Thèvāngō Hēkrē: Różnice pomiędzy wersjami

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 2: Linia 2:
 
=Procesy=
 
=Procesy=
 
==Charakterystyka początkowa==
 
==Charakterystyka początkowa==
Pierwszą różnicą, jaka pojawiła się w języku była alofonia przy palatalizacji [ɣ]: standardowa [j] na północy miała wariant [ʝ].
+
===Alofonia /j/ [ɣ~x] oraz /ĵ/ [j~ʝ]===
 +
Jedną z pierwszych różnic, jakie pojawiły się w języku była alofonia przy palatalizacji [ɣ]: standardowa [j] na północy miała wariant [ʝ].
  
Kolejna alternatywa pojawiła się przy samym [ɣ], zastępowanym bezdźwięcznym [x]. Ten fonem pojawiał się więc w dwóch miejscach: jako substytut <j> oraz jako przydech. W tym ostatnim przypadku przez pewien czas działał normalny mechanizm palatalizacji [x]>[xʲ], jednak w wyniku analogii ów przydech również zaczął się palatalizować [x]>[ʝ].
+
Potem pojawiło się ubezdźwięcznienie <j> na początku wyrazu przez zasadę analogii do [x] przydechowego. Palatalizowało się jednak cały czas do [ʝ]. Następnie, proces ten objął również spółgłoskę ciężką /dj/ w nagłosie.
 +
===Początek epoki literackiej===
 +
Alofonia północna była we wczesnoarchaicznym państwie ludu Tjèvāngonō traktowana na równi z wymową standardową. Problem stanowił zapis /dj/ w pierwszej sylabie wyrazu, gdyż miał on dwie różne realizacje. Przyjęto więc konwencję, że w środku wyrazu zapisuje się go jako <dj>, które było wymawiane zawsze jako [dɣ], natomiast rozpoczynające słowo /dj/ o dwóch sposobach realizacji będzie zapisywane jako <tj> ze znakiem bezdźwięcznego <t> ulegającemu lub nie ulegającemu ubezdźwięcznieniu przez /j/ [ɣ~x] w zależności od mowy czytającego dany tekst.
 +
 
 +
[x] zastępujące dawne [ɣ] ulegało palatalizacji do dźwięcznego [ʝ], jednak dla [x] przydechowego przez pewien czas działał normalny mechanizm palatalizacji [x]>[xʲ]. Wyniku analogii ów przydech również zaczął się palatalizować [x]>[ʝ].
 +
 
 +
W pewnym momencie, ubezdźwięcznieniu uległy wszystkie /j/ i wszystkie palatalizowały się do [ʝ]. Spółgłoska ciężka <dj> uległa ubezdźwięcznieniu do /tx/, lecz przy palatalizacji pozostało [dʝ]. Wyjątek pojawił się przy spółgłosce ciężkiej <tj> [tx], która przez bezdźwięczne /t/ palatalizowała się do [tç]. Dzieje się tak, gdyż owo [tx] powstało z dużo starszego procesu, nie tak nagle i w inny sposób.
 +
 
 +
Spółgłoska ciężka <tl> [θ~ð] uległa przemianie w [s].
 +
 
 +
Do tego czasu nie zaszły zmiany w samogłoskach. Przedstawione dotąd różnice to drobiazgi, jednakże wpłyną one na zupełną zmianę brzmienia języka w przyszłości.
  
W konsekwencji, spółgłoski ciężkie <tj> i <dj> [dɣ] były wymawiane bezdźwięcznie [tx].
 
 
==Dalsze zmiany==
 
==Dalsze zmiany==
 
Poniższe zmiany w palatalizacji uznawane są za pierwsze oznaki dialektyzacji języka:
 
Poniższe zmiany w palatalizacji uznawane są za pierwsze oznaki dialektyzacji języka:

Wersja z 19:27, 18 lip 2014

Thèvāngō Hēkrē (lub po prostu dialekt południowy) - dialekt wywodzący się z języka Tjèvāngō archaicznego.

Procesy

Charakterystyka początkowa

Alofonia /j/ [ɣ~x] oraz /ĵ/ [j~ʝ]

Jedną z pierwszych różnic, jakie pojawiły się w języku była alofonia przy palatalizacji [ɣ]: standardowa [j] na północy miała wariant [ʝ].

Potem pojawiło się ubezdźwięcznienie <j> na początku wyrazu przez zasadę analogii do [x] przydechowego. Palatalizowało się jednak cały czas do [ʝ]. Następnie, proces ten objął również spółgłoskę ciężką /dj/ w nagłosie.

