~="namten er ludź"
 
|-
 
|-
||król||ta
+
||onamona, naman|| || || || || || ||="nam an", ~="namten ka ludź"
 
|-
 
|-
||<del>książę</del> pa król||ta
+
||tak||ja||jes|| ||да||yes||hai||~'tak' (odpowiedź), <del>może "szesz to", może</del> zaimek oznaczający brak przeczenia ("czy tor nie gotuj" - "szesz tak" - 'Nie gotujesz?' - 'Gotuję.')
 
|-
 
|-
||<del>cesarz</del> nadr król||ta
+
||niet||nein||net|| ||нет||no|| ||~'nie' (odpowiedź), <del>może "szesz nie to", może</del> ~="nie tak" (ale jakby są różnice, np. czasem "żad" albo "nie" jest w środku), por. "nie"
 
|-
 
|-
||<del>pies</del> pies dom, piesk||
+
||tamtak|| || || || || || ||="tam tak"="nrak 2 ."
 
|-
 
|-
||<del>kot</del> <del>ak drap</del> kot dom, kotk||
+
||tamniet|| || || || || || ||="tam niet"="rniet 2 ."
 
|-
 
|-
||<del>gryzoń</del> <del>ak gryź</del> mysz coś||
+
||siamtak|| || || || || || ||="siam tak"="nrak 3 ."
 
|-
 
|-
||<del>mysz</del> myszk||
+
||siamniet|| || || || || || ||="siam niet"="rniet 3 ."
 
|-
 
|-
||chomik, chomk ? chom||||czy "chomk"="chom coś"
+
||owamtak, wamtak|| || || || || || ||="wam tak"="nrak 4 ."
 
|-
 
|-
||szczur, <del>wlk mysz</del> wlk myszk||
+
||owamniet, wamniet|| || || || || || ||="wam niet"="rniet 4 ."
 
|-
 
|-
||kapibara, kapibar ? mysz duż ? mysz bar duż ? mysz naj duż ?||
+
||onamtak, namtak|| || || || || || ||="nam tak"="nrak 5 ."
 
|-
 
|-
||owca, <del>owc,</del> ak wełna, ak wełn||
+
||onamniet, namniet|| || || || || || ||="nam niet"="rniet 5 ."
 
|-
 
|-
||<del>lis</del> lis coś||||'lis'
+
||ja||ich||mi||inyë||я||me||watashi||zob. "jor"
 
|-
 
|-
||<del>ɣwyn lis lis</del> lisk, lis ny lisk||||'lis rudy'
+
||ty||du||ci||lye||ты||thou||anata||zob. "tor"
 
|-
 
|-
||wiewiórka, wiewiór ? mysz drzew ? mysz drzewk||
+
||my||wir||ni||lve||мы||we||watashitachi?||ekskluzyw, (?)"każd nas" oznacza naprawdę 'każdego z nas', a "my" oznacza grupę, zob. "mor"
 
|-
 
|-
||niedźwiedź, dźwiedź, <del>miś,</del> ak miód||||<del>podobno je miód, pszczoła bardziej pasuje do miodu</del> <ins>ale pszczoła to owad</ins>; "miś" może się do czegoś przydać
+
||mwy||wihir||nvi||lme||мвы||wye||wareware?||inkluzyw, (?)"każd nwas" oznacza naprawdę 'każdego z „nwas”', a "mwy" oznacza grupę, zob. "mwor"
 
|-
 
|-
||pszczoła, pczoł, <del>ak miód,</del> wŭad miód||||robi miód, por. "ak wełn"
+
||wy||ihr||ni||le||вы||ye||anatatachi?||(?)"każd was" oznacza naprawdę 'każdego z was', a "wy" oznacza grupę, zob. "wor"
 
|-
 
|-
||nietoperz, toperz, toprz||
+
||nas||uns||nin|| ||нас||us|| ||~='jeden (niektórzy) z nas' (ekskluzyw)
 
|-
 
|-
||ryje, ryj||ta ...||
+
||nwas||unch||nvin|| ||нвас||wyou|| ||~='jeden (niektórzy) z nas' (inkluzyw)
 
|-
 
|-
||<del>ryjek, ryj</del> krak ryj||||
+
||was||euch||vin|| ||вас||you|| ||~='jeden (niektórzy) z was'
 
|-
 
|-
||ryjówka, ak ryj(?)||
+
||co||was||kio|| ||что||what||nan||np. "szesz tę co ta ty żre" - 'co jesz?', zob. "cor"
 
|-
 
|-
||krowa, krow, ak mleko, ak mlek||
+
||kto||wer|| || ||кто||who|| ||=<del>"je ludź co" ?</del> "je ktodź co"
 
|-
 
|-
||<del>lew ? kot grzywa ? kot włos ?</del> lewk, kot król(?), lew król||
+
||się||sich||si|| ||ся||self|| ||="sienr 1 ."="si coś"="sinr 1 . coś", ściśle ostatnia pełna konstrukcja, np. "ta coś oj do się idź" - 'powodowanie, że coś przemieszcza się do siebie (tego, co to powoduje)', zob. "sior" itp. (np. "ta coś siorm tę eń ubiera ubiera" - 'ubieranie na siebie ubrania')
 
|-
 
|-
||tygrys, tygr, kot pas(?), lew pas||
+
||wzajem|| || || || || || ||skrót od "wzaj się", por. "wzappa"
 
|-
 
|-
||gepard, kot szybk(?), lew szybk||
+
||cio|| || || || || || ||="cien coś", wspomniane ostatnio, coś między "to" a "się"
 
|-
 
|-
||lampart, kot pa król(?), lew pa król, pa lewk||
+
||takie, tkie|| || || || || || ||="tki coś", ale czy jest potrzebne?
 
|-
 
|-
||jaguar, jagŭar, kot Ameryka(?), lew Ameryka||
+
||otakie, tokie|| || || || || || ||="tok coś" (?)
 
|-
 
|-
||koń||
+
||ojtakie, tojkie|| || || || || || ||="tojk coś" (?)
 
|-
 
|-
||kucyk, kuc(?), mini koń, mni koń, kuc koń(?)||
+
||siakie, śkie|| || || || || || ||="śki coś" (?)
 
|-
 
|-
||kangur, gur||
+
||ciakie, ćkie|| || || || || || ||="ćki coś" (?)
 
|-
 
|-
||<del>walabia</del> mini kangur, mni gur, kuc gur(?)||
+
||<del>niniejsze</del>|| || || || || || ||="niniejszy coś"
 
|-
 
|-
||<del>żaba, żab</del> żaba coś, żab coś, żabk||||'płaz bezogoniasty'
+
||nine <del>nin</del>|| || || || || || ||="nin coś"
 
|-
 
|-
||ropucha, ropuch, ... żab jad||
+
||tune <del>tun</del>|| || || || || || ||="tun coś", (?) 'tym razem' ('teraz') to "w tune" (por. "uj")
 
|-
 
|-
||ptak, pta coś||
+
||następujące, nace, <del>nce</del>, naste, poniższe, <del>ższe</del>|| || || || || || ||="następujący coś"
 
|-
 
|-
||<del>ryba, ryb</del> ryba coś, ryb coś, rybk||
+
||powyższe, wyższe, ższe, sze|| || || || || || ||="powyższy coś"
 
|-
 
|-
||wąż||
+
||tu||hier|| || ||тут||here|| ||="gdzie tujter"
 
|-
 
|-
||<del>mors</del> morsk||
+
||teraz, ter||jetzt|| || ||сейчас||now|| ||="gdy tujter"
 
|-
 
|-
||<del>węgorz</del> <del>ɣwy wąż ryb</del> ryb wąż||
+
||ongi, ong|| || || ||раньше|| || ||="pon ter"
 
|-
 
|-
||<del>nosorożec</del> ak w na nos róg ? ak i nos róg||
+
||potem, pot|| || || ||потом|| || ||="po ter"
 
|-
 
|-
||<del>jednorożec</del> ak raz róg||
+
||tujteraz, tujter|| || || ||здейчас|| || ||
 
|-
 
|-
||drzewo, drzew ? drzewk||||czy "drzewk"="drzew coś"
+
||<del>tam</del>||<del>dort</del>|| || ||<del>там</del>||<del>there</del>|| ||-> "gdzie to", por. 1-argumentowe "tam"
 
|-
 
|-
||cukinia, cukiń<del>, cuk</del>||
+
||oto, ot|| || || || || || ||="oten coś"
 
|-
 
|-
||ogórek, <del>ogórk,</del> ogór||
+
||ojto, ojt|| || || || || || ||="jont coś"
 
|-
 
|-
||jabłko, japk||||czy "jap coś" - 'owoc'
+
||wszystko, wsio||alles|| || ||всё|| || ||~="każd coś" (?)
 
|-
 
|-
||chleb||||'pieczywo'
+
||nic||nichts|| || ||ничто||nothing|| ||="żad coś"
 
|-
 
|-
||chlebk||||'chleb'
+
||plusnic, pnic||plusnichts, pnichts|| || ||плюсничто, пничто||plusnothing, pnothing|| ||="pżad coś", np. "o pnic mów" - 'mówić o niczym'
 
|-
 
|-
||bułka, buł||
+
||cóż|| || || || || || ||zastępuje "co" w mowie zależnej, np. "szesz nor że tę cóż tor żre pyta" - 'on pyta, co jesz', zob. "czor", "cóżeż", "żeż"
 
|-
 
|-
||<del>rogal</del> ɣwo księżyc buł||
+
||któż|| || || || || || ||zastępuje "kto" w mowie zależnej
 
|-
 
|-
||mleko, mlek||ta ? (ów) ? (cod)
+
||toż|| || || || || || ||zastępuje "to" w mowie zależnej, oznacza że ten, o kim się mówi, wiedział, o czym mówi, ale mówiący niekoniecznie
 
|-
 
|-
||śmietana, śmietan, śtan||?||"ciz cod krow mlek" ? "ciz ta krow mlek" ? "ta krow śtan" ? "ów krow śtan" ? ...; a gatunki?
+
!colspan=8|zdaniopodobne funkcje 0-argumentowe - skróty
 
|-
 
|-
||ser||?||jak "śtan"
+
||ożeto, ożto|| || || || || || ||="oże to", np. "czy ożeto" ~ 'czy gęś ma to kopnąć' por. "ożeż"
 
|-
 
|-
||ɣwyn żółt ser||?||jak "śtan"
+
||dzmyto, dzmty <del>dzymto</del>|| || || || || || ||="dzmy to"
 
|-
 
|-
||ɣwyn śnieg ser||?||jak "śtan"
+
!colspan=8|specjalne słowa
 
|-
 
|-
||wino, won <del>win, wink, wno</del>||(ciz)||np. "ciz in won won", "ciz  śliw won", "ɣwyn krew won", "ɣwyn śnieg won"
+
||całość, cłość|| || || || || || ||'100%', o ileś razy, np. "nlet / 3 . 1. cłość dziej wysok" ("nle / 3 . cłość dziej wysok"?)-'wyższy o jedną trzecią'
 
|-
 
|-
||in wino, in won <del>winogrono, winogron, in win, ...</del>||
+
||kroć|| || || || || || ||ileś razy, np. "nle 2 kroć dziej bez wysok" - 'dwa razy niższy'
 
|-
 
|-
||<del>len</del> lnu||
+
||prawda|| || || || || || ||'prawda', obok <del>"fałsz"</del> <ins>"bez prawda" (czyli matematyczne przeczenie to "bez" (?, por. "ne", "nie", "bez", "żad"), ale czy inne spójniki nie głupieją)</ins> wynik "szesz" i tego, co ma "szesz" wbudowane, ale "czy szesz żad pies", czyli "czy bez prawda"
 
|-
 
|-
||kakao, kakaŭ||||'kakao (napój)'
+
||jest||ist|| || ||есть||are||aru||np. "jor tę gamoń jest" - 'bycie przeze mnie gamoniem', "tnor piłka tgo Karol jest" - 'należenie piłki do Karola', "jes ... li" jest bardziej uporządkowane, ale to jest krótsze (rekcja zostaje bez zmian poza tym, że "ta" przechodzi w "tę", a "tę" nie da się wyrazić - wymaga "jes ... li")
 
|-
 
|-
||ɣwy kakaŭ proszk||||'kakao (proszek)'
+
||wycofaj <del>? !!coś#</del>|| || || || || || ||materiał do budowy czegoś jak "!!#", ale jak właściwie działa? jakiś czasownik?
 
|-
 
|-
||in kakaŭ||||'kakaowiec'
+
||li|| || || || || || ||tworzy argument dla niektórych funkcji
 
|-
 
|-
||ogień, ogń||
+
||uf|| || || || || || ||ostatni argument dla paru funkcji wieloargumentowych
 
|-
 
|-
||woda, wod||
+
||luf|| || || || || || ||(a 'lufa'?) tworzy liczby, np. "h. luf"="1 0 0 .", "1 2 h. luf"="1 2 1 0 0 ."?"1 2 0 0 ."
 
|-
 
|-
||ziemia, ziem||
+
||!||!||!||!||!||!||!||argument, który zmienia funkcję w niefunkcję, prawie jak "ǂ 1 .", ale jest inteligentniejsze i (np. ?) "na !" itp. zatrzymuje "w" itp. ("w na !" to niefunkcja), "ber"="der !", "ben"="den !", "bem"="dem !"... przy czym czasem można podstawić argumenty funkcji jako, kolejno, "ta", "tę", "tmu", "zamian", np. "szesz ta piesk ga piesk"~="szesz ta piesk tę ga piesk ta !", "dżdży śnieg"~="ta śnieg dżdży !", a "pies dom"~="ta dom pies !" (ale co na przykład z "oj !"?)
 
|-
 
|-
||in ziemia, in ziem||||'ziemniak'
+
!colspan=8|operatory łamiące zasady składni
 
|-
 
|-
||prąd||||'prąd elektryczny'
+
||", MIN||", MIN||", MIN||", MIN||", МИН||", MIN||", MIN||początek cudzysłowu
 
|-
 
|-
||nurt||||'nurt, prąd (wody)'
+
||', NIM||', NIM||', NIM||', NIM||', НИМ||', NIM||', NIM||koniec cudzysłowu ("NI" wykomentowuje, kiedy jest to potrzebne)
 
|-
 
|-
||<del>rzecz</del> rzeczk||||'rzecz' (raczej w wąskim znaczeniu: materialna, sztuczna, nieduża)
+
||..., KROP||..., ?||..., ?||..., ?||..., ?||..., ?||..., ?||tworzy argument dla niektórych funkcji, np. "szesz ta " hacz ' jacz " kia ... coś ' znaczy", "szesz ta " em ' jacz " jes je ... li ' znaczy" (<del>ale czy to jasne, kiedy działanie się zaczyna i kończy?</del> <ins>- chyba tak</ins>, jakieś "lambda"???), mówimy o tym jako "" NI ... '" ("MIN NIKROP NIM")? (<del>a może jednak to działa jak <code>"%s"</code> w <code>printf</code> w odróżnieniu od <code>"\n"</code>?</del> <ins>- raczej w składni działa zawsze, nawet kiedy nie może się przydać</ins>)
 
|-
 
|-
||naczynie, naczyń||||'naczynie (kuchenne?)', co z "jca coś"
+
||KROPA|| || || || || || ||przyjmuje argument - liczbę, która wskazuje, który argument zastępuje, np. "" je pżad si tamr KROPA 1 . KROPA 2 . KROPA 2 .'" oznacza to, co '"je pżad si tamr A B B"' (ale czy nie za dużo argumentów wymaga "NI"? Czy ""KROP NI a'", czyli '"KROP a"' nie jest zbyt pokrętne?; jak to łączyć ze zwykłym "..."?)
 
