Słownik nowopołabski: Różnice pomiędzy wersjami

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 19: Linia 19:
 
| /müzdin/ || mózg || psł. *moždženь || słowo poświadczone
 
| /müzdin/ || mózg || psł. *moždženь || słowo poświadczone
 
|-
 
|-
| /plicĕ/ || ramię, bark || psł. *pleťe || słowo poświadczone
+
| /paizdǎ/ || dupa || psł. *pizda || słowo poświadczone
 
|-
 
|-
| /paizdǎ/ || dupa || psł. *pizda || słowo poświadczone
+
| /pąst/ || pięść || psł. *pęstь || słowo poświadczone
 
|-
 
|-
 
| /pinkă/ || żeńskie genitalja || ??? || słowo poświadczone
 
| /pinkă/ || żeńskie genitalja || ??? || słowo poświadczone
 +
|-
 +
| /plicĕ/ || ramię, bark || psł. *pleťe || słowo poświadczone
 
|-
 
|-
 
| /potkă/ || pochwa || por. niem. Fotze || słowo poświadczone
 
| /potkă/ || pochwa || por. niem. Fotze || słowo poświadczone
Linia 54: Linia 56:
 
|-
 
|-
 
| /vicer/ || wieczór || psł. *večerъ || słowo poświadczone
 
| /vicer/ || wieczór || psł. *večerъ || słowo poświadczone
 +
|}
 +
 +
==Dni tygodnia==
 +
{| class="wikitable" width="100%"
 +
|-
 +
! połabski !! polski !! etymologja !! uzasadnienie
 +
|-
 +
| /perĕndan/ || czwartek || psł. *perun dьnь || słowo poświadczone
 +
|-
 +
| /nideľă/ || niedziela; tydzień || psł. *neděľa || słowo poświadczone
 
|}
 
|}
  
Linia 81: Linia 93:
 
| /paivü/ || piwo || psł. *pivo || słowo poświadczone
 
| /paivü/ || piwo || psł. *pivo || słowo poświadczone
 
|-
 
|-
| /sükår/ || cukier || śdn. sucker || zapożyczenie ze śdn., śdn. -er -> wen. -år w zasadzie typowe
+
| /süťår/ || cukier || śdn. sucker || zapożyczenie ze śdn., śdn. -er -> wen. -år w zasadzie typowe
 
|-
 
|-
 
| /viceră/ || kolacja || psł. *večeřa || słowo poświadczone
 
| /viceră/ || kolacja || psł. *večeřa || słowo poświadczone
Linia 102: Linia 114:
 
|-
 
|-
 
| /farbă/ || kolor || por. niem. Farbe || słowo poświadczone
 
| /farbă/ || kolor || por. niem. Farbe || słowo poświadczone
 +
|-
 +
| /saivĕ/ || szary || psł. *sivъjь || słowo poświadczone
 
|-
 
|-
 
| /srebrenĕ/ || srebrny, srebrzony || srebrü + -enĕ || w analogji do /zlåtenĕ/, srebrü poświadczone
 
| /srebrenĕ/ || srebrny, srebrzony || srebrü + -enĕ || w analogji do /zlåtenĕ/, srebrü poświadczone
Linia 118: Linia 132:
 
|-
 
|-
 
| /ziḿă/ || ziemia || psł. *zemьja || słowo poświadczone
 
| /ziḿă/ || ziemia || psł. *zemьja || słowo poświadczone
 +
|}
 +
 +
==Liczby==
 +
{| class="wikitable" width="100%"
 +
|-
 +
! połabski !! polski !! etymologja !! uzasadnienie
 +
|-
 +
| /pąt/ || pięć || psł. *pętь || słowo poświadczone
 +
|-
 +
| /pątărü/ || pięcioro || psł. *pętero || słowo poświadczone
 +
|-
 +
| /pątnădist/ || piętnaście || psł. *pęt na desęte || słowo poświadczone
 +
|-
 +
| /pątdiśǫt/ || pięćdziesiąt || psł. *pęt desętъ || słowo poświadczone
 +
|-
 +
| /pątstiďĕ/ /-ʒĕ?/ || sto || psł. *pęt + stig || słowo poświadczone
 
|}
 
|}
  
Linia 253: Linia 283:
 
