Słownik:Wigierski (etymologiczny): Różnice pomiędzy wersjami

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m (Verñelma -> wigierski)
(reforma pisowni: c->k, ç->c)
Linia 19: Linia 19:
  
 
=C=
 
=C=
'''càde''' ''nf'' ręka (< *käte, por. fiń. käsi)<br/>
+
'''cìrkes''' ''nm'' świerszcz (< *ćirkka, por. fiń. sirkka)<br/>
'''càis''' (càite-) ''num'' dwa (< *kakta, por. fiń. kaksi)<br/>
+
'''cirja''' ''nm'' książka (< *kirja, por. fiń. kirja)<br/>
'''cala''' ''nm'' ryba (< *kala, por. fiń. kala)<br/>
+
'''cives''' ''nm'' kamień (< *kive, por. fiń. kivi)
'''còda''' ''nm'' dom (< *kota, por. fiń. koti)<br/>
 
'''colme''' ''num'' trzy (< *kolme, por. fiń. kolme)<br/>
 
'''cùs''' (cùte-) ''num'' sześć (< *kutta, por. fiń. kuusi)
 
 
 
=Ç=
 
'''çìrces''' ''nm'' świerszcz (< *ćirkka, por. fiń. sirkka)<br/>
 
'''çirja''' ''nm'' książka (< *kirja, por. fiń. kirja)<br/>
 
'''çives''' ''nm'' kamień (< *kive, por. fiń. kivi)
 
  
 
=D=
 
=D=
Linia 46: Linia 38:
 
'''galva''' ''nm'' głowa (z lit. galva)<br/>
 
'''galva''' ''nm'' głowa (z lit. galva)<br/>
 
'''gelta''' ''adj'' żółty (z lit. geltas)
 
'''gelta''' ''adj'' żółty (z lit. geltas)
 +
 +
=H=
  
 
=I=
 
=I=
'''ìça''' ''nm'' ojciec (< ićä, por. fiń. isä)<br/>
+
'''íca''' ''nm'' ojciec (< ićä, por. fiń. isä)<br/>
 
'''ilma''' ''nm'' powietrze (por. fiń. ilma)<br/>
 
'''ilma''' ''nm'' powietrze (por. fiń. ilma)<br/>
 
'''ilmes''' ''nm'' bóg (< ilma)<br/>
 
'''ilmes''' ''nm'' bóg (< ilma)<br/>
Linia 57: Linia 51:
 
'''jàlge''' ''nf'' stopa (< *jalka, por. fiń. jalka)<br/>
 
'''jàlge''' ''nf'' stopa (< *jalka, por. fiń. jalka)<br/>
 
'''jarva''' ''nm'' jezioro (< *järvä, por. fiń. järvi)<br/>
 
'''jarva''' ''nm'' jezioro (< *järvä, por. fiń. järvi)<br/>
'''jàuve''' ''nf'' rzeka (< *joke, por. fiń. joki)
+
'''jòve''' ''nf'' rzeka (< *joke, por. fiń. joki)
 +
 
 +
=K=
 +
'''kàde''' ''nf'' ręka (< *käte, por. fiń. käsi)<br/>
 +
'''kàis''' (kàite-) ''num'' dwa (< *kakta, por. fiń. kaksi)<br/>
 +
'''kála''' ''nm'' ryba (< *kala, por. fiń. kala)<br/>
 +
'''kêl''' ''nf'' język (< *kele, por. fiń. kieli)<br/>
 +
'''kòda''' ''nm'' dom (< *kota, por. fiń. koti)<br/>
 +
'''kolme''' ''num'' trzy (< *kolme, por. fiń. kolme)<br/>
 +
'''kùs''' (kùte-) ''num'' sześć (< *kutta, por. fiń. kuusi)
  
 
=L=
 
=L=
Linia 76: Linia 79:
 
=N=
 
=N=
 
'''nelja''' ''num'' cztery (< *neljä, por. fiń. neljä)<br/>
 
'''nelja''' ''num'' cztery (< *neljä, por. fiń. neljä)<br/>
'''nieme''' ''nf'' kobieta (< *nai- + -me, por. fiń. nainen)<br/>
+
'''náime''' ''nf'' kobieta (< *nai- + -me, por. fiń. nainen)<br/>
 
'''nime''' ''nf'' imię (< *nimi, por. fiń. nimi)
 
'''nime''' ''nf'' imię (< *nimi, por. fiń. nimi)
 
=Ñ=
 
'''ñelma''' ''nm'' język (< *ńel- + -ma, por. węg. nyelv)
 
  
 
=O=
 
=O=
Linia 110: Linia 110:
 
