Język naski

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Język naski - język gamajski z grupy centralnej, charakteryzujący się przejściem gammy w /m/ i zanikiem harmonji samogłoskowej, jak również synkopą, która drastycznie zmienia brzmienie wyrazów i zprawia, iż są one krótsze niż w innych językach gamajskich.

Język naski
jean naš
Typologia: aglutynacjny
Utworzenie: Pławjusz (w 2021)
Cel utworzenia: Na potrzeby projektu/konwerldu
Sposoby zapisu: łacińska transkrypcja, pismo naskie
Klasyfikacja: Gamajskie
Kody
Conlanger–1 nas.
Lista conlangów
Nuvola apps bookcase 1 blue.svg.png Zobacz też słownik tego języka.

Fonologja

Wargowe Zębowe Podniebienno-dziąsłowe (Miękko)podniebienne Krtaniowe
Nosowe m n
Zwarte p b t d k g ʔ
Szczelinowe s z ʃ ʒ
Aproksymanty ʋ l j
Drżące r
Przednie Centralne Tylne
Przymknięte i u
Półotwarte ɛ ɔ
Dyftongi półotwarte-otwarte ɛa ɔa
Otwarte a

Zapis

  • m n ⟨m n⟩
  • p t k ʔ ⟨p t k q⟩
  • b d g ⟨b d g⟩
  • s z ʃ ʒ ⟨s z š ž⟩
  • ʋ l r j ⟨v l r j⟩
  • i u ⟨i u⟩
  • ɛ ɔ ⟨e o⟩
  • ɛa ɔa ⟨ea oa⟩
  • a ⟨a⟩

Fonotaktyka

(C)V(C) przy czym w czasownikach I konjugacji dopuszczalne jest (C)VCC.

Akcent

W języku naskim akcent jest paroksytoniczny. ɛa i ɔa są traktowane jako jedna samogłoska.

Zmiany fonetyczne

  • ɣ > ŋ > m
  • ħ > ʕ > ŋ[1] > m
  • s z > ɬ ɮ
  • θ ð > s z
  • m: > mn > n
  • n: > n
  • w w: > ʋ
  • f > 0 / #_
  • f > ʔ
  • h > 0 / C_ lub _C
  • h > ʔ
  • Cɬ Cɮ > l: (nie zawsze, tylko część djalekt)
  • l l: > l
  • ɬ ɮ > ʃ ʒ
  • q > k
  • r > d
  • r: > r
  • j > ʒ
  • j: > j
  • C: > C
  • a a: > a
  • i i: > i ɛa
  • u u: > u ɔa
  • ai̯ au̯ > ɛ ɔ
  • ɔ ɔa u > ʋɔ ʋɔa ʋu / #_
  • a ɛ ɛa i > ja jɛ jɛa jɛ / #_

Synkopa

  • Licząc od początku, sylaby nieparzyste są mocne, sylaby parzyste są słabe. Jednak, jeśli ostatnia sylaba która powinna być mocna jest zamknięta, jest ona słaba a sylaba poprzedzająca ją jest mocna. Słabe samogłoski zanikają, a większość powstałych z synkopy zbitek się upraszcza.
  • Przykłady synkopy:
    • ghamma > mana > man
    • ghammasas > manaʃas > manas

Przymiotniki z odwróconą mocą sylab (pierwsza słaba, druga mocna) mają znaczenie dosłowne, a normalnie synkopowane bardziej przenośne/różniące się od prajęzyka. Pochodzi to od pgm. raħ.

Deklinacja

Język naski posiada siedem przypadków:

  • Mianownik, używany jako podmiot w czasie teraźniejszym, przeszłym niedokonanym i przyszłym niedokonanym a także essyw (jestem X-em);
  • Dopełniacz, używany w znaczeniu posesywnym wyłącznie gdy posessum jest własnością posessora, a także po niektórych przyimkach;
  • Celownik, używany także w znaczeniu posesywnym gdy posessum nie jest dosłownie posiadane przez posessora, np. "moja matka" a także jako ergatyw w czasie przeszłym dokonanym i przyszłym dokonanym;
  • Biernik, w czasie przeszłym dokonanym i przyszłym dokonanym jako absolutyw;
  • Miejscownik, używany także jako temporalis;
  • Ablatyw, używany także w znaczeniu posesywnym gdy posessum jest częścią posessora, np. "moja ręka";
  • Allatyw.
Deklinacja I
*ghamma
Deklinacja II
*dharaħ
Deklinacja IIIa
*liitauni
Deklinacja IIIb
*waqadun
sg.
Nom. man zam žeani vakan
Gen. man-va zam-a žeani-v vagdun
Dat. man-val zam-al žeani-l vagdu-l
Acc. man-žaš zam-aš žeani-š vagdun-š
Loc. man-ša zam-ša
All. man-šu zam-uš vagdun-uš
Abl. man-ku zam-uk žeani-k vagdun-uk
pl.
Nom. man-daš, zam-daš žeani-ša, vagdun-ša
Gen. man-daš-va, zam-daš-va žeani-ša-v, vagdun-ša-v
Dat. man-daš-val, zam-daš-val žeani-ša-l, vagdun-ša-l
Acc. man-da-žaš, zam-da-žaš žeani-ša-š, vagdun-ša-š
Loc. man-da-ša, zam-da-ša
All. man-da-šu, zam-da-šu
Abl. man-daš-ku, zam-daš-ku žeani-ša-k, vagdun-ša-k

Konjugacja

Teraźniejszy
Konjugacja I
*zaww
Konjugacja II
*aurim
sg.
1sg. (mo) žav-d vom-ad
2sg. (žea[2]) žav-s vom-as
3sg. (pe) žav-š vom-aš
pl.
1pl. (žiq) žav-ž vom-až
2pl. (voad) žav-m vom-am
3pl. (ka)
Przeszły dokonany
Konjugacja I
*zaww
Konjugacja II
*aurim
sg.
1sg. (mo) mo-d žav-š mo-