Rurociężny: Różnice pomiędzy wersjami

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
(Utworzył nową stronę „'''Język rurociągów''' – język stworzony przez Fēlēsa podczas PCR II, zainspirowany komentarzami nt. "słów jak pociągi towarowe...”)
 
Linia 1: Linia 1:
 
'''Język rurociągów''' – język stworzony przez Fēlēsa podczas [[Polski Conlanger Relay II|PCR II]], zainspirowany komentarzami nt. "słów jak pociągi towarowe" w języku eszerkłaldzkim.
 
'''Język rurociągów''' – język stworzony przez Fēlēsa podczas [[Polski Conlanger Relay II|PCR II]], zainspirowany komentarzami nt. "słów jak pociągi towarowe" w języku eszerkłaldzkim.
 +
 +
Język jest skrajnie polisyntetyczny.
  
 
==Fonologia==
 
==Fonologia==
Linia 77: Linia 79:
 
|colspan=2|{{IPA|ɒ}} ‹â›
 
|colspan=2|{{IPA|ɒ}} ‹â›
 
|}
 
|}
 +
 +
W języku rurociągów występuje superharmonia samogłoskowa, która opiera się na dwóch faktach:
 +
* samogłoski w każdym morfemie są określone jedynie co do wysokości, zapisywane domyślnie jak samogłoski gr. 1;
 +
* morfemy leksykalne (całe) są dodatkowo określone co do grupy, którą narzucają całemu słowu-zdaniu, gdy znajdą się w roli orzeczenia.
 +
 +
Przykładowo, morfem //mikʼe 3// może przyjąć dowolną z postaci „mikʼe”, „mîkʼa”, „mükʼâ” oraz „mukʼâ”, w zależności od grupy morfemu głównego. Jeśli natomiast to on znajdzie się w tej roli, przyjmie samogłoski z grupy 3, stając się „mükʼâ” i ową grupę narzuci pozostałym morfemom.
 +
 +
===Fonotaktyka===
 +
Występują sylaby typu (C)V(C). Dopuszcza to więc zbitki spółgłoskowe typu -CC- wewnątrz wyrazu, które pojawiają się niezależnie od podziału na morfemy.
 +
 +
Dodatkowo w nagłosie sylaby może wystąpić zbitka ''obstruent (zwarta lub szczelinowa) + płynna''
 +
 +
Samogłoski oznaczone jako opcjonalne są elidowane zawsze, jeśli nie łamie to fonotaktyki.
 +
 +
==Morfologia==
 +
W morfologii kluczowy jest podział na:
 +
* '''morfemy leksykalne''', które są zdolne do "tworzenia" zdania, oraz
 +
* '''morfemy gramatyczne''', które mogą występować tylko jako dodatek do leksykalnych.
 +
Podział ten jest zaznaczony w słowniku.
 +
 +
===Podstawy===
 +
Najprostsze zdanie można utworzyć stawiając sam morfem leksykalny, który pełni rolę orzeczenia:
 +
 +
'''Ta.'''
 +
: ''(Coś) jest tym.''
 +
 +
'''Sâfâl.'''
 +
: ''(Coś) jest ptakiem.''
 +
 +
'''Tiphe.'''
 +
: ''(Coś) jest mówieniem.''
 +
 +
Jak widać jednak, niewiele da się wyrazić w ten sposób. Istnieją więc morfemy rozbudowujące zdanie.
 +
 +
===Łączenia pośrednie===
 +
Do dodania do zdania podmiotu potrzebny jest element pośredniczący – morfem gramatyczny podmiotu '''e''', który znajdzie się między podmiotem a orzeczeniem:
 +
 +
'''T-a-t.'''
 +
: ''To jest to.''
 +
 +
'''T-â-sfâl.'''
 +
: ''To jest ptak.''
 +
 +
'''T-e-tiphe.'''
 +
: ''To jest mówienie.''
 +
 +
Tego rodzaju połączenia to '''łączenia pośrednie''' lub po prostu zrosty w '''przypadki'''. W języku rurociągów wyróżniamy następujące łączenia pośrednie:
 +
 +
{| class=wikitable
 +
!Przypadek
 +
!Morfem
 +
|-
 +
!Podmiot
 +
|e
 +
|-
 +
!Dopełniacz
 +
|(e)x(i)
 +
|-
 +
!Celownik
 +
|pʼi
 +
|-
 +
!Miejscownik
 +
|ś(e)
 +
|-
 +
!Temporal
 +
|wi
 +
|-
 +
!Abessyw
 +
|kʼir
 +
|}
 +
 +
Przykładowe ich użycia:
 +
 +
'''T-â-<u>lân-xü</u>-sfâl.'''
 +
: ''To jest ptak <u>nieba</u>.''
 +
 +
'''T-â-<u>kârâ-śâ</u>-sfâl.'''
 +
: ''To jest ptak <u>na ziemi</u>.''
 +
 +
'''T-â-<u>w-wü</u>-sfâl?'''
 +
: ''<u>Kiedy</u> to jest ptak?''
 +
 +
===Rozszerzenia===
 +
====Strona====
 +
Czasownik "nierozszerzony" ma znaczenie abstrakcyjne:
 +
 +
'''T-e-lepi.'''
 +
: ''To jest życie. / Takie jest życie.''
 +
 +
Aby zrobić z niego czasownik nieprzechodni z prawdziwego zdarzenia, należy dodać do niego morfem '''ni''':
 +
 +
'''T-e-lepi-ni.'''
 +
: ''To żyje.''
 +
 +
Ten sam morfem tworzy czasowniki zwrotne:
 +
 +
'''Ń-â-kâfü-nü.'''
 +
: ''Ja wątpię w siebie.''
 +
 +
Jak widać, taki morfem spełnia swoją rolę sam, nie służy dołączaniu innych (w przeciwieństwie do morfemów przypadków). Taki proces nazywamy '''rozszerzeniem'''.
 +
 +
Inne rozszerzenia strony to:
 +
* '''che''', strona czynna;
 +
* '''ne''', strona bierna;
 +
* '''kʼi''', strona sprawcza.
 +
 +
Przykładowe użycia:
 +
 +
'''Ń-e-sećʼi-ni.'''
 +
: ''Podnoszę się.''
 +
 +
'''Ń-e-sećʼi-che.'''
 +
: ''Podnoszę (coś).''
 +
 +
'''Ń-e-sećʼi-ne.'''
 +
: ''Jestem podnoszony.''
 +
 +
 +
'''Ń-e-lepi-ni.'''
 +
: ''Żyję.''
 +
 +
'''Ń-e-lepi-kʼi.'''
 +
: ''Ożywiam.''

