Szur: Różnice pomiędzy wersjami

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m (Spiritus przeniósł stronę Cywilizacja Enenków na Szur w miejsce przekierowania)
 
Linia 3: Linia 3:
 
| tekst = black
 
| tekst = black
 
| tekst2 = black
 
| tekst2 = black
| nazwa własna = Šúr, Kíli Ehinénkas
+
| nazwa własna = Šúr
| nazwa polska = Szur, Ziemie Enenków
+
| nazwa polska = Szur
 
| flaga =
 
| flaga =
 
| herb =
 
| herb =
Linia 20: Linia 20:
 
| terytoria zależne = ''brak''
 
| terytoria zależne = ''brak''
 
}}
 
}}
'''Cywilizacja Enenków''' (enen. ''Kíli Ehinénkas'' {{IPA|[kíli ʔɛhinɛ́ŋkas]}}) to cywilizacja świata [[Kyon|Kyonu]] rozwijająca się nad południowo-wschodnim wybrzeżem głównego kontynentu, w kraine zwanej Szur (enen. ''Šúr'' {{IPA|[ˈʃúr]}}).
+
'''Szur''' (enen. ''Šúr'' {{IPA|[ˈʃúr]}}) to kraina [[Kyon|Kyonu]] położona nad południowo-wschodnim wybrzeżem głównego kontynentu, zamieszkana przez '''Enenków''' (enen. sg. ''Énennki'' {{IPA|[ʔɛ́nɛŋki]}}, pl. ''Ehínenka'' {{IPA|[ʔɛhínɛŋka]}}).
  
 
Historycznie Szur był królestwem, w którym władzę dzierżył król (en. ''tā́len'' {{IPA|[tǎːlɛn]}}, dosł. "mówca") najsilniejszego miasta-państwa (en. ''tālesā́ti'' {{IPA|[taːlɛsǎːti]}}) — początkowo Futty, potem Tuwwy. W ciągu ostatnich paruset lat doszło jednak do upadku ostatniej dynastii tuwwskich mówców i obecnie Szur znajduje się w okresie rozbicia dzielnicowego, gdzie żadne talesati nie jest w stanie narzucić innym swojej hegemonii. Jednakże w ciągu ostatnich lat w polityce Szuru dominować zaczęły tzw. Trzy Wielkie Talesa: Ejin (en. ''Eyîn'' {{IPA|[ʔɛjîːn]}}), Ewan (en. ''Ewán'' {{IPA|[ʔɛwán]}}) oraz Tuwwa (en. ''Túwwaʼ'' {{IPA|[túwːaʔ]}}).
 
Historycznie Szur był królestwem, w którym władzę dzierżył król (en. ''tā́len'' {{IPA|[tǎːlɛn]}}, dosł. "mówca") najsilniejszego miasta-państwa (en. ''tālesā́ti'' {{IPA|[taːlɛsǎːti]}}) — początkowo Futty, potem Tuwwy. W ciągu ostatnich paruset lat doszło jednak do upadku ostatniej dynastii tuwwskich mówców i obecnie Szur znajduje się w okresie rozbicia dzielnicowego, gdzie żadne talesati nie jest w stanie narzucić innym swojej hegemonii. Jednakże w ciągu ostatnich lat w polityce Szuru dominować zaczęły tzw. Trzy Wielkie Talesa: Ejin (en. ''Eyîn'' {{IPA|[ʔɛjîːn]}}), Ewan (en. ''Ewán'' {{IPA|[ʔɛwán]}}) oraz Tuwwa (en. ''Túwwaʼ'' {{IPA|[túwːaʔ]}}).

Aktualna wersja na dzień 23:36, 10 cze 2020

Šúr
Szur

{{{desc1}}}

{{{desc2}}}
Szur.png
Szur z oznaczonymi Trzema Wielkimi Talesami
▸ Język urzędowy enencki
▸ Stolica tradycyjnie Tuwwa,
de facto brak
▸ System rządów zazwyczaj monarchia parlamentarna
▸ Typ państwa tradycyjnie hegemoniczna konfederacja
obecnie brak jednego ośrodka państwowości
▸ Głowa państwa talen Tuwwy X
talen Einu Y
(pretendenci)
▸ Pierwszy minister n/d
▸ Waluta (głównie) enencki sikur
▸ System gospodarczy gospodarka pałacowa
▸ Religia panująca Religia Enenków
▸ Terytoria zależne brak

Szur (enen. Šúr [ˈʃúr]) to kraina Kyonu położona nad południowo-wschodnim wybrzeżem głównego kontynentu, zamieszkana przez Enenków (enen. sg. Énennki [ʔɛ́nɛŋki], pl. Ehínenka [ʔɛhínɛŋka]).

