Taroksel: Różnice pomiędzy wersjami

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
(RAKIETA WAM W RURĘ WYDECHOWĄ!)
m (Wycofano edycje użytkownika Tenisowy (dyskusja). Autor przywróconej wersji to MilyAMD.)
 
Linia 1: Linia 1:
[[Image:Tenis.jpg]]
+
'''Taroksel''' (''tarâksûl (vienie)'' [{{IPA|t̪ɑˈrɔksəl ˌvʲenʲe}}], ''tarâkslop viên'' [{{IPA|t̪ɑˌrɔkslop ˈvʲin}}]) - aprioryczny język sztuczny.
 +
 
 +
==Fonologia i ortografia==
 +
===Samogłoski===
 +
Taroksel posiada 10 fonemów samogłoskowych, oznaczanych przez 12 liter (ô~u; iê~i).
 +
*a [{{IPA|ɑ}}]
 +
*â [{{IPA|ɔ}}] - zredukowana (pochylona) wersja "a"
 +
*o [{{IPA|o}}]
 +
*ô [{{IPA|u}}] - zredukowana (pochylona) wersja "o", wymawiana tak samo, jak "u"
 +
*u [{{IPA|u}}]
 +
*û [{{IPA|ə}}] - szwa, etymologicznie niezwiązana bezpośrednio z "u"
 +
*e [{{IPA|æ}}]
 +
*ê [{{IPA|ɛ}}] - zredukowana (pochylona) wersja "e"
 +
*ie [{{IPA|e}}] - zmiękcza poprzedzającą spółgłoskę
 +
*iê [{{IPA|i}}] - zredukowana (pochylona) wersja "ie", wymawiana tak samo, jak "i", zmiękcza poprzedzającą spółgłoskę
 +
*i [{{IPA|i}}] - zmiękcza poprzedzającą spółgłoskę
 +
*î [{{IPA|i}}] - niezmiękczająca wersja "i", niezwiązana etymologicznie
 +
 
 +
===Spółgłoski===
 +
Taroksel posiada 33 fonemy spółgłoskowe, oznaczane przez 36 liter i dwuznaków (bh~mh; dh~nh; gh~qh).
 +
*dwuwargowe: b [{{IPA|b}}], bh [{{IPA|β}}], p [{{IPA|p}}], ph [{{IPA|ɸ}}], m [{{IPA|m}}], mh [{{IPA|β̃}}], w [{{IPA|w}}]
 +
*wargowo-zębowe: v [{{IPA|v}}], vh [{{IPA|ʋ}}], f [{{IPA|f}}]
 +
*zębowe: d [{{IPA|d̪}}], dh [{{IPA|ð}}], t [{{IPA|t̪}}], th [{{IPA|θ}}], n [{{IPA|n̪}}], nh [{{IPA|ð̃}}], l [{{IPA|l}}], lh [{{IPA|ɬ}}]
 +
*(za)dziąsłowe: z [{{IPA|z}}], zh [{{IPA|ʒ}}], s [{{IPA|s}}], sh [{{IPA|ʃ}}], r [{{IPA|r}}], rh [{{IPA|ɹ}}]
 +
*podniebienne: j [{{IPA|ɟ}}], jh [{{IPA|ʝ}}], c [{{IPA|c}}], ch [{{IPA|ç}}], y [{{IPA|j}}]
 +
*tylnojęzykowe: g [{{IPA|g}}], gh [{{IPA|ɣ}}], k [{{IPA|k}}], kh [{{IPA|x}}], q [{{IPA|ŋ}}], qh [{{IPA|ɣ̃}}], x [{{IPA|ɰ}}]
 +
Czasami spółgłoski podlegają lenicji:
 +
 
 +
*nielenitowane przechodzą w swoje odpowiedniki oznaczone literą "h" (''C -> Ch'', np. ''b -> bh, v -> vh'')
 +
 
 +
*''f, w, x, y'' i spółgłoski lenitowane (''Ch'') - zanikają (zaznaczane samą literą "h")
 +
 
 +
==Rzeczowniki==
 +
===Przypadki===
 +
*forma podstawowa - przedstawia i opisuje desygnat, jest podmiotem zdania nieprzechodniego i agensem zdania przechodniego.
 +
**zazwyczaj nie posiada końcówki
 +
 
