Słownik nowopołabski: Różnice pomiędzy wersjami

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 52: Linia 52:
 
|-
 
|-
 
| /pǫp/ || pępek || psł. *pǫpъ || słowo poświadczone
 
| /pǫp/ || pępek || psł. *pǫpъ || słowo poświadczone
 +
|-
 +
| /ťüst/ || kość || psł. *kostь || słowo poświadczone
 
|-
 
|-
 
| /våťü/ || oko || psł. *oko || słowo poświadczone
 
| /våťü/ || oko || psł. *oko || słowo poświadczone
Linia 86: Linia 88:
 
|-
 
|-
 
| /törĕ/ || wtorek || psł. vъtorъjь || słowo poświadczone
 
| /törĕ/ || wtorek || psł. vъtorъjь || słowo poświadczone
 +
|-
 +
| /sredă/ || środa || psł. *serda || słowo poświadczone
 
|-
 
|-
 
| /perĕndan/ || czwartek || psł. *perunъ dьnь || słowo poświadczone
 
| /perĕndan/ || czwartek || psł. *perunъ dьnь || słowo poświadczone
Linia 176: Linia 180:
 
|-
 
|-
 
| /pǫt/ || droga || psł. *pǫtь || słowo poświadczone
 
| /pǫt/ || droga || psł. *pǫtь || słowo poświadczone
 +
|-
 +
| /vas/ || wieś || psł. *vьsь || słowo poświadczone
 
|-
 
|-
 
| /ziḿă/ || ziemia || psł. *zemьja || słowo poświadczone
 
| /ziḿă/ || ziemia || psł. *zemьja || słowo poświadczone
Linia 188: Linia 194:
 
|-
 
|-
 
| /jidainĕ/ || jedyny || psł. *jedinъjь || słowo poświadczone
 
| /jidainĕ/ || jedyny || psł. *jedinъjь || słowo poświadczone
 +
|-
 +
| /tåri/ || trzy || psł. *tri || słowo poświadczone
 +
|-
 +
| /tåroj/ || troje || psł. *trojь || słowo poświadczone
 +
|-
 +
| || || psł. * ||
 
|-
 
|-
 
| /pąt/ || pięć || psł. *pętь || słowo poświadczone
 
| /pąt/ || pięć || psł. *pętь || słowo poświadczone
Linia 196: Linia 208:
 
|-
 
|-
 
| /jadånădistĕ/, /janădist/, /janünăcti || jedenaście || psł. *jedьnъ (jedьno) na desęte || słowo poświadczone
 
| /jadånădistĕ/, /janădist/, /janünăcti || jedenaście || psł. *jedьnъ (jedьno) na desęte || słowo poświadczone
 +
|-
 +
| /trainăcti/, /trainădist/, /trainoctĕ/ || trzynaście || psł. *tri na desęte || słowo poświadczone
 
|-
 
|-
 
| /pątnădist/ || piętnaście || psł. *pęt na desęte || słowo poświadczone
 
| /pątnădist/ || piętnaście || psł. *pęt na desęte || słowo poświadczone
Linia 221: Linia 235:
 
| /cex/ || Czech || cz. Čech || zapożyczenie z czeskiego
 
| /cex/ || Czech || cz. Čech || zapożyczenie z czeskiego
 
|-
 
|-
| /den/ || Duńczyk || śdn. dêne || zapożyczenie ze średnio-dolno-niemieckiego
+
| /den/ || Duńczyk || śdn. Dêne || zapożyczenie ze średnio-dolno-niemieckiego
 
|-
 
|-
 
| /froncöz/? || Francuz || dn. Franzoos || zapożyczenie z dolno-niemieckiego
 
| /froncöz/? || Francuz || dn. Franzoos || zapożyczenie z dolno-niemieckiego
 
|-
 
|-
| /fris/ || Fryzyjczyk || śdn. vrêsch || słowo poświadczone
+
| /fris/ || Fryzyjczyk || śdn. Vrêsch || słowo poświadczone
 
