Olżycki: Różnice pomiędzy wersjami

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 17: Linia 17:
 
|{{IPA|d~ɾ t}}
 
|{{IPA|d~ɾ t}}
 
!
 
!
|{{IPA|ɟ c}}<br/><tt>g c</tt> **
+
|{{IPA|(ɡʲ kʲ)}}<br/><tt>g c</tt> **
 
|{{IPA|g k}}<br/><tt>g c</tt>
 
|{{IPA|g k}}<br/><tt>g c</tt>
 
|-
 
|-
Linia 62: Linia 62:
 
*bh v [v]  
 
*bh v [v]  
 
*ph f [f]
 
*ph f [f]
 +
  
 
*n [n]  
 
*n [n]  
Linia 71: Linia 72:
 
*s [s], na końcu wyrazu [z] (jeśli następny zaczyna się samogłoską) lub nieme
 
*s [s], na końcu wyrazu [z] (jeśli następny zaczyna się samogłoską) lub nieme
 
*l [l] [j]¹  
 
*l [l] [j]¹  
 +
  
 
*g [g] [ʒ]¹  
 
*g [g] [ʒ]¹  
Linia 100: Linia 102:
 
* i [i] ³
 
* i [i] ³
 
* o [o]
 
* o [o]
 +
* oa [wa]
 
* oe/œ [e]
 
* oe/œ [e]
 
* ou [u]
 
* ou [u]
Linia 129: Linia 132:
 
!rowspan=4| Poj.
 
!rowspan=4| Poj.
 
! 1.
 
! 1.
| ''io'' /{{IPA|jo}}/
+
| ''ia'' /{{IPA|ja, jɔ}}/
 
|colspan=2| ''mé'' /{{IPA|me}}/
 
|colspan=2| ''mé'' /{{IPA|me}}/
 
|-
 
|-
Linia 265: Linia 268:
  
 
Przykład:
 
Przykład:
* ''Eo eme édeante a recan.'' /{{IPA|jo em jedzãts a ʁekã}}/ - Jem i mówię. / Jedząc, mówię.
+
* ''Ia eme édeante a recan.'' /{{IPA|jo em jedzãts a ʁekã}}/ - Jem i mówię. / Jedząc, mówię.
  
 
====Eu perfect====
 
====Eu perfect====
 +
'''Czas przeszły perfekt''' (przeszły złożony) opisujący czynności przeszłe.
 +
 +
:Konstrukcja: '''''eante'' (present) + imiesłów przeszły'''
 +
Imiesłów przeszły tworzy się przez dodanie końcówki ''-an'' /{{IPA|an}}/ (''videte > videan''), a po tematach samogłoskowych ''-t'' (''isoute > isout'').
 +
 +
{| class=wikitable
 +
|+ Cz. posiłkowy ''eante''
 +
!inf
 +
!''eante'' /{{IPA|jãts}}/
 +
|-
 +
!1sg
 +
|''iman'' /{{IPA|imã}}/
 +
|-
 +
!2sg
 +
|''imese'' /{{IPA|imez}}/
 +
|-
 +
!3sg
 +
|''imet'' /{{IPA|ime}}/
 +
|-
 +
!1pl
 +
|''imeme'' /{{IPA|imem}}/
 +
|-
 +
!2pl
 +
|''imete'' /{{IPA|imets}}/
 +
|-
 +
!3pl
 +
|''imant'' /{{IPA|imã}}/
 +
|}
  
 
====E'imperfect====
 
====E'imperfect====
'''Czas przeszły prosty''' opisujący czynności przeszłe. Używany rzadko, głównie do narracji.
+
'''Czas przeszły imperfekt''' (przeszły prosty) opisujący czynności przeszłe. Używany głównie do narracji.
  
 
Formę czasu przeszłego tworzy się poprzez:
 
Formę czasu przeszłego tworzy się poprzez:
Linia 354: Linia 385:
  
 
Przykład:
 
Przykład:
* ''Eo buvam édeante a recam.'' /{{IPA|jo byvam jedzãts a ʁekam}}/ - Jadłem i mówiłem. / Jedząc, mówiłem.
+
* ''Ia buvam édeante a recam.'' /{{IPA|jo byvam jedzãts a ʁekam}}/ - Jadłem i mówiłem. / Jedząc, mówiłem.
  
 
====Eu plusperfect====
 
====Eu plusperfect====
Linia 389: Linia 420:
  
 
Przykład:
 
Przykład:
* ''Eo vedan edt.'' /{{IPA|jo vedã etː}}/ - Będę jeść.
+
* ''Ia vedan edt.'' /{{IPA|jo vedã etː}}/ - Będę jeść.
  
 
[[Kategoria:Sztuczne języki słowiańskie]]
 
[[Kategoria:Sztuczne języki słowiańskie]]
 
[[Kategoria:Języki Miłego]]
 
[[Kategoria:Języki Miłego]]

Wersja z 17:40, 27 sty 2012

Język olżycki (ea rece olgittic /jaˌʀeʃ olʒiˈsːik/, prościej: e'olgittine /jolʒiˈsːiɲ/) - fikcyjny język zachodniosłowiański używany w alternatywnej historii w północnej Lotaryngii (Lorunea), Nadrenii (Renanea, Olgiti Etar) i Hesji (Olgiti Nov).

