Miłoahtialański

Z Conlanger
Wersja z dnia 18:40, 10 mar 2013 autorstwa Feles muribus (dyskusja | edycje)
(różn.) ← poprzednia wersja | przejdź do aktualnej wersji (różn.) | następna wersja → (różn.)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kody
Conlanger–3 pri.aht.mil
Flaga języka ahti mi - oparta na fladze Ahtialii, lecz z zielonym kolorem.

Język miłoahtialański, ahti μ, właśc. język ahtialański, wersja mi - język sztuczny będący jedną z odnóg języka ahtialańskiego, stworzony dla własnych celów przez Miłego. Wiele jego elementów pochodzi wprost z ahtialańskiego, ma również wspólne słownictwo, toteż RWHÔ jest nazywany współtwórcą.

Ahti mi w żaden sposób nie jest samodzielnym językiem, odrębnym od języka ahtialańskiego.

Fonologia

Ahti mi zachował skomplikowanie fonetyczne po języku ahtialańskim, jednakże starano się ograniczyć liczbę fonemów marginalnych.

Samogłoski

Przednie Centralne Tylne
Przymknięte
Blank vowel trapezoid.png
i • y
(ɨ) • ʉ
ɯ • u
(e)
(ʏ)
ɘ
(o)
(ə)
ɛ
ɔ
ä
(ɑ)
Prawie przymknięte
Półprzymknięte
Średnie
Półotwarte
Prawie otwarte
Otwarte

Ahti mi ograniczył liczbę fonemów samogłoskowych z 12 do 9.

Samogłoski retrofleksyjne (fenomen języka ahtialańskiego) zostały zastąpione zwykłymi samogłoskami zaokrąglonymi.

Spółgłoski

  Dwuwargowe Wargowo-
zębowe
Między-
zębowe
Zębowe Dziąsłowe
/zadziąsłowe
Podniebienne Welarne Języczkowe Nagłośniowe Krtaniowe
Nosowe m n ɲ ə̯̃
Zwarte p b t d k g q ɢ~ʛ ʔ
Afrykaty ʦ ʧ ʨ
Szczelinowe (ɸ) β f v θ ð s z ʃ ɕ (ç) (ʝ) (x) ɣ ʜ ʢ h (ɦ)
Półsamogłoski w () j ʁ
Uderzeniowe ɾ
Boczne (l ɫ) ɮ
Mlaski ʘ ǀ ǃ (ǁ) q’[1]

Ze spółgłosek pozbyto się ejektywów. Pierwotnie miały zostać usunięte mlaski, jednak te zostały wskutek osobistych upodobań autora.

Doszło także do wzmocnienia n fortis do nosowego hiatusu oznaczanego ə̯̃ i połączenia z substratem samogłosek nosowych (jak w: ahtialant, nudunt, zapisywane: ahtialañ, nuduñ).

Alfabet

Alfabet łaciński jest oparty na piśmie ahtialańskim (pośrednio przez cyrylicę) i istnieje w dwóch formach: transliteracji i transkrypcji. Z założenia oba zapisy zawierają tylko litery z zakresów Unicode Basic Latin, Latin-1 Supplement, Latin Extended-A i Latin Extended-B (Unikod od 0000 do 024f).

Ahtial. Cyr. Nazwa lit. IPA Łac. Translit. Transkr.
Ahtiglif-a.png А а аљфа

alfa

a A a A a A a
Ahtiglif-ya.png Я я я

ya

ja Ya ya Á á Ya ya
Ahtiglif-ay.png Ӓ ӓ ӓ

ay

aj Ay ay À à Ay ay
Ahtiglif-akva.png Ӑ ӑ аквад

akvad

ɑkɸa Ă ă Ă ă Akva akva
Ahtiglif-b.png Б б бєєта

beeta

b B b B b B b
Ahtiglif-g.png Г г гамма

gamma

g G g G g G g
Ahtiglif-g-prim.png ГЬ гь ɢ Gʹ gʹ G` g° G' g'
Ahtiglif-gh.png Ғ ғ ғамма