|-
 
|-
||pomieszczenie, pomieszczeń, pomieszcz<del>, pom</del>||||co z "rnia coś"
+
||KROPAP|| || || || || || ||? przyjmuje 2 argumenty - liczbę, która wskazuje, który argument zastępuje, i przypadek, do użycia w językach takich jak polski, np. "szesz ta poŭ ski Polska " pies KROPAP 1 . dopełniacz ' jacz poŭ pollok " tgo ... piesk ' znacz"
 
|-
 
|-
||pokój ? pokójk ?||ta (a może "ja ta ... dom pokój"?)||'pokój (czyjś)'
+
||!!#||!!#||!!#||!!#||!!#||!!#||!!#||wycofanie, odwołanie wypowiedzi, niedopracowane, mówimy o tym jako "" !!NI# '" ("MIN !!NI# NIM"), ewentualnie "" NI!NI!NI# '" ("MIN NI!NI!NI# NIM"), por. "wycofaj"
 
|-
 
|-
||pokój ? bez wojna, bez wojn||?
+
||meta#|| || || || || || ||otwiera wtrącenie do "atem#", pozwala coś zredefiniować, przestawić słowa, w środku raczej całe zdanie, mówimy o tym jako "" meta NI # atem NI # '", np. "meta# siesz w naste i ta " HM NI # ' że jor że ta w przed si " HM NI # ' lub raz słowo mno słowo ɣwoś dob wątpi oznacza ta " ILI NI # ' że jor że iliż w przed to słowo w po to słowo dziej ɣwoś dob nie wie atem# sieś " pokój ILI# pokójk HM# '" ('W następującym: "HM#" oznacza, że wątpię, że słowo lub słowa przed tym "HM#" są dobrocosiowe, a "ILI#" oznacza, że nie wiem, czy słowo przed tym, czy po tym jest lepsze. "pokój ILI# pokójk HM#" ("pokój ? pokójk ?")')
 
|-
 
|-
||walczy, walcz||ta <del>tę</del> <ins>(przeciw)</ins> (zza) (ać) ?||ktoś przeciw komuś o coś (żeby np. ustalić, jakie jest) o coś (żeby to było); bywa "ać nie", a jak wyrazić walkę o coś, żeby to mieć; dotyczy też następnych
+
||atem#|| || || || || || ||zamyka "meta#"
 
|-
 
|-
||wojna, wojn||ta <del>tę</del> <ins>(przeciw)</ins> (zza) (ać) ?||? 'wojna, toczyć wojnę, walczyć na wojnie', por. "świeć"
+
||pragma#|| || || || || || ||następne słowa coś określają, nie muszą trzymać się składni, zobacz odpowiednią sekcję, lepiej sprzątać (np. "pragma# lofsz 1 .", "pragma# szesz sieś") albo użyć "pragma# kasuj", zob. "opowiembajkę" z rodziną
 
|-
 
|-
||kłótnia, kłócisię, kłóci, kłóć||ta <del>tę</del> <ins>(przeciw)</ins> (zza) (ać) ?
+
||na#|| || || || || || ||otwiera wtrącenie do "wias#", w środku raczej całe zdanie, pozwala coś dodać w środku zewnętrznego zdania
 
|-
 
|-
||bawi, baw||ta (tą)||'bawi się', bez wygranych i przegranych
+
||wias#|| || || || || || ||zamyka "na#"
 +
|}
 +
 
 +
Przyimki można odwrócić (pollok "deren", espelok "oen" ~ polski 'który'). "der !" skraca się do "ber". Ogólnie w różnych wariantach polloku:
 +
{| border
 +
||der, ta||deren, taen, kia||ber, ba
 
|-
 
|-
||muzyka, muzyk||ta (tą)||'gra, muzykuje', np. "tą pianino muzyk"-'gra na pianinie', "acz muzyk"-'muzyk'
+
||den, ||denen, tęen, kę||ben,
 
|-
 
|-
||gra||ta (przeciw) (tą)||"siesz wlu je gra coś" "siesz or je gra pasjans je gra ɣwy piłk gra je gra berek uf"
+
||dem, temu, tmu||demen, temuen, tmuen, kiemu, kmu||bem, bemu, bmu
 
|-
 
|-
||pasjans||ta||'gra w pasjansa'
+
||des, tego, tgo||desen, tegoen, tgoen, kiego, kgo, chgo||bes, bego, bgo
 
|-
 
|-
||brydż||ta (przeciw)||'gra w brydża'
+
||<del>derm, tema, tma</del>||<del>dermen, temaen, tmeen, kiema, kma</del>||<del>berm, bema, bma</del>
|-
+
|}
||karta, kart||||'karta do gry'
+
 
 +
Zdania pytające można sprowadzić do rozkazujących, a rozkazujące do oznajmujących.
 +
 
 +
Czasy opisowo: "w ongi" "w teraz", "w potem" (z rozmaitymi skrótami).
 +
 
 +
Istnieją też skróty matematyczne, np.
 +
* cyfry ("jeden" ("len"), "dwa", "trzy", "cztery" ("czter"), "pięć", "sześć", "siedem" ("siedm", "siem"), "osiem" ("ośm"), "dziewięć" ("dźwięć"), "zero" ("zer") <del>''a może to jednak całe liczby, a nie funkcje''</del>
 +
* kropka ("c-ip", liczba zero i podstawa dla innych liczb), przecinek ("koma", przecinek dziesiętny), lewy nawias ("wokresie", "wokres", "wokr", znak okresu)
 +
* + ("dodać"?), - ("odjąć"?), * ("pomnożyć"?), / ("podzielić"?)
 +
Można też budować liczby na rzeczowniku, zamiast na "c-ip" ("2 3 piesk" - 'dwadzieścia trzy psy', "2 , ( 3 tort" - '2 i jedna trzecia tortu', "0 czło" - 'zero człowieków' (ale czym to się różni od "żad czło"?))
 +
 
 +
"piko" ("p."), "nano" ("n."), "mikro" ("mm.", "µ"), "mili" ("m."), "centy" ("cent", "c."), "decy" ("d."), "deka" ("da."), "hekto" ("h."), "kilo" ("k."), "mega" ("M."), "giga" ("G."), "tera" (T.") to funkcje, na rzeczowniku tworzą liczby.
 +
* "da. ." to dziesięć zer, "da. luf" to dziesięć
 +
 
 +
===pragma#===
 +
 
 +
{| border
 +
!|pollok||deulok||espelok||quenlok||руслок||englok||niholok||opis
 
|-
 
|-
||szachy, szach||ta (przeciw)||'szachy (gra)'; co z 'szach', 'mat' i 'pat'
+
||lożf, lofsz|| || || || || || ||potem następuje liczba, która określa, ile argumentów uważa się za puste, jeśli nie ma ich przed "lofsz" (domyślnie 1, jak w lożbanie), np. "lofsz kup uf piesk uf"="pragma# lofsz 1 . lofsz kup uf piesk uf"="tę piesk kup", "pragma# lofsz . lofsz kup uf piesk uf pragma# lofsz 1 ."="ta piesk kup", "pragma# lofsz 2 . lofsz kup uf piesk uf lofsz piesk kup uf kotk uf"="tmu piesk kup ta piesk tmu kotk kup" (ale nieposprzątane, czyli z dokładnością do tego, że nie jest posprzątane)
 
|-
 
|-
||ɣwo Japonia szach ? ɣwy Japonia szach||ta (przeciw)||'shogi, szogi, siogi, szachy japońskie'
+
||prawdą, esz, szesz|| || || || || || ||decyduje, jak należy rozumieć rzeczownik w stanie wolnym; potem następuje "szesz", "siesz", "sieś" albo "błąd" (oznacza, że rzeczowniki w stanie wolnym są niedopuszczalne); domyślne "sieś"; np. "piesk"="sieś piesk", "pragma# szesz szesz piesk"="szesz piesk" (ale nieposprzątane)
 
|-
 
|-
||ɣwo Chiny szach ? ɣwy Chiny szach||ta (przeciw)||'xiangqi, sjanki, szachy chińskie'
+
||loż|| || || || || || ||"pragma# loż loż" powoduje, że rzeczowniki w stanie wolnym są sklejane "loż" aż do uf (np. "pragma# loż loż ja ty widź uf ty ja słysz uf"="loż ja ty widź uf loż ty ja słysz uf"="siesz loż ja ty widź uf siesz loż ty ja słysz uf"="siesz ta ja tę ty widź siesz ta ty tę ja słysz" (coś w stylu 'Widzę cię. Słyszysz mnie.'; ale nieposprzątane)), "pragma# loż szesz" przywraca domyślne zachowanie
 
|-
 
|-
||dło szach||||'bierka szachowa'
+
||kasuj|| || || || || || ||przywraca tryb domyślny wszystkiego, również opowiadania bajki i "meta#", zawsze działa
 
|-
 
|-
||berek||ta (przeciw)
+
||kas|| || || || || || ||jak "kasuj" z wyjątkami (np. określonymi w "meta#": "opowiembajkę ... pragma# loz loż pragma# szesz siesz ... meta# szesz żad ten ta przyszły " pragma NI # kas ' tę ów " opowiembajkę ' stan kasuj atem# pragma# kas opowiadambajkę ... opowiedziałembajkę" - Opowiadam bajkę, ustawiam skomplikowany tryb, kasują go ale nie opowiadanie bajki, przypominam, że wciąż opowiadam bajkę, a po jakimś czasie kończę. - z tym, że łatwiej wszystko skasować i wrócić do opowiadanie bajki: "opowiembajkę ... pragma# loz loż pragma# szesz siesz ... pragma# kasuj opowiembajkę ... opowiedziałembajkę")
 +
|}
 +
 
 +
==Słownictwo==
 +
 
 +
{| border
 +
|colspan=6|coś (dowolny byt (czy coś takiego - "fik coś"))
 
|-
 
|-
||ɣwy piłk gra||ta (przeciw)||'gra w piłkę', czy to to samo co "tą piłk gra"
+
|| ||<del>roślina</del> in coś||<del>zwierz</del> ak coś||ludź||anioł||Bóg
 
|-
 
|-
||ɣwy noga ɣwy piłk gra, ɣwy krak krocz ɣwy piłk gra ?||ta (przeciw)||'piłka nożna (gra)', a może np. "ɣwy i nog piłk gra"
+
|colspan=2|
 +
|colspan=4|ktoś
 
|-
 
|-
||ɣwy ręka ɣwy piłk gra, ɣwy krak trzym ɣwy piłk gra ?||ta (przeciw)||'piłka ręczna (gra)', a może np. "ɣwy i rek piłk gra"
+
|colspan=3|
 +
|colspan=3|ktodź
 +
|}
 +
 
 +
Trzecia osoba nie jest do końca dobrze określona, w sumie można używać "ten ludź" w roli "on", "ona".
 +
 
 +
Smaki: ny cukier (ny cuk), ny sól, ny kwas, <del>gorzki</del> <ins>ny piołun (ny pioł)</ins>
 +
 
 +
Ruch: kroczy (krocz) (biegnie (bieg), maszeruje (maszeruj, marsz)), jedzie (jedź), płynie (płyń), leci (leć), pełznie (pełzń, pełź, pełza, pełz), <del>ywo woda płynie</del> ywy woda idzie (ɣwy wod idź; ''płynie jak woda, niem. fließen; rzadko potrzebne doprecyzowanie, zwykle wystarczy kontekst: "ta wod idź"; też np. o prądzie elektrycznym''), niesie (nieś; ''"szesz jor oj ta zon ja ręka pszo się nieś" - przesuwam rękę''), ślizga (ślizg; ''"ny ślizg" - śliski'')...
 +
: ogólnie: idzie (idź)
 +
: rekcja: ta od do przez ''(itp.)'' pszo pszon pszow
 +
 
 +
{| border
 +
! słowo !! rekcja !! uwagi
 
|-
 
|-
||piłka, piłk||
+
||część||ta ? (zon)||a może "hnacz zon (coś)"
 
|-
 
|-
||ɣwy noga piłka, ɣwy krak krocz piłk||||'piłka nożna (przedmiot; do nogi, do gry w nogę, do gry w piłkę nożną)'
+
||czas||||jako abstrakcja, bywa też "kiedy coś" (jako 'pora'); co do 'raz', por. "tle"
 
|-
 
|-
||ɣwy ręka piłka, ɣwy krak trzym piłk||||'piłka ręczna (przedmiot; do gry w piłkę ręczną)'
+
||sekunda, sekund||
 
|-
 
|-
||pokona, wygra, wygr||ta tę (ąc) ?||"<del>przegra</del>" zbędne, np. "siensz ta Marek tę Damian ąc szachy wygr"-'Marek wygrał z Damianem w szachy', "siensz tę Niemcy ąc wojna wygr"-'Niemcy (państwo) przegrały wojnę.', "szesz ta kle ąc pasjans wygr jes tę pnic li"~="szesz tę pnic kle ąc pasjans wygr"-'Przeciętna wygrana w pasjansa jest z nikim.'
+
||minuta, minut||
 
|-
 
|-
||potyka, potyk, potknie, potkń||ta (zza) ? <del>ta przeciw</del>||ktoś o coś, np. "szesz jor zza próg potkń"<del> ? "szesz jor przeciw próg potkń"</del> - 'potykam się o próg', "szensz ta on zza martw zza próg dok potkń"<del> ? "szensz ta on zza martw przeciw próg potkń"</del> - 'ze zmartwienia potknął się o próg')
+
||godzina, godzin||
 
|-
 
|-
||klucz||ta||do czegoś
+
||doba||
 
|-
 
|-
||katastrofa, katastrof, ktrof||
+
||dzień||||"szesz je ta doba część je zo doba coś je zo doba gdy coś to" a może jednak nie
 
|-
 
|-
||ɣwy ktrof ogń||||'pożar'
+
||noc||||="bez dzień"
 
|-
 
|-
||ɣwy?ɣwo ktrof zalej||ta tę jtą ? ta tę ?||'powódź'
+
||tydzień||
 
|-
 
|-
||sieć||
+
||miesiąc, msiąc||
 
|-
 
|-
||krata, krat||||np. metalowa
+
||rok||
 
|-
 
|-
||ɣwoś krat, kratka, kratk ? ny krat||ta||wzór (?), przymiotnik 'kraciasty'
+
||wiosna, wios||
 
|-
 
|-
||pas||||np. skórzany
+
||lato, lat||
 
|-
 
|-
||pasek, pask ? ny pas||ta||wzór, por. "ɣwoś krat"
+
||jesień, jeśń, <del>jsień</del>||
 
|-
 
|-
||skóra, skór||
+
||zima, zim||
 
|-
 
|-
||skórka, skórk ? gby skór||||np. owocu
+
||przestrzeń, peń||||jako abstrakcja, bywa też "gdzie coś" i "przestwór"
 