Nazwa pochodzi od kontaminacji Alzacji z Łużycami.

Fonologia i zapis

Spółgłoski

wargowe dziąsłowe zadziąsłowe podniebienne tylnojęzykowe
zwarte b p d~ɾ t (ɡʲ kʲ)
g c **
g k
g c
zw.-szcz. dz ts
d t *
szczel. v f z s ʒ ʃ
g c *
nosowe m n ɲ
n *
płynne l j
l *
ʀ
r
*) przed e i
**) przed u

Samogłoski

Olgittine vowel trapezoid.png

Zapis

Spółgłoski

  • m [m]
  • b [b]
  • p [p]
  • bh v [v]
  • ph f [f]


  • n [n]
  • d [d] [dz]¹
  • t [t] [ts]¹, na końcu wyrazu [ɾ] (jeśli następny zaczyna się samogłoską) lub nieme
  • dh [d]¹
  • th [t]¹
  • z [z]
  • s [s], na końcu wyrazu [z] (jeśli następny zaczyna się samogłoską) lub nieme
  • l [l] [j]¹


  • g [g] [ʒ]¹
  • c [k] [ʃ]¹
  • gu [gʲ]¹
  • k cu qu [kʲ]¹
  • r [ʁ]

¹) przed literami "e", "i"

Dwuznaki

  • dt tt [tt] [ss]¹
  • zt st [st] [ss]¹
  • ds ts [ss]
  • gt ct [tt] [ss]¹
  • zc sc [sk] [ʃʃ]¹
  • gs cs x [ss]

¹) przed literami "e", "i"

Samogłoski

  • a [a]
  • ae/æ [ɛ]
  • an [ã]
  • au [ɔ]
  • e [e] [j] ² ³
  • é [e] ³
  • eu [y] [u] ³
  • i [i] ³
  • o [o]
  • oa [wa]
  • oe/œ [e]
  • ou [u]
  • u [y]

²) "e" jest wymawiane jako:

  • [j] – między samogłoskami, na początku wyrazu przed samogłoską, po samogłosce
  • [e] – między spółgłoskami, na początku wyrazu przed spółgłoską
  • nieme – po spółgłosce

³) zmienia wymowę niektórych spółgłosek, po których następuje

Morfologia

Rodzajniki

W języku olżyckim występuje rodzajnik określony w dwóch rodzajach: męskim i żeńskim, w liczbie pojedynczej i mnogiej:

  • Liczba pojedyncza: eu /(j)y/ (rodzaj męski), ea /ja/ (rodzaj żeński)
  • Liczba mnoga: é /je/ (brak rozróżnienia na rodzaje)

Rodzajnik określony jest często skracany do e' /j/ przed samogłoską, np. e'olgittine zamiast ea olgittine.


Rodzajnik nieokreślony jest tożsamy z liczebnikiem "jeden" i brzmi:

  • w liczbie pojedynczej: én /jen/ (r. m.), éne /jeɲ/ (r. ż.)
  • w liczbie mnogiej: (éné) /jeɲe/

Zaimki

Zaimki osobowe

Poj. 1. ia /ja, jɔ/ /me/
2. tu /ty/ /tse/
3m. on /on/ neo /ɲo/ eo /jo/
3f. ona /ona/ nei /ɲi/ ei /i/
Mn. 1. mu /my/ nas /na/
2. vu /vy/ vas /va/
3m. oni /oɲi/ nei /ɲi/ ei /i/
3f. onu /ony/ neu /ɲy/ eu /(j)y/
Grzecz. va /va/ //
Bezos. se /s(e)/ so /so/

Kolumny tabelki przedstawiają kolejno:

  • formę mianownika (Ona ét. "Ona je.")
  • formę akcentowaną używaną po przyimkach (Eo recean su nei. "Rozmawiam z nią.")
  • formę nieakcentowaną używaną jako dopełnienie (Eo ei videan. "Widzę .")

Czasowniki

Czasowniki określają wykonywaną czynność lub stan, w jakim znajduje się podmiot. Czasowniki charakteryzują cechy wyróżniające: tryb, czas (w tym aspekt), koniugacja. Dzielą się na kilka grup:

  • koniugacja -a-, -ea- - grupa czasowników kończących się w bezokoliczniku regularnie na -ate /ats/, mające wstawkę w temacie czasu teraźniejszego, np. cita-te > citae-an, vea-te > vé-an
  • koniugacja samogłoskowa - grupa podobna do poprzedniej, zawierająca krótkie czasowniki o jednosylabowych tematach kończących się samogłoską, np. pi-te > pie-an
  • koniugacja -e-, -i-, czyli czasowniki kończące się w bezokoliczniku regularnie na -ete /ets/ i -ite /its/, np. vide-te, voli-te > vide-an, vole-an
  • koniugacja spółgłoskowa - grupa zawierająca czasowniki o temacie kończącym się spółgłoską: mog-te > mog-an, pre-te > pr-an
  • czasowniki nieregularne, mające różne wzorce odmiany, np. bu-te > eme, éd-te > ém, ean-te > im-an

Eu present

Czas teraźniejszy będący czasem podstawowym.