Początek epoki literackiej

Alofonia północna była we wczesnoarchaicznym państwie ludu Tjèvāngonō traktowana na równi z wymową standardową. Problem stanowił zapis /dj/ w pierwszej sylabie wyrazu, gdyż miał on dwie różne realizacje. Przyjęto więc konwencję, że w środku wyrazu zapisuje się go jako <dj>, które było wymawiane zawsze jako [dɣ], natomiast rozpoczynające słowo /dj/ o dwóch sposobach realizacji będzie zapisywane jako <tj> ze znakiem bezdźwięcznego <t> ulegającemu lub nie ulegającemu ubezdźwięcznieniu przez /j/ [ɣ~x] w zależności od mowy czytającego dany tekst.

[x] zastępujące dawne [ɣ] ulegało palatalizacji do dźwięcznego [ʝ], jednak dla [x] przydechowego przez pewien czas działał normalny mechanizm palatalizacji [x]>[xʲ]. Wyniku analogii ów przydech również zaczął się palatalizować [x]>[ʝ].

W pewnym momencie, ubezdźwięcznieniu uległy wszystkie /j/ i wszystkie palatalizowały się do [ʝ]. Spółgłoska ciężka <dj> uległa ubezdźwięcznieniu do /tx/, lecz przy palatalizacji pozostało [dʝ]. Wyjątek pojawił się przy spółgłosce ciężkiej <tj> [tx], która przez bezdźwięczne /t/ palatalizowała się do [tç]. Dzieje się tak, gdyż owo [tx] powstało z dużo starszego procesu, nie tak nagle i w inny sposób.

Spółgłoska ciężka <tl> [θ~ð] uległa przemianie w [s].

Do tego czasu nie zaszły zmiany w samogłoskach. Przedstawione dotąd różnice to drobiazgi, jednakże wpłyną one na zupełną zmianę brzmienia języka w przyszłości.

Dalsze zmiany

Poniższe zmiany w palatalizacji uznawane są za pierwsze oznaki dialektyzacji języka: W wyniku palatalizacji nastąpiła afrykatyzacja głosek /t/ i /d/:

[t] > [tʲ] > [t͡ɕ] [d] > [dʲ] > [d͡ʑ] <dj> [dɣ] > [dʝ] > [ɟʝ] <tj> [dɣ] > [tç] > [cç]

  • Zanik głosek ciężkich (powodujący zmiany długości sylab i przesunięcia akcentu)
  • 3.
  • 4.

Fonetyka

Samogłoski

Samogłoski
Przednie Centralne Tylne
długie krótkie długie krótkie długie krótkie
Przymkięte [iː] ī [i] i [ɨː] ȳ [ɨ] ŷ [uː] ū [u] u
Prawie przymknięte [ɪ] y
Półprzymknięte [eː] ḕ [e] è [oː] ō [o] o
Półotwarte [ɛː] ē [ɛ] e [ɔː] o [ʌ] à [ɔ] o
Otwarte [aː] ā [a] a

[ɛ] > [ə] [e] > [i]

Spółgłoski

Spółgłoski
Bilabialne Wargowo-zębowe Zębowe Dziąsłowe Podniebienne Miękkopodniebienne
Nosowe twarde [m] m [n] n [ŋ] n
miękkie [mʲ] mì ɲ [nì]
Zwarte twarde [p] p [b] b [t] t [d] d [k] k [g] g
miękkie [pʲ] pì [bʲ] bì [tʲ] tì [dʲ] dì [kʲ] kì [gʲ] gì [ʝ] ĵ
Szczelinowe twarde [f] f [v] v [θ~ð] tl [x] h
miękkie [fʲ] fì [vʲ] vì, vlì [θʲ] tlì [xʲ] î [ɣ] llì, nlì
Aproksymanty twarde
miękkie
Drżące twarde [r] r
miękkie [rʲ] rì
Boczne twarde [l] l [ʎ] nl, ll
miękkie [ʎ] lì

Zaniknęły spółgłoski ciężkie, zmieniając brzmienie, zanikając bądź rozdzielając się na dwie głoski. Podczas reinterpretacji podziału sylab archaiczne reguły iloczasu wciąż obowiązywały, wskutek czego zmienił się iloczas niektórych sylab:

tjè.vā.ngo.nō > thi.van.gō.nō

Dalszą konsekwencją takiej zmiany jest przesunięcie akcentu:

tjè.vā.ngo.nṓ > thi.van.gṓ.nō

Akcentowane samogłoski rozwijały się inaczej niż ich nieakcentowane odpowiedniki, więc proces ten prowadził do większych zmian barwowych.

Spółgłoski ciężkie
Znak graficzny IPA
ng ŋg
kv kf(~gv)
tl θ(~ð)
j ɣ(~x)
tj (~tx)
tj
vl ʋ
ll, nl ʎ
C+r ["C"r]