ġamma

ɣ Ġ ġ Ġ ġ Ġ ġ
Ahtiglif-d.png Д д дєљта

delta

d D d D d D d
Ahtiglif-dh.png Ҙ ҙ ҙао

ðao

ð Đ đ Ð ð Ð ð
Ahtiglif-e.png Є є є ѱіљон

e psilon

ɛ E e E e E e
Ahtiglif-ye.png Е е е

ye

je Ye ye É é Ye ye
Ahtiglif-ey.png Ё ё ё

ey

ɛj Ey ey È è Ey ey
Ahtiglif-z.png З з зєта

zeta

z Z z Z z Z z
Ahtiglif-c.png Ц ц цади

cadī

ʦ C c C c C c
Ahtiglif-c-prim.png ЦЪ цъ ǀ C’ c’ C' c´ C' c'
Ahtiglif-cj.png Ћ ћ ћад

ćad

ʨ Ċ ċ Ć ć Ć ć
Ahtiglif-ch.png Ч ч чаљук

čaluk

ʧ Ç ç Č č Č č
Ahtiglif-ih.png И и ита

ī

Ī ī Ī ī Ī ī
Ahtiglif-th.png Ѳ ѳ ѳєта

þeta

θ Ṭ ṭ Þ þ Þ þ
Ahtiglif-i.png І і і ота

i ota

i İ i I i I i
Ahtiglif-j.png Ј ј јота

jota

j J j J j J j
Ahtiglif-k.png К к кап҃а

kappa

k K k K k K k
Ahtiglif-k-prim.png КЪ къ q’ K’ k’ K' k´ K' k'
Ahtiglif-l.png Љ љ љамда

lamda

ɮ L l L l L l
Ahtiglif-l-prim.png ЉЪ љъ ǁ L’ l’ L' l´ L' l'
Ahtiglif-wh.png Л л ланік

ŭanik

w Ŭ ŭ Ŭ ŭ Ŭ ŭ
Ahtiglif-w.png Ж ж жєҁу

wequ

v W w W w W w
Ahtiglif-kn.png Ҝҝ ҝаа

kñaa

kⁿ Kn kn Ķ ķ Kñ kñ
Ahtiglif-m.png М м мы

m M m M m M m
x36px МЪ мъ ʘ Mʹ mʹ M' m´ M' m'
Ahtiglif-oe.png Ө ө ө ѱіљон

ö psilon

ɘ Ö ö Ö ö Ö ö
x36px Н н ны

n N n N n N n
наа
ñaa
ə̯̃ Ñ ñ
x36px У у у ѱіљон

u psilon

u U u U u U u
x36px Ю ю ю

yu

ju Yu yu Ú ú Yu yu
x36px Ӱ ӱ ӱ

uy

uj Uy uy Ù ù Uy uy
Ahtiglif-ks.png Ѯ ѯ ѯі

ksi

ks X x X x Ks ks
x36px О о о микрон

o mīkron

ɔ O o O o O o
Ahtiglif-yo.png Ω ω ω

yo

Yo yo Ó ó Yo yo
x36px Ӧ ӧ ӧ

oy

ɔj Oy oy Ò ò Oy oy
Ahtiglif-p.png П п пі

pi

p P p P p P p
Ahtiglif-r.png Р р ро

ro

r R r R r R r
x36px Рх рх ʁ Rh rh Rh rh Rh rh
x36px Ү ү ү ѱіљон

ü psilon

y Ü ü Ü ü Ü ü
Ahtiglif-1h.png Ұ ұ ұ микрон

ů mīkron

ʉ Ů ů Ů ů Ů ů
Ahtiglif-s.png S s sіғма

siġma

s S s S s S s
Ahtiglif-sj.png Щ щ щімода

śimoda

ɕ Ṡ ṡ Ś ś Ś ś
Ahtiglif-sh.png Ш ш шан

šan

ʃ Ş ş Š š Š š
Ahtiglif-t.png Т т тау

tau

t T t T t T t
Ahtiglif-t-prim.png ТЪ тъ ǃ T’ t’ T' t´ T' t'
Ahtiglif-tn.png Ԏ ԏ ԏаа

