Pisma tangijskie: Różnice pomiędzy wersjami

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
(Nie pokazano 3 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 93: Linia 93:
 
|<small>ΚΑΛΑ</small> ''palma kokosowa''
 
|<small>ΚΑΛΑ</small> ''palma kokosowa''
 
|Istnieje wariant z pionową strzałą<br/>zmiast dwóch pionowych grotów.
 
|Istnieje wariant z pionową strzałą<br/>zmiast dwóch pionowych grotów.
 +
|[[Plik:Tangian cuneiform W Matwa.png|100px]]
 +
|/w/
 +
|<small>ΜΑΤΥΑ</small> ''cud''
 +
|
 +
|-
 
|[[Plik:Tangian cuneiform Nora.png|100px]]
 
|[[Plik:Tangian cuneiform Nora.png|100px]]
 
| -
 
| -
 
|<small>ΝΟΡΑ</small> ''nieistnienie''
 
|<small>ΝΟΡΑ</small> ''nieistnienie''
 
|''Placeholder'' dla samogłosek
 
|''Placeholder'' dla samogłosek
 +
|
 +
|
 +
|
 +
|
 
|}
 
|}
  
Linia 252: Linia 261:
 
|-
 
|-
 
|[[Plik:Tangian cuneiform Word Luta ni Fari.png|100px]]
 
|[[Plik:Tangian cuneiform Word Luta ni Fari.png|100px]]
|Τονγαμι Ιτικορηρο<br/>''Tongami Itikoreiro''
+
|Λυτα νι Φαρι<br/>''Luta ni Fari''
 
|[[Republika Lutafaryjska]]
 
|[[Republika Lutafaryjska]]
 
|
 
|
Linia 297: Linia 306:
 
|-
 
|-
 
|}
 
|}
 +
 +
==Cyfry==
 +
System dziesiętny. Liczby sygnalizuje się delikatnym kropkowym nacięciem nad liczbą. Poniżej przedstawiono zapis liczb od 1 do 20.
 +
 +
[[Plik:Tangian Cuneiform numerals 1 20.png]]
  
 
=Stare, nieaktualne wersje=
 
=Stare, nieaktualne wersje=
Linia 304: Linia 318:
 
<references/>
 
<references/>
  
[[Kategoria:Tangia]]
+
[[Kategoria:Tangia]][[Kategoria:Tangijskie pismo klinowe|!]]

Aktualna wersja na dzień 20:11, 3 wrz 2020

ⲦⲀⲚⲄⲨⲀ ⲬⲞ'ⲨⲘ Czytasz artykuł z serii Tangia. | Język ayu (pisma) · Karaizm · Tangijczycy · Dziesięć Cudów Tangii · Gospodarka i demografia Tangii · Tangijska Sieć Świetlna · Wojskowość Tangii (Takatoa · Aranu) · ET
Pryzmat-1 w trakcie schnięcia. Zrobiony z syntetycznej gliny i pisany ręcznie wykonanym bambusowym stylusem, zawiera dwie zwrotki tłumaczonego tekstu "Davy Jones" Fialejy[1]. W całości zapisany pierwotną abugidą. Jedyny obecnie istniejący pryzmat.

        Piśmienność wyspy Tangia i następnie kraju rozpoczyna się jeszcze w starożytności. Pogląd na temat Tangijczyków, głoszący, że nie są pierwszym narodem czy cywilizacją wyspy, istniał jeszcze w czasach przedcesarskich. Wiedziano, że na wyspie istniała bardzo silna cywilizacja, potrafiąca między innymi stosować magiczną sztukę pozwalającą utrwalać słowa, co pozwoliło im tak zarządzać zasobami, aby wyżywić znaczną liczbę ludzi. Prawdopodobnie to te informacje przyciągały falami Tangijczyków, pierwotnie zapewne zamieszkujących półwysep Pinu. Nie jest jasne, czy dochodziło do spotkań Tangijczyków ze zdziczałymi potomkami pierwszej cywilizacji zwanej Maraami. Kiedy starożytni Tangijczycy docierali na wyspę, samej cywilizacji już nie było. Maraowie pozostawili po sobie konstrukcje i ruiny, pochłonięte przez dżungle, pustynie i erozyjny klimat Tangii, między innymi wiele stel, tabliczek i innych obiektów z zapisem hieroglificznym (najstarsze) lub klinowym (młodsze), głównie rytych w kościach, kamieniach i glinie. Ten język jeszcze w roku 9509 EK, tysiące lat później, pozostał nieodczytany (został odszyfrowany później). Tangijczycy inspirowali się nimi, opracowując własne pismo klinowe, alfabetyczno-sylabiczne, dostosowując je do swojego języka.

