Język alański

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Język alański
????
Sposoby zapisu: Łacińskie
Typologia: Fleksyjny
SVO
Faktycznie
Utworzenie: Henryk Pruthenia w 2018
W Adnacie
Używany w : brak
Klasyfikacja: j. indoeuropejskie
  • j. germańskie
    • j. dolmacki
Lista conlangów
Nuvola apps bookcase 1 blue.svg.png Zobacz też słownik tego języka.

Język alański, też halański, dawniej też sarpedyjski - język używany przez kolonie alańskie rozproszone wzdłuż wybrzeża i interioru Sarpedii, jednego z kontynentów Adnaty. W przeszłości język silnego Królestwa Sarpedonu. Do jego zapisu używany jest alfabet sarpedyjski.

Dźwięki

Samogłoski

  • i u (i y u)
  • ɛ ɔ (e o)
  • a (a)
  • e̯u (eu)
  • e̯a o̯a (ea oa)

Spółgłoski

  • m n ɲ (m n gn)
  • p b t d k g (p b t d c g)
  • f v θ s z x χ h (f v th s~ss s x hh h)
  • ts dz (zz z)
  • r l j (r l i)

Spółgłoski zwarte i zwarto-szczelinowe, a także sonorne i część szczelinowych posiadają też swoje palatalizowane odpowiedniki.

Geminaty wymawiane są jako oddzielne spółgłoski.

Akcent

Akcent pada zazwyczaj na przedprzedostatnią sylabę (dla wyrazów trój- i więcej sylabowych), lub na przedostatnią sylabę (dla wyrazów dwusylabowych). Akcent w formach zależnych przesuwa się o sylabę do przodu. Wyjątkiem jest zasada, mówiąca, że akcent przenosi się na ostatni dyftong w wyrazie.

Część wyrazów posiada stały akcent na jedną z sylab wyrazu. Zaznacza się go wtedy za pomocą brevisu.

Dodatkowo niektóre końcówki fleksyjne są zawsze akcentowane - nie jest to zaznaczano graficznie.

Procesy fonetyczne

  • akcent przechodzi na ostatnią długą sylabę;
    • wyjątek: ostatnia sylaba jest otwarta, wtedy pada na sylabę przedprzedostatnią;
      • wyjątek: ostatnia samogłoska jest superdługa;
  • Ṽ > Vn
  • -is, -us, -as > -∅
  • ô, ê > oa, ea
  • h, x > h
  • -jj-, -ww- > -ddj-, -ggʷ- (ggʷ > gʷ)
  • z > z
  • e > i
  • u > e _R
  • ū > oa
  • ō > ū
  • ē, ǣ > ei
  • i-przegłos:
    • iu, u, a, au, o, ou > y, y, æ, æi, ø, eu
  • y, ȳ, ø, ø̄ > y
  • æ, æi > e, i
  • ai > e
  • eu > o
  • uproszczenie zbitek spółgłoskowych:
    • tt, kk, pp > ts, x, f
    • dd, gg, bb > dz, j, v
  • gn, ng, kn, nk > ɲ
  • hʷ, kʷ, gʷ > f, p, b
  • sk, st, sp > ss, sk, sf
  • R-, HR-, HN-, CC- > aR-, HaR-, HaN-, aCC-
  • nd, mb > nn, mm
  • mn > ɲ
  • sl, sn, sr, sm > hl, hn, hr, hm
  • au > a/oa (w zależności od akcentu)
  • str, skr > tsr
  • t, d > ts, dz _{ea, i, r, l, n, m, v}
  • w > v
  • -l-, -ll- > -j-, -l-
  • Cj > CC
  • uproszczenie zbitek spółgłoskowych
    • pp, tt, kk > h, ts, χ
    • bb, dd, gg > b, dz, dz
    • -pN-, -bN- > fN
    • -tC-, -kC- > χN
  • ei > ea
  • ī > ea, ~-a
  • ū > u, -a
  • ā > a
  • spirantyzacja i ubezdźwięcznienie wygłosowych:
    • -f, -v, -l, -p, -b > f
    • -d, -t > -θ
    • -k, -g > -x
  • CVRC, CVLC > CRVC, CLVC
  • VRC-, VLC- > RVC-, LVC-
  • y > i

Morfologia

Zaimek

Rzeczownik

W języku alańskim występuje X deklinacji.