 +
*forma rozszerzona - jest używana dla dookreślania, dla emfazy lub przy zwrotach bezpośrednich.
 +
**''-a, -o, -u, -î'' -> ''-adie'' (np. ''candu'' "słoń" -> ''cand'''adie''''')
 +
**''-e, -ie, -i'' -> ''-ie(ne)'' (np. ''ksowie'' "byk" -> ''ksow'''iene''''')
 +
**''-aC, -oC, -uC, -îC'' -> ''-aChie'' (np. ''ksaduy'' "koń" -> ''ksad'''a'''h'''ie''''')
 +
**''-eC, -ieC, -iC'' -> ''-ieChe'' (np. ''aghim'' "krok" -> ''agh'''ie'''mh'''e''''')
 +
**''-âC, -ôC, -ûC'' -> ''-aCadie, -oCadie, -Cadie'' (np. ''olhûn'' "rzeka" -> ''olhn'''adie''''')
 +
**''-êC, -iêC'' -> ''-eCie(ne)'', ''-ieCie(ne)'' (np. ''chamêr'' "miesiąc" -> ''cham'''e'''r'''ie''''')
 +
 
 +
*forma złożenia - przyjmowana, jeśli desygnat jest opisywany przez drugi, znajdujący się w stanie podstawowym
 +
**''-a, -o, -u, -î, -e, -ie, -i'' -> ''-lop, -liep'' (np. ''mherie'' "księżyc" -> ''mher'''liep''''')
 +
**''-aC, -oC, -uC, -îC, -eC, -ieC, -iC'' -> ''-VChop'' (np. ''thayut'' "wiatr" -> ''thayuth'''op''''')
 +
**''-âC, -ôC, -ûC, -êC, -iêC ''-> ''-aClop, -oClop, -Clop, -eCliep, -ieCliep'' (np. ''iechôzg'' "krew" -> ''iech'''o'''zg'''lop''''')
 +
 
 +
*forma podrzędna - używana jako dopełnienie oraz w innych konstrukcjach jej wymagającej
 +
**''-a, -o, -u, -î, -e, -ie, -i ''-> ''-na, -ne'' (np. ''savî'' "życie" -> ''sav'''na''''')
 +
**''-aC, -oC, -uC, -îC'' -> ''-aChien'' (np. ''rusan'' "ciepło" -> ''rus'''a'''nh'''ien''''')
 +
**''-eC, -ieC, -iC'' -> ''-ie(ne)n'' (np. ''chanhen'' "zimno" -> ''chanh'''ien''''')
 +
**''-âC, -ôC, -ûC'' -> ''-aCna, -oCna, -Cna'' (np. ''arasûk'' "jabłko" -> ''arask'''na''''')
 +
**''-êC, -iêC'' -> ''-eCne, -iecne'' (np. ''yoth''''ê''''kh'' "widok" -> ''yothekh'''ne''''')
 +
 
 +
===Liczby===
 +
* forma mnoga - liczba mnoga formy podstawowej, rozszerzonej i podrzędnej
 +
** ''-V'' -> ''-Vd'' (np. ''yethni'' "głowa" -> ''yethni'''d''''')
 +
** ''-aC, -oC, -uC, -îC'' -> ''-oChîr'' (np. ''arhutav'' "podłoga" -> ''arhut'''o'''vh'''îr''''')
 +
** ''-eC, -ieC, -iC'' -> ''-ieChir'' (np. ''ulis'' "oko" -> ''ul'''ie'''sh'''ir''''')
 +
** ''-âC, -ôC, -ûC'' -> ''-aCud, -oCud, -Cud'' (np. ''sielânh'' "lustro" -> ''siel'''a'''nh'''ud''''')
 +
** ''-êC, -iêC'' -> ''-eCid, -ieCid'' (np. ''amiên'' "dom" -> ''am'''ie'''n'''id''''')
 +
 
 +
* forma mnoga złożenia
 +
** ''-V'' -> ''-Vdêr'' (''iqciu'' "owad" -> ''iqciu'''dêr''''')
 +
** ''-aC, -oC, -uC, -îC, -eC, -ieC, -iC'' -> ''-VChêr'' (np. ''yantifh'' "pomysł" -> ''yantih'''êr''''')
 +
** ''-âC, -ôC, -ûC, -êC, -iêC'' -> ''-aCdûr, -oCdûr, -Cdûr, -eCdûr, -ieCdûr'' (np. ''aphûl'' "ogień" -> ''aphl'''dûr''''')
 +
 