| /rådüst/ || ślub || psł. *radostь || słowo poświadczone
 
| /rådüst/ || ślub || psł. *radostь || słowo poświadczone
 
|}
 
|}
 +
 +
==Zawody==
 +
{| class="wikitable" width="100%"
 +
|-
 +
! połabski !! polski !! etymologja !! uzasadnienie
 +
|-
 +
| /Büg/, /Büzăc/, /Büzacăk/ || Bóg || psł. *bogъ, božьcь, božьčьkъ || słowo poświadczone
 +
|-
 +
| /büză motai/ || Matka Boża || psł. *božьja mati || słowo poświadczone
 +
|-
 +
| /büzą/ || obraz święty || psł. *božę || słowo poświadczone
 +
|-
 +
| /Büzĕ/ || Boży || psł. Božьjь || słowo poświadczone
 +
|-
 +
| /Büzĕ Våtrük/ || Syn Boży || psł. Božьjь Otrokъ || słowo poświadczone
 +
|-
 +
| /büźǫtťü || obrazek święty || psł. *božętъko || słowo poświadczone
 +
|-
 +
| /carťai/ || kościół, także cmentarz przykościelny || psł. *cьrky || słowo poświadczone
 +
|-
 +
| /püp/ || ksiądz, duchowny || psł. *popъ || słowo poświadczone
 +
|}
 +
  
 
==Zawody==
 
==Zawody==
Linia 282: Linia 335:
 
|-
 
|-
 
| /mois/ || mysz || psł. *myšь || słowo poświadczone
 
| /mois/ || mysz || psł. *myšь || słowo poświadczone
 +
|-
 +
| /modĕk/ || dżdżownica || śdn. made, maddik || słowo poświadczone
 
|-
 
|-
 
| /netüpard/ || motyl || psł. *netopyřь, -d nieregularne|| słowo poświadczone
 
| /netüpard/ || motyl || psł. *netopyřь, -d nieregularne|| słowo poświadczone
 
|-
 
|-
 
| /korvo/ || krowa || psł. *korva || słowo poświadczone
 
| /korvo/ || krowa || psł. *korva || słowo poświadczone
 +
|-
 +
| /pąpil/ || bak || psł. pępelь || słowo poświadczone
 
|-
 
|-
 
| /porsą/ || prosię || psł. *porsę || słowo poświadczone
 
| /porsą/ || prosię || psł. *porsę || słowo poświadczone

Wersja z 16:52, 27 maj 2020

Słownik tematyczny języka nowopołabskiego

O słowniku

Słownik ma na celu zebranie dobrze zaświadczonych słów połabskich (wendzkich, wendyjskich), a także wykreowanie nowych bazując na toponimji, możliwych zapożyczeniach z dolnoniemieckiego, slawizmów w dolnoniemieckim, kalek połabsko-niemieckich, a czasem sugerując się słownictwem w językach łużyckich i słowińskim, rzadziej także w czeskim i polskim.

Za literacki został wzięty djalekt, w którym wystąpiło pełne mazurzenie oraz psł. *u dało /au/, a nie /ai/.

Ciało

połabski polski etymologja uzasadnienie
/celü/ policzek psł. *čelo słowo poświadczone
/moiskă/ mięsień psł *myšьka słowo poświadczone
/mǫdă/ męzkie genitalja psł. *mǫda słowo poświadczone
/müzdin/ mózg psł. *moždženь słowo poświadczone
/paizdǎ/ dupa psł. *pizda słowo poświadczone
/pąst/ pięść psł. *pęstь słowo poświadczone
/pinkă/ żeńskie genitalja ??? słowo poświadczone
/plicĕ/ ramię, bark psł. *pleťe słowo poświadczone
/potkă/ pochwa por. niem. Fotze słowo poświadczone
/råmą/ ramię psł. ormę słowo poświadczone
/råt/ usta psł. *rъtъ słowo poświadczone
/rebrü/ żebro psł. rebro słowo poświadczone
/pöd/ serce psł. *podъ słowo poświadczone
/pǫp/ pępek psł. *pǫpъ słowo poświadczone
/våťü/ oko psł. *oko słowo poświadczone
/zǫb/ ząb psł. *zǫbъ słowo poświadczone

Czas

połabski polski etymologja uzasadnienie
/dans/ dzisiaj psł. *dьnьsь słowo poświadczone
/ľotü/ lato psł. *lěto słowo poświadczone
/nideľă/ niedziela; tydzień psł. *neděľa słowo poświadczone
/vicer/ wieczór psł. *večerъ słowo poświadczone

Dni tygodnia

połabski polski etymologja uzasadnienie
/perĕndan/ czwartek psł. *perun dьnь słowo poświadczone
/nideľă/ niedziela; tydzień psł. *neděľa słowo poświadczone

Dom

połabski polski etymologja uzasadnienie
/våknü/ okno psł. *okъno słowo poświadczone