|-
 
|-
 
| /slüv́onĕk/ || Słowianin || psł. *slověnъkъ || z /slüvensťĕ/ - słowiański, wzorem ďörconĕk:ďörconi
 
| /slüv́onĕk/ || Słowianin || psł. *slověnъkъ || z /slüvensťĕ/ - słowiański, wzorem ďörconĕk:ďörconi
Linia 231: Linia 245:
 
| /pülăk/ || Polak || püli + -ăk || odbitka, złożenie pole + -ak
 
| /pülăk/ || Polak || püli + -ăk || odbitka, złożenie pole + -ak
 
|-
 
|-
| /śos/ || Niemiec || śdn. sasse || z /śosťĕ/ - niemiecki
+
| /śos/ || Niemiec || śdn. Sasse || z /śosťĕ/ - niemiecki
 +
|-
 +
| /tork/ || Turek || śdn. Torke || słowo poświadczone
 
|-
 
|-
 
| /vend/ || Wend, Połabianin || niem. Wend? || z /vensťĕ/ - połabski, wendzki
 
| /vend/ || Wend, Połabianin || niem. Wend? || z /vensťĕ/ - połabski, wendzki
Linia 246: Linia 262:
 
|-
 
|-
 
| /plaug/ || pług || psł. *plugъ || słowo poświadczone
 
| /plaug/ || pług || psł. *plugъ || słowo poświadczone
 +
|-
 +
| /ťölü/ || koło || psł. *kolo || słowo poświadczone
 +
|-
 +
| /ťösă/ || kosa || psł. *kosa || słowo poświadczone
 +
|-
 +
| /ťüpål || motyka || psł. *kopъlь || słowo poświadczone
 
|}
 
|}
  
Linia 262: Linia 284:
 
|-
 
|-
 
| /sneg/ || śnieg || psł. *sněgъ || słowo poświadczone
 
| /sneg/ || śnieg || psł. *sněgъ || słowo poświadczone
 +
|-
 +
| /tǫco/ || chmura || psł. tǫča || słowo poświadczone
 
|-
 
|-
 
| /v́otĕr/ || wiatr || psł. *větrъ || słowo poświadczone  
 
| /v́otĕr/ || wiatr || psł. *větrъ || słowo poświadczone  
Linia 402: Linia 426:
 
|-
 
|-
 
| /püp/ || ksiądz, duchowny || psł. *popъ || słowo poświadczone
 
| /püp/ || ksiądz, duchowny || psł. *popъ || słowo poświadczone
 +
|-
 +
| /ťaupăc/ || kupiec || psł. *kupьcь || słowo poświadczone
 +
|-
 +
| /våkninĕk/ || szklarz || psł. *okъnenikъ || słowo poświadczone
 
|}
 
|}
  
Linia 448: Linia 476:
 
|-
 
|-
 
| /ťöză/ || koza || psł. *koza || słowo poświadczone
 
| /ťöză/ || koza || psł. *koza || słowo poświadczone
 +
|-
 +
| /ťün/ || koń || psł. *koňь || słowo poświadczone
 +
|-
 +
| /ťünĕk/ || koń || psł. *koňikъ || słowo poświadczone
 
|-
 
|-
 
| /vål/ || wół || psł. *volъ || słowo poświadczone
 
| /vål/ || wół || psł. *volъ || słowo poświadczone

Wersja z 01:24, 28 maj 2020

Słownik tematyczny języka nowopołabskiego

O słowniku

Słownik ma na celu zebranie dobrze zaświadczonych słów połabskich (wendzkich, wendyjskich), a także wykreowanie nowych bazując na toponimji, możliwych zapożyczeniach z dolnoniemieckiego, slawizmów w dolnoniemieckim, kalek połabsko-niemieckich, a czasem sugerując się słownictwem w językach łużyckich i słowińskim, rzadziej także w czeskim i polskim.