'''tèi''' ''pron'' wy (< *teke, por. fiń. te)<br/>
 
'''tèi''' ''pron'' wy (< *teke, por. fiń. te)<br/>
 
'''talve''' ''nf'' zima (< *talve, por. fiń. talvi)<br/>
 
'''talve''' ''nf'' zima (< *talve, por. fiń. talvi)<br/>
'''tyve''' ''nf'' nadzieja (< *toivo, por. fiń. toivo)
+
'''tóive''' ''nf'' nadzieja (< *toivo, por. fiń. toivo)
  
 
=U=
 
=U=
Linia 118: Linia 118:
 
'''vàlga''' ''adj'' jasny (< *valka, por. fiń. valkea)<br/>
 
'''vàlga''' ''adj'' jasny (< *valka, por. fiń. valkea)<br/>
 
'''vàlgis''' ''nf'' światło, światłość (od vàlga)<br/>
 
'''vàlgis''' ''nf'' światło, światłość (od vàlga)<br/>
'''vànga''' ''adj'' stary (< *vanša, por. fiń. vanha)<br/>
+
'''vànha''' ''adj'' stary (< *vanša, por. fiń. vanha)<br/>
'''vàngus''' ''nf'' starość (od vànga)<br/>
+
'''vànhus''' ''nf'' starość (od vànga)<br/>
 
'''vède''' ''nf'' woda (< *vete, por. fiń. vesi)<br/>
 
'''vède''' ''nf'' woda (< *vete, por. fiń. vesi)<br/>
 
'''vèis''' ''adj'' cały (< *veńć-)<br/>
 
'''vèis''' ''adj'' cały (< *veńć-)<br/>
Linia 140: Linia 140:
 
'''xunes''' ''nm'' pies (z lit. šuo)<br/>
 
'''xunes''' ''nm'' pies (z lit. šuo)<br/>
 
'''xuoma''' ''adj'' zły (z lit. šuo 'pies' + -ma, dosł. 'psi')<br/>
 
'''xuoma''' ''adj'' zły (z lit. šuo 'pies' + -ma, dosł. 'psi')<br/>
'''xyire''' ''nf'' mysz (< šiŋere, por. fiń. hiiri)
+
'''xîure''' ''nf'' mysz (< šiŋere, por. fiń. hiiri)
  
 
=Y=
 
=Y=

Wersja z 22:42, 10 kwi 2013

Ten artykuł przedstawia słownik etymologiczny języka wigierskiego.

Etymologia została podana w następujący sposób:

  • strzałka (<) oznacza wyprowadzenie z wcześniejszej formy (praugrofińskiej, starofińskiej itp.) wg normalnych reguł rozwoju języka
  • zapożyczenia zapisano przez 'z/ze' + język źródłowy + słowo źródłowe
  • dodatkowo w większości przypadków podano fińskie kognaty (lub ewentualnie z innego ugrofińskiego języka)

Dodatkowo podano informacje gramatyczne:

  • jeśli rdzeń tworzy się nieregularnie, to podano go w nawiasach, np. sỳis (syixe-)
  • inne nieregularne formy podano również w nawiasach
  • kursywą podano części mowy, rodzaj gramatyczny (np. nf - rzeczownik żeński) i rekcje

A

àlges nm początek (< *alka, por. fiń. alku)
ane nf głos (< *äne, por. fiń ääni)
arde nf ziemia, kraj (z germ.)
aura adj złoty (?, być może powiązane z łac. aurum)
aures nm słońce (od aura)

C

cìrkes nm świerszcz (< *ćirkka, por. fiń. sirkka)
cirja nm książka (< *kirja, por. fiń. kirja)
cives nm kamień (< *kive, por. fiń. kivi)

D

derva nm drzewo (ze słow. drvo)
diena nm dzień (z lit.)

E

èa nm godzina (< *ajka, por. fiń. aika)
edel nm południe (< *ede- + -lä, por. fiń. etelä)
-el postp (+Loc.) przed kim? czym? (< *ede, por. fiń. ete-, etu-)
elma nm życie (< el + -ma, por. fiń. elämä)
-els postp (+Loc.) przed kogo? co? (zob. -el)
elva, elve n(m/f) człowiek (< el + -va/-ve, dosł. 'żyjący/a')

G

galva nm głowa (z lit. galva)
gelta adj żółty (z lit. geltas)

H

I

íca nm ojciec (< ićä, por. fiń. isä)
ilma nm powietrze (por. fiń. ilma)
ilmes nm bóg (< ilma)
-is postp (+Abl.) z (z lit. iš)
ìsse postp (+Acc.) przez (< *-(i)ńće, por. fiń. Prolativ -itsi)