|-
 
|-
||<del>tor</del> tork ?||
+
||przestwór, przestw||||bardziej konkretne znaczenie polskiego 'przestrzeń', jak w 'potrzebuję przestrzeni'
 
|-
 
|-
||wór, work <del>, wor</del> ?||
+
||droga||od do przez
 
|-
 
|-
||gryzie, gryź||ta tę
+
||tunel||od do przez
 
|-
 
|-
||ɣwoś gryź||ta tę ?||'piecze, drażni (jak szampon)', "nce ɣwoś gryź" - 'gryzące, drażniące', co z miejscem
+
||<del>niebo, nieb</del> niebiosa, niebios||||'niebo jako stan wiecznej szczęśliwości'
 
|-
 
|-
||?nadr ɣwoś gryź||ta tę||'pali, żre (jak kwas)', "nce nadr ɣwoś gryź" - 'żrące'
+
||piekło||
 
|-
 
|-
||boli, ból||ta tę||kogo co (?)
+
||czyściec||
 
|-
 
|-
||samochód, aŭto(?), aŭt(?), aŭtko, aŭtk||||konkretnie 'samochód', ogólnie (z np. poniższymi) "ark jedź"
+
||anioł||||"kia święt anioł" lub "diabeł"
 
|-
 
|-
||aŭtobus, bus||
+
||diabeł||
 
|-
 
|-
||<del>bus</del> busik, busk||
+
||święty, święt||ta||"lacz święty" to 'święty (człowiek)'
 
|-
 
|-
||tramwaj, tram||
+
||ciało, ciał||(zon)
 
|-
 
|-
||pociąg, pciąg||
+
||dusza, dusz||(zon)
 
|-
 
|-
||rower||||przykład "rka jedź"
+
||maszyna, maszyn, mszyn, machina, machin, mchin||
 
|-
 
|-
||aŭtomat||||?
+
||człowiek, czło||
 
|-
 
|-
||ny aŭtomat||ta||'aŭtomatyczny'
+
||gamoń, gmoń||||"szesz ja każd gmoń ludź"
 
|-
 
|-
||szyba, <del>szyb,</del> szybk||
+
||król||ta
 
|-
 
|-
||matematyka, mat||||por. "amt"
+
||<del>książę</del> pa król||ta
 
|-
 
|-
||fizyka, fiz||
+
||<del>cesarz</del> nadr król||ta
 
|-
 
|-
||chemia, chem||
+
||<del>pies</del> pies dom, piesk||
 
|-
 
|-
||biologia, bio||
+
||<del>kot</del> <del>ak drap</del> kot dom, kotk||
 
|-
 
|-
||informatyka, inf (?)||
+
||<del>gryzoń</del> <del>ak gryź</del> mysz coś||
 
|-
 
|-
||<del>koło, koł</del> kółko, kółk||||jako figura geometryczna
+
||<del>mysz</del> myszk||
 
|-
 
|-
||kula||
+
||chomik, chomk ? chom||||czy "chomk"="chom coś"
 
|-
 
|-
||ny kółko, ny kółk||ta||'okrągły'
+
||szczur, <del>wlk mysz</del> wlk myszk||
 
|-
 
|-
||ɣwo jedź kółk||||'koło (np. samochodu)'
+
||kapibara, kapibar ? mysz duż ? mysz bar duż ? mysz naj duż ?||
 
|-
 
|-
||<del></del> ośka, ośk||
+
||owca, <del>owc,</del> ak wełna, ak wełn||
 
|-
 
|-
||numerek, nrek||||'numer'
+
||<del>lis</del> lis coś||||'lis'
 
|-
 
|-
||góra, gór||||'góra (wysoko)'
+
||<del>ɣwyn lis lis</del> lisk, lis ny lisk||||'lis rudy'
 
|-
 
|-
||dół||||'dół (nisko)'; ="bez góra"
+
||wiewiórka, wiewiór ? mysz drzew ? mysz drzewk||
 
|-
 
|-
||górka, górk||||'góra (w górach)'
+
||niedźwiedź, dźwiedź, <del>miś,</del> ak miód||||<del>podobno je miód, pszczoła bardziej pasuje do miodu</del> <ins>ale pszczoła to owad</ins>; "miś" może się do czegoś przydać
 
|-
 
|-
||dołek, dołk||||'dół (wykopany)'
+
||pszczoła, pczoł, pszoł, <del>ak miód,</del> wŭad miód||||robi miód, por. "ak wełn"
 
|-
 
|-
||prosi, proś||ta tę byż||por. "każ"
+
||nietoperz, toperz, toprz||
 
|-
 
|-
||dziękuje, dziękuj||ta tę zza
+
||ryje, ryj||ta ...||
 
|-
 
|-
||przeprasza, przeproś||ta tę zza
+
||ryjek<del>, ryj</del>, krak ryj||||
 
|-
 
|-
||wita||ta tę
+
||ryjówka, ak ryj(?)||
 
|-
 
|-
||żegna||ta tę
+
||łapie, łap, zacz trzyma, zacz trzym||ta tę||
 
|-
 
|-
||lubi, lubk||ta tę
+
||ręka, ręk, ... krak łap, krak trzym, krak zacz trzym||||
 
|-
 
|-
||<del>kocha, koch</del> nadr lubk||ta tę
+
||noga, nog, krak kroczy, krak krocz||||
 
|-
 
|-
||zakochany, zakch||ta tę||ktoś w kimś
+
||krowa, krow, ak mleko, ak mlek||
 
|-
 
|-
||podoba, podob||ta tę||komuś coś
+
||<del>lew ? kot grzywa ? kot włos ?</del> lewk, kot król(?), lew król||
 
|-
 
|-
||podobny, <del>podob,</del> dobny||ta tę||coś do czegoś
+
||tygrys, tygr, kot pas(?), lew pas||
 
|-
 
|-
||zły||ta tę||'ktoś jest na kogoś zły, zdenerwowany'; (?) ściśle 'zły'="bez dob"/"nie dob"
+
||gepard, kot szybk(?), lew szybk||
 
|-
 
|-
||zmysł||ta tę||ogólnie 'odczuwa jakimś zmysłem', por. "czuje", "wrażenie"
+
||lampart, kot pa król(?), lew pa król, pa lewk||
 
|-
 
|-
||widzi, <del>wzrok,</del> widź||ta tę
+
||jaguar, jagŭar, kot Ameryka(?), lew Ameryka||
 
|-
 
|-
||słyszy, <del>słuch,</del> słysz||ta tę
+
||koń||
 
|-
 
|-
||dotyk, dot||ta tę||'czuje dotykiem'
+
||kucyk, kuc(?), mini koń, mni koń, kuc koń(?)||
 
|-
 
|-
||smak||ta tę||'czuje smakiem'
+
||kangur, gur||
 
|-
 
|-
||<del>zapach,</del> węch||ta tę||'czuje węchem'
+
||<del>walabia</del> mini kangur, mni gur, kuc gur(?)||
 
|-
 
|-
||żre||ta tę||"je" to coś koło "jest"
+
||<del>żaba, żab</del> żaba coś, żab coś, żabk||||'płaz bezogoniasty'
 
|-
 
|-
||konsumuje, konsumuj, konsum, jeść||ta tę||'je (stały pokarm)'
+
||ropucha, ropuch, ... żab jad||
 
|-
 
|-
||pije, pij, ɣwy wod żre||ta tę||skrót albo ze słowotwórstwa
+
||ptak, pta coś||
 
|-
 
|-
||posiłek, psiłek, psił||ta tę||"eń psił" to 'posiłek (pokarm przeznaczony na posiłek)', w odróżnieniu od ogólnego "eń żre"
+
||<del>ryba, ryb</del> ryba coś, ryb coś, rybk||
 
|-
 
|-
||śniadanie, śniada, śnia||ta tę||
+
||wąż||
 
|-
 
|-
||obiad||ta tę||'obiad jako spożywanie na śniadanie, obiadanie', "szesz je żre obiad", "szesz tę co ten obiad"~="szesz je co ten eń obiad" (ale to drugie nawet nie mówi, że "eń obiad" ('obiad jako pokarm') będzie zjedzone) ~ 'Co jest na obiad?' (analogicznie inne posiłki i samo "psił")
+
||<del>mors</del> morsk||
 
|-
 
|-
||kolacja, klacja, klac||ta tę||
+
||<del>węgorz</del> <del>ɣwy wąż ryb</del> ryb wąż||
 
|-
 
|-
||obraz, obr||ta||'obraz, wyobrażenie (czegoś)'
+
||<del>nosorożec</del> ak w na nos róg ? ak i nos róg||
 
|-
 
|-
||maluje, maluj||ta tę ?||ktoś coś ? ale co to znaczy? można malować ścianę, obraz albo słońce na obrazie, można też zamalować płótno
+
||<del>jednorożec</del> ak raz róg||
 
|-
 
|-
||rysuje, rysuj, rys||ta tę ?||z uwagami z grubsza jak wyżej dodać stosunek do rys i rysowania samochodu przez wandala
+
||drzewo, drzew ? drzewk||||czy "drzewk"="drzew coś"
 
|-
 
|-
||fotografia, fotka, foto||ta (de)||? "oj foto" to 'fotografować'
+
||cukinia, cukiń<del>, cuk</del>||
 
|-
 
|-
||kryje, kryj||ta tę||?
+
||ogórek, <del>ogórk,</del> ogór||
 
|-
 
|-
||ące kryje, nce kryj||ta||'skryty, skłonny do sekretów', por. "nce tę ... kryj", ?
+
||jabłko, japk||||czy "jap coś" - 'owoc'
 
|-
 
|-
||ny kryje, ny kryj||ta||'skryty, skrycie, po kryjomu'
+
||chleb||||'pieczywo'
 
|-
 
|-
||pomoc, pomaga, pomóż, pom||ta tę <del>byż</del> ać ?||ktoś komuś w czymś
+
||chlebk||||'chleb'
 
|-
 
|-
||każe, każ||ta tę byż||ktoś komuś coś, por. "proś"
+
||bułka, buł||
 
|-
 
|-
||<del>karze, karz</del> kara, kar||ta tę zza (?) (je)||czy "tę ja kar" to i 'kara dla mnie', i 'karanie mnie'? czy "zza" pasuje?
+
||<del>rogal</del> ɣwo księżyc buł||
 
|-
 
|-
||radzi, radź||ta tę tmu o byż ?
+
||mleko, mlek||ta ? (ów) ? (cod)
 
|-
 
|-
||rodzisię (?), rodzi, rodź||ta ? ta
+
||śmietana, śmietan, śtan||?||"ciz cod krow mlek" ? "ciz ta krow mlek" ? "ta krow śtan" ? "ów krow śtan" ? ...; a gatunki?
 
|-
 
|-
||posiada ? bgo||ta tę||? "jest tgo ... li", "bgo" samo z siebie tak działa
+
||masło, masł(?), masu(?)||?||jak "śtan"
 
|-
 
|-
||ubiera||ta tmu tę||"ta ... tę ... tmu ... ubiera" to skrót od "ta ... oj zacz ta ... jes w ubr ... li"
+
||ser||?||jak "śtan"
 
|-
 
|-
||ucieka, uciek||ta tę od do przez pszo pszon (?)||ktoś komuś ...
+
||ɣwyn żółt ser||?||jak "śtan"
 
|-
 
|-
||<del>goni, goń</del> bez ucieka, bez uciek||ta tę od do przez pszo pszon (?)||ktoś kogoś ...
+
||ɣwyn śnieg ser||?||jak "śtan"
 
|-
 
|-
||ładny, ład||ta||"bez ład" to 'brzydki', "bar ład" - 'piękny'
+
||margaryna, margaryn, mrgrn||?||(?)
 
|-
 
|-
||śliczny, ślicz||ta||'śliczny, uroczy, słodki'
+
||wino, won <del>win, wink, wno</del>||(ciz)||np. "ciz in won won", "ciz  śliw won", "ɣwyn krew won", "ɣwyn śnieg won"
 
|-
 
|-
||<del>czarny</del> ny węgiel, ny węg||ta
+
||in wino, in won <del>winogrono, winogron, in win, ...</del>||
 
|-
 
|-
||<del>biały</del> ny śnieg||ta
+
||<del>len</del> lnu||
 
|-
 
|-
||<del>czerwony</del> ny krew||ta
+
||kakao, kakaŭ||||'kakao (napój)'
 
|-
 
|-
||<del>zielony</del> ny trawa, ny traw||ta
+
||ɣwy kakaŭ proszk||||'kakao (proszek)'
 
|-
 
|-
||<del>niebieski</del> ny niebo, ny nieb||ta
+
||in kakaŭ||||'kakaowiec'
 
|-
 
|-
||<del>żółty</del> ny żółtko, ny żółt||ta
+
||ogień, ogń||
 
|-
 
|-
||brązowy ? ny brąz||ta
+
||woda, wod||
 
|-
 
|-
||<del>szary, szar</del> ny mysz||ta
+
||ziemia, ziem||
 
|-
 
|-
||<del>fioletowy</del> ny fiołek, ny fioł||ta
+
||in ziemia, in ziem||||'ziemniak'
 
|-
 
|-
||różowy||ta
+
||prąd||||'prąd elektryczny'
 
|-
 
|-
||<del>pomarańczowy</del> ny pomarańcza, ny pomarańcz<del>, ny pom</del>||ta
+
||nurt||||'nurt, prąd (wody)'
 
|-
 
|-
||<del>rudy</del> ny lisk, ny lis coś||ta
+
||<del>rzecz</del> rzeczk||||'rzecz' (raczej w wąskim znaczeniu: materialna, sztuczna, nieduża)
 
|-
 
|-
||kolor||ta||'kolor, coś ma kolor', np. "je kolor ny śnieg"
+
||naczynie, naczyń||||'naczynie (kuchenne?)', co z "jca coś"
 
|-
 
|-
||ny kolor||ta||'kolorowy'
+
||pomieszczenie, pomieszczeń, pomieszcz<del>, pom</del>||||co z "rnia coś"
 
|-
 
|-
||<del>ny biały</del> ny ny śnieg <del>? pa ny śnieg</del>||ta||'jasny (kolor)'
+
||pokój ? pokójk ?||ta (a może "je ta ... dom pokój"?)||'pokój (czyjś)'
 
|-
 
|-
||<del>bez ny biały</del> bez ny ny śnieg <del>? bez pa ny śnieg ?</del> <del>ny czarny</del> ... '''ny ny węg''' <del>? pa ny węg</del>||ta||'ciemny (kolor)'
+
||pokój ? bez wojna, bez wojn||?
 
|-
 
|-
||<del>pa biały</del> pa ny śnieg||ta||'białawy'
+
||walczy, walcz||ta <del></del> <ins>(przeciw)</ins> (zza) (ać) ?||ktoś przeciw komuś o coś (żeby np. ustalić, jakie jest) o coś (żeby to było); bywa "ać nie", a jak wyrazić walkę o coś, żeby to mieć; dotyczy też następnych
 
|-
 
|-
||<del>pa czarny</del> pa ny węg||ta||'czerniawy'
+
||wojna, wojn||ta <del></del> <ins>(przeciw)</ins> (zza) (ać) ?||? 'wojna, toczyć wojnę, walczyć na wojnie', por. "świeć"
 
|-
 
|-
||świat||||?
+
||kłótnia, kłócisię, kłóci, kłóć||ta <del>tę</del> <ins>(przeciw)</ins> (zza) (ać) ?
 