 +
===Wyjątki===
 +
Wyjątki od powyższych reguł stanowią m.in.
 +
*niektóre słowa mieszanych deklinacji (np. ''aphani - aphaniene - aphanihop - aphanien'' pl ''aphanir - aphanidêr'')
 +
*słowa zakończone na akcentowaną samogłoskę - w formie złożonej końcówka ''-kslop, -ksliep'' (np. ''arsa'' -> ''arsakslop'')
 +
*krótkie słowa z akcentowanym ''û'' (np. ''skûl'' "ubranie" - ''skladie'' - ''sklop'' - ''skûlna'' pl ''sklud'' - ''skûldûr'')
 +
 
 +
==Łamaniec językowy==
 +
* ''skrakârklop rkâlkala sakrara, sa krîrslop rkâlkâl sakrârkara''<br />[{{IPA|skrɑˈkɔrklop ˈrkɔlkɑlɑ ˈsɑkrɑrɑ sɑ ˈkrɪrslop ˈrkɔlkɔl ˈsɑkrɔrkɑrɑ}}]<br />''młoda szwaczka śpiewała, a młody sprzedawca zaśpiewa''
 +
** ''skrakârka'' "szwaczka", od ''skrakarso'' "szewc", ''skrakâr'' "kroić" (przest.)
 +
** ''rkâlkala'' "młoda", ''rkâlkâl'' "młody
 +
** ''sakrara'' "śpiewał(a)", ''sakrârkara'' "zaśpiewa", od ''sakrâr'' "śpiewać"
 +
** ''sa'' "i/a", spójnik pośredni między ''mâr'' "i" i ''mie'' "a"
 +
** ''krîrso'' "sprzedawca", od ''krîr'' "sprzedawać"
 +
[[Kategoria:Języki sztuczne a priori]]
 +
[[Kategoria:Języki Miłego]]

Aktualna wersja na dzień 23:15, 2 lut 2011

Taroksel (tarâksûl (vienie) [t̪ɑˈrɔksəl ˌvʲenʲe], tarâkslop viên [t̪ɑˌrɔkslop ˈvʲin]) - aprioryczny język sztuczny.

Fonologia i ortografia

Samogłoski

Taroksel posiada 10 fonemów samogłoskowych, oznaczanych przez 12 liter (ô~u; iê~i).

  • a [ɑ]
  • â [ɔ] - zredukowana (pochylona) wersja "a"
  • o [o]
  • ô [u] - zredukowana (pochylona) wersja "o", wymawiana tak samo, jak "u"
  • u [u]
  • û [ə] - szwa, etymologicznie niezwiązana bezpośrednio z "u"
  • e [æ]
  • ê [ɛ] - zredukowana (pochylona) wersja "e"
  • ie [e] - zmiękcza poprzedzającą spółgłoskę
  • iê [i] - zredukowana (pochylona) wersja "ie", wymawiana tak samo, jak "i", zmiękcza poprzedzającą spółgłoskę
  • i [i] - zmiękcza poprzedzającą spółgłoskę
  • î [i] - niezmiękczająca wersja "i", niezwiązana etymologicznie

Spółgłoski

Taroksel posiada 33 fonemy spółgłoskowe, oznaczane przez 36 liter i dwuznaków (bh~mh; dh~nh; gh~qh).

  • dwuwargowe: b [b], bh [β], p [p], ph [ɸ], m [m], mh [β̃], w [w]
  • wargowo-zębowe: v [v], vh [ʋ], f [f]
  • zębowe: d [], dh [ð], t [], th [θ], n [], nh [ð̃], l [l], lh [ɬ]
  • (za)dziąsłowe: z [z], zh [ʒ], s [s], sh [ʃ], r [r], rh [ɹ]
  • podniebienne: j [ɟ], jh [ʝ], c [c], ch [ç], y [j]
  • tylnojęzykowe: g [g], gh [ɣ], k [k], kh [x], q [ŋ], qh [ɣ̃], x [ɰ]

Czasami spółgłoski podlegają lenicji:

  • nielenitowane przechodzą w swoje odpowiedniki oznaczone literą "h" (C -> Ch, np. b -> bh, v -> vh)
  • f, w, x, y i spółgłoski lenitowane (Ch) - zanikają (zaznaczane samą literą "h")