To pismo w obecnej (9509 EK) formie jest stosowane w stanie prawie niezmienionym, choć warstwa najuboższa jest uczona pisma chłopskiego, uproszczonego, głównie w celu zapewnienia świadomości prawa państwowego, a potem cesarskiego, i religii, a warstwa najwyższa, lubująca się w kryptografii, korzystała z hieroglificznego metajęzyka.

Historia

Cywilizacja marajska

Cywilizacja marajska ryła kliny w kamieniu, glinie i skórze, prawdopodobnie także w drewnie, co się nie zachowało. Pismo pierwotnie było obrazkowe, mnemoniczne, następnie hieroglificzne, a na końcu pełne ideograficzne pismo klinowe. W roku 9509 EK pismo pozostawało nieodszyfrowane. Liczne tabliczki i stele znajdują się w Tau Atla. Pismo zostanie odszyfrowane dwieście ziemskich lat później dzięki dwujęzycznej steli.

Cywilizacja tangijska

Pomimo znacznej siły Tangii jako dostawcy papieru, raczej na papierze zarabiano pieniądze, na jego sprzedaży, niż używano go do pisma. Papier jako nośnik był nietrwały i w bardzo korozyjnej atmosferze tangijskiej łatwo ulegał zniszczeniu razem z atramentem lub podarciu, gnił, obawiano się zamoczenia, spalenia czy utopienia. Papier stosowano przede wszystkim w celach archiwalnych na terenach pustynnych, takich jak forteca w Tau Atla, gdzie wilgoć jest znikoma, i gdzie lekkość i mała objętość papieru stanowi jego wielką zaletę przy składowaniu w znacznych ilościach.

Podstawowym nośnikiem jest glina i materiały glinopodobne. Glify stawiane są stylusem z trzciny o przekroju trójkątnym, oszlifowanym drewienkiem, narzędziem kościanym lub rzadziej metalowym. Trójkątne ostrze przyciskano głęboko do gliny, pozostawiając wgłębienie dające glif krótki. Glif długi uzyskiwano tak samo, jedynie przyciskając dodatkowo ostrą krawędź stylusa. W odróżnieniu od ziemskich klinów sumeryjsko-akadyjskich, tangijczycy stosowali dwa glify, nie trzy. Gliniany materiał wypalano na słońcu lub w piecu. Glinę można było przykleić do ściany, dając stele. W przypadku błędu, zwilżano delikatnie palec i przeciągano po błędnym glifie. Stele kamienne i tym bardziej nośniki z metalu (złota, brązu) nie dawały szans na poprawki, były znacznie cięższe, droższe i niekiedy mniej trwałe (żelazo ulegało oksydacji, złoto było za drogie, o wiele za cięższe i za miękkie). Materiały kamienne i szczególnie gliniane charakteryzowały się znaczną łamliwością, więc musiały być grubsze, przez co były nieodpowiednie dla rozdmuchanej biurokracji tangijskiej. Ostatecznie do prostych zapisów niewymagających szczególnej archiwizacji stosowano proste tabliczki gliniane, od wielkości męskiej dłoni do długości jednego łokcia. Zapisy wymagające archiwizacji przepisywano na pryzmaty, tj. wielościany z gliny lub kamienia o trzech ścianach i obu podstawach w kształcie trójkątów. Aby uniknąć zarysowania klinów o kliny, pryzmaty przekładano miękkim materiałem, najczęściej wełną, i składowano poziomo jeden na drugim. Rzadziej, pryzmaty były na czubku wyposażone w haki, i składowano je w trójkątnych gniazdach w ziemi, i wyciągano nawet czasem drewnianym dźwigiem.