|-
 
|-
||światło, światł, świeć||ta||'świecić, światło czegoś' (a może trzeba odróżnić 'światło' od 'świecenia'?), por. "wojn"
+
||bawi, baw||ta (tą)||'bawi się', bez wygranych i przegranych
 
|-
 
|-
||ny światło, ny światł, ny świeć||ta||'jasny, oświetlony' ('mocno świecący' to "bar świeć")
+
||muzyka, muzyk||ta (tą)||'gra, muzykuje', np. "tą pianino muzyk"-'gra na pianinie', "acz muzyk"-'muzyk'
 
|-
 
|-
||... bez ny świeć||ta||'ciemny, nieoświetlony' ('słabo świecący' to chyba "bez ber świeć")
+
||gra||ta (przeciw) (tą)||"siesz wlu je gra coś" "siesz or je gra pasjans je gra ɣwy piłk gra je gra berek uf"
 
|-
 
|-
||... ɣwon krew świeć||||'światło czerwone (uliczne)'
+
||pasjans||ta||'gra w pasjansa', "szesz je pasjans tą kart gra"
 
|-
 
|-
||... ɣwon traw świeć||||'światło zielone (uliczne)'
+
||brydż||ta (przeciw)||'gra w brydża'
 
|-
 
|-
||... ɣwon żółt świeć||||'światło żółte (uliczne)'
+
||karta, kart||||'karta do gry'
 
|-
 
|-
||dobry, dob||ta||'zły' - "bez dobry"
+
||szachy, szach||ta (przeciw)||'szachy (gra)'; co z 'szach', 'mat' i 'pat'
 
|-
 
|-
||duży, duż||ta||'mały' - "bez duży", zob. "mały"
+
||ɣwo Japonia szach ? ɣwy Japonia szach||ta (przeciw)||'shogi, szogi, siogi, szachy japońskie'
 
|-
 
|-
||długi, dług||ta||'krótki' - "bez długi"
+
||ɣwo Chiny szach ? ɣwy Chiny szach||ta (przeciw)||'xiangqi, sjanki, szachy chińskie'
 
|-
 
|-
||wysoki, wysok||ta||'niski' - "bez wysoki"
+
||dło szach||||'bierka szachowa'
 
|-
 
|-
||ciężki, cięż||ta||'lekki' - "bez ciężki"
+
||berek||ta (przeciw)
 
|-
 
|-
||daleki, dalek, dlek||ta||'bliski' - "bez daleki", zob. "dko", "blisk"
+
||ɣwy piłk gra||ta (przeciw)||'gra w piłkę', czy to to samo co "tą piłk gra"
 
|-
 
|-
||ciepły, ciep||ta||'zimny' - "bez ciepły"
+
||ɣwy noga ɣwy piłk gra, ɣwy krak krocz ɣwy piłk gra ?||ta (przeciw)||'piłka nożna (gra)', a może np. "ɣwy i nog piłk gra"
 
|-
 
|-
||szybki, <del>szybk,</del> szyb||ta||np. iść, raczej jako przysłówek; 'wolny, powolny' - "bez szybki"
+
||ɣwy ręka ɣwy piłk gra, ɣwy krak trzym ɣwy piłk gra ?||ta (przeciw)||'piłka ręczna (gra)', a może np. "ɣwy i rek piłk gra"
 
|-
 
|-
||ny szybki, <del>ny szybk,</del> ny szyb||ta||np. człowiek; 'wolny, powolny' - "bez ny szybki"
+
||piłka, piłk||
 
|-
 
|-
||wolny||ta ...||'wolny, swobodny'
+
||ɣwy noga piłka, ɣwy krak krocz piłk||||'piłka nożna (przedmiot; do nogi, do gry w nogę, do gry w piłkę nożną)'
 
|-
 
|-
||zdrowy, zdrow||ta||sam zdrowy, człowiek czy zwierzę; 'chory' - "bez zdrowy"
+
||ɣwy ręka piłka, ɣwy krak trzym piłk||||'piłka ręczna (przedmiot; do gry w piłkę ręczną)'
 
|-
 
|-
||ny zdrowy, ny zdrow||ta||np. jedzenie
+
||pokona, wygra, wygr||ta tę (ąc)||"<del>przegra</del>" zbędne, np. "siensz ta Marek tę Damian ąc szachy wygr"-'Marek wygrał z Damianem w szachy', "siensz tę Niemcy ąc wojna wygr"-'Niemcy (państwo) przegrały wojnę.', "szesz ta kle ąc pasjans wygr jes tę pnic li"~="szesz tę pnic kle ąc pasjans wygr"-'Przeciętna wygrana w pasjansa jest z nikim.'
 
|-
 
|-
||dzdrow <del>? całość</del>||ta||'cały, nie w kawałkach'
+
||przemoc||ta (tę ? (przeciw)) ((je) ? ((ąc)))
 
|-
 
|-
||szalony, szalon||ta||'szalony, szaleć'
+
||potyka, potyk, potknie, potkń||ta (zza) ? <del>ta przeciw</del>||ktoś o coś, np. "szesz jor zza próg potkń"<del> ? "szesz jor przeciw próg potkń"</del> - 'potykam się o próg', "szensz ta on zza martw zza próg dok potkń"<del> ? "szensz ta on zza martw przeciw próg potkń"</del> - 'ze zmartwienia potknął się o próg')
 
|-
 
|-
||młody, młod||ta||'młody', 'nowy (niedawno wyprodukowany)'; 'stary' to "bez młody" albo "bez nowy", zależnie od dokładnego znaczenia
+
||klucz||ta||do czegoś
 
|-
 
|-
||nowy, now||ta?||raczej z "kna"; 'nowy' jak 'Nowy eksponat w muzeum to najstarsza na świecie książka' - "szesz je ten kna now w muzeum eksponat najz bez młod książk", 'Nasza nowa sprzątaczka jest starsza niż stara' - "szesz ta ten kna now ka acz dla my sprząta niż kna bez now an bez młod"; 'stary' to "bez młody" albo "bez nowy", zależnie od dokładnego znaczenia
+
||katastrofa, katastrof, ktrof||
 
|-
 
|-
||nowina, nowin||?||zaskakuje kogo? a może "je że to wie kna now jor wie"
+
||ɣwy ktrof ogń||||'pożar'
 
|-
 
|-
||wiadomość||?||'przekazywanie wiadomości' ?
+
||ɣwy?ɣwo ktrof zalej||ta tę jtą ? ta tę ?||'powódź'
 
|-
 
|-
||nowość||?||dla kogo, czy nie wystarczy "hacz now" (ale miało być z "kna")
+
||sieć||
 
|-
 
|-
||specjalny||ta?||?
+
||krata, krat||||np. metalowa
 
|-
 
|-
||stoi, stój||ta||kiedy nie "bez idź"
+
||ɣwoś krat, kratka, kratk ? ny krat||ta||wzór (?), przymiotnik 'kraciasty'
 
|-
 
|-
||siedzi, siedź||ta
+
||pas||||np. skórzany
 
|-
 
|-
||leży, leż||ta
+
||pasek, pask ? ny pas||ta||wzór, por. "ɣwoś krat"
 
|-
 
|-
||<del>trwa</del>||ta||zbędne, jest np. "szersz mecz" - 'Trwa mecz.', "szensz w gdy to mecz" - 'Wtedy trwał mecz.', "w gdy mecz" - 'w czasie (trwania) meczu'; zob. "skutektrwa"="trwa"
+
||skóra, skór||
 
|-
 
|-
||<del>szczeka, szczek</del> <del>ga pies</del> ga pies dom, ga piesk||ta
+
||skórka, skórk ? kby skór||||np. owocu
 
|-
 
|-
||<del>miaŭczy, miaŭcz</del> <del>ga kot</del> <del>ga ak drap</del> ga kot dom, ga kotk||ta
+
||<del>tor</del> tork||
 
|-
 
|-
||wina, winny, winka, wink<del>, win</del>||ta tę||'ktoś jest czemuś winny', "szesz tor dorn wink"~="szesz dorj heń tor wink"~="szesz zwin ty to" ~ 'jesteś temu winny'~='to twoja wina'~='to jest twoją winą'~='to przez ciebie', por. "dłuż", "win", "won"
+
||wór, work <del>, wor</del> ?||
 
|-
 
|-
||wolne||ta||'ktoś ma wolne, czyjś wolny czas' ?
+
||gryzie, gryź||ta
 
|-
 
|-
||zależy||ta tę||coś od czegoś
+
||ɣwoś gryź||ta tę ?||'piecze, drażni (jak szampon)', "nce ɣwoś gryź" - 'gryzące, drażniące', co z miejscem
 
|-
 
|-
||chce||<del>ta tę ? ta że</del> ta byż||<del>"że ... chce" = (?) "tę fakt ... chce", ale co z "mów"</del>
+
||?nadr ɣwoś gryź||ta tę||'pali, żre (jak kwas)', "nce nadr ɣwoś gryź" - 'żrące'
 
|-
 
|-
||zależym||<del>ta tę ? ta że</del> ta byż||'komuś na czymś zależy'
+
||boli, ból||ta tę||kogo co (?)
 
|-
 
|-
||próbuje, próbuj, prób||ta tę||np. "szensz nor tę gotuj prób" - 'Próbował gotować.'
+
||samochód, aŭto(?), aŭt(?), aŭtko, aŭtk||||konkretnie 'samochód', ogólnie (z np. poniższymi) "ark jedź"
 
|-
 
|-
||bróbuje, bróbuj, brób||ta tę||'bezskutecznie próbować'
+
||aŭtobus, bus||
 
|-
 
|-
||nadzieja, nadź||ta że
+
||<del>bus</del> busik, busk||
 
|-
 
|-
||zakład<del>, zakłada, stawia</del>||ta tę tmu zamian że ? ta tę (?) że||'ktoś coś przeciw czyjemuś czemuś że coś ''('na kogoś' z grubsza "że ta ... wygra", chyba że chodzi o 'stawianie, że coś będzie', czyli po prostu "że")'' stawia' ? jak "je zakład umowa"
+
||tramwaj, tram||
 
|-
 
|-
||umowa||ta tę (?) że||kogoś (z kimś'', czy dawać dwie osoby pod "ta"?'') że
+
||pociąg, pciąg||
 
|-
 
|-
||macha, mach||ta tę||np. "tor tę tonz ręka macha"
+
||rower||||przykład "rka jedź"
 
|-
 
|-
||trzyma, trzym||ta tę
+
||aŭtomat||||?
 
|-
 
|-
||łapie, łap||ta ||chyba raczej "zacz trzym", chociaż przynajmniej łapanie rzuconej piłki albo myszy to coś ciekawego; jak się ma do "bierz"
+
||ny aŭtomat||ta||'aŭtomatyczny'
 
|-
 
|-
||daje, daj||ta tę tmu||"<del>dostaje</del>" zbędne
+
||szyba, <del>szyb,</del> szybk||
 
|-
 
|-
||prezentuje, prezentuj, prezent||ta tę tmu||"eń prezent" to 'prezent'
+
||matematyka, mat||||por. "amt"
 
|-
 
|-
||bierze, bierz||ta tę tmu||ktoś coś od kogoś (a skądś?); jak się ma do "przyjm" i "łap"?
+
||fizyka, fiz||
 
|-
 
|-
||przyjmuje, przyjmuj, przyjm||ta tę tmu||ktoś coś od kogoś; a może "bierz"?
+
||chemia, chem||
 
|-
 
|-
||kradnie, kradź||ta tę tmu
+
||biologia, bio||
 
|-
 
|-
||<del>dług</del> dłużny, dłuż||ta tę tmu||'(ktoś coś komuś) jest winny/dłużny', por. "wink"
+
||informatyka, inf (?)||
 
|-
 
|-
||kupuje, kup||ta tę tmu zamian||ktoś coś od kogoś za coś; "<del>sprzedaje</del>" zbędne; to symetryczne (można kupować pieniądze za towar), czy nie?; można rozbić na przekazanie towaru, przekazanie opłaty i umowę, ale co z tego wynika?; co z usługami?; por. "płać"
+
||<del>koło, koł</del> kółko, kółk||||jako figura geometryczna
 
|-
 
|-
||płaci, płać||ta tę tmu zamian||ktoś coś komuś za coś; a co z czasem (z góry, z dołu) i zamianą/barterem? czy to będą jedyne różnice w stosunku do "kup"? jak opisać sprzedaż na kredyt i po przedpłacie; a spłacanie długów?
+
||kula||
 
|-
 
|-
||uczy, ucz||ta tę tmu||ktoś o czymś kogoś, ? "ta ... oj o ... ta ... ej wie" czy jakoś tak
+
||ny kółko, ny kółk||ta||'okrągły'
 
|-
 
|-
||oddziela, oddziel||ta tę tmu ? ta tę od ? ta tę||"tę śtan tmu mlek oddziel"?"tę śtan od mlek oddziel"?"tę i śtan mlek oddziel"
+
||ɣwo jedź kółk||||'koło (np. samochodu)'
 
|-
 
|-
||kroi, krój||ta tę (wę) (?)
+
||<del>oś</del> ośka, ośk||
 
|-
 
|-
||odkrawa, odkrój||ta tę tmu ? ta tę od ? ta tę||'oddziela krojąc' (por.)
+
||numerek, nrek||||'numer'
 
|-
 
|-
||skrawa, skrój||ta tę tmu||'odkrawa po plasterku', tego chyba nie da się wyrazić innym sposobem
+
||góra, gór||||'góra (wysoko)'
 
|-
 
|-
||smaruje, smaruj||<del>ta tmu tę ?</del> ta tę jtą
+
||dół||||'dół (nisko)'; ="bez góra"
 
|-
 
|-
||zalewa, zalej||ta tę jtą ? ta tę||"ta Ania tę japk jtą wod zalej" czy "ta Ania oj ta wod tę japk zalej"
+
||górka, górk||||'góra (w górach)'
 
|-
 
|-
||huśtasię, huśta, huśt||ta (?)||"ta X oj ta Y huśt"-'X huśta Y'
+
||dołek, dołk||||'dół (wykopany)'
 
|-
 
|-
||... dło huśt||||'huśtawka'
+
||prosi, proś||ta tę byż||por. "każ"
 
|-
 
|-
||nazywa, nazwie ?||ta tę tmu||ktoś jakoś kogoś, np. "ta on tmu ja tę " Łukasz ' nazywa"="nor jorm tę " Łukasz ' nazwie" ? a może "nor oj je jor imię " Łukasz '" ? jak rozróżnić 'nazywać/wołać' i 'nadawać imię/nazwę'
+
||dziękuje, dziękuj||ta tę zza
 
|-
 
|-
||kojarzy, kojarz||ta tę tmu||ktoś z czymś coś
+
||przeprasza, przeproś||ta tę zza
 