Za literacki został wzięty djalekt, w którym wystąpiło pełne mazurzenie oraz psł. *u dało /au/, a nie /ai/.

Ciało

połabski polski etymologja uzasadnienie
/brödă/ podbródek psł. *borda słowo poświadczone
/celü/ policzek psł. *čelo słowo poświadczone
/glåvă/ głowa psł. *golva słowo poświadczone
/jǫtră/ wątroba psł. *jętra słowo poświadczone
/jǫzĕk/ język psł. *językъ słowo poświadczone
/krai/, /kårai/ krew psł. *kry słowo poświadczone
/moiskă/ mięsień psł. *myšьka słowo poświadczone
/mǫdă/ męzkie genitalja psł. *mǫda słowo poświadczone
/müzdin/ mózg psł. *moždženь słowo poświadczone
/paizdǎ/ dupa psł. *pizda słowo poświadczone
/pąst/ pięść psł. *pęstь słowo poświadczone
/pinkă/ żeńskie genitalja ??? słowo poświadczone
/plicĕ/ ramię, bark psł. *pleťe słowo poświadczone
/polăc/ palec psł. *palьcь słowo poświadczone
/potkă/ pochwa por. niem. Fotze słowo poświadczone
/ṕǫtă/ pięta psł. *pęta słowo poświadczone
/råmą/ ramię psł. *ormę słowo poświadczone
/råt/ usta psł. *rъtъ słowo poświadczone
/rebrü/ żebro psł. rebro słowo poświadczone
/pöd/ serce psł. *podъ słowo poświadczone
/pǫp/ pępek psł. *pǫpъ słowo poświadczone
/ťüst/ kość psł. *kostь słowo poświadczone
/våťü/ oko psł. *oko słowo poświadczone
/vǫs/ broda psł. *ǫsъ słowo poświadczone
/zǫb/ ząb psł. *zǫbъ słowo poświadczone

Czas

połabski polski etymologja uzasadnienie
/dans/ dzisiaj psł. *dьnьsь słowo poświadczone
/jautră/ jutro psł. *jutrě słowo poświadczone
/jautrü/ poranek psł. *jutro słowo poświadczone
/ľotü/ lato psł. *lěto słowo poświadczone
/nideľă/ niedziela; tydzień psł. *neděľa słowo poświadczone
/vicer/ wieczór psł. *večerъ słowo poświadczone

Dni tygodnia

połabski polski etymologja uzasadnienie
/pĕnideľă/ poniedziałek psł. *poneděľa? słowo poświadczone
/törĕ/ wtorek psł. vъtorъjь słowo poświadczone
/sredă/ środa psł. *serda słowo poświadczone
/perĕndan/ czwartek psł. *perunъ dьnь słowo poświadczone
/nideľă/ niedziela; tydzień psł. *neděľa słowo poświadczone

Dom

połabski polski etymologja uzasadnienie
/dvar/ drzwi psł. *dvьrь słowo poświadczone
/komår/ pokój śdn. kamer słowo poświadczone
/våknü/ okno psł. *okъno słowo poświadczone
/vortă/ wrota, brama psł. *vorta słowo poświadczone

Jedzenie i napoje

połabski polski etymologja uzasadnienie
/jednă/, /jeʒdnă/ jedzenie psł. *jedьna(ja), *jeďьna(ja) słowo poświadczone
/jopťü/ jabłko psł. *jablъko słowo poświadczone
/mosko/, /moskǎ/ masło psł. *mastъka słowo poświadczone
/moslenă mlåkă/ maślanka psł. *moslenoje melko słowo poświadczone
/moslenĕ/ maślany psł. *maslenъjь słowo poświadczone
/mǫkă/ mąka psł. *mǫka słowo poświadczone
/mlåkă/ mleko psł. *melko słowo poświadczone
/paivü/ piwo psł. *pivo słowo poświadczone
/pican/ bochenek chleba psł. *pečьnь słowo poświadczone
/picenĕ/ pieczony psł. *pečenъjь słowo poświadczone
/pict/ piec psł. *peťi słowo poświadczone
/süťår/ cukier śdn. sucker zapożyczenie ze śdn., śdn. -er -> wen. -år w zasadzie typowe
/viceră/ kolacja psł. *večeřa słowo poświadczone
/vorĕt/ gotować, warzyć psł. *variti słowo poświadczone
/zaitü/ zboże psł. *žito słowo poświadczone