Wersja z 02:00, 23 sie 2012

Język rurociągów – język stworzony przez Fēlēsa podczas PCR II, zainspirowany komentarzami nt. "słów jak pociągi towarowe" w języku eszerkłaldzkim.

Język jest skrajnie polisyntetyczny.

Fonologia

Spółgłoski wargowe zębowe dziąsłowe zadziąsłowe podniebienne tylnojęz.
nosowe m ‹m› ‹n› ɲ ‹ń›
zw. bezprzydechowe p ‹p› ‹t› ts ‹c› ‹č› ‹ć› k ‹k›
zw. przydechowe ‹ph› t̪ʰ ‹th› tsʰ ‹ch› tʃʰ ‹čh› tɕʰ ‹ćh› ‹kh›
zw. ejektywne ‹pʼ› t̪ʼ ‹tʼ› tsʼ ‹cʼ› tʃʼ ‹čʼ› tɕʼ ‹ćʼ› ‹kʼ›
szczelinowe f ‹f› s ‹s› ʃ ‹š› ɕ ‹ś› x ‹x›
płynne w ‹w› ‹l› r ‹r› j ‹j›
Samogłoski Grupa
1 2 3 4
wysokie i ‹i› ɨ ‹î› y ‹ü› u ‹u›
niskie ɛ ‹e› a ‹a› ɒ ‹â›

W języku rurociągów występuje superharmonia samogłoskowa, która opiera się na dwóch faktach:

  • samogłoski w każdym morfemie są określone jedynie co do wysokości, zapisywane domyślnie jak samogłoski gr. 1;
  • morfemy leksykalne (całe) są dodatkowo określone co do grupy, którą narzucają całemu słowu-zdaniu, gdy znajdą się w roli orzeczenia.