Z czasem stylus coraz częściej zastępowano nożykiem lub sztyletem z uwagi na ich większą dostępność. Odciskane w ten sposób glify różnią się od tych odciskanych trójkątną trzcinką. Zamiast trójkątnego wgłębienia, glif krótki pozostawia półkoliste wgłębienie, którego przedłużenie (ostrze) nie jest możliwe od razu. Glif ostrza stawia się po prostu poprzez przyłożenie ostrza noża podłużnie obok glifu trójkątnego. Jest to trudniejsze. Za stylus czasami robił także drewniany patyczek.

Do powszechnego transportu wykorzystywano przede wszystkim tabliczki drewniane i pergamin. Niektóre wiadomości przepisywano na papier dla oszczędności miejsca i wagi. Czasami nie było czasu na czekanie aż kawaleria przetransportuje wiadomość i na to czy napadną ją bandyci czy nie. W takich sytuacjach czekano na pomyślną pogodę i stosowano rangfen.

O wiele rzadziej stosowano metal i szkło. Stele z metalu były wykonywane z miedzi, brązu, srebra, ołowiu, złota, platyny, rzadko z żelaza czy stali. Tak były uwieczniane teksty najważniejsze z najważniejszych: kroniki państwowe, historie wojen, teksty religijne najwyższej wagi, kluczowe dekrety królewskie. Złoto pomimo swojej kolosalnej ceny i wysokiej gęstości, przejawiającej się w bardzo dużej wadze na centymetr sześcienny materiału, miało trzy zalety: nie rdzewiało ani nie ulegało pasywacji, było bardzo miękkie, zachowywało swój charakterystyczny, luksusowy kolor i poblask. Uboga w złoto Tangia musiała importować znaczne ilości tego kruszca nie tylko dla mennic i biżuterii, ale także dla skrybów świątynnych, pałacowych, naukowych i archiwalnych.

Kiedy pisano na papierze, stosowano dwa pędzle, szeroki i wąski. Szeroki stawiał klin, a wąski ostrze glifów długich.

Pismo powszechne pisano od lewej do prawej, rzadziej bustrofedonem. Kluczowe teksty na większych stelach pismo zygzakiem, falami, dla oszczędności materiału wykorzystując dość trójkątny kształt sylab klinowych, łącząc taką praktykę tak z religijnym związkiem z morzem (pisanie falami), jak i wskazując na trójkąt jako kluczowy kształt tak samych glifów, jak i stylusa używanego do ich stawiania. Część tekstów, szczególnie papierowych, pisano z góry do dołu.

Klinowe pismo tangijskie

Spółgłoski

Litera Wartość
fonetyczna
Nazwa litery Komentarz Litera Wartość
fonetyczna
Nazwa litery Komentarz
Tangian cuneiform M Meunu.png /m/ ΜΕΥΝΥ porcja Tangian cuneiform F Fang.png /f/ ΦΑΝΓ złoto
Tangian cuneiform N Nina.png /n/ ΝΙΝΑ dobry Czasami występuje bez ukośnego glifu.
Jest wtedy trudny do odróżnienia od /w/.
Tangian cuneiform P Puro.png /p/ ΠΥΡΟ żywioł dodaniakaraizm
Tangian cuneiform NG Fang.png /ŋ/ ΦΑΝΓ złoto Rzadko stosowany. Archaiczny znak. Tangian cuneiform H Huaram.png /ɦ/ ΧΥΑΡΑΜ bitwa Trudny, niewygodny do pisania.
Wymaga wykrzywienia ręki w nadgarstku.
Tangian cuneiform NG final Rang.png /ŋ/ ΡΑΝΓ światło Tangian cuneiform Y Yoa.png /j/ ΓΙΟΑ woda
Tangian cuneiform T Tahu.png /t/ ΤΑΧΥ strzała Tangian cuneiform R Rami.png /ɾ/ ΡΑΜΙ dzień
Tangian cuneiform L Lau.png /ɫ/ ΛΑΥ serce Tangian cuneiform ' Eura.png /ʔ/ ΕΥΡΑ ważny
Tangian cuneiform K Kala.png /k/ ΚΑΛΑ palma kokosowa Istnieje wariant z pionową strzałą
zmiast dwóch pionowych grotów.
Tangian cuneiform W Matwa.png /w/ ΜΑΤΥΑ cud
Tangian cuneiform Nora.png - ΝΟΡΑ nieistnienie Placeholder dla samogłosek