Historycznie Szur był królestwem, w którym władzę dzierżył król (en. tā́len [tǎːlɛn], dosł. "mówca") najsilniejszego miasta-państwa (en. tālesā́ti [taːlɛsǎːti]) — początkowo Futty, potem Tuwwy. W ciągu ostatnich paruset lat doszło jednak do upadku ostatniej dynastii tuwwskich mówców i obecnie Szur znajduje się w okresie rozbicia dzielnicowego, gdzie żadne talesati nie jest w stanie narzucić innym swojej hegemonii. Jednakże w ciągu ostatnich lat w polityce Szuru dominować zaczęły tzw. Trzy Wielkie Talesa: Ejin (en. Eyîn [ʔɛjîːn]), Ewan (en. Ewán [ʔɛwán]) oraz Tuwwa (en. Túwwaʼ [túwːaʔ]).

Nazwa

Etymologia

Słowo Enenk, Enenek pochodzi od enenckiego słowa Énenki, będącego derywatem słowa énen oznaczające człowieka, mieszkańca lub obywatela. Kíli Ehinénkas oznacza więc "ziemie ludzi" (kíli "ziemie").

Słowo Szur tymczasem pochodzi najprawdopodobniej od przymiotnika šúri, które przetłumaczyć można jako "odległy", "osamotniony".

W innych językach

Język Szur Enenk
murski Cudu Te Einenki
ayu ΧΥΡΙ
Huri
/'hyri/
ΕΝΕΝΚΕ
Enenke
/'eneŋke/

Geografia

Rzeźba terenu

Szur jest terytorium w zdecydowanej większości górzystym. Tereny nizinne występują wyłącznie na cienkim paśmie wzdłuż wybrzeży oceanu (jednakże wysokość dosyć szybko wzrasta) oraz na północy. Wysokość nad poziomem morza mocno się waha, najwyższe góry osiągają wysokość do ok. 13 km n.p.m.[1] Większość Szuru znajduje się na wyżynach na wysokości ok. 1 km n.p.m.

Szur oddzielony jest od Wielkiej Pustyni naturalną barierą w postaci wysokich gór; ich linia jest jednakże nieregularna i często pojawiają się szerokie wyrwy, których wysokość względna nie wynosi więcej 1-2 km.

Z gór spływają dwie rzeki — Gahama (enen. Ĝaháma) na południu i Tawgan (enen. Tā́wgan) na północy.

Klimat

Historia

Zasiedlenie Szuru przez ludzi i okres przedhistoryczny

Trudno określić, czy Enenkowie są ludnością autochtoniczną czy raczej późniejszymi najeźdźcami, którzy narzucili dawnym ludom Szuru swoją kulturę i język.

Kimkolwiek byli, pierwsi ludzie przybyli do Szuru przez Bramę Południową, wędrując wzdłuż wybrzeża; byli oni więc zapewne częścią wielkiej migracji, która doprowadziła do osadzenia się na obecnych terenach współczesnych mieszkańców większej części południowego wybrzeża Pangei.

Okres archaiczny

Najstarsze znane dziś zapiski historyczne w Szurze pochodzą z roku ok. 3000 n.e. Mniej więcej w tym czasie dochodzi do rozkwitu cywilizacji na tym obszarze.

Zalążek hegemonii

Hegemonia futtańska

Dynastia XXX

Dynastia YYY

Dynastia ZZZ

Wojna o władzę

Hegemonia tuwwska

Dynastia AAA

Dynastia BBB

Upadek

Czasy obecne

Ludność

Enency

Miasta

Poniżej podano listę ośrodków miejskich Szuru powyżej 25 000 mieszkańców. Lista będzie uzupełniana.