Deklinacja I

Deklinację I kontynuuje PG formy a-tematyczne obu rodzajów oraz u-tematyczne rodzaju nijakiego.

ass m "jesion"
Cas. Sg. Pl.
Nom. ass assa
Acc. assan
dlegan n "walka"
Cas. Sg. Pl.
Nom. dlegan dlega
Acc.
bef n "jęczmień"
Cas. Sg. Pl.
Nom. bef beba
Acc.

Deklinacja II

Deklinację II kontynuują PG formy ja-tematyczne:

esni m "sługa"
Cas. Sg. Pl.
Nom. esni esnea
Acc. esnin
epean n "owoc"
Cas. Sg. Pl.
Nom. epean epea
Acc.

Deklinacja III

Deklinacja III kontynuuje PG i-deklinację.

myn m "rozum"
Cas. Sg. Pl.
Nom. myn mynea
Acc. mynin
sif n "sito"
Cas. Sg. Pl.
Nom. sif sibea
Acc.

Deklinacja IV

Deklinacja IV kontynuuje PG formy deklinacji u-tematycznej rodzaju męskiego.

vez m "mur"
Cas. Sg. Pl.
Nom. vez vezif
Acc. vezen

Deklinacja V

Deklinacja V kontynuuje formy PG ō-tematyczne

meazva f "łąka"
Cas. Sg. Pl.
Nom. meazva meazvoa
Acc. meazvan

Deklinacja VI

Deklinacja VI kontynuuje formy pozostałych pragermańskich deklinacji, przy czym oparta jest przede wszystkim na deklinacji spółgłoskowej. O ile na liczbę mnogą może wskazywać sam przegłos, w liczbie mnogiej preferowana jest postać bez końcówki liczby mnogiej.

gans f "gęś"
Cas. Sg. Pl.
Nom. gans gens
Acc. gansen
ex f "dąb"
Cas. Sg. Pl.
Nom. ex eci
Acc. ecen
manoa m "człowiek"
Cas. Sg. Pl.
Nom. manoa menen
Acc. manan
faian f "równina"
Cas. Sg. Pl.
Nom. faian feiyn
Acc. faiunan

Przymiotnik

Przymiotnik odmienia się przez liczby i rodzaje. Za to nie odmieniają się przez przypadki. Występują trzy deklinacje przymiotnika:

  • I - twarda, głównie a-tematyczna;
  • II - miękka, głównie ja- i i-tematyczna;
  • III - u-tematyczna.
Deklinacja I
Cas. Sg. Pl.
m. -∅ -a
f. -a
n. -∅
Deklinacja II
Cas. Sg. Pl.
m. -i -ea
f. -ea
n. -∅
Deklinacja III
Cas. Sg. Pl.
m. -∅ -if
f. -va
n. -∅

Liczebnik

Czasownik

Istnieją dwie grupy czasowników:

  • słabe - zachowują samogłoskę tematyczną w czasie teraźniejszym (a > a, ea > e);
  • mocne - samogłoska tematyczna w czasie teraźniejszym wypada, końcówki najczęściej są przyłączane do tematu spółgłoskowego (wyjątkiem są sytuacje, gdyby powstały trudne zbitki).

Czas teraźniejszy

Czasowniki słabe
Pers. Sg. Pl.
1. -a -n
2. -si -th
3. -thi -n


Czasowniki mocne
Pers. Sg. Pl.
1. -eai -ni
2. -si -thi
3. -thi -ni

Czasowniki nieregularne

visean "być"
Pers. Sg. Pl.
1. im sen
2. ith seth
3. isc sinn
hèbean "mieć"
Pers. Sg. Pl.
1. hea hean
2. heas hèbeth
3. heath hèben

Czas przeszły

Czasowniki słabe
Pers. Sg. Pl.
1. -an -dean
2. -death -death
3. -death -dean
Czasowniki mocne
Pers. Sg. Pl.
1. -ea -n
2. -th -th
3. -th -n

Czasowniki nieregularne

visean "być"
Pers. Sg. Pl.
1. vea vean
2. vath veath
3. vasc vean
hèbean "mieć"
Pers. Sg. Pl.
1. hean hèdean
2. hèdeath hèdeat
3. hèdea hèdean

Czas przyszły

Czasowniki słabe
Pers. Sg. Pl.
1.
2.
3.
Czasowniki słabe
Pers. Sg. Pl.
1.
2.
3.
Czasowniki słabe
Pers. Sg. Pl.
1.
2.
3.