Słownik:Język enencki: Różnice pomiędzy wersjami

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
(L)
(Ł)
Linia 69: Linia 69:
 
===Ł===
 
===Ł===
 
*'''łudíla''' ''par.'', ''III gr.'' 1. wylecieć, wyfrunąć; 2. odlecieć, odfrunąć
 
*'''łudíla''' ''par.'', ''III gr.'' 1. wylecieć, wyfrunąć; 2. odlecieć, odfrunąć
 +
*'''łulâni''' ''prop.'', ''III gr.'' 1. chwycić, złapać
  
 
===M===
 
===M===

Wersja z 02:31, 3 wrz 2017

Nowy słownik

Legenda

I gr. — czasownik I grupy;
II gr. — czasownik II grupy;
III gr. — czasownik III grupy;
der.syng. — derywat syngulatywny;
zdrobn. — zdrobnienie;
mn.nokr — liczba mnoga nieokreślona;
mn.okr. — liczba mnoga określona;
oks. — akcent oksytoniczny;
par. — akcent paroksytoniczny;
prop. — akcent proparoksytoniczny;
redup. — tworzenie liczby mnogiej określonej poprzez reduplikację;
(1. a; 2. b) — czasownik przyjmuje przedrostek a w znaczeniu 1, przedrostek b w znaczeniu dwa.

Słowa pospolite

A

  • ā́l oks., redup. 1. nos
  • ár penult., I gr.1. opowiadać
  • arân par. 1. opowieść, historia, opowiadanie
  • ástoa prop. 1. człowiek[1], istosta ludzka
  • astótâ propr. 1. ludzkość, rodzaj ludzki
  • ašû par. 1. mężczyzna
  • ā́ysa II gr. (1. dowolny) 1. iść gdzieś, jechać gdzieś

D

  • díla par. 1. lecieć, latać
  • diláo mn.okr. 1. skrzydło

E

  • énen prop. 1. człowiek[2]; 2. obywatel, mieszkaniec
  • enéntā 1. człowieczeństwo
  • fáta prop. 1. syn
  • fḗli mn.nokr. 1. chmura

F

  • fáha par., II gr. (1. łu) 1. pozostawiać, opuszczać

G

  • góyma par., II gr. (1. saw) 1. niszczyć, psuć

Ĝ

  • ĝáya par. 1. droga, ścieżka

H

  • hésse par., mn.nokr. 1. niebo
  • hessā́ti der.syng. 1. pogoda; 2. poet., książk. chmura
  • híli par. 1. córka
  • hózi par. 1. wolny, swobodny

I

  • ī́ki 1. teraz
  • íłka par. 1. ulica (w mieście)

K

  • kā́n oks., mn.nokr. 1. światło; 2. świecić
  • káwwa par. 1. biec, biegać; 2. bieg
  • káwwi par. 1. szybki
  • káwwo par. 1. prędkość
  • ka’í oks. 1. jasny, świetlisty
  • kḗke par., II gr. (1. ley) 1. dawać
  • košúnni par., redup. 1. pies

L

  • lâni prop., mn.okr., 1. ręce, ramiona; 2. trzymać
  • lígza par., I gr. 1. mleko; 2. karmić dziecko piersią
  • lī́ni par. 1. rano; 2. jutro
  • línki par. 1. jutrzejszy
  • líwpi par.1. wysoki
  • líwpo par. 1. wysokość

Ł

  • łudíla par., III gr. 1. wylecieć, wyfrunąć; 2. odlecieć, odfrunąć
  • łulâni prop., III gr. 1. chwycić, złapać

M

  • maĝâl par. 1. dom, budynek mieszkalny[3]

N

  • náwa 1. czemu, dlaczego
  • nére par., redup. 1. serce

O

  • ṓgi mod. 1. nie rób (wyraża zakaz)
  • ṓvi 1. piękny
  • ōvitâ 1. piękno; 2. piękność, piękna osoba
  • ṓvo 1. piękno, uroda
  • sakkṓva kauz. 1. upiększać

S

  • sakkazná oks., kauz., II gr. (1. łu) 1. oświecać, rozświetlać

Š

  • šikutâ par. 1. lewa strona
  • šíku par. 1. lewy
  • šikulá’īl prop. 1. leworęczny
  • šikula’ī́ltā prop. 1. leworęczność
  • ši’ā́ysa II gr. (1. dowolny) 1. odchodzić skądś

V

  • véĝe par. 1. ogień; 2. ognisko
  • veĝā́ti par., der.syng. 1. płomień
  • veĝespê par. 1. domostwo, ognisko domowe[4]

Formanty słowotwórcze

Kyonizmy

Ziemianizmy

Stary Słownik

Stary słownik będzie stopniowo usuwany.