Kolory

połabski polski etymologja uzasadnienie
/blovĕ/ niebieski śdn. blawe słowo poświadczone
/b́olĕ/ biały psł. *bělъjь słowo poświadczone
/carvenĕ/ czerwony psł. *čьrvenъjь słowo poświadczone
/cornĕ/ czarny psł. *čьrnъjь słowo poświadczone
/farbă/ kolor por. niem. Farbe słowo poświadczone
/saivĕ/ szary psł. *sivъjь słowo poświadczone
/sribarnĕ/ srebrny, srebrzony psł. *sьrebrьnъjь słowo poświadczone
/zlåtenĕ/ złoty, złocony psł. *zoltenъjь słowo poświadczone

Krajobraz

połabski polski etymologja uzasadnienie
/brig/ brzeg psł. *bergъ słowo poświadczone
/ďöră/ góra psł. *gora słowo poświadczone
/ľǫdü/ pole, ziemia rolna psł. *lędo słowo poświadczone
/pǫt/ droga psł. *pǫtь słowo poświadczone
/vas/ wieś psł. *vьsь słowo poświadczone
/ziḿă/ ziemia psł. *zemьja słowo poświadczone

Liczebniki

połabski polski etymologja uzasadnienie
/jadån/ jeden psł. *jedьnъ słowo poświadczone
/jidainĕ/ jedyny psł. *jedinъjь słowo poświadczone
/tåri/ trzy psł. *tri słowo poświadczone
/tåroj/ troje psł. *trojь słowo poświadczone
psł. *
/pąt/ pięć psł. *pętь słowo poświadczone
/pątărü/ pięcioro psł. *pętero słowo poświadczone
/ṕǫtĕ/ piąty psł. *pętъjь słowo poświadczone
/jadånădistĕ/, /janădist/, /janünăcti jedenaście psł. *jedьnъ (jedьno) na desęte słowo poświadczone
/trainăcti/, /trainădist/, /trainoctĕ/ trzynaście psł. *tri na desęte słowo poświadczone
/pątnădist/ piętnaście psł. *pęt na desęte słowo poświadczone
/pątdiśǫt/ pięćdziesiąt psł. *pęt desętъ słowo poświadczone
/pątstiďĕ/ /-ʒĕ?/ sto psł. *pęt + stig słowo poświadczone

Miesiące

połabski polski etymologja uzasadnienie
/pątťüste-mond/ czerwiec pątťüste + śdn. mând słowo poświadczone
/zaimă-mond/ listopad psł. *zima + śdn. mând słowo poświadczone

Narodowości

połabski polski etymologja uzasadnienie
/cex/ Czech cz. Čech zapożyczenie z czeskiego
/den/ Duńczyk śdn. Dêne zapożyczenie ze średnio-dolno-niemieckiego
/froncöz/? Francuz dn. Franzoos zapożyczenie z dolno-niemieckiego
/fris/ Fryzyjczyk śdn. Vrêsch słowo poświadczone
/slüv́onĕk/ Słowianin psł. *slověnъkъ z /slüvensťĕ/ - słowiański, wzorem ďörconĕk:ďörconi
/pülăk/ Polak püli + -ăk odbitka, złożenie pole + -ak
/śos/ Niemiec śdn. Sasse z /śosťĕ/ - niemiecki
/tork/ Turek śdn. Torke słowo poświadczone
/vend/ Wend, Połabianin niem. Wend? z /vensťĕ/ - połabski, wendzki
/zaid/ Żyd psł. *židъ słowo poświadczone