tñaa

tⁿ Tn tn Ţ ţ Tñ tñ
x36px В в вєрє

vere

β V v V v V v
Ahtiglif-1.png Ы ы ы ѱіљон

î psilon

ɨ I ı Y y Î î
Ahtiglif-y1.png Ӳ ӳ ӳ

ʝɨ Yı yı Ý ý Yî yî
Ahtiglif-1y.png Ӹ ӹ ӹ

îy

ɨj Iy ıy Ÿ ÿ Îy îy
Ahtiglif-pn.png Ҧ ҧ ҧаа

pñaa

pⁿ Pn Pn Ņ ņ Pñ pñ
Ahtiglif-f.png Ф ф фі

fi

f F f F f F f
Ahtiglif-fn.png Һ һ һаа

hñaa

hⁿ Fn fn Ĥ ĥ Hñ hñ
Ahtiglif-q.png Ҁ ҁ ҁан

qan

q Q q Q q Q q
Ahtiglif-x.png Х х хі

hi

h H h H h H h
Ahtiglif-ps.png Ѱ ѱ ѱі

psi

ps Ps ps Ş ş Ps ps
Ahtiglif-xh.png Ҳ ҳ ҳуа

ħua

ʜ Ħ ħ Ħ ħ Ħ ħ

Rzeczownik

Deklinacja w ahti mi była jedną z propozycji deklinacji języka ahtialańskiego. W dużej mierze opiera się ona na wartościach głosek wyrazu. Wartość można też zmienić odpowiednimi sufiksami - wartościownikami.

wartość +
pozytywna
-
negatywna
^
podniosła
0
nijaka
spółgłoski [w], [l], [ɫ], [j], [ɥ], [m], [ɲ], [ɬ], [ʨ], [ɕ] [ʜ], [r], [g], [ʝ], [ɢ], [ʦ], [x] [r], [n͈], [z], [hs], [s], mlaski [k], [n], [f], [β], [d], [p], [q’], [ʕ]
samogłoski [ɛ], [ä], [ɔ], [u], [ɘ], [ɯ], [ʉ], [y], [i] samogłoski długie, dyftongi, samogłoski poprzedzone [w] lub [?] [ɛ], [ɨ], [ɔ], [ɯ]
wartościowniki -īs, -paŭ, -pa -ħe, -ħen -raa, -rey -i, -ti

W ahti mi występują cztery przypadki: mianownik, dopełniacz (pełni funkcję biernika), celownik i narzędnik.

deklinacja spółgłoskowa samogłoskowa wartościowa
wartość + - ^ 0 + - ^ + - ^ 0
sg N - - - - - - - -īs -paŭ/-pa -ħe/-ħen -raa/-rey -(t)i
G -ma -ne -na -(o)n -am- -en- -v- īma pya ħene raava tivi
D -lai -re -rai -lan -al- -er- -r- īlai pliya ħere raarai tili
I -las -ros -ros -(o)s -as- -os- -s- īlas plas ħeros raara tisi
pl N -yu -yu -īsyu -pyu -ħenî -raî -(t)î
G -mu -nu -nî -mî -amu -enî -vî īmu pyu ħenu raavî tivî
D -lu -ru -rî -lî -alu -erî -rî īlu pliyu ħeru raarî tilî
I -la -rosu -rosî -sî -asu -osî -sî īla pla ħerosu raasî tisî

Deklinacja spółgłoskowa

Deklinacja wyrazów zakończonych spółgłoską jest oparta na sufiksach. Posiada cztery odmiany - w zależności od wartości.

przykład odmiany
wartość + - ^ 0
sg N tiŭ
miesiąc
döömac
prawo
zaar
walka
pilik
miejsce
G tiŭma döömacne zaarna pilikon
D tiŭlai döömacre zaarrai piliklan
I tiŭlas döömacros zaarros pilikos
pl N tiŭyu döömacî zaarî pilikî
G tiŭmu döömacnu zaar pilik
D tiŭlu döömacru zaar pilik
I tiŭla döömacrosu zaarrosî pilik