Nazwa polska
Nazwa oryginalna
Położenie na mapie Liczba ludności (w tys.) Talesati
Anuraki
Ānurākiʼ
Gdzieanuraki.png 65 Anuraki
Ein
Eyīn
Gdzieein.png 100 Ein
Ewan
Ewan
Gdzieewan.png 155 Ewan
Futta
Futtaʼ
Gdziefutta.png 30 Futta
Hemele
Ħēmēle
Gdziehemele.png 50 Hemele
Taka
Takā
Gdzietaka.png 70 Anuraki
Jumma
Yummaʼ
Gdziejumma.png 40 Ein
Tuwwa
Tuwwaʼ
Gdzietuwwa.png 170 Tuwwa

Ustrój i społeczeństwo

Architektura

Kalendarz

Enenkowie dzielą rok na piętnaście pięciodniowych tygodni. Dodatkowo co pięć lat dodaje się jeden specjalny dzień na koniec roku, by zapobiec przesunięciu pór roku (rok na Kyonie trwa ok. 75,2 ichniejszych dni). Ostatni dzień tygodnia jest dla większości ludzi wolny. Poza tym w wielu większych miastach odbywają się regularne, cotygodniowe targi.

Poszczególne tygodnie nie mają swoich nazw; są po prostu numerowane. Ponadto podawanie tygodnia w datach jest dosyć rzadkie. Zwykle, podając datę, wymienia się po prostu numer dnia w roku[2]

Religia

Lupa2.gif
Główny artykuł: Religia Enenków

Podstawowym pojęciem enenckiej religii jest Tixān [tiˈxaːn]. Słowo to trudno przetłumaczyć; jego znaczenie można przybliżyć jako "świat duchowy, idei", "eter"; jest to też słowo używane na określenie enenckiego panteonu, ogółu bóstw a często także innych istot niematerialnych. Wśród szurskich duchownych i uczonych nie ma zgody co do natury Tichanu — jedni uznają go za osobowe bóstwo a nawet czczą, inni traktują go raczej jako metaforę rzeczywistej natury świata, niedostrzegalnej dla ludzkiej percepcji.

Pierwotnym bóstwem Enenków jest Ūli — Bóg Słońce — który rozjaśnił pustki Tichanu, tworząc w ten sposób świat rzeczywisty — niebo i ziemię. Z powodu tabu nazywany jest często "Niemową" (enen. Meytālešin [mejtaːleˈʃin]), ponieważ uznaje się, iż po ukończeniu swego dzieła Uli udał się z powrotem do swego niebiańskiego pałacu i odtąd nie ingeruje bezpośrednio w sprawy świata. Nie oznacza to jednak, iż nie ma on znaczenia w wierzeniach Enenków — jest on gwarantem istnienia całego świata materialnego. Nie zanosi się do niego prywatnych intencji, ale kult Ulego, prowadzony przez "Niemych kapłanów" (enen. Meytāle Tihixānea [mejˈtaːle tihixaːˈnea]), jest trzonem enenckiego społeczeństwa; bluźnienie na Boga Słońce zazwyczaj jest karane śmiercią.

Gospodarka

W większości tales występuje gospodarka pałacowa. Każdy dorosły obywatel talesati jest zobowiązany zapłacić podatek w postaci surowców (np. rolnicy oddają część swoich plonów, rzemieślnicy wyprodukowane narzędzia) lub pracy. Państwo może także wyegzekwować podatek w postaci zamówienia na konkretny produkt (np. właściciel kamieniołomu może być zobligowany do zaopatrzenia miasta w kamienie do budowy muru). Urzędnicy opłacani przez państwo nie płacą podatków, podobnie jak lekarze czy nauczyciele; w ostatnich latach doprowadziło to do znacznego wzbogacenia się i wzmocnienia pozycji klasy podobnej do europejskiej burżuazji.

Podatki są sumiennie egzekwowane, a uchylanie się od ich płacenia karane surowo — nawet śmiercią.

Sama gospodarka w Szurze jest jednak dosyć liberalna i w większości tales nie ma większych obostrzeń prawnych, które ograniczałyby handel.

Nauka

Filozofia

Matematyka

Astronomia

Technologia

Wojna

Sztuka

Rzeźba

Literatura

Przypisy

  1. Wysokość względna to ok. 11 km.
  2. Podawanie dnia tygodnia byłoby redundantne, jako że piątkowo-dwudziestkowy system liczbowy enenczcyzny pokazuje go zwykle explicite.