|-
 
|-
||mówi, mów||ta tę tmu o że||ogólnie
+
||wita||ta tę
 
|-
 
|-
||rzecze, rzecz||ta tę tmu o że
+
||żegna||ta tę
 
|-
 
|-
||krzyczy, krzycz||ta tę tmu o że
+
||lubi, lubk||ta tę
 
|-
 
|-
||szepce, szepcz, szepc||ta tę tmu o że
+
||<del>kocha, koch</del> nadr lubk||ta tę
 
|-
 
|-
||śpiewa, śpiew||ta tę tmu o że||"eń śpiew" to 'piosenka' (?)
+
||zakochany, zakch||ta tę||ktoś w kimś
 
|-
 
|-
||pisze, pisz||ta tę tmu o że
+
||podoba, podob||ta tę||komuś coś
 
|-
 
|-
||myśli, myśl||ta tę o że||konkretna sformułowana myśl
+
||podobny, <del>podob,</del> dobny||ta tę||coś do czegoś
 
|-
 
|-
||rozsądny, rozsądek, rozsąd ? ny rozmyśl||ta
+
||zły||ta tę||'ktoś jest na kogoś zły, zdenerwowany'; (?) ściśle 'zły'="bez dob"/"nie dob"
 
|-
 
|-
||uważa, uważ||ta tę o że||'myśli, uważa, sądzi' (większej pewności nie ma) (?)
+
||zmysł||ta tę||ogólnie 'odczuwa jakimś zmysłem', por. "czuje", "wrażenie"
 
|-
 
|-
||ny uważa, ny uważ||ta||'pewny, przekonany, zdecydowany (mniej lub bardziej)' (?)
+
||widzi, <del>wzrok,</del> widź||ta
 
|-
 
|-
||przypuszcza, przypuść||ta tę o że||a może "że chba ... uważa" zamiast "że ... przypuść"
+
||słyszy, <del>słuch,</del> słysz||ta tę
 
|-
 
|-
||czuje, czuj||ta tę o że||'czuje (że coś jest prawdziwe)'
+
||dotyk, dot||ta tę||'czuje dotykiem'
 
|-
 
|-
||wrażenie, wrażeń||ta tę o że||'ma wrażenie, że jakoś jest', np. "szesz jor że jo <del>zimny</del> bez ciep wrażeń" - 'mam wrażenie, że jest zimno, zimno mi' (por. "szesz mi ja bez ciep") (?)
+
||smak||ta tę||'czuje smakiem'
 
|-
 
|-
||rozmyśla, rozmyśl||ta o
+
||<del>zapach,</del> węch||ta tę||'czuje węchem'
 
|-
 
|-
||odpowiada, odp||ta tę o że tmu zamian||ktoś coś o czymś że coś komuś na coś
+
||żre||ta tę||"je" to coś koło "jest"
 
|-
 
|-
||słowo, słow||o że(?)
+
||konsumuje, konsumuj, konsum, jeść||ta tę||'je (stały pokarm)'
 
|-
 
|-
||zdanie, zdań||o że(?)
+
||pije, pij, ɣwy wod żre||ta tę||skrót albo ze słowotwórstwa
 
|-
 
|-
||tłumaczy, tłumacz, tłumcz||ta (tmu o że ?) poŭd dŭop||"acz tłumacz" - 'tłumacz'
+
||posiłek, psiłek, psił||ta tę||"eń psił" to 'posiłek (pokarm przeznaczony na posiłek)', w odróżnieniu od ogólnego "eń żre"
 
|-
 
|-
||<del>język</del> <ins>ski coś</ins>||ta||czyjś, 'język (mowa)'
+
||śniadanie, śniada, śnia||ta ||
 
|-
 
|-
||ozór||(zon)||'język (część ciała)'
+
||obiad||ta tę||'obiad jako spożywanie na śniadanie, obiadanie', "szesz je żre obiad", "szesz tę co ten obiad"~="szesz je co ten eń obiad" (ale to drugie nawet nie mówi, że "eń obiad" ('obiad jako pokarm') będzie zjedzone) ~ 'Co jest na obiad?' (analogicznie inne posiłki i samo "psił")
 
|-
 
|-
||znaczy, znacz||ta||'znaczenie'
+
||kolacja, klacja, klac||ta ||
 
|-
 
|-
||pamięta, pamięć||ta tę o że
+
||obraz, obr||ta||'obraz, wyobrażenie (czegoś)'
 
|-
 
|-
||zapamięta||ta tę o że
+
||maluje, maluj||ta tę ?||ktoś coś ? ale co to znaczy? można malować ścianę, obraz albo słońce na obrazie, można też zamalować płótno
 
|-
 
|-
||przypomni||ta tę o że
+
||rysuje, rysuj, rys||ta tę ?||z uwagami z grubsza jak wyżej dodać stosunek do rys i rysowania samochodu przez wandala
 
|-
 
|-
||zapomni||ta tę o że
+
||fotografia, fotka, foto||ta (de)||? "oj foto" to 'fotografować'
 
|-
 
|-
||problem||ta (ów) (je) (?)||'czyj'
+
||kryje, kryj||ta ||?
 
|-
 
|-
||błąd||ta (je) (?)||'czyj', np. "je nie gotuj jor błąd" - 'mój błąd polegający na niegotowaniu' (?) (pomijając inne problemy, czy "nie" można tak używać), por. "pragma# szesz błąd"
+
||ące kryje, nce kryj||ta||'skryty, skłonny do sekretów', por. "nce tę ... kryj", ?
 
|-
 
|-
||pracuje, pracuj, praca, prac||ta (ów)||(?) ktoś nad czymś/czyjaś nad czymś
+
||ny kryje, ny kryj||ta||'skryty, skrycie, po kryjomu'
 
|-
 
|-
||... ny prac||ta||'pracowity'
+
||pomoc, pomaga, pomóż, pom||ta tę <del>byż</del> ać ?||ktoś komuś w czymś
 
|-
 
|-
||<del>leniwy, leniw<del>, leń</del></del> ... bez ny prac||ta||'leniwy'
+
||każe, każ||ta tę byż||ktoś komuś coś, por. "proś"
 
|-
 
|-
||... acz bez ny prac||||'leń'
+
||<del>karze, karz</del> kara, kar||ta tę zza (?) (je)||czy "tę ja kar" to i 'kara dla mnie', i 'karanie mnie'? czy "zza" pasuje?
 
|-
 
|-
||... ak bez ny prac||||'leniwiec'
+
||radzi, radź||ta tę tmu o byż ?
 
|-
 
|-
||mama, mam||<del>tma</del> <ins>ta</ins>||'rodzic czyli ojciec lub matka'
+
||rodzisię (?), rodzi, rodź||ta ? ta tę
 
|-
 
|-
||syn||<del>tma</del> <ins>ta</ins>||'dziecko jako syn lub córka'
+
||posiada ? bgo||ta ||? "jest tgo ... li", "bgo" samo z siebie tak działa
 
|-
 
|-
||brat||<del>tma</del> <ins>ta</ins>||'brat lub siostra'
+
||ubiera||ta tmu tę||"ta ... tę ... tmu ... ubiera" to skrót od "ta ... oj zacz ta ... jes w ubr ... li"
 
|-
 
|-
||przyjaciel||<del>tma</del> <ins>ta</ins>
+
||<del>ucieka, uciek</del> bez goni, bez goń||ta tę od do przez pszo pszon pszow||ktoś komuś ...
 
|-
 
|-
||dumny||ta||takie uczucia często z "zza", a może jednak "ta ... tę ... dumny" zamiast "ta ... zza ... dumny"
+
||goni, goń <del>bez ucieka, bez uciek</del>||ta tę od do przez pszo pszon pszow||ktoś kogoś ...
 
|-
 
|-
||uśmiechasię, uśmiech||ta
+
||ładny, ład||ta||"bez ład" to 'brzydki', "bar ład" - 'piękny'
 
|-
 
|-
||płacze, płacz||ta
+
||śliczny, ślicz||ta||'śliczny, uroczy, słodki'
 
|-
 
|-
||wesoły, wesoł||ta
+
||<del>czarny</del> ny węgiel, ny węg||ta
 
|-
 
|-
||smutny, smutek||ta
+
||<del>biały</del> ny śnieg||ta
 
|-
 
|-
||nuda||ta
+
||<del>czerwony</del> ny krew||ta
 
|-
 
|-
||martwisię, martwi, martw||ta||'martwy' to "bez żyj"
+
||<del>zielony</del> ny trawa, ny traw||ta
 
|-
 
|-
||opowiadabajkę||ta||zwykły czasownik, używany, kiedy ktoś mówi "opowiembajkę" itp.
+
||<del>niebieski</del> ny niebo, ny nieb||ta
 
|-
 
|-
||stan||ta||np. "szesz jor je stan opowiadabajkę" (?)
+
||<del>żółty</del> ny żółtko, ny żółt||ta
 
|-
 
|-
||wystarczy, starczy, wyst<del>, dosyć, dość</del>||ta tę (?)||coś komuś
+
||brązowy ? ny brąz||ta
 
|-
 
|-
||bardzy, <del>bary,</del> bry||ta||'bardzo', zob. "bar"
+
||<del>szary, szar</del> ny mysz||ta
 
|-
 
|-
||bardzawy, brwy, bwy, braw||ta||~'mocno', jakby mniej niż 'bardzo', zob. "baw"
+
||<del>fioletowy</del> ny fiołek, ny fioł||ta
 +
|-
 +
||różowy||ta
 +
|-
 +
||<del>pomarańczowy</del> ny pomarańcza, ny pomarańcz<del>, ny pom</del>||ta
 +
|-
 +
||<del>rudy</del> ny lisk, ny lis coś||ta
 +
|-
 +
||kolor||ta||'kolor, coś ma kolor', np. "je kolor ny śnieg"
 +
|-
 +
||ny kolor||ta||'kolorowy'
 
|-
 
|-
||mały, <del>maɣ, mał,</del> mły||ta||="bez bry" ("bez bardzy"<del>, "bez bary"</del>), ~'mało' jako 'nie bardzo', zob. "mło", 'mały' to "bez duż"
+
||<del>ny biały</del> ny ny śnieg <del>? pa ny śnieg</del>||ta||'jasny (kolor)'
 
|-
 
|-
||kilka, klka, kilk||||'więcej niż jeden', jak liczebnik, z "tle", "tle kilk"="mno"
+
||<del>bez ny biały</del> bez ny ny śnieg <del>? bez pa ny śnieg ?</del> <del>ny czarny</del> ... '''ny ny węg''' <del>? pa ny węg</del>||ta||'ciemny (kolor)'
 
|-
 
|-
||dużo, dżo||||jak liczebnik, z "tle", "bez dżo"="bżo"
+
||<del>pa biały</del> pa ny śnieg||ta||'białawy'
 
|-
 
|-
||bżo||||'mało', jak liczebnik, z "tle", ="bez dżo", zob. "mało"
+
||<del>pa czarny</del> pa ny węg||ta||'czerniawy'
 
|-
 
|-
||robi, rób||ta iz tę||?, może raczej "ta ... iz ... oj ..."
+
||świat||||?
 
|-
 
|-
||<del>zostaje</del>||ta ||?, raczej "zacz jes je ... li"
+
||światło, światł, świeć||ta||'świecić, światło czegoś' (a może trzeba odróżnić 'światło' od 'świecenia'?), por. "wojn"
 
|-
 
|-
||<del>jest</del>||ta ||?, raczej "jes je ... li", jak już to trochę ogólniej, zobacz przy ''specjalne słowa''
+
||ny światło, ny światł, ny świeć||ta||'jasny, oświetlony' ('mocno świecący' to "bar świeć")
|}
+
|-
 
+
||... bez ny świeć||ta||'ciemny, nieoświetlony' ('słabo świecący' to chyba "bez ber świeć")
==Kalki==
+
|-
Nie wiem, czy to logiczne, ale są kalki typu
+
||... ɣwon krew świeć||||'światło czerwone (uliczne)'
* "je pan" - 'pan' jako grzecznościowy tytuł albo forma drugiej osoby, np. "szesz w gdzie co wter ten je pan profesor" - 'Gdzie jest pan profesor?', "szesz ta je pan ty co"(~="szesz ta torj pan co") - 'Co pan robi?'
+
|-
* "kto", "on", "ona" - nie mówi się 'co', 'coś', 'to' o ludziach
+
||... ɣwon traw świeć||||'światło zielone (uliczne)'
Chociaż niby można z nich zrezygnować.
+
|-
 