Deklinacja samogłoskowa

Rzeczowniki zakończone samogłoską odmieniają się za pomocą wrostków:

przykład odmiany
wartość + - ^
sg N lize
palec
heñů
tron
niuŭa
łuk
G lizame heñenů niuŭava
D lizale heñerů niuŭara
I lizase heñosů niuŭasa
pl N lizyu heñî niuŭî
G lizamu heñenî niuŭavî
D lizalu heñerî niuŭarî
I lizasu heñosî niuŭasî

Deklinacja wartościowa

W deklinacji wartościowej odmianie przez przypadki ulegają sufiksy wartościujące. W przypadkach zależnych są zapisywane oddzielnie od słowa.

przykład odmiany
wartość + - ^ 0
sg N pilikīs illapaŭ pilikħe illaħen pilikraa illarey piliki illati
G pilik īma illa pya pilik ħene illa ħene pilik raava illa raava pilik tivi illa tivi
D pilik īlai illa pliya pilik ħere illa ħere pilik raarai illa raalav pilik tili illa tili
I pilik īlas illa plas pilik ħeros illa ħeros pilik raara illa raara pilik tisi illa tisi
pl N pilikīsyu illapyu pilikħenî illaħenî pilikraî illaraî pilikî illa
G pilik īmu illa pyu pilik ħenu illa ħenu pilik raavî illa raavî pilik tivî illa tivî
D pilik īlu illa pliyu pilik ħeru illa ħeru pilik raarî illa raarî pilik tilî illa tilî
I pilik īla illa pla pilik ħerosu illa ħerosu pilik raasî illa raasî pilik tisî illa tisî

Przymiotnik

Przymiotnik tworzy się od rzeczownika poprzez końcówki:

  • -(a)ñ - najczęstsza, neutralna końcówka, np. kiarañ (zdrowotny) od kiar (zdrowy)
  • -(a)su - głównie nazwy geograficzne i tam, gdzie pierwsza końcówka psułaby brzmienie
  • -ai, -ti - końcówki nazw kolorów, np. ariyai (piwny) od ariya (piwo)
  • -(e)dai - wszystkie nazwy języków
  • -(e)n - przymiotniki cech, np. tulîmen (jabłkowy) od tulîme (jabłko)
  • -(om)kul - końcówka posesywna drugiego stopnia, nieodmienna

Sufiks -(om)kul podlega stertowaniu, tworząc -(om)kulul w trzecim stopniu, -(om)kululul w czwartym itd., np.

  • falia yu senatuk ksaiyakul öliakulul - siostra · męża · żony · brata (brat ma żonę), w opozycji do:
  • falia yu senatuk ksaiyakul öliakul - siostra · męża · żony i brata (żona i brat mają męża)
  • falia yu senatuk ksaiyakul yu ölia - siostra · męża żony · i brata (mąż żony i brat mają siostrę).

Większość przymiotników odmienia się jak rzeczowniki.

Koniugacja

do uzupełnienia
ıydovst
Czas teraźniejszy
Os. L. poj. L. mn.
1. ıydost ıydosti
2. ıydori ıydovs
3. ıydos ıydorlıı
Czas przeszły niedokonany
Wsz. ıydovstart
Czas przeszły dokonany
Wsz. ıydovstaran
Czas przyszły
Wsz. ıydovstaak
Czas ogólny funkcyjny
Wsz. ıydovstoyd
Czas równoczesny
1. ıydostaġan ıydostiġan
2. ıydoriġan ıydovsaġan
3. ıydosaġan ıydorlııġan
Tryb rozkazujący
Wsz. ıydostis

Przypisy

  1. Fonetycznie nie jest to mlask, lecz ejektyw.


Języki ahtialańskie

aylałai · palan · ahti mi · alastidai