Narzędzia

połabski polski etymologja uzasadnienie
/nüz/ nóż psł. *nožь słowo poświadczone
/plaug/ pług psł. *plugъ słowo poświadczone
/ťölü/ koło psł. *kolo słowo poświadczone
/ťösă/ kosa psł. *kosa słowo poświadczone
/ťüpål motyka psł. *kopъlь słowo poświadczone

Pogoda

połabski polski etymologja uzasadnienie
/dåzd/ deszcz psł. *dъždžь słowo poświadczone
/Moraină zaipă/ tęcza psł *Marina župa, dosłownie pieluchy Maryi słowo poświadczone
/morz/ mróz psł. *morzъ słowo poświadczone
/ḿåglă/ mgła psł. *mьgla słowo poświadczone
/sneg/ śnieg psł. *sněgъ słowo poświadczone
/tǫco/ chmura psł. tǫča słowo poświadczone
/v́otĕr/ wiatr psł. *větrъ słowo poświadczone

Rodzina

połabski polski etymologja uzasadnienie
/aită/ ojciec germanizm, por. sfr. heitha słowo poświadczone
/brot/ brat psł. *bratъ słowo poświadczone
/ľoľă/ tata prawdopodobnie ze słownictwa dziecięcego słowo poświadczone
/motai/ matka psł. *mati słowo poświadczone
/motex́ă/ macocha psł. *matexa słowo poświadczone
/ząt/ zięć psł. *zętь słowo poświadczone
/zenă/ żona, także kobieta psł. *žena słowo poświadczone

Rolnictwo

połabski polski etymologja uzasadnienie
/jaiďü/ jarzmo psł. *jьgo słowo poświadczone
/post/ paść psł. *pasti słowo poświadczone


Rośliny

połabski polski etymologja uzasadnienie
/bauk/ buk psł. *bukъ słowo poświadczone
/båz/ bez psł. *bъzъ słowo poświadczone
/jadlă/ jodła psł. *jedla słowo poświadczone
/joblün/, /joblüńa/ jabłoń psł. *jablonь(-ja) słowo poświadczone
/laipo/ lipa psł. *lipa słowo poświadczone
/ľån/ len psł. *lьnъ słowo poświadczone
/molainǎ/ malina psł. *malina słowo poświadczone
/prösü/ proso psł. *proso słowo poświadczone
/vrex/ orzech psł. *orěxъ słowo poświadczone
/źornü/ ziarno psł. *zьrno słowo poświadczone

Substancje

połabski polski etymologja uzasadnienie
/papir/ papier śdn. papîr słowo poświadczone
/ṕosăk/ piasek psł. *pěsъkъ słowo poświadczone
/srebrü/ srebro psł. *sьrebro słowo poświadczone
/vådă/ woda psł. *voda słowo poświadczone
/våsk/ wosk psł. *voskъ słowo poświadczone
/vǫďėl/ węgiel psł. *ǫglь słowo poświadczone
/ziľozü/ żelazo psł. *želězo słowo poświadczone
/zlåtă/ złoto psł. *zolto słowo poświadczone

Święta i uroczystości

połabski polski etymologja uzasadnienie
/dǫpnaićă/, /dǫpă/, /dǫpo/ chrzest śdn. dôpe + psł. *-ьnica słowo zaświadczone
/pątťüste/ Zielone Świątki psł. *pętъ kostě? słowo poświadczone
/sjǫtĕ/ święty psł. *svętъ słowo poświadczone
/Sjǫtĕ Ånskă/ dzień św. Jana psł. *svęt, Ånskă ze śdn. słowo poświadczone
/Sjǫtĕ Tåri Ťėnąʒai/ Trzech Króli psł. *svętyji tri kъnęʒi słowo poświadczone
/sjǫtü/ święto psł. *svęto słowo poświadczone
/rådüst/ ślub psł. *radostь słowo poświadczone