+
||... ɣwon żółt świeć||||'światło żółte (uliczne)'
==Przykłady==
+
|-
'''pollok'''
+
||dobry, dob||ta||'zły' - "bez dobry"
:prawdą der ja den ty lubi
+
|-
:: -> szesz jor tę ty lubk
+
||duży, duż||ta||'mały' - "bez duży", zob. "mały"
:prawdą der Karol dem mama den piłka daje
+
|-
:: -> szesz ta Karol tmu mam tę piłk daj
+
||długi, dług||ta||(dosłownie, por. "dutrwał"); 'krótki' - "bez długi"
:prawdą w <del>des</del> <del>derm</del> <ins>der</ins> ja dom ja
+
|-
:: -> szesz w <del>tgo</del> <del>tma</del> <ins>ta</ins> ja dom ja
+
||długotrwały, długotrwał, dutrwał||ta||'długo trwający'; 'krótkotrwały' - "bez dutrwał"
:prawdą do Poznań przez na tor der pociąg jedzie
+
|-
:: -> szesz do Poznań przez na tor ta pociąg jedź
+
||wysoki, wysok||ta||'niski' - "bez wysoki"
:niech der ten piesk od tu idzie
+
|-
:: -> niech ta ten piesk od tu''(ale tu jestem ja, więc psa tu chyba nie ma)'' idź
+
||ciężki, cięż||ta||'lekki' - "bez ciężki"
:czy der piesk kwiczy
+
|-
:: -> czy ta piesk kwicz
+
||daleki, dalek, dlek||ta||'bliski' - "bez daleki", zob. "dko", "blisk"
:prawdą der ja o piesk den że der piesk ga piesk coś mówi
+
|-
:: -> szesz jor o pies tę że ta piesk ga piesk coś mów
+
||ciepły, ciep||ta||'zimny' - "bez ciepły"
: <del>prawdą der ty niż der ja tol deren der acz oi uczy lubi syn</del> <del>prawdą der ty niż ja denen der acz oi uczy lubi syn</del> prawdą <del>derm</del> <ins>der</ins> ty niź <del>derm</del> <ins>der</ins> ja li denen der acz oi uczy lubi syn
+
|-
: szesz tor niż ja kę ta acz oj ucz lubi syn
+
||szybki, <del>szybk,</del> szyb||ta||np. iść, raczej jako przysłówek; 'wolny, powolny' - "bez szybki"
:: Ty bardziej niż ja masz syna (dziecko), którego nauczyciel lubi.
+
|-
:: Nauczyciel lubi twojego syna bardziej niż mojego.
+
||ny szybki, <del>ny szybk,</del> ny szyb||ta||np. człowiek; 'wolny, powolny' - "bez ny szybki"
: prawdą der rod niż platyna niź der platyna niż złoto li drogi
+
|-
:: Rod jest bardziej droższy od platyny niż platyna od złota.(?)
+
||wolny||ta ...||'wolny, swobodny'
: szesz ta coś oj ta zo się ręka rusza
+
|-
:: Coś rusza swoja ręką.
+
||zdrowy, zdrow||ta||sam zdrowy, człowiek czy zwierzę; 'chory' - "bez zdrowy"
: szesz zo i jak zon ɣwy żab płyń li ta ręka rusza jak zon ɣwy pełznie płyń li ta noga rusza płyń
+
|-
:: Płynie z ruchami ręki jak przy pływaniu żabką i ruchami nogi jak przy pływaniu kraulem
+
||ny zdrowy, ny zdrow||ta||np. jedzenie
: niecht płyń
+
|-
: niech ten ów żab ręk
+
||dzdrow <del>? całość</del>||ta||'cały, nie w kawałkach'
: niech ten ów pełz nog
+
|-
:: Płyń. Niech będzie ta żabowa ręka. Niech będzie ta pełzaniowa noga. (Ręce do żabki, nogi do kraula.)
+
||szalony, szalon||ta||'szalony, szaleć'
: szesz ta zon ja włos niź ny krew ny traw
+
|-
:: Moje włosy są bardziej zielone niż czerwone.
+
||młody, młod||ta||'młody', 'nowy (niedawno wyprodukowany)'; 'stary' to "bez młody" albo "bez nowy", zależnie od dokładnego znaczenia
: dla owiec gimnazjum je adło eje den mat zna książka
+
|-
:: podręcznik do matematyki dla gimnazjalistów
+
||nowy, now||ta?||raczej z "kna"; 'nowy' jak 'Nowy eksponat w muzeum to najstarsza na świecie książka' - "szesz je ten kna now w muzeum eksponat najz bez młod książk", 'Nasza nowa sprzątaczka jest starsza niż stara' - "szesz tnor kna now ka acz dla my sprząta niż kna bez now an bez młod"; 'stary' to "bez młody" albo "bez nowy", zależnie od dokładnego znaczenia; por. "jkna"
: szesz ta kia w gdy ta Mark_Spitz jes je nastolatek li tę tle 6 . płynie ɣwy złoto medal w w num 1 9 6 5 . w n.e. rok ɣwo Machabeusz olimpiada zdobywa si Mark_Spitz w po si zdobywa jeszcze tę i ta si Mark_Spitz w w Meksyk w num 1 9 6 8 . w n.e. rok olimpiada tę i tle 2 . ɣwy złoto medal i tle 1 . ɣwy srebro medal tle 1 . ɣwy brąz medal zdobywa ta si Mark_Spitz kę dopiero w w Pekin olimpiada ta Michael_Phelps pobija w Monachium w num 1 9 7 2 . w n.e. rok ów tle 7 . ɣwy złoto medal rekord udajesię
+
|-
szesz
+
||nowina, nowin||?||zaskakuje kogo? a może "je że to wie kna now jor wie"
  ta
+
|-
  kia
+
||wiadomość||?||'przekazywanie wiadomości' ?
    w
+
|-
    gdy
+
||nowość||?||dla kogo, czy nie wystarczy "hacz now" (ale miało być z "kna")
      ta
+
|-
      Mark_Spitz
+
||specjalny||ta?||?
      jes
+
|-
        je
+
||stoi, stój||ta||kiedy nie "bez idź"
        nastolatek
+
|-
        li
+
||siedzi, siedź||ta
   
+
|-
      tle
+
||leży, leż||ta
      6
+
|-
        .
+
||<del>trwa</del>||ta||zbędne, jest np. "szersz mecz" - 'Trwa mecz.', "szensz w gdy to mecz" - 'Wtedy trwał mecz.', "w gdy mecz" - 'w czasie (trwania) meczu'; zob. "skutektrwa"="trwa"
     
+
|-
        płynie
+
||<del>szczeka, szczek</del> <del>ga pies</del> ga pies dom, ga piesk||ta
        ɣwy
+
|-
        złoto
+
||<del>miaŭczy, miaŭcz</del> <del>ga kot</del> <del>ga ak drap</del> ga kot dom, ga kotk||ta
        medal
+
|-
      w
+
||wina, winny, winka, wink<del>, win</del>||ta tę||'ktoś jest czemuś winny', "szesz tor dorn wink"~="szesz dorj heń tor wink"~="szesz zwin ty to" ~ 'jesteś temu winny'~='to twoja wina'~='to jest twoją winą'~='to przez ciebie', por. "dłuż", "win", "won"
      w
+
|-
        num
+
||wolne||ta||'ktoś ma wolne, czyjś wolny czas' ?
        1
+
|-
          9
+
||zależy||ta tę||coś od czegoś
          6
+
|-
            5
+
||chce||ta byż <del>ta że</del> ? ta tę||<del>"że ... chce" = (?) "tę fakt ... chce", ale co z "mów"</del> Czasami 'chcę czegoś' znaczy, że 'chcę, żeby tak było', ale czasami że 'chcę, żeby to było moje' - "jor byż jorw/jors to chce" - nie należy tego jakoś skrócić?
            .
+
|-
        w
+
||zależym||<del>ta ? ta że</del> ta byż||'komuś na czymś zależy'
          n.e.
+
|-
          rok
+
||próbuje, próbuj, prób||ta tę||np. "szensz nor gotuj prób" - 'Próbował gotować.'
        ɣwo
+
|-
        Machabeusz
+
||bróbuje, bróbuj, brób||ta tę||'bezskutecznie próbować', ="bnie próbuj"
        olimpiada
+
|-
      zdobywa
+
||nadzieja, nadź||ta że||~="jes i ta li byż bli że ! chce ta li że bli że ! przypuść" (?)
    si
+
|-
    Mark_Spitz
+
||zakład<del>, zakłada, stawia</del>||ta tę tmu zamian że ? ta tę (?) że||'ktoś coś przeciw czyjemuś czemuś że coś ''('na kogoś' z grubsza "że ta ... wygra", chyba że chodzi o 'stawianie, że coś będzie', czyli po prostu "że")'' stawia' ? jak "je zakład umowa"
  w
+
|-
    po
+
||umowa||ta (?) że||kogoś (z kimś'', czy dawać dwie osoby pod "ta"?'') że
    si
+
|-
      zdobywa
+
||macha, mach||ta tę||np. "tor tę tonz ręka macha"
    jeszcze
+
|-
   
+
||trzyma, trzym||ta tę
      i
+
|-
      ta
+
||łapie, łap||ta tę||chyba raczej "zacz trzym", chociaż przynajmniej łapanie rzuconej piłki albo myszy to coś ciekawego; jak się ma do "bierz"
        si
+
|-
        Mark_Spitz
+
||daje, daj||ta tę tmu||"<del>dostaje</del>" zbędne
        w
+
|-
        w
+
||prezentuje, prezentuj, prezent||ta tę tmu||"eń prezent" to 'prezent'
          Meksyk
+
|-
          w
+
||bierze, bierz||ta tę tmu||ktoś coś od kogoś (a skądś?); jak się ma do "przyjm" i "łap"?
          num
+
|-
            1
+
||przyjmuje, przyjmuj, przyjm||ta tę tmu||ktoś coś od kogoś; a może "bierz"?
            9
+
|-
              6
+
||kradnie, kradź||ta tmu
              8
+
|-
                .
+
||<del>dług</del> dłużny, dłuż||ta tę tmu||'(ktoś coś komuś) jest winny/dłużny', por. "wink"
            w
+
|-
            n.e.
+
||kupuje, kup||ta tę tmu zamian||ktoś coś od kogoś za coś; "<del>sprzedaje</del>" zbędne; to symetryczne (można kupować pieniądze za towar), czy nie?; można rozbić na przekazanie towaru, przekazanie opłaty i umowę, ale co z tego wynika?; co z usługami?; por. "płać"
            rok
+
|-
          olimpiada
+
||płaci, płać||ta tę tmu zamian||ktoś coś komuś za coś; a co z czasem (z góry, z dołu) i zamianą/barterem? czy to będą jedyne różnice w stosunku do "kup"? jak opisać sprzedaż na kredyt i po przedpłacie; a spłacanie długów?
       
+
|-
          i
+
||uczy, ucz||ta tę tmu||ktoś o czymś kogoś, ? "ta ... oj o ... ta ... ej wie" czy jakoś tak
          tle
+
|-
            2
+
||oddziela, oddziel||ta tę tmu ? ta tę od ? ta tę||"tę śtan tmu mlek oddziel"?"tę śtan od mlek oddziel"?"tę i śtan mlek oddziel"
            .
+
|-
            ɣwy
+
||kroi, krój||ta tę (wę) (?)
            złoto
+
|-
            medal
+
||odkrawa, odkrój||ta tę tmu ? ta tę od ? ta tę||'oddziela krojąc' (por.)
          i
+
|-
            tle
+
||skrawa, skrój||ta tę tmu||'odkrawa po plasterku', tego chyba nie da się wyrazić innym sposobem
            1
+
|-
              .
+
||smaruje, smaruj||<del>ta tmu tę ?</del> ta tę jtą
            ɣwy
+
|-
              srebro
+
||zalewa, zalej||ta tę jtą ? ta tę||"ta Ania tę japk jtą wod zalej" czy "ta Ania oj ta wod tę japk zalej"
              medal
+
|-
            tle
+
||huśtasię, huśta, huśt||ta (?)||"ta X oj ta Y huśt"-'X huśta Y'
            1
+
|-
              .
+
||... dło huśt||||'huśtawka'
            ɣwy
+
|-
              brąz
+
||nazywa, nazwie ?||ta tę tmu||ktoś jakoś kogoś, np. "ta on tmu ja tę " Łukasz ' nazywa"="nor jorm tę " Łukasz ' nazwie" ? a może "nor oj je jor imię " Łukasz '" ? jak rozróżnić 'nazywać/wołać' i 'nadawać imię/nazwę'
              medal
+
|-
          zdobywa
+
||kojarzy, kojarz||ta tę tmu||ktoś z czymś coś
      ta
+
|-
        si
+
||mówi, mów||ta tę tmu o że byż(?)||ogólnie
        Mark_Spitz
+
|-
        kę
+
||rzecze, rzecz||ta tę tmu o że byż(?)
        dopiero
+
|-
          w
+
||krzyczy, krzycz||ta tę tmu o że byż(?)
          w
+
|-
            Pekin
+
||szepce, szepcz, szepc||ta tę tmu o że byż(?)
            olimpiada
+
|-
          ta
+
||śpiewa, śpiew||ta tę tmu o że byż(?)||"eń śpiew" to 'piosenka'
            Michael_Phelps
+
|-
            pobija
+
||pisze, pisz||ta tę tmu o że byż(?)
        w
+
|-
          Monachium
+
||pyta, pytanie||ta tę tmu o że||"że" zawsze (?) łączy się z jakimś "czyż", "cóż" czy podobnym; por. "problem"
          w
+
|-
          num
+
||myśli, myśl||ta tę o że byż(?)||konkretna sformułowana myśl
            1
+
|-
            9
+
||rozsądny, rozsądek, rozsąd ? ny rozmyśl||ta
              7
+
|-
              2
+
||uważa, uważ||ta o że||'myśli, uważa, sądzi' (pewności nie ma, ale "nadr uważ" to 'pewny, przekonany', a "bar uważ" oznacza, że uważa coś za bardzo prawdopodobne, nawet jeśli nie w 100% procentach)
                .
+
|-
            w
+
||ny uważa, ny uważ||ta||<del>'pewny, przekonany, zdecydowany (mniej lub bardziej)'</del> 'zdecydowany (człowiek)' (?), por. "zdecydowanie"
            n.e.
+
|-
            rok
+
||wie||ta o że||'wie' (tak uważa i tak jest); jak się ma do "snie uważ"?; "o" to 'na temat kogoś/czegoś' (ale "że hors piesk wie" - 'wiedzieć o jej psie, wiedzieć, że ma psa')
          ów
+
|-
            tle
+
||zna||ta tę||'wiedzieć dużo(?) o kimś/czymś' (nie ma kilku znaczyń? Znam wiersz, fizykę, ludzi (ledwo, dobrze)? Jak rozwiązać klasyczny paradoks „Ojciec Jana jest zamaskowany, więc Jan mówi, że nie zna tego człowieka”?)
            7
+
|-
              .
+
||przypuszcza, przypuść||ta tę o że||jakby skrót: "że chba ... uważa" blisko "że ... przypuść"
            ɣwy
+
|-
              złoto
+
||czuje, czuj||ta tę o że||'czuje (że coś jest prawdziwe)'
              medal
+
|-
            rekord
+
||wrażenie, wrażeń||ta tę o że||'ma wrażenie, że jakoś jest', np. "szesz jor że jo <del>zimny</del> bez ciep wrażeń" - 'mam wrażenie, że jest zimno, zimno mi' (por. "szesz mi ja bez ciep") (?)
      udajesię
+
|-
:: (?) Markowi Spitzowi, który zdobył jako nastolatek 6 złotych medali w pływaniu na Olimpiadzie Machabejskiej w 1965 roku, później udało się jeszcze zdobyć 2 razy złoto, raz srebro i brąz na Igrzyskach Olimpijskich w Meksyku w 1968 roku, a także ustanowić pobity dopiero na igrzyskach w Pekinie przez Michaela Phelpsa, który zdobył 8 złotych medali, rekord 7 złotych krążków w Monachium w 1972 roku. [https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Olimpiada_Machabejska&oldid=38213963]
+
||rozmyśla, rozmyśl||ta o
: czy ta kle ny krew nce kappa ba bę widź
+
|-
: czy bo ta ny krew ɣow krew to
+
||odpowiada, odp||ta tę o że tmu zamian||ktoś coś o czymś że coś komuś na coś
:: Czy czerwony rzuca się w oczy? Czy to dlatego, że czerwony wiąże się z krwią?
+
|-
: szesz je ɣwy ktrof zalej jtą?ta wod zalej
+
||słowo, słow||o że(?) (je)
:: (?) Powódź to zalanie wodą.
+
|-
: szesz żad może z żad co ten żyj
+
||zdanie, zdań||o że (je)||'zdanie gramatyczne', por. "uważa"
:: (?) nie może być tak, że (istnieje ż takie, że (nie istnieje c takie że ((c - co) i (ż - takie życie z c))))
+
|-
:: (?) Bez czego nie mogą żyć. (''Poza gramatyką, co znaczy to "z"?'')
+
||tłumaczy, tłumacz, tłumcz||ta tę tmu o że poŭd dŭop||"acz tłumacz" - 'tłumacz'
: szesz i ów sze bałagan ów nine bałagan
+
|-
:: ~ Jest bałagan w powyższym i niniejszym.
+
||<del>język</del> <ins>ski coś</ins>||ta (?)||czyjś, 'język (mowa)'
: szesz bo co ta tan skr igła jes tki li
+
|-
:: Dlaczego ta igła (''zależnie od kontekstu, np. igła z drzewa'') jest taka?
+
||<del>ɣwo mam język</del> <ins>ɣwo mam ski coś</ins>||ta||czyjś, 'język ojczysty'
: szesz dzmy fik w nak ciz szkło górk mno kę trwa tresuj szczur
+
|-
:: Powiedzmy, że fikcyjnie na szczycie („końcu”) szklanej góry są tresowane szczury.
+
||ozór||(zon)||'język (część ciała)'
: siensz chba zacz nie hacz grub
+
|-
:: Chyba pojawił się brak grubych.
+
||znaczy, znacz||ta||'znaczenie'
:: Grube (np. łodygi) chyba się skończyły.
+
|-
: szersz chba obec ta pnic tę garnek myj
+
||pamięta, pamięć||ta tę o że
: szensz w gdy tę sze pisz si obec myj
+
|-
: szersz si obec myj
+
||zapamięta||ta tę o że
: kanalok
+
|-
: szersz 2 2 . w 2 1 . w 1 3 . w 1 2 . w 2 0 1 7 . w n.e. rok miesiąc doba godzina minuta
+
||przypomni||ta tę o że
: szersz 2 3 . w 2 1 . w 1 3 . w 1 2 . w 2 0 1 7 . w n.e. rok miesiąc doba godzina minuta
+
|-
:: Nic chyba teraz myje garnek. Kiedy powyższe było pisane miało miejsce to mycie. Teraz też to mycie ma miejsce. Jest 2017-12-13, 20:21. Jest 2017-12-13, 20:22.
+
||zapomni||ta tę o że
: siesz tgo ty wlu kulk
+
|-
: szesz kia or ny nieb ny krew ny traw ny żółt uf to
+
||problem, kłopot||ta o (je)||'czyj z czym' (ale czasem 'problem' tłumaczy się raczej na "pyta")
: siepsz tą ki to tor bawi
+
|-
: siepsz tą hacz ny nieb to
+
||błąd||ta o (je)||'czyj związany z czym', np. "je fakt nie gotuj jor błąd" - 'mój błąd polegający na niegotowaniu' (<del>pomijając inne problemy, czy "nie" można tak używać</del> bez "fakt" chyba nie można), por. "pragma# szesz błąd"
:: „Masz dużo kulek. Niebieskie, czerwone, zielone i żółte. Jakimi będziesz się bawić?” „Niebieskimi.”
+
|-
: cip wno mor do ten er pan idź
+
||pracuje, pracuj, praca, prac||ta (ów)||(?) ktoś nad czymś/czyjaś nad czymś (a może "o" zamiast "ów"?)
: szesz tak niepch nie ta wor kia zbyt późny wróć ale
+
|-
: siepsz nie ten wróć
+
||... ny prac||ta||'pracowity'
:: „Czy możemy iść do tego pana?” „Tak, ale nie wracajcie zbyt późno.” „Nie wrócimy [zbyt późno].”
+
|-
: siesz fik ta zo smok głow kier ptą nieś
+
||<del>leniwy, leniw<del>, leń</del></del> ... bez ny prac||ta||'leniwy'
:: Głowy smoka „niosą się piechotą” ("kier": same kierują, "ptą": samodzielnie, "nieś": przemieszczają się jako część całości względem tej całości (ewentualnie, dla "non nieś", są przenoszone na takich częściach)). [Jeśli chodzi o smoki z niezależnymi głowami.]
+
|-
 