J

jàlge nf stopa (< *jalka, por. fiń. jalka)
jarva nm jezioro (< *järvä, por. fiń. järvi)
jòve nf rzeka (< *joke, por. fiń. joki)

K

kàde nf ręka (< *käte, por. fiń. käsi)
kàis (kàite-) num dwa (< *kakta, por. fiń. kaksi)
kála nm ryba (< *kala, por. fiń. kala)
kêl nf język (< *kele, por. fiń. kieli)
kòda nm dom (< *kota, por. fiń. koti)
kolme num trzy (< *kolme, por. fiń. kolme)
kùs (kùte-) num sześć (< *kutta, por. fiń. kuusi)

L

laine nf dziewczyna (?, por. węg. lány)
-las postp (+Dat.) blisko (*läše, por. fiń. lähi)
-lau postp (+Abl.) u (*-logo, por. fiń. luo(na))
leava adj dobry (z lit. labas)
lieva nm statek (< *laiva, por. fiń. laiva)
linna nm miasto (< *linna 'zamek')
-loi postp (+Abl.) do kogo? (*-logo + -in, por. fiń. luo(kse))

M

ma pron ja (mężczyzna) (< *minä, por. fiń. minä)
medis nf las (z lit. medis 'drzewo', ts. fiń. metsä)
mèi pron my (< *meke, por. fiń. me)
mie pron ja (kobieta) (< *minä, por. fiń. dial. mie)

N

nelja num cztery (< *neljä, por. fiń. neljä)
náime nf kobieta (< *nai- + -me, por. fiń. nainen)
nime nf imię (< *nimi, por. fiń. nimi)

O

P

-pa postp (+Loc.) na kim? czym? (< *paŋe 'głowa')
pàisse postp (+Abl.) bez, oprócz (< *pańći, por. fiń. paitsi)
-pe postp (+Loc.) na kogo? co? (< *paŋein 'na głowę')
pilve nf chmura (< *pilve, por. fiń. pilvi)

R

S

sa pron ty (mężczyzna) (< *tinä, por. fiń. sinä)
sana nm słowo (por. fiń. sana)
sèis (sèisse-) num siedem (< *śeńće, por. fiń. seitsemän)
sie pron ty (kobieta) (< *tinä, por. fiń. dial. sie)
siña adj niebieski (z ros. sinij)
sisar nf siostra (< sisari, z ie., por. fiń. sisar)
sìu (sìuve-) nf skrzydło (por. fiń. siipi)
-su postp (+Abl.) z (z lit.)
sùvu nm ród, rodzina (< *suku, por. fiń. suku)
sỳis (syixe-) nf jesień (< *śikse, por. fiń. syksy)
sŷlme nf serce (< *śydame, por. fiń. sydän)
syva adj głęboki (< *śivä, por. fiń. syvä)
syveñ nf głębia (< syva + -eñ)

T

-tai postp (+Loc.) za kim? czym? (< *taga-, por. fiń. taka(na))
-tais postp (+Loc.) za kogo? co? (< *tagas, por. fiń. taakse)
tèi pron wy (< *teke, por. fiń. te)
talve nf zima (< *talve, por. fiń. talvi)
tóive nf nadzieja (< *toivo, por. fiń. toivo)

U

uines nm ogień (z lit. ugnis)

V

vàlga adj jasny (< *valka, por. fiń. valkea)
vàlgis nf światło, światłość (od vàlga)
vànha adj stary (< *vanša, por. fiń. vanha)
vànhus nf starość (od vànga)
vède nf woda (< *vete, por. fiń. vesi)
vèis adj cały (< *veńć-)
vèisi adj wszyscy (< *veńć- + -i)
veljes nm brat (< *veli, por. fiń. veli)
vênes nm łódź (< *veneš, por. fiń. vene)
vêr nf krew (< *vere, por. fiń. veri)
vêrma adj czerwony (< vêr + -ma)
vesne nf wiosna (ze słow.)
vìres nm mężczyzna (z lit. vyras)
virla adj zielony (?, por. fiń. vihreä?)
vìs (vìte-) num pięć (< *vitte, por. fiń. viisi)

X

xa pron on (< *šeŋ, por. fiń. hän)
xàpa adj kwaśny (< čappa, por. fiń. hapan)
xarna adj czarny (z ros. čornyj)
xèi pron oni, one (< *šeŋke, por. fiń. he)
xie pron ona (< *šeŋ)
xunes nm pies (z lit. šuo)
xuoma adj zły (z lit. šuo 'pies' + -ma, dosł. 'psi')
xîure nf mysz (< šiŋere, por. fiń. hiiri)

Y

yi nf noc (< *yje, por. fiń. yö)
ỳis (ỳite-) num jeden (< *ikte, por. fiń. yksi)