Wielbłąd i Rekin/Założenia, metodologia, oznaczenia

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
K Y O N
Czytasz artykuł z serii Wielbłąd i Rekin - o klimacie Kyonu.
I. WSTĘP: 1.1 Wprowadzenie · 1.2 Założenia, metodologia, oznaczenia · 1.3 Zalety i wady
II. WYBRANE TEMATY: 2.1 Wielka oscylacja oceaniczna · 2.2 Prądy morskie · 2.3 Krainy geograficzne · 2.4 Rozszerzenia Kyonu · 2.5 Życzenia i wyzwania
III. REGION PO REGIONIE: 3.1 Ajdynir · 3.2 Muria i Siedmiomieście · 3.3 Olsenia · 3.4 Nuaria · 3.5 Buania i Szur · 3.6 Tangia i Pinu · 3.7 Secht i Wielka Pustynia · 3.8 Państwo Neszów · 3.9 Dewia

W niniejszej stronie przedstawione zostaną założenia modelu klimatycznego, jego metodologia, terminologia, oraz symbole graficzne.

Założenia

Klimatu Kyonu nie można analizować bez zrozumienia jego uwarunkowań astrofizycznych i orbitalnych. Kyon jest inną planetą niż Ziemia.

Podstawy astrofizyczne i orbitalne

W modelu klimatycznym zachowano wszystkie założenia odnośnie uwarunkowań astrofizycznych i orbitalnych, nie ingerując w nie, niezależnie od tego, czy są realistyczne czy nie. Z nich wyciągnięto konsekwencje klimatyczne. Te założenia można podzielić na równe ziemskim (arbitralne) i oparte na danych Space Engine (natywne):

  1. Arbitralne:
    1. Masa planety = ziemskiej
    2. Wielkość planety = ziemskiej
    3. Przyciąganie grawitacyjne = ziemskiemu
    4. Wpływ gwiazdy = jak w układzie słonecznym wobec Ziemi
  2. Natywne:
    1. Planeta obraca się wspak (tzw. obrót retrograde)
    2. Okres obrotu planety wokół osi wynosi równo 43,5 h (zamiast 24h)
    3. Okres obiegu planety wokół gwiazdy, zwanej Heliosem, wynosi równo 136,35 dni (zamiast 365 dni)
    4. Nachylenie osi wynosi aż 31°18'54".36 (zamiast 23°26′11.9″)
    5. Duży, bardzo blisko orbitujący księżyc wywierający znaczne siły pływowe
    6. Życie zwierzęce na Kyonie pochodzi z Ziemi z okresu 1 mln lat. Modyfikacja Ancient Flora: rośliny na Kyonie pochodzą z Ziemi z różnych okresów, najstarsze 0,5 miliarda lat[1].

Założono ponadto, że istnieje tektonika płyt i silne własne pole magnetyczne planety.

Konsekwencje są następujące:

  1. Obrót i obieg plenty: Pory roku są krótsze. Doby są dłuższe, dzień i noc trwają dłużej. Komórka Hadleya jest większa. Prądy morskie są wolniejsze. Ruchy powietrza są wolniejsze. Wody łatwiej zamarzają i w dalszym zasięgu.
  2. Nachylenie osi: Równik termiczny "wędruje" na północ i południe równika fizycznego. Pory roku są wyraźne dość daleko od biegunów. Większy teren doświadcza nocy i dnia polarnego.

Przy tempie obrotu planety wokół osi wynoszącym 1/2 ziemskiemu, wbrew materiałom, które można znaleźć na YouTube, model klimatyczny pozostaje trójkomórkowy, nie jednokomórkowy.

Zastrzeżenia

Przy obecnym modelu nie opracowano wpływu sił pływowych Lykaona. Popełniono także poważny błąd zakładający przesunięcie się równika termicznego wraz z fizycznym, co ma daleko idące konsekwencje, ponieważ od równika termicznego zależą miejsca powstawania ośrodków niżowych, a od równika fizycznego mapy oddziaływania efektu Coriolisa. Na Ziemi nie ma to większego znaczenia. Uwzględniając to, model byłby tak skomplikowany, że nie dałoby się go ani realistycznie opracować ani w sposób zrozumiały wytłumaczyć. Stąd zaniechano próby skorygowania błędu.

Podstawy klimatyczne

Założono dwie: powstawanie ośrodków niżowych oraz trójkomórkowy model atmosfery.