  • fōn II gr. 1. robić coś; 2. działać, podejmować działanie; 3. zaimek czasownikowy
  • ħaqa mn.nokr. 1. organy, narządy
  • ī II gr. (1: wszystkie w zależnośći od kontekstu) 1. iść
  • iš’ārni ż (temat: iš’ār-) mn.nokr. 1. gwiazdy
  • kaffa (4: ndk. lay, dk. łu) 1. świeże powietrze; 2. przeciąg; 3. na dworze, na świeżym powietrzu; 4. wietrzyć
  • kaffi 1. odświeżający, świeży
  • kanpi 1. prosty (kształt); 2. oczywisty, jasny; 3. bezpośredni
  • letʼo (dk. saw) 1. ofic. żądać, pragnąć, prosić
  • letʼuro mn.nokr. 1. wole, pragnienia; 2. petycje, żądania
  • liwpi 1. wysoki
  • liwpo 1. wysokość
  • loāpo mn.nokr. (2: ndk. /lay, dk. saw/lay saw; 3: ndk. lay łu, dk. łu/lay łu) 1. ładunki; 2. ładować; 3. wyładowywać
  • lōpi 1. naród, grupa etniczna, lud; 2. arch. ród, rodzina, klan
  • lōpitʼā 1. ż rodzaj, gatunek; 2. typ, rodzaj
  • ła’na mn.nokr. 1. deszcze, deszcz
  • ła’nāti der.syng. 1. kropla deszczu
  • łeqa II gr., dwubiernikowy (1: dk. saw; 2: ndk. lay, dk. lay saw; 3: ndk. /lay; dk. łu/lay łu) 1. prowadzić, wieść; 2. przeprowadzać; 3. wyprowadzać
  • łōpā mn.nokr. 1. panteon, ogół bóstw
  • łōpātini ż (temat: łōpāti-) der.syng. 1. bóstwo, bóg, Sopati
  • łʼušši 1. mały
  • maħa (saw) 1. śmierć; 2. umierać
  • māna mn.nokr. 1. wody, woda
  • mānāti der.syng. 1. kropla
  • may (1: ndk. lay, dk. saw); 2: łu) 1. kupować; 2. wykupować
  • maysūl 1. sklepik, mały sklep, stragan, stoisko
  • massoni ż (temat: masso-) 1. kot
  • meys’ō 1. głuchy
  • meytāle 1. niemy
  • meywini 1. ślepy
  • miyān redup. 1. twarz
  • more mn.nokr. 1. czas
  • morāti der.syng. 1. chwila
  • mūpi mn.nokr. 1. studnie
  • nere redup. 1. serce
  • nišini ż (temat: niši-) 1. dziecko (wiek)[5]
  • nu- (prefisk) 1. przeciw, w odpowiedzi, anty-
  • nupāni (2. dk. saw, czasem łu) 1. obrona; 2. bronić, ochraniać
  • nuri 1. plecy; 2. tył
  • ōpa mn.nokr/poj. 1. papier 2. książka, dzieło literackie 3. dokument
  • ōrši 1. brutalny, okrutny
  • ōrširāwe’ni ż (temat: orširāwen-) 1. tyran, despota
  • ōrširāwt’ā 1. tyrania
  • ōršōrši 1. złowrogi; 2. paskudny, okropny; 3. brutalny, okrutny
  • ō’suni ż (temat: ō’su-) 1. zwierzę
  • pali (2: dk. łu) 1. krew; 2. krwawić
  • palīl 1. krwisty, krwawy
  • pamā 1. wojna
  • pame’ni ż (temat: pamen-) 1. żołnierz (zawodowy)
  • pāni (3,4: dk. łu) 1. uderzenie; 2. atak; 3. bić, uderzać; 4. atakować
  • pānān 1. bitwa 2. bijatyka, bójka
  • pānās’ā 1. pole bitwy
  • paqi 1. duży, wielki
  • pari mn.nokr. 1. prezenty, dary
  • pata mn.okr. 1. nogi
  • paur II gr. 1. ciężar; 2. dźwigać, nieść
  • pauri 1. ciężki
  • paywa mn.nokr. 1. owce
  • pēkʼi redup. 1. wóz
  • peōni redup. 1. dolina, równina; 2. łąka; 3. pejzaż; 4. książk. pole
  • pēpeni ż, redup. (temat: pēpe-) 1. siostra
  • pimi 1. walka; 2. walczyć