+
||... acz bez ny prac||||'leń'
: szesz w gdzie ta ryż leż kie leż ryż
+
|-
:: Tam, gdzie jest leżenie ryżu, jest leżący ryż.
+
||... ak bez ny prac||||'leniwiec'
: czy idej kia ryż leż"
+
|-
: szesz dzmy żad idej ta coś ryż
+
||mama, mam||<del>tma</del> <ins>ta</ins>||'rodzic czyli ojciec lub matka'
: szesz bo niet tamniet
+
|-
:: Czy istnieje (unikalna) idea leżenia, które ma (w odpowiednim sensie, ~posiadanie nieseparowalne (jak 'moja mama'); kogo?, co?) ryż? Powiedzmy, że nic nie ma (w tym sensie) ryżu. Ponieważ nie istnieje to, nie istnieje tamto. (''Czy to na pewno logiczne rozwiązania? Dalej mam już pytania bez odpowiedzi.'')
+
||syn||<del>tma</del> <ins>ta</ins>||'dziecko jako syn lub córka'
: szesz dzmy żad idej tam si coś
+
|-
: szesz bo żad ten ta " tam si coś ' sens niet
+
||brat||<del>tma</del> <ins>ta</ins>||'brat lub siostra'
: czy ten idej si coś
+
|-
: ale
+
||mąż||<del>tma</del> <ins>ta</ins>||'mąż lub żona'
: śli szesz idej si coś szesz idej si tam coś
+
|-
: szesz ów i " ten idea jor gotuj ' " idej ten jor gotuj ' co
+
||przyjaciel||<del>tma</del> <ins>ta</ins>
: szesz dzmy je mój " idej si coś ' idej mój " bo żad ten ta " tam si coś NI' sens niet '
+
|-
: szesz dzmy je się idej bo żad ten ta " tam si coś ' sens fakt żad idej tam si coś
+
||dumny||ta (zza)||takie uczucia często z "zza", a może jednak "ta ... tę ... dumny" albo ewentualnie "ta ... o ... dumny" zamiast "ta ... zza ... dumny"
:: Powiedzmy, że nie istnieje (unikalna, dla obecnego kontekstu) idea „tamsiego czegoś”. Nie, bo "tam si coś" nie ma sensu. Ale czy istnieje idea „siego czegoś”? Jeśli istnieje idea „siego czegoś”, to istnieje idea „siego tamczegoś”. Co z tą (nieunikalną) ideą mojego gotowania i (unikalną) ideą tego mojego gotowania? Powiedzmy, że pisząc "idej si coś" miałem na myśli (unikalną) ideę prawdziwości określonego przeczenia spowodowanej przez brak sensu "tam si coś". (''Ale czy "tam si coś" naprawdę nie ma sensu? Może oznaczać inną rzecz dokładnie taką, jak rozmówca powiedział.'') Powiedzmy, że to oznacza ideę spowodowanego przez brak sensu "tam si coś" braku idei „tamsiego czegoś”.
+
|-
: szesz dzmy żad idejm " tam si coś '
+
||szczęśliwy, szczęśliw, szczęście, szczęść||ta
: szesz bo żad ten ta " tam si coś ' sens niet
+
|-
: czy ten idejm  " si coś '
+
||fart, bez pech||ta||'szczęście (przeciwieństwo pecha)'
: ale
+
|-
: śli szesz idejm " si coś ' szesz idejm " si tam coś '
+
||pech, bez fart||ta
: szesz ta idejm " si coś ' tę idejk poŭ ski Polska " to ' podobny.
+
|-
: siesz ta idejm " si coś ' tę idejm " się ' co
+
||uśmiechasię, uśmiech||ta
: czy je to tamto
+
|-
:: Powiedzmy, że nie istnieje (unikalna, dla wszystkich kontekstów) idea „tamsiego czegoś”. Nie, bo "tam si coś" nie ma sensu. Ale czy istnieje idea „siego czegoś”? Jeśli istnieje idea „siego czegoś”, to istnieje idea „siego tamczegoś”. Idea „siego czegoś” (w polloku) jest podobna do idei „tego” po polsku. Co robi idea „siego czegoś” z ideą „się”? (Jak się do siebie mają?) Czy to jest tamtym?
+
||płacze, płacz||ta
: szesz dzmy je idej zwan dgrvgxxw idej dgrvgxxw
+
|-
: szesz dzmy żad je idej zwan piesk idej piesk
+
||wesoły, wesoł, wesół||ta
: ale
+
|-
: szesz i idej zwan piesk idej piesk
+
||smutny, smutek, bez wesoły, bez wesoł, bez wesół||ta
: ale
+
|-
:: Powiedzmy, że istnieje (unikalna) idea dgrvgxxw, która jest ideą dgrvgxxw jako nazwy, ale powiedzmy, że nie istnieje idea psa, która jest ideą psa jako nazwy, ale istnieje idea psa i idea psa jako nazwy.
+
||nuda||ta
: siesz dost em kia stój gmoń
+
|-
: siesz może jor dla się em kia marsz gmoń
+
||martwisię, martwi, martw||ta||'martwy' to "bez żyj"
:: Dość bycia stojącym gamoniem. Mogę sobie pobyć maszerującym gamoniem.
+
|-
: siesz bo ta jorj gmoń zza stój nuda wpot jor marsz
+
||przestroga||ta dla ? de dla ? ta tę
:: Ponieważ nudzi mnie, gamonia, stanie, będę maszerował.
+
|-
: cip ta mwy ptą krocz
+
||nagły, nagł||ta||'nagły, nagle'
:: Idziemy pieszo?
+
|-
: szesz ta nin gmoń tę krak pacz widź tmu ny żółt jes i ta li tę bli bę pacz widź w gdy ta li bli bmu widź ta li martwiś
+
||opowiadabajkę||ta||zwykły czasownik, używany, kiedy ktoś mówi "opowiembajkę" itp.
:: Niniejszy gamoń ma się tak do oczu i koloru żołtego, że gamoń patrzy oczami i martwi się, kiedy widzi żółty.
+
|-
: szesz ta każd dob dob
+
||stan||ta||np. "szesz jor je stan opowiadabajkę" (?)
: szesz chba ta kle wysok żad wysok
+
|-
: ale
+
||wystarczy, starczy, wyst<del>, dosyć, dość</del>||ta tę (?)||coś komuś
:: Każde dobro jest dobre, ale chyba przeciętna wysokość nie jest wysoka.
+
|-
: szesz ta kle kna bez duż kna duż myszk co
+
||bardzy, <del>bary,</del> bry||ta||'bardzo, wielki', np. "szesz ta ten nadr lubk bry" - 'Ta miłość jest wielka.', zob. "bar"
:: Co robi przeciętna mała duża mysz? (mysz mała jak na dużą jak na mysz mysz)
+
|-
: szesz ta okz kia bez duż każd chom do na pa górk idź
+
||zdecydowany||ta||'zdecydowany, wyraźny', zob. 'zdecydowanie'
:: ~Mały (jak każdy) chomik wszedł na wzgórze.
+
|-
:: Jeden (lub więcej) z bezdużych (wszystkie są bezduże) chomików przemieścił się/przemieszcza się/będzie się przemieszczał na pagórę.
+
||bardzawy, brwy, bwy, braw||ta||~'mocno', jakby mniej niż 'bardzo', zob. "baw"
::: ''"każd", czy jakieś "wszystek", "wszystkie"?''
+
|-
: szensz dok ta len ka okz kia szar kle myszk tę ser jeść
+
||mały, <del>maɣ, mał,</del> mły||ta||="bez bry" ("bez bardzy"<del>, "bez bary"</del>), ~'mało' jako 'nie bardzo', zob. "mło", 'mały' to "bez duż"
:: Jedna szara mysz (samica; jedna z typowych, szarych, myszy) zjadła ser.
+
|-
 
+
||kilka, klka, kilk||||'więcej niż jeden', jak liczebnik, z "tle", "tle kilk"="mno"
nle tle ...
+
|-
: nlel 2 metr przeden ! piesk
+
||dużo, dżo||||jak liczebnik, z "tle", "bez dżo"="bżo"
:: nlelt 2 . metr przeden ! piesk
+
|-
:: nlel tle 2 . metr przeden ! piesk
+
||bżo||||'mało', jak liczebnik, z "tle", ="bez dżo", zob. "mało"
::: dwa metry za psem (''miejsce, rzeczownik jak "na domk"'')
+
|-
: nle 2 metr jes w przeden piesk li
+
||robi, rób||ta iz tę||?, może raczej "ta ... iz ... oj ..."
:: nlet 2 . metr jes w przeden piesk li
+
|-
:: nle tle 2 . metr jes w przeden piesk li
+
||gidź||ta poŭd przeŭ dŭop||~"gby idź": 'iść, przechodzić w znaczeniu abstrakcyjnym', np. "siensz ta koń poŭd stęp przeŭ kłus dŭop galop gidź" - 'Koń przeszedł od stępu przez galop do kłusu.'
::: jest dwa metry za psem (''~czasownik'')
+
|-
: nle 2 decy bel dziej ny ga coś
+
||<del>zostaje</del>||ta tę||?, raczej "zacz jes je ... li"
:: nlet 2 . decy bel dziej ny ga coś
+
|-
:: nle tle 2 . decy bel dziej ny ga coś
+
||<del>jest</del>||ta tę||?, raczej "jes je ... li", jak już to trochę ogólniej, zobacz przy ''specjalne słowa''
::: o dwa decybele głośniejszy
+
|}
: nlel 2 metr nad ! to
+
 
:: nlelt 2 . metr nad ! to
+
===Kalki===
:: nlel tle 2 . metr nad ! to
+
Nie wiem, czy to logiczne, ale są kalki typu
::: o dwa metry wyżej (nad tym, ''miejsce, rzeczownik jak "na domk"'')
+
* "je pan" - 'pan' jako grzecznościowy tytuł albo forma drugiej osoby, np. "szesz w gdzie co wter ten je pan profesor" - 'Gdzie jest pan profesor?', "szesz ta je pan ty co"(~="szesz ta torj pan co") - 'Co pan robi?'
: nle 2 metr jes w nad to li
+
* "kto", "on", "ona" - nie mówi się 'co', 'coś', 'to' o ludziach
:: nlt 2 . metr jes w nad to li
+
Chociaż niby można z nich zrezygnować.
:: nle tle 2 . metr jes w nad to li
+
 