Odmiana czasowników regularnych:

inf citate /ʃitats/ pite /pits/ videte /vidzets/ recte /ʁeʃː/
1sg citaean /ʃitajã/ piean /pijã/ videan /vidzã/ recan /ʁekã/
2sg citæse /ʃitɛz/ piese /pijz/ vidise /vidziz/ recese /ʁeʃez/
3sg citæt /ʃitɛ/ piet /pij/ vidit /vidzi/ recet /ʁeʃe/
1pl citæme /ʃitɛm/ pieme /pijm/ vidime /vidzim/ receme /ʁeʃem/
2pl citæte /ʃitɛts/ piete /pijts/ vidite /vidzits/ recete /ʁeʃets/
3pl citaeant /ʃitajã/ pieant /pijã/ videant /vidzã/ recant /ʁekã/

Eu present contemporal

Czas teraźniejszy współczesny oznaczający czynności występujące równocześnie. Może wskazywać bardziej na trwanie czynności.

Konstrukcja: bute (present) + imiesłów współczesny

Imiesłów współczesny tworzy się najczęściej końcówką -ante, np. citaeante, voleante.

inf bute /byts/
1sg eme /em/
2sg ese /ez/
3sg est /e(t)/
1pl emé /eme/
2pl este /esː/
3pl sant //

Przykład:

  • Ia eme édeante a recan. /jo em jedzãts a ʁekã/ - Jem i mówię. / Jedząc, mówię.

Eu perfect

Czas przeszły perfekt (przeszły złożony) opisujący czynności przeszłe.

Konstrukcja: eante (present) + imiesłów przeszły

Imiesłów przeszły tworzy się przez dodanie końcówki -an /an/ (videte > videan), a po tematach samogłoskowych -t (isoute > isout).

Cz. posiłkowy eante
inf eante /jãts/
1sg iman /imã/
2sg imese /imez/
3sg imet /ime/
1pl imeme /imem/
2pl imete /imets/
3pl imant /imã/

E'imperfect

Czas przeszły imperfekt (przeszły prosty) opisujący czynności przeszłe. Używany głównie do narracji.

Formę czasu przeszłego tworzy się poprzez:

  • dodanie końcówki -(u)va- do czasowników na -a-, -e- oraz tematów samogłoskowych, np. trima-te > trimuva-, sede-te > seduva-, gi-te > giva-
  • dodanie -(e)a- do czasowników na -i- lub spółgłoskę i ew. zmianę tematu (najczęściej zmiana o > a lub wstawienie e), np. nosi-te > nasea-, pre-te > pera-

Uwaga! Końcówka 1. os. l. pojedynczej to w imperfekcie -m.

inf citate /ʃitats/ pite /pits/ volite /volits/ recte /ʁeʃː/
1sg cituvam /ʃityvam/ pivam /pivam/ valam /valam/ recam /ʁekam/
2sg cituvase /ʃityvaz/ pivase /pivaz/ valase /valaz/ recase /ʁekaz/
3sg cituvat /ʃityva/ pivat /piva/ valat /vala/ recat /ʁeka/
1pl cituvame /ʃityvam/ pivame /pivam/ valame /valam/ recame /ʁekam/
2pl cituvate /ʃityvats/ pivate /pivats/ valate /valats/ recate /ʁekats/
3pl cituvaeant /ʃityvajã/ pivaeant /pivajã/ valaeant /valajã/ recaeant /ʁekajã/

Przykład:

  • Éne gena docadat u eu pocoe. /jeɲ ʒena dokada y‿y poke/ - "Do pokoju weszła kobieta."

Eu passé contemporal

Czas przeszły współczesny oznaczający czynności występujące równocześnie w przeszłości. Może wskazywać, jak present contemporal, na trwanie czynności.

Konstrukcja: bute (imperfect) + imiesłów współczesny
inf bute /byts/
1sg buvam /byvam/
2sg buvase /byvaz/
3sg buvat /byva/
1pl buvame /byvam/
2pl buvate /byvats/
3pl buvaeant /byvajã/

Przykład:

  • Ia buvam édeante a recam. /jo byvam jedzãts a ʁekam/ - Jadłem i mówiłem. / Jedząc, mówiłem.

Eu plusperfect

Eu futur

Eu futur proce

Czas przyszły bliski wyrażający czynności mające miejsce w najbliższej przyszłości, co do których jesteśmy pewni, że się wydarzą.

Konstrukcja: vedte (present) + bezokolicznik bez -e
inf vedte /vesː/
1sg vedan /vedã/
2sg vedese /vedzez/
3sg vedet /vedze/
1pl vedeme /vedzem/
2pl vedete /vedzets/
3pl vedant /vedã/

Przykład:

  • Ia vedan edt. /jo vedã etː/ - Będę jeść.