  • pisini ż (temat: pisi-; niereg. mn.okr: pisilini) 1. dziecko (więzy krwi)[6]
  • pūnpa 1. flaga, sztandar, chorągiew
  • pʼāweʼni ż (temat: pʼāwen-) 1. winowajca; 2. grzesznik, zły człowiek
  • pʼāwi mn.nokr. 1. winy; 2. grzechy
  • pʼāwitaʼfa (dk. łu) 1. wybaczać, zapominać winy
  • p’ewi mn.nokr. 1. piaski, piasek
  • p’ewāti der.syng. 1. ziarnko piasku
  • pʼihini ż, mn.nokr. (temat: pʼihi-) 1. ryby
  • p’uššo 1. książka; 2. korzeń, konar
  • qawi mn.nokr. 1. kamienie, głazy
  • qili mn.nokr. 1. ziemie, ziemia, obszar; 2. Kyon, świat
  • qili’āti der.syng. 1. pole uprawne
  • qiwāšu. (1,2: dk. saw) 1. głaskać 2. pieścić
  • qutāle mn.nokr., II gr. 1. odpowiedzi; 2. odpowiadać
  • rāwāni (ndk. lay) 1. rządzić, królować, władać (o monarsze)
  • rāwāntʼā 1. królestwo, księstwo, monarchia
  • rāwāʼeʼni ż (temat: rāwāʼen-) 1. król, książę, monarcha, władca
  • roxū (ndk. /lay, dk. saw/lay saw) 2. słuchać, wysłuchiwać
  • rumē II gr. (1,2: saw) 1. nprzech. spadać; 2. przech. spadać na
  • rūpʼi mn.nokr. 1. chleby, pieczywo
  • russa 1. stół
  • sakʼawwa kauz.[7] 1. przyspieszać
  • sakāʼa kauz.[8] 1. oświecać, rozjaśniać; 2. wyjaśniać, rozjaśniać, tłumaczyć
  • salā II gr. 1. zacząć
  • saliwpa kauz.[9] 1. podnosić, wznośić; 2. podwyższać; 3. (w stronie biernej) rosnąć
  • sałʼušša kauz.[10] 1. zmniejszać, kurczyć
  • sama mn.nokr. 1. imię, nazwa; 2. nazywać się, mieć na imię
  • samaya kauz.[11] (1: dk. łu; 2: łu) 1. sprzedawać; 2. wysprzedawać
  • sapaqa kauz.[12] 1. powiększać
  • sapu (1. dk. saw; 2: łu) 1. pić herbatę sapuro; 2. wypijać herbatę sapuro
  • sapuro mn.nokr 1. herbata/y sapuro
  • sasama kauz.[13] (dk. saw) 1. nazywać, nadawać komuś/czemuś imię/nazwę
  • sasereʼa kauz.[14] 1. łączyć, jednoczyć
  • sawina kauz.[15] (1.: dk. łu) 1. pokazywać, wskazywać
  • saya kauz.[16] 1. wieźć, nieść; 2. (w stronie biernej) jechać, poruszać się czymś
  • seme 1. dobry
  • semetaʼfa (dk. łu) 1. wybaczać, zapominać winy
  • semetʼā 1. dobro, dobroć
  • seni 1. prawy (strona)
  • senilānīl 1. praworęczny
  • senilānīlt’ā 1. praworęczność
  • sent’ā 1. prawa strona
  • sere 1. każdy, wszyscy (łączy się z liczbą pojedynczą)
  • seren (dk. saw) 1. razem; 2. połączyć się, zjednoczyć się
  • seretʼāʼi 1. codzienny, powszedni
  • sōmi (dk. łu) 1. obserwować, patrzeć, spoglądać
  • sōpa 1. sława, chwała; 2. sławić. chwalić
  • sōpi 1. chwalebny, sławetny
  • sūl 1. pokój, pomieszczenie
  • sulini ż, redup. (temat: suli-) 1. ojciec
  • suni 1. wełna
  • sult’ā 1. ojcostwo
  • sūtʼi 1. inny, różny, odmienny; 2. ale, lecz
  • sʼaffa II gr. 1. ciągnąć (ciałem, np. wóz; głównie o zwierzętach)
  • s’ō II gr. (1: dk. saw; 2: łu) 1. słyszeć; 2. podsłuchiwać
  • s’ōħaqa mn.okr. 1. uszy
  • šano 1. wzgórze, góra
  • ši II gr., przech. 1. być skądś, pochodzić
  • šu (partykuła) 1. nie