Niże i wyże

"Wyż" to miejsce wysokiego ciśnienia powietrza. "Niż" to miejsce niskiego ciśnienia powietrza. Atmosfera dąży do równowagi, zatem ruch wiatru można łatwo przewidzieć: powietrze przemieszcza się od wyżu do niżu. W praktyce, te pojęcia potrafią wprowadzić sporo zamieszania. Jest tak z dwóch powodów:

  1. "Wyż" i "niż" to pojęcia względne, bo odnoszące się do siebie nawzajem. Gdyby wszędzie na świecie było 1025 hPa, to nie byłoby niżów czy wyżów nigdzie. Gdyby w jednym miejscu nagle było 1026 hPa, to w tym miejscu byłby wyż, a wszędzie indziej byłby niż. W Polsce typowy niż ma na przykład 990 hPa, a wyż 1030 hPa. Na Syberii wyże osiągają po 1060 hPa, więc 1030 hPa nagle oznaczymy jako "niż", a nie "wyż". Stosowanie tych terminów zależy zatem od perspektywy, a w praktyce - od rozmiaru mapy. Mapa 1000 x 1000 km może zupełnie co innego nazywać niżem czy wyżem niż mapa 5000 x 5000 km.
  2. Wyż i niż, gdy zazwyczaj je oglądamy na mapach ciśnień, odnoszą się do różnic ciśnienia przy gruncie.. Tymczasem powietrze przemieszcza się też w płaszczyźnie pionowej (o czym dalej). Niż przy gruncie zazwyczaj oznacza wyż przy stratosferze. Wyż stratosferyczny przepływa do niżu stratosferycznego, gdzie opada w dół, powodując wyż przy gruncie. Tak powstaje komórka klimatyczna.

Dla przykładu, poniżej przedstawiono jak powstaje komórka Hadleya.

Faza 1 Faza 2 Faza 3
Klimat demo 1.png Klimat demo 2.png Klimat demo 3.png
Hipotetyczny świat: wszędzie
ciśnienie jest jednakowe.
Na planetę pada światło słońca. Wody na równiku
się nagrzewają,i wznoszą. Przy gruncie powstaje
niż, a w stratosferze - wyż.
Przy stratosferze powietrze nie jest w stanie
dalej się wznosić i spływa na północ i południe.
Tam, już ochłodzone i suche, opada, tworząc wyż
przy gruncie. Powietrze przy gruncie spływa z wyżu
na równik, i cykl się zamyka.

Zwróćmy uwagę na to, że niże wynoszą w górę przesiąknięte wilgocią powietrze morskie. Dlatego niże zazwyczaj przynoszą deszcz, a wyże są suche.

Trójkomórkowy model atmosfery

Identycznie jak na Ziemi, założono trójkomórkowy model atmosfery, składający się z komórki polarnej, komórki równikowej Hadleya, i komórki Ferrela pomiędzy nimi. Komórki Hadleya i polarna powstają tak samo jak wskazano wcześniej, choć oczywiście komórka Hadleya jest o wiele większa z uwagi tak na okres obrotu planety i samo silniejsze natężenie promieni słonecznych na równiku. Komórka Ferrela jest natomiast konsekwencją pozostałych komórek.

Z uwagi na znaczne nachylenie osi obrotu planety i wolniejszy obrót, komórka Hadleya i równik termiczny (pas planety na którym słońce jest najsilniejsze) nie tylko są większe, ale też mocniej przemieszczają się wraz ze zmianą pór roku. Jak widać na poniższej grafice, półksiężyc państwa Neszów latem znajduje się na równiku, zimą natomiast na równiku znajdują się Tangia i Ajdynir.

Lato Równonoc Zima
Klimat Kyonu 1 komorki lato.png Klimat Kyonu komorki rownonoc.png Klimat Kyonu komorki zima.png

Dzień i noc polarna

Zasięg dnia i nocy polarnej są wyraźnie większe niż na Ziemi i odpowiadają grafice przedstawionej poniżej. Zatem obszary, które regularnie doświadczają dnia i nocy polarnej, to przede wszystkim Nuaria i południowa Olsenia, a także skrajna północ Dewii.

Kyon dzień i nocy polarna.png

Metodologia

Przy opracowywaniu klimatu zastosowano następujące metody:

  1. Analiza trójkomórkowego cyklu wielkoskalowej cyrkulacji ruchów powietrza.
  2. Analiza klimatu superkontynentów ziemskich.
  3. Analiza klimatu egzoplanet.
  4. Popularnonaukowe przemyślenia i teorie.
  5. Odwrócono ruch planety, podzielono na równoleżniki, wprowadzono strefy wysokiego i niskiego ciśnienia, rozbito wiatr wilgotny i suchy o hipsometrię.
  6. Założono cykl Rekina i Wielbłąda (arbitralnie) i ukształtowano dno oceaniczne w taki sposób, aby prądy morskie i ruchy powietrza zawijały podczas fazy wielbłąda wiatry w stronę wyspy Atirai, i wdmuchiwały wilgoć w kontynent aż po Ajdynir podczas fazy rekina.
  7. Założono nieco suchszą półkulę płd. od północnej.
  8. Dostosowano szczegóły.

Symbolika map i terminologia

Poniżej znajduje się legenda do symboli stosowanych na mapach.