Jedzenie i napoje

połabski polski etymologja uzasadnienie
/mosko/, /moskǎ/ masło psł. *mastъka słowo poświadczone
/moslenă mlåkă/ maślanka psł. *moslenoje melko słowo poświadczone
/moslenĕ/ maślany psł. *maslenъjь słowo poświadczone
/mǫkă/ mąka psł. *mǫka słowo poświadczone
/mlåkă/ mleko psł. *melko słowo poświadczone
/paivü/ piwo psł. *pivo słowo poświadczone
/süťår/ cukier śdn. sucker zapożyczenie ze śdn., śdn. -er -> wen. -år w zasadzie typowe
/viceră/ kolacja psł. *večeřa słowo poświadczone
/zaitü/ zboże psł. *žito słowo poświadczone

Kolory

połabski polski etymologja uzasadnienie
/blovĕ/ niebieski śdn. blawe słowo poświadczone
/b́olĕ/ biały psł. *bělъjь słowo poświadczone
/carvenĕ/ czerwony psł. *čьrvenъjь słowo poświadczone
/cornĕ/ czarny psł. *čьrnъjь słowo poświadczone
/farbă/ kolor por. niem. Farbe słowo poświadczone
/saivĕ/ szary psł. *sivъjь słowo poświadczone
/srebrenĕ/ srebrny, srebrzony srebrü + -enĕ w analogji do /zlåtenĕ/, srebrü poświadczone
/zlåtenĕ/ złoty, złocony psł. *zoltenъjь słowo poświadczone

Krajobraz

połabski polski etymologja uzasadnienie
/brig/ brzeg psł. *bergъ słowo poświadczone
/ľǫdü/ pole, ziemia rolna psł. *lędo słowo poświadczone
/ziḿă/ ziemia psł. *zemьja słowo poświadczone

Liczby

połabski polski etymologja uzasadnienie
/pąt/ pięć psł. *pętь słowo poświadczone
/pątărü/ pięcioro psł. *pętero słowo poświadczone
/pątnădist/ piętnaście psł. *pęt na desęte słowo poświadczone
/pątdiśǫt/ pięćdziesiąt psł. *pęt desętъ słowo poświadczone
/pątstiďĕ/ /-ʒĕ?/ sto psł. *pęt + stig słowo poświadczone

Miesiące

połabski polski etymologja uzasadnienie
/zaimă-mond/ listopad psł. *zima + śdn. mând słowo poświadczone

Narodowości

połabski polski etymologja uzasadnienie
/cex/ Czech cz. Čech zapożyczenie z czeskiego
/den/ Duńczyk śdn. dêne zapożyczenie ze średnio-dolno-niemieckiego
/froncöz/? Francuz dn. Franzoos zapożyczenie z dolno-niemieckiego
/fris/ Fryzyjczyk śdn. vrêsch słowo poświadczone
/slüv́onĕk/ Słowianin psł. *slověnъkъ z /slüvensťĕ/ - słowiański, wzorem ďörconĕk:ďörconi
/pülăk/ Polak püli + -ăk odbitka, złożenie pole + -ak
/śos/ Niemiec śdn. sasse z /śosťĕ/ - niemiecki
/vend/ Wend, Połabianin niem. Wend? z /vensťĕ/ - połabski, wendzki
/zaid/ Żyd psł. *židъ słowo poświadczone

Narzędzia

połabski polski etymologja uzasadnienie
/nüz/ nóż psł. *nožь słowo poświadczone

Pogoda

połabski polski etymologja uzasadnienie
/dåzd/ deszcz psł. *dъždžь słowo poświadczone
/Moraină zaipă/ tęcza psł *Marina župa, dosłownie pieluchy Maryi słowo poświadczone
/morz/ mróz psł. *morzъ słowo poświadczone
/ḿåglă/ mgła psł. *mьgla słowo poświadczone
/sneg/ śnieg psł. *sněgъ słowo poświadczone

Rodzina

połabski polski etymologja uzasadnienie
/aită/ ojciec germanizm, por. sfr. heitha słowo poświadczone
/brot/ brat psł. *bratъ słowo poświadczone
/ľoľă/ tata prawdopodobnie ze słownictwa dziecięcego słowo poświadczone
/motai/ matka psł. *mati słowo poświadczone
/motex́ă/ macocha psł. *matexa słowo poświadczone
/ząt/ zięć psł. *zętь słowo poświadczone
/zenă/ żona, także kobieta psł. *žena słowo poświadczone