  • šu- (prefiks) 1. nie-
  • šufī mn.nokr. 1. lasy
  • šukuni ż (temat: šuku-) 1. sługa
  • šuwuni ż, redup. (temat: šuwu-) 1. brat
  • š’awa (3: dk. łu; 4: dk. saw; 5: ndk. lay, dk. lay saw) 1. myśl; 2. marzenie, pragnienie; 3. myśleć; 4. chcieć, pragnąć, marzyć; 5. rozmyślać, rozważać, zastanawiać się
  • tāle mn.nokr., II gr. (2: dk. saw; 3: łu) 1. język, mowa; 2. mówić; 3. obgadywać, plotkować
  • tāleħaqa 1. język (narząd)
  • tāle’ni ż (temat: tālen-) 1. mówca, orator. 2. Mówca, przywódca talesati
  • tāles’ā mn.nokr. 1. talesa, miasta-państwa[17]
  • tała II gr. (2: dk. łu) 1. brać, odbierać; 2. wybierać, wyciągać
  • tāma nż/ż 1. rodzina
  • tāmaqili 1. ojczyzna
  • tanqa II gr. 1. pływać
  • taqesa II gr. (1: dk. saw; 2,3: łu) 1. zabijać; 2. wybijać, mordować; 3. (w stronie biernej) wymierać
  • tara mn.nokr. 1. pióra
  • tās’u 1. miasto, obszar miasta[18]
  • tāw 1. zły
  • tāwe’ni ż (temat: tāwen-) 1. zły człowiek 2. chuligan, bandyta, rzezimieszek
  • tāwtʼā 1. zło
  • tayfatani ż (temat: fata-) 1. zięć
  • tayhilini ż, redup. (temat: hili-) 1. synowa
  • taysulini ż, redup. (temat: suli-) 1. teść/świekr
  • taywāmani ż, redup. (temat: wāma-) 1. żona
  • tayxawīni ż, redup. (temat: xawī-) 1. teściowa/świekra
  • tay’ašūni ż, redup. (temat: ašū-) 1. mąż
  • tay’ene’ni ż, (temat: enen-) 1. of. małżonek/małżonka
  • taʼfa (dk. łu) 1. zapominać
  • ter 1. też, również 2. i, oraz (służy do łączenia rzeczowników)
  • tīpi (1. dk. saw; 2: łu) 1. pić; 2. wypijać
  • tīpuro mn.nokr 1. picie, napój
  • tiši II gr., (dk. saw) 1. koniec; 2. kończyć
  • tišīl 1. końcowy, ostateczny
  • II gr., przech. 1. być w jakimś miejscu, znajdować się gdzieś
  • turān 1. ryk
  • tūri 1. ryczeć
  • tʼā ż 1. słońce; 2. dzień
  • t’arqa 1. drzewo
  • t’awa mn.nokr. 1. broń, oręż
  • t’awāti der.syng. 1. tawati — tradycyjna enencka broń
  • t’ēyu (1: dk. saw; 2: łu) 1. jeść; 2. wyjadać
  • t’ēyuro mn.nokr. 1. jedzenie, pożywienie
  • tʼōwe 1. ból
  • tʼuqa 1. koń
  • ūna II gr. 1. trwać; 2. istnieć, stać w jakimś miejscu (o budynku, organizacji itp.)
  • ułʼi 1. noc
  • ūra mn.nokr. 1. morza, oceany
  • uš’a (2: dk. saw) 1. usta 2. szeptać
  • uš’alāni (2: dk. saw; 3: saw) 1. pismo; 2. pisać 3. zapisywać, notować
  • wāmani ż, redup. (temat: wāma-) 1. kobieta
  • xawīni ż, redup. (temat: xawī-) 1. matka
  • xawīt’ā 1. macierzyństwo
  • wini II gr. (1: dk. saw; 2: łu) 1. widzieć; 2. podglądać
  • winiħaqa mn.okr. 1. oczy

Przypisy

  1. Patrz: énen
  2. Patrz: ástoa
  3. Patrz: veĝespê
  4. Patrz: maĝâl
  5. Patrz: pisini
  6. Patrz:nišini
  7. Patrz: kʼawwi
  8. Patrz: kāʼi
  9. Patrz: liwpi
  10. Patrz: łʼušši
  11. Patrz: may
  12. Patrz: paqi
  13. Patrz: sama
  14. Patrz: seren
  15. Patrz: wini
  16. Patrz: ī
  17. Patrz: tās’u
  18. Patrz: tāles’āti