Symbol Symbolizuje Komentarze
Icon centralny oceaniczny osrodek nizowy.png Centralny oceaniczny ośrodek niżowy Symbolizuje wielki oceaniczny ośrodek niżowy, centralny dla oscylacji wielbłąd-rekin.
Icon silny niz.png Silny niż
Icon slaby niz.png Słaby niż
Icon silny wyz.png Silny wyż
Icon slaby wyz.png Słaby wyż
Icon wiatr cieply.png Wiatr ciepły Długość strzałki oznacza zasięg wiatrów, nie jego siłę. Grubość strzałki oznacza siłę, ale tylko powolne wiatry są tak oznaczone.
Icon wiatr umiarkowany.png Wiatr umiarkowany Długość strzałki oznacza zasięg wiatrów, nie jego siłę. Grubość strzałki oznacza siłę, ale tylko powolne wiatry są tak oznaczone.
Icon wiatr zimny.png Wiatr zimny Długość strzałki oznacza zasięg wiatrów, nie jego siłę. Grubość strzałki oznacza siłę, ale tylko powolne wiatry są tak oznaczone.
Icon wiatr polarny.png Wiatr zimny, polarny Występuje tylko na biegunach.
Rekin.png Faza rekina Umieszczony na mapach sygnalizuje, że mapa dotyczy klimatu podczas fazy rekina.
Wielbłąd.png Faza wielbłąda Umieszczony na mapach sygnalizuje, że mapa dotyczy klimatu podczas fazy wielbłąda.
Icon rownonoc.png Równonoc Umieszczony na mapach sygnalizuje, że mapa dotyczy klimatu podczas równonocy jesiennej lub wiosennej.
Icon lato.png Lato Umieszczony na mapach sygnalizuje, że mapa dotyczy klimatu podczas lata.
Icon zima.png Zima Umieszczony na mapach sygnalizuje, że mapa dotyczy klimatu podczas zimy.
Icon deszcz.png Wilgoć Lekki deszcz, mżawka, lekka wilgoć.
Icon deszcz duzy.png Deszcz Normalny deszcz.
Icon deszcz ulewny.png Ulewny deszcz Bardzo ulewny, częsty deszcz, bardzo wysoka wilgotność.
Icon snieg.png Śnieg Opady śniegu, stałe lub okazjonalne.
Icon nieoznaczone gory.png Nieoznaczone góry Góry, które na mapie nie zostały inaczej oznakowane.
Icon zlodowacenie akwenow.png Zlodowacenie akwenów Formacja pokrywy lodowej na akwenach słodko- i słonowodnych.
Icon eksplozja roslinnosci.png Eksplozja roślinności Obfity wzrost roślin, zakwit, wydawanie plonów. W wielu przypadkach zwyczajnie pojawienie się znaczącej roślinności.
Icon skrajnie wysokie temperatury.png Skrajnie wysokie temperatury Krytycznie niebezpieczne dla życia wysokie temperatury, np. powyżej +100°C.
Icon skrajnie niskie temperatury.png Skrajnie niskie temperatury Krytycznie niebezpieczne dla życia niskie temperatury, np. poniżej -55°C.
Icon okresowe wylewy.png Wylewy i powodzie

Terminologia:

Termin Znaczenie
Rekin Faza oscylacji oceanicznej, w której wielki, centralny ośrodek niżowy znajduje się nad Sechtem.
Wielbłąd Faza oscylacji oceanicznej, w której wielki, centralny ośrodek niżowy znajduje się nad Atirai.
Komórka Hadleya Komórka powietrza skoncentrowana na równiku, gdzie jest najwyższe natężenie promieni słonecznych, i gdzie nagrzane powietrze wznosi się, często przynosząc obfite deszcze. Schładzając się w stratosferze, spływa na północ, gdzie - już suche - opada na zwrotnikach.
Komórka Ferrela Komórka znajdująca się pomiędzy komórką Hadleya a polarną. Na Ziemi, Polska znajduje się w komórce Ferrela, na styku z południowym brzegiem komórki polarnej.
Komórka polarna Lodowate powietrze schodzi na biegunach do gruntu, tworząc tam wysokie ciśnienie, po czym rozlewa się na wszystkie strony poziomo. Kiedy zejdzie do niższych szerokości geograficznych, ogrzewa się w stopniu pozwalającym na jego wznoszenie, choć nie tak intensywne jak na równiku. W obszarze tego wznoszenia tworzą się permanentne niże.

Czytaj dalej

Czytaj dalej: 1.3 Zalety i wady

Przypisy

  1. Powszechnie wykorzystywana ikona wielbłąda: icons made by Freepik from www.flaticon.com
  2. https://medium.com/universe-factory/climate-modeling-101-4544e00a2ff2
  3. https://www.wikiwand.com/en/Pangean_megamonsoon „Several studies have indicated that this circulation was so intense during the Triassic, it would have been capable of reversing part of the predominantly easterly global wind flow [15][16][17] so that westerly winds impacted the western coast. This worked to maximize surface convergence and subsequently increased seasonality along the western coasts of each continent.[18]”
  4. https://www.researchgate.net/publication/230890352_Climate_of_the_Supercontinent_Pangea
  5. https://www.ldeo.columbia.edu/~polsen/cpcp/parrish_93_sm.pdf
  6. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1342937X19300127
  7. https://www.researchgate.net/publication/236617752_Correlation_between_global_solar_radiation_and_air_temperature_in_Asturias_Spain
  1. W tym przypadku jest to świadome naruszenie podstawowego założenia Kyonu.