::: jest o dwa metry wyżej (nad tym, ''~czasownik'')
+
==Przykłady==
: nle 2 kroć dziej bez wysok
+
===pollok - pierwszy zestaw===
:: nlet 2 . kroć dziej bez wysok
+
:prawdą der ja den ty lubi
:: nle tle 2 . kroć dziej bez wysok
+
:: -> szesz jor tę ty lubk
::: dwa razy niższy
+
:prawdą der Karol dem mama den piłka daje
: nle 2 cłość dziej bez wysok
+
:: -> szesz ta Karol tmu mam tę piłk daj
:: nlet 2 . cłość dziej bez wysok
+
:prawdą w <del>des</del> <del>derm</del> <ins>der</ins> ja dom ja
:: nle tle 2 . cłość dziej bez wysok
+
:: -> szesz w <del>tgo</del> <del>tma</del> <ins>ta</ins> ja dom ja
::: o dwa razy niższy (minus jeden razy niższy ''- wiele sensu to nie ma'')
+
:prawdą do Poznań przez na tor der pociąg jedzie
: nle 2 cłość dziej duż
+
:: -> szesz do Poznań przez na tor ta pociąg jedź
:: nlet 2 . cłość dziej duż
+
:niech der ten piesk od tu idzie
:: nle tle 2 . cłość dziej duż
+
:: -> niech tnor piesk od tu''(ale tu jestem ja, więc psa tu chyba nie ma)'' idź
::: o dwa razy większy (trzy razy większy)
+
:czy der piesk kwiczy
: nlet / 3 . 2 . cłość bez dziej wysok
+
:: -> czy ta piesk kwicz
:: nle tle / 3 . 2 . cłość bez dziej wysok
+
:prawdą der ja o piesk den że der piesk ga piesk coś mówi
::: o dwie trzecie niższy (mniej wysoki)
+
:: -> szesz jor o pies tę że ta piesk ga piesk coś mów
: nlet / 3 . 2 . cłość dziej bez wysok
+
: <del>prawdą der ty niż der ja tol deren der acz oi uczy lubi syn</del> <del>prawdą der ty niż ja denen der acz oi uczy lubi syn</del> prawdą <del>derm</del> <ins>der</ins> ty niź <del>derm</del> <ins>der</ins> ja li denen der acz oi uczy lubi syn
:: nle tle / 3 . 2 . cłość dziej bez wysok
+
: szesz tor niż ja kę ta acz oj ucz lubi syn
:: nlet / 5 . 3 . kroć dziej wysok
+
:: Ty bardziej niż ja masz syna (dziecko), którego nauczyciel lubi.
:: nlet 4 0 . <del>procent</del> <ins>cent cłość</ins> bez dziej wysok
+
:: Nauczyciel lubi twojego syna bardziej niż mojego.
:: nlet 6 0 . cent kroć dziej wysok
+
: prawdą der rod niż platyna niź der platyna niż złoto li drogi
::: o dwie trzecie większa niskość (o dwie trzecie bardziej niski, czyli niskość 5/3, czyli wysokość 3/5, czyli o 40 procent mniej wysoki, czyli 60% raza wyższy)
+
: szesz ta rod niż platyna niź ta platyna niż złoto li drogi
: nle 2 <del>procent</del> <ins>cent cłość</ins> dziej dług
+
:: Rod jest bardziej droższy od platyny niż platyna od złota.(?)
:: nlet 2 . <del>procent</del> <ins>cent cłość</ins> dziej dług
+
: szesz ta coś oj ta zo się ręka rusza
:: nle tle 2 . <del>procent</del> <ins>cent cłość</ins> dziej dług
+
:: Coś rusza swoja ręką.
:: nlet 1 0 2 . cent kroć dziej dług
+
: szesz zo i jak zon ɣwy żab płyń li ta ręka rusza jak zon ɣwy pełznie płyń li ta noga rusza płyń
:: nlet 1 , 0 2 . kroć dziej dług
+
:: Płynie z ruchami ręki jak przy pływaniu żabką i ruchami nogi jak przy pływaniu kraulem
::: o dwa procent dłuższy, czyli 102% raza wyższy
+
: niecht płyń
: nle tle 2 . kilo gram bez zbyt cięż
+
: niech ten ów żab ręk
:: nle tle 2 . kilo gram bez zbyt cięż
+
: niech ten ów pełz nog
:: nle tle 2 . kilo gram bez zbyt cięż
+
:: Płyń. Niech będzie ta żabowa ręka. Niech będzie ta pełzaniowa noga. (Ręce do żabki, nogi do kraula.)
::: o dwa kilogramy za lekki (za mało ciężki)
+
: szesz ta zon ja włos niź ny krew ny traw
: nlet / 3 . 1. cłość dziej wysok
+
:: Moje włosy są bardziej zielone niż czerwone.
:: (?) nle / 3 . cłość dziej wysok (''to sugeruje, że czasem "tle" jest równoważne "*" - ale skąd wiadomo, że na początku jest jeden?'')
+
: dla owiec gimnazjum je adło eje den mat zna książka
:: nle tle / 3 . 1. cłość dziej wysok
+
:: podręcznik do matematyki dla gimnazjalistów
::: wyższy o jedną trzecią
+
: szesz ta kia w gdy ta Mark_Spitz jes je nastolatek li tę tle 6 . tę płynie ɣwy złoto medal w w num 1 9 6 5 . w n.e. rok ɣwo Machabeusz olimpiada zdobywa si Mark_Spitz w po si zdobywa jeszcze tę i śnor Mark_Spitz w w Meksyk w num 1 9 6 8 . w n.e. rok olimpiada tę i tle 2 . ɣwy złoto medal i tle 1 . ɣwy srebro medal tle 1 . ɣwy brąz medal zdobywa śnor Mark_Spitz kę dopiero w w Pekin olimpiada ta Michael_Phelps pobija w Monachium w num 1 9 7 2 . w n.e. rok ów tle 7 . ɣwy złoto medal rekord udajesię
Tak jak chyba wszędzie, "dziej" można zastąpić przez "niż"+coś (albo coś w stylu "niź tę to li"), np.:
+
szesz
: nle 2 decy bel niż samochód ny ga coś
+
  ta
:: nlet 2 . decy bel niż samochód ny ga coś
+
  kia
:: nle tle 2 . decy bel niż samochód ny ga coś
+
    w
::: o dwa decybele głośniejszy niż samochód
+
    gdy
: nlet / 3 . 2 . cłość bez niż róż wysok
+
      ta
::: o dwie trzecie mniej wysoki niż róża (czyli trzy razy niższy niż róża)
+
      Mark_Spitz
"tle" też ma ciekawe użycia
+
      jes
: tle 2 0 metr ku gór w nad domk leć
+
        je
:: tle tle 2 0 . metr ku gór w nad domk leć
+
        nastolatek
::: polecieć dwadzieścia metrów w górę nad domem
+
        li
::: podlecieć dwadzieścia metrów nad dom
+
   
 
+
      tle
Ojcze nasz (pierwszy szkic, czasem logiczniej, czasem dosłowniej)
+
      6
<poem>uwaga des my w niebo tata
+
        .
niech den des ty imię czci
+
      tę
niech des ty królestwo dokończy przychodzi
+
        płynie
niech den des ty wola w i na ziemia niebo dokończy spełnia
+
        ɣwy
niech der ty dem my den des my deren powszedni chleb w dziś daje
+
        złoto
niech der ty dem my den des my winy odpuszcza
+
        medal
prawdą der my den des my winowajca odpuszcza
+
      w
analog
+
      w
niech nie der ty den my do na pokuszenie wodzi
+
        num
niech der ty den my przeciw zły zbawia
+
        1
lecz</poem>
+
          9
 
+
          6
Ojcze nasz (nowsza wersja, wciąż niedopracowana)
+
            5
<poem>uwaga <del>derm</del> <ins>der</ins> my w niebiosa mama
+
            .
niech den <del>derm</del> <ins>der</ins> ty imię święci
+
        w
niech der <del>derm</del> <ins>der</ins> ty królestwo dokończy przychodzi
+
          n.e.
niech w i na ziemia niebiosa denen der ty chce coś
+
          rok
niech der ty dem my den ów my deren powszedni chleb w dziś daje
+
        ɣwo
niech der ty dem my den enie der my winny odpuszcza
+
        Machabeusz
prawdą der my dem acz przeciw my winny odpuszcza
+
        olimpiada
analog
+
      zdobywa
niech nie der ty den my do na pokuszenie wodzi
+
    si
niech der ty den my przeciw wbbez dobry zbawia
+
    Mark_Spitz
lecz</poem>
+
  w
 
+
    po
Ojcze nasz (nowsze słownictwo)
+
    si
<poem>wak <del>tma my</del> <ins>mor</ins> w niebios mam
+
      zdobywa
niech tę <del>tma ty</del> <ins>tor</ins> imię święć
+
    jeszcze
niech ta <del>tma ty</del> <ins>tor</ins> stwo król dok przyjdź
+
    tę
niech w i na ziem niebios kę tor chce coś
+
      i
niecht morm tę morw kia powszedni chleb w dziś daj
+
      śnor
niecht morm eń mor wink odpuść
+
        Mark_Spitz
szesz mor tmu acz przeciw my wink odpuść
+
        w
analog
+
        w
niech nie tor morn do na pokuszeń wódź
+
          Meksyk
niecht morn przeciw bez dobr zbaw
+
          w
lecz</poem>
+
          num
 
+
            1
matematyka (ale co ze spacjami?)
+
            9
:=+1.1.2.
+
              6
::1 + 1 = 2
+
              8
:=^2.0,5.0,25.
+
                .
::0,5 ^ 2 = 0,25
+
            w
:=/3.1.0,(3.
+
            n.e.
::1 / 3 = 0,(3)
+
            rok
:'''=11.1,(9.'''
+
          olimpiada
::"1,(9) = 11"
+
        tę
::: a może odróżnic "komaż" od "koma", żeby mieć wariant bez takich absurdów. Tylko który?
+
          i
:=,1(9.,2.
+
          tle
:: 0,1(9) = 0,2
+
            2
 
+
            .
'''POLILOK'''
+
            ɣwy
:PARWDOM DER LAL DEN TIT LUBIT
+
            złoto
:PARWDOM DER " KAROL ' DEN MAMAM DEM PIQK DAJET
+
            medal
:PARWDOM BEP DEST LAL DOM LAL
+
          i
:PARWDOM DOT " POZNAN ' PCEST NAN TOR DER POTSJON LEDZET
+
            tle
:NJEHT DER TEN PJEST BOT TUT LIDZET
+
            1
:TCIT DER PJEST KFITCIT
+
              .
:PARWDOM DER LAL O PJEST DXET DER PJEST TCITCEKAT TSOST MUWIT
+
            ɣwy
 +
              srebro
 +
              medal
 +
            tle
 +
            1
 +
              .
 +
            ɣwy
 +
              brąz
 +
              medal
 +
          zdobywa
 +
      śnor
 +
        Mark_Spitz
 +
        kę
 +
        dopiero
 +
          w
 +
          w
 +
            Pekin
 +
            olimpiada
 +
          ta
 +
            Michael_Phelps
 +
            pobija
 +
        w
 +
          Monachium
 +
          w
 +
          num
 +
            1
 +
            9
 +
              7
 +
              2
 +
                .
 +
            w
 +
            n.e.
 +
            rok
 +
          ów
 +
            tle
 +
            7
 +
              .
 +
            ɣwy
 +
              złoto
 +
              medal
 +
            rekord
 +
      udajesię
 +
:: (?) Markowi Spitzowi, który zdobył jako nastolatek 6 złotych medali w pływaniu na Olimpiadzie Machabejskiej w 1965 roku, później udało się jeszcze zdobyć 2 razy złoto, raz srebro i brąz na Igrzyskach Olimpijskich w Meksyku w 1968 roku, a także ustanowić pobity dopiero na igrzyskach w Pekinie przez Michaela Phelpsa, który zdobył 8 złotych medali, rekord 7 złotych krążków w Monachium w 1972 roku. [https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Olimpiada_Machabejska&oldid=38213963]
 +
: czy ta kle ny krew nce kappa ba bę widź
 +
: czy bo ta ny krew ɣow krew to
 +
:: Czy czerwony rzuca się w oczy? Czy to dlatego, że czerwony wiąże się z krwią?
 +
: szesz je ɣwy ktrof zalej jtą?ta wod zalej
 +
:: (?) Powódź to zalanie wodą.
 +
: szesz żad może z żad co ten żyj
 +
:: (?) nie może być tak, że (istnieje ż takie, że (nie istnieje c takie że ((c - co) i (ż - takie życie z c))))
 +
:: (?) Bez czego nie mogą żyć. (''Poza gramatyką, co znaczy to "z"?'')
 +
: szesz i ów sze bałagan ów nine bałagan
 +
:: ~ Jest bałagan w powyższym i niniejszym.
 +
: szesz bo co ta tan skr igła jes tki li
 +
:: Dlaczego ta igła (''zależnie od kontekstu, np. igła z drzewa'') jest taka?
 +
: dzym fik w nak ciz szkło górk mno kę trwa tresuj szczur
 +
:: Powiedzmy, że fikcyjnie na szczycie („końcu”) szklanej góry są tresowane szczury.
 +
: siensz chba zacz nie hacz grub
 +
:: Chyba pojawił się brak grubych.
 +
:: Grube (np. łodygi) chyba się skończyły.
 +
: szersz chba obec ta pnic tę garnek myj
 +
: szensz w gdy tę sze pisz si obec myj
 +
: szersz si obec myj
 +
: kanalok
 +
: szersz 2 2 . w 2 1 . w 1 3 . w 1 2 . w 2 0 1 7 . w n.e. rok miesiąc doba godzina minuta
 +
: szersz 2 3 . w 2 1 . w 1 3 . w 1 2 . w 2 0 1 7 . w n.e. rok miesiąc doba godzina minuta
 +
:: Nic chyba teraz myje garnek. Kiedy powyższe było pisane miało miejsce to mycie. Teraz też to mycie ma miejsce. Jest 2017-12-13, 20:21. Jest 2017-12-13, 20:22.
 +
: siesz tgo ty wlu kulk
 +
: szesz kia or ny nieb ny krew ny traw ny żółt uf to
 +
: siepsz tą ki to tor bawi
 +
: siepsz tą hacz ny nieb to
 +
:: „Masz dużo kulek. Niebieskie, czerwone, zielone i żółte. Jakimi będziesz się bawić?” „Niebieskimi.”
 +
: cip wno mor do ten er pan idź
 +
: szesz tak niepch nie ta wor kia zbyt późny wróć ale
 +
: siepsz nie ten wróć
 +
:: „Czy możemy iść do tego pana?” „Tak, ale nie wracajcie zbyt późno.” „Nie wrócimy [zbyt późno].”
 +
: siesz fik ta zo smok głow kier ptą nieś
 +
:: Głowy smoka „niosą się piechotą” ("kier": same kierują, "ptą": samodzielnie, "nieś": przemieszczają się jako część całości względem tej całości (ewentualnie, dla "non nieś", są przenoszone na takich częściach)). [Jeśli chodzi o smoki z niezależnymi głowami.]
 +
: wak ład
 +
: siesz gdyb jor ty zacz jorw kę jor chce er czło (?)
 +
:: Urodo, gdybym cię miała, dostałabym mężczyznę, którego bym chciała.
 +
: dzym ta kle wŭad cyk wlu cyk
 +
:: Powiedzmy, że typowe cykady dużo cykają.
 +
: szeksz ta tle bar dżo czło pszo rower jedź
 +
:: Bardzo wielu ludzi jeździ ~tutaj (koło tu i teraz) na rowerach.
 +
: opowiedziałembajkę
 +
: szesz nib transformers
 +
: opowiembajkę
 +
:: ''[Na początku wypowiedzi musiałem być w trybie opowiadania bajki.]'' (Przestaję opowiadać bajki.) Istnieją nibytransformersy. (Zaczynam opowiadać bajkę.)
 +
::: Istnieją zabawkowe transformersy, poważnie.
 +
: siesz tunorj len nyr ów wlk rybk dzień
 +
:: To (ten dzień) jest ostatni dzień wieloryba. ''("wlk rybk" to wieloryb?)''
 +
: siesz śli torj szczęść ɣapt klaszcz
 +
:: Klaszcz, jeśli jesteś szczęśliwy.
 +
: szesz chba jorj kia nce kappa ba bę bez goń gmoń
 +
:: Chyba istnieje gamoń, który wykazuje skłonność do znajdowania się w sytuacji, w której coś mu ucieka, który jest mną.
 +
::: Chyba jestem uciekajumym (ściślej, skłonnym do bycia uciekajumym) gamoniem.
 +
: szesz ta wen ów okular ściereczka jca okular pszow kieszeń pszo gmoń pszon 2 dośk krak krocz nkier non krocz
 +
:: Pojemnik na okulary, w którym jest chusteczka, jedzie/jest niesiony (nie kierując) w kieszeni przez gamonia idącego na dokładnie dwu nogach.
 +
::: Etui na okulary ze ściereczką do okularów jest niesione w kieszeni przez gamonia idącego na dwóch nogach.
 +
: szesz jor że je totu kę ta Picasso w gdy ta się em zo kia dług włos er ę czło maluj o