Wiara

połabski polski etymologja uzasadnienie
/Büg/, /Büzăc/, /Büzacăk/ Bóg psł. *bogъ, božьcь, božьčьkъ słowo poświadczone
/büză motai/ Matka Boża psł. *božьja mati słowo poświadczone
/büzą/ obraz święty psł. *božę słowo poświadczone
/Büzĕ/ Boży psł. Božьjь słowo poświadczone
/Büzĕ Våtrük/ Syn Boży psł. Božьjь Otrokъ słowo poświadczone
/büźǫtťü obrazek święty psł. *božętъko słowo poświadczone
/carťai/ kościół, także cmentarz przykościelny psł. *cьrky słowo poświadczone
/püp/ ksiądz, duchowny psł. *popъ słowo poświadczone


Zawody

połabski polski etymologja uzasadnienie
/pekăr/ piekarz psł. *pekařь słowo poświadczone
/pekărnaićă/ piekarnia psł. *pekarьnica słowo poświadczone
/peraikă/ praczka psł. *perika słowo poświadczone
/postarnĕk/ pasterz psł. *pastyřьnikъ słowo poświadczone
/püp/ ksiądz, duchowny psł. *popъ słowo poświadczone
/ťaupăc/ kupiec psł. *kupьcь słowo poświadczone
/våkninĕk/ szklarz psł. *okъnenikъ słowo poświadczone

Zwierzęta

połabski polski etymologja uzasadnienie
/blåxă/ pchła psł. *blъxa słowo poświadczone
/carv/ robak? psł. *čьrvь poświadczone tylko w złożeniu, por. /god/ i /godĕk/
/carv lezącĕ/ wąż psł. *čьrvь lězęťьjь słowo poświadczone
/daivăk/ jeleń psł. *divakъ słowo poświadczone
/ďölǫb/ gołąb psł. golǫbь słowo poświadczone
/ďölǫbăk/ gołąbek psł. golǫbъkъ słowo poświadczone
/god/ wąż psł. *gadъ słowo poświadczone
/godĕk/ robak psł. *gadikъ słowo poświadczone
/ľåv/ lew psł. *lьvъ słowo poświadczone
/mois/ mysz psł. *myšь słowo poświadczone
/modĕk/ dżdżownica śdn. made, maddik słowo poświadczone
/netüpard/ motyl psł. *netopyřь, -d nieregularne słowo poświadczone
/korvo/ krowa psł. *korva słowo poświadczone
/pąpil/ bak psł. pępelь słowo poświadczone
/pojąk/ pająk psł. *pajǫkъ słowo poświadczone
/porsą/ prosię psł. *porsę słowo poświadczone
/ṕås/ pies psł. *pьsъ słowo poświadczone
/raibo/ ryba psł. *ryba słowo poświadczone
/stiną/ szczenię psł. *ščenę słowo poświadczone
/ťöză/ koza psł. *koza słowo poświadczone
/ťün/ koń psł. *koňь słowo poświadczone
/ťünĕk/ koń psł. *koňikъ słowo poświadczone
/vål/ wół psł. *volъ słowo poświadczone
/vås/ wesz psł. *vъšь słowo poświadczone
/våsă/, /våsăk/ osa psł. *osa, *osъkъ słowo poświadczone
/vićă/ owca psł. *ovьca słowo poświadczone
/vǫďör/ węgorz psł. ǫgořь słowo poświadczone
/zobo/ żaba psł. *žaba słowo poświadczone
/zojąc/ zając psł. zajęcь słowo poświadczone
/zopkă/ żaba drzewna, rzekotka psł. *žabъka słowo poświadczone
/züzaucka/ kukułka psł. *zozučьka słowo poświadczone

Zwroty

połabski polski etymologja uzasadnienie
/drauz Büg/ szczęść Boże, dopomóż Boże psł. *druži bogъ zwrot poświadczony
/dübrĕ dan/ dzień dobry psł. dobrъjь dьnь zwrot poświadczony
/dübrĕ vicer/ dobry wieczór psł. *dobrъjь večerъ zwrot poświadczony