Przykładowo, morfem //mikʼe 3// może przyjąć dowolną z postaci „mikʼe”, „mîkʼa”, „mükʼâ” oraz „mukʼâ”, w zależności od grupy morfemu głównego. Jeśli natomiast to on znajdzie się w tej roli, przyjmie samogłoski z grupy 3, stając się „mükʼâ” i ową grupę narzuci pozostałym morfemom.

Fonotaktyka

Występują sylaby typu (C)V(C). Dopuszcza to więc zbitki spółgłoskowe typu -CC- wewnątrz wyrazu, które pojawiają się niezależnie od podziału na morfemy.

Dodatkowo w nagłosie sylaby może wystąpić zbitka obstruent (zwarta lub szczelinowa) + płynna

Samogłoski oznaczone jako opcjonalne są elidowane zawsze, jeśli nie łamie to fonotaktyki.

Morfologia

W morfologii kluczowy jest podział na:

  • morfemy leksykalne, które są zdolne do "tworzenia" zdania, oraz
  • morfemy gramatyczne, które mogą występować tylko jako dodatek do leksykalnych.

Podział ten jest zaznaczony w słowniku.

Podstawy

Najprostsze zdanie można utworzyć stawiając sam morfem leksykalny, który pełni rolę orzeczenia:

Ta.

(Coś) jest tym.

Sâfâl.

(Coś) jest ptakiem.

Tiphe.

(Coś) jest mówieniem.

Jak widać jednak, niewiele da się wyrazić w ten sposób. Istnieją więc morfemy rozbudowujące zdanie.

Łączenia pośrednie

Do dodania do zdania podmiotu potrzebny jest element pośredniczący – morfem gramatyczny podmiotu e, który znajdzie się między podmiotem a orzeczeniem:

T-a-t.

To jest to.

T-â-sfâl.

To jest ptak.

T-e-tiphe.

To jest mówienie.

Tego rodzaju połączenia to łączenia pośrednie lub po prostu zrosty w przypadki. W języku rurociągów wyróżniamy następujące łączenia pośrednie:

Przypadek Morfem
Podmiot e
Dopełniacz (e)x(i)
Celownik pʼi
Miejscownik ś(e)
Temporal wi
Abessyw kʼir

Przykładowe ich użycia:

T-â-lân-xü-sfâl.

To jest ptak nieba.

T-â-kârâ-śâ-sfâl.

To jest ptak na ziemi.

T-â-w-wü-sfâl?

Kiedy to jest ptak?

Rozszerzenia

Strona

Czasownik "nierozszerzony" ma znaczenie abstrakcyjne:

T-e-lepi.

To jest życie. / Takie jest życie.

Aby zrobić z niego czasownik nieprzechodni z prawdziwego zdarzenia, należy dodać do niego morfem ni:

T-e-lepi-ni.

To żyje.

Ten sam morfem tworzy czasowniki zwrotne:

Ń-â-kâfü-nü.

Ja wątpię w siebie.

Jak widać, taki morfem spełnia swoją rolę sam, nie służy dołączaniu innych (w przeciwieństwie do morfemów przypadków). Taki proces nazywamy rozszerzeniem.

Inne rozszerzenia strony to:

  • che, strona czynna;
  • ne, strona bierna;
  • kʼi, strona sprawcza.

Przykładowe użycia:

Ń-e-sećʼi-ni.

Podnoszę się.

Ń-e-sećʼi-che.

Podnoszę (coś).

Ń-e-sećʼi-ne.

Jestem podnoszony.


Ń-e-lepi-ni.

Żyję.

Ń-e-lepi-kʼi.

Ożywiam.