Rośliny

połabski polski etymologja uzasadnienie
/bauk/ buk psł. *bukъ słowo poświadczone
/båz/ bez psł. *bъzъ słowo poświadczone
/jadlă/ jodła psł. *jedla słowo poświadczone
/laipo/ lipa psł. *lipa słowo poświadczone
/ľån/ len psł. *lьnъ słowo poświadczone
/molainǎ/ malina psł. *malina słowo poświadczone
/źornü/ ziarno psł. *zьrno słowo poświadczone

Substancje

połabski polski etymologja uzasadnienie
/papir/ papier śdn. papîr słowo poświadczone
/ṕosăk/ piasek psł. *pěsъkъ słowo poświadczone
/srebrü/ srebro psł. *sьrebro słowo poświadczone
/vådă/ woda psł. *voda słowo poświadczone
/våsk/ wosk psł. *voskъ słowo poświadczone
/ziľozü/ żelazo psł. *želězo słowo poświadczone
/zlåtă/ złoto psł. *zolto słowo poświadczone

Święta i uroczystości

połabski polski etymologja uzasadnienie
/dǫpnaićă/, /dǫpă/, /dǫpo/ chrzest śdn. dôpe + psł. *-ьnica słowo zaświadczone
/sjǫtĕ/ święty psł. *svętъ słowo poświadczone
/Sjǫtĕ Ånskă/ dzień św. Jana psł. *svęt, Ånskă ze śdn. słowo poświadczone
/Sjǫtĕ Tåri Ťėnąʒai/ Trzech Króli psł. *svętyji tri kъnęʒi słowo poświadczone
/sjǫtü/ święto psł. *svęto słowo poświadczone
/rådüst/ ślub psł. *radostь słowo poświadczone

Zawody

połabski polski etymologja uzasadnienie
/Büg/, /Büzăc/, /Büzacăk/ Bóg psł. *bogъ, božьcь, božьčьkъ słowo poświadczone
/büză motai/ Matka Boża psł. *božьja mati słowo poświadczone
/büzą/ obraz święty psł. *božę słowo poświadczone
/Büzĕ/ Boży psł. Božьjь słowo poświadczone
/Büzĕ Våtrük/ Syn Boży psł. Božьjь Otrokъ słowo poświadczone
/büźǫtťü obrazek święty psł. *božętъko słowo poświadczone
/carťai/ kościół, także cmentarz przykościelny psł. *cьrky słowo poświadczone
/püp/ ksiądz, duchowny psł. *popъ słowo poświadczone


Zawody

połabski polski etymologja uzasadnienie
/püp/ ksiądz, duchowny psł. *popъ słowo poświadczone

Zwierzęta

połabski polski etymologja uzasadnienie
/blåxă/ pchła psł. *blъxa słowo poświadczone
/carv/ robak? psł. *čьrvь poświadczone tylko w złożeniu, por. /god/ i /godĕk/
/carv lezącĕ/ wąż psł. *čьrvь lězęťьjь słowo poświadczone
/daivăk/ jeleń psł. *divakъ słowo poświadczone
/god/ wąż psł. *gadъ słowo poświadczone
/godĕk/ robak psł. *gadikъ słowo poświadczone
/ľåv/ lew psł. *lьvъ słowo poświadczone
/mois/ mysz psł. *myšь słowo poświadczone
/modĕk/ dżdżownica śdn. made, maddik słowo poświadczone
/netüpard/ motyl psł. *netopyřь, -d nieregularne słowo poświadczone
/korvo/ krowa psł. *korva słowo poświadczone
/pąpil/ bak psł. pępelь słowo poświadczone
/porsą/ prosię psł. *porsę słowo poświadczone
/ṕås/ pies psł. *pьsъ słowo poświadczone
/raibo/ ryba psł. *ryba słowo poświadczone
/stiną/ szczenię psł. *ščenę słowo poświadczone
/vål/ wół psł. *volъ słowo poświadczone
/vås/ wesz psł. *vъšь słowo poświadczone
/våsă/, /våsăk/ osa psł. *osa, *osъkъ słowo poświadczone
/vićă/ owca psł. *ovьca słowo poświadczone
/zobo/ żaba psł. *žaba słowo poświadczone
/zojąc/ zając psł. zajęcь słowo poświadczone
/zopkă/ żaba drzewna, rzekotka psł. *žabъka słowo poświadczone
/züzaucka/ kukułka psł. *zozučьka słowo poświadczone

Zwroty

połabski polski etymologja uzasadnienie
/drauz Büg/ szczęść Boże, dopomóż Boże psł. *druži bogъ zwrot poświadczony
/dübrĕ dan/ dzień dobry psł. dobrъjь dьnь zwrot poświadczony
/dübrĕ vicer/ dobry wieczór psł. *dobrъjь večerъ zwrot poświadczony