Samogłoski

Litera Wartość
fonetyczna
Nazwa litery Komentarz Litera Wartość
fonetyczna
Nazwa litery Komentarz
Tangian cuneiform A.png /a/ Α Tangian cuneiform O.png /o/ Ο
Tangian cuneiform E.png /e/ Ε Tangian cuneiform I.png /i/ Ι
Tangian cuneiform U.png /ʉ/ Y Tangian cuneiform EI.png /ei̯/ Η
Tangian cuneiform EU.png /œʉ̯/ ΕΥ Tangian cuneiform OU.png /ou̯/ ΟΥ
Tangian cuneiform AU.png /œʉ̯/ ΑΥ Tangian cuneiform AI.png /ai̯/ ΑΙ

Ideogramy

Litera Wymowa Znaczenie Komentarz Litera Wymowa Znaczenie Komentarz
Tangian cuneiform Word Tangwa.png Τανγυα
Tangua
Tangia Tangian cuneiform Word Korae Person.png Κοραε
Korae
Człowiek
Tangian cuneiform Word Teilan Emperor.png Τηλαν
Teilan
Cesarz Tangian cuneiform Word Hatu Man.png Χατυ
Hatu
Mężczyzna
Tangian cuneiform Word Y Grammatical of.png Υ
I
Przyimek dopełniaczowy Odpowiednik angielskiego "of" Tangian cuneiform Word Inna Woman.png Ιννα
Inna
Kobieta
Tangian cuneiform Word Teilea Country.png Τηλεα
Teilea
Państwo
Tangian cuneiform Word Hayano King.png Χαγιανο
Hayano
Król
Tangian cuneiform Word Itikoreiro Democracy.png Ιτικορηρο
Itikoreiro
Republika
Tangian cuneiform Word Elalun Tribes.png Ελαλυν
Elalun
Plemiona Patrz: Buania
Tangian cuneiform Word Harani Desert.png Χαρανι
Harani
Pustynia
Tangian cuneiform Word Arankalera Colony.png Αρανκαλερα
Arankalera
Kolonia Patrz: Atirai
Tangian cuneiform Word Lera Dom word forming.png -λερα
-lera
Formuje słowa Odpowiednik angielskiego "-dom"

Specyficzne logogramy tangijskie

Litera Wymowa Znaczenie Komentarz Litera Wymowa Znaczenie Komentarz
Tangian cuneiform Word Naratai.png Ναραται Χαγιανορι
Naratai Hayanori
Królestwo Naratajskie Tangian cuneiform Word Tongami.png Τονγαμι Ιτικορηρο
Tongami Itikoreiro
Republika Tongami
Tangian cuneiform Word Luta ni Fari.png Λυτα νι Φαρι
Luta ni Fari
Republika Lutafaryjska Tangian cuneiform Word Nomeurai.png Νομευραι Ιτικορηρο
Nomeurai Itikoreiro
Republika Nomeurajska
Tangian cuneiform Word Yo Elalun.png Γιο Ελαλυν
Yo Elalun
Busy
Buania Tangian cuneiform Word Hiranea.png Χιρανεα
Hiranea
Hiranea
Tangian cuneiform Word Marao.png Χαρανι υ Μαραο
Harani i Marao
Pustynia Marajska Tangian cuneiform Word Orumilo Reitika.png Ορυμιλο νι Ρητικα
Orumilo ni Reitika
Królestwa Orumilo i Rejtiki
Tangian cuneiform Word Takangari.png Χαρανι υ Τακανγαρι
Harani i Takangari
Pustynia Takangaryjska Tangian cuneiform Word Kunatla.png Κυνατλα Χαγιανορι
Kunatla Hayanori
Królestwo Kunatla
Tangian cuneiform Word Akeira.png Ακηρα
Akeira
Akeira Tangian cuneiform Word Atirai.png Ατιραι
Atirai
Atirai

Cyfry

System dziesiętny. Liczby sygnalizuje się delikatnym kropkowym nacięciem nad liczbą. Poniżej przedstawiono zapis liczb od 1 do 20.

Tangian Cuneiform numerals 1 20.png

Stare, nieaktualne wersje

Link do pierwotnej wersji: Plik:Tangian cuneiform.png.

Odnośniki i referencje