Rzeczowniki

Przypadki

  • forma podstawowa - przedstawia i opisuje desygnat, jest podmiotem zdania nieprzechodniego i agensem zdania przechodniego.
    • zazwyczaj nie posiada końcówki
  • forma rozszerzona - jest używana dla dookreślania, dla emfazy lub przy zwrotach bezpośrednich.
    • -a, -o, -u, -î -> -adie (np. candu "słoń" -> candadie)
    • -e, -ie, -i -> -ie(ne) (np. ksowie "byk" -> ksowiene)
    • -aC, -oC, -uC, -îC -> -aChie (np. ksaduy "koń" -> ksadahie)
    • -eC, -ieC, -iC -> -ieChe (np. aghim "krok" -> aghiemhe)
    • -âC, -ôC, -ûC -> -aCadie, -oCadie, -Cadie (np. olhûn "rzeka" -> olhnadie)
    • -êC, -iêC -> -eCie(ne), -ieCie(ne) (np. chamêr "miesiąc" -> chamerie)
  • forma złożenia - przyjmowana, jeśli desygnat jest opisywany przez drugi, znajdujący się w stanie podstawowym
    • -a, -o, -u, -î, -e, -ie, -i -> -lop, -liep (np. mherie "księżyc" -> mherliep)
    • -aC, -oC, -uC, -îC, -eC, -ieC, -iC -> -VChop (np. thayut "wiatr" -> thayuthop)
    • -âC, -ôC, -ûC, -êC, -iêC -> -aClop, -oClop, -Clop, -eCliep, -ieCliep (np. iechôzg "krew" -> iechozglop)
  • forma podrzędna - używana jako dopełnienie oraz w innych konstrukcjach jej wymagającej
    • -a, -o, -u, -î, -e, -ie, -i -> -na, -ne (np. savî "życie" -> savna)
    • -aC, -oC, -uC, -îC -> -aChien (np. rusan "ciepło" -> rusanhien)
    • -eC, -ieC, -iC -> -ie(ne)n (np. chanhen "zimno" -> chanhien)
    • -âC, -ôC, -ûC -> -aCna, -oCna, -Cna (np. arasûk "jabłko" -> araskna)
    • -êC, -iêC -> -eCne, -iecne (np. yoth'ê'kh "widok" -> yothekhne)

Liczby

  • forma mnoga - liczba mnoga formy podstawowej, rozszerzonej i podrzędnej
    • -V -> -Vd (np. yethni "głowa" -> yethnid)
    • -aC, -oC, -uC, -îC -> -oChîr (np. arhutav "podłoga" -> arhutovhîr)
    • -eC, -ieC, -iC -> -ieChir (np. ulis "oko" -> ulieshir)
    • -âC, -ôC, -ûC -> -aCud, -oCud, -Cud (np. sielânh "lustro" -> sielanhud)
    • -êC, -iêC -> -eCid, -ieCid (np. amiên "dom" -> amienid)
  • forma mnoga złożenia
    • -V -> -Vdêr (iqciu "owad" -> iqciudêr)
    • -aC, -oC, -uC, -îC, -eC, -ieC, -iC -> -VChêr (np. yantifh "pomysł" -> yantihêr)
    • -âC, -ôC, -ûC, -êC, -iêC -> -aCdûr, -oCdûr, -Cdûr, -eCdûr, -ieCdûr (np. aphûl "ogień" -> aphldûr)

Wyjątki

Wyjątki od powyższych reguł stanowią m.in.

  • niektóre słowa mieszanych deklinacji (np. aphani - aphaniene - aphanihop - aphanien pl aphanir - aphanidêr)
  • słowa zakończone na akcentowaną samogłoskę - w formie złożonej końcówka -kslop, -ksliep (np. arsa -> arsakslop)
  • krótkie słowa z akcentowanym û (np. skûl "ubranie" - skladie - sklop - skûlna pl sklud - skûldûr)

Łamaniec językowy

  • skrakârklop rkâlkala sakrara, sa krîrslop rkâlkâl sakrârkara
    [skrɑˈkɔrklop ˈrkɔlkɑlɑ ˈsɑkrɑrɑ sɑ ˈkrɪrslop ˈrkɔlkɔl ˈsɑkrɔrkɑrɑ]
    młoda szwaczka śpiewała, a młody sprzedawca zaśpiewa
    • skrakârka "szwaczka", od skrakarso "szewc", skrakâr "kroić" (przest.)
    • rkâlkala "młoda", rkâlkâl "młody
    • sakrara "śpiewał(a)", sakrârkara "zaśpiewa", od sakrâr "śpiewać"
    • sa "i/a", spójnik pośredni między mâr "i" i mie "a"
    • krîrso "sprzedawca", od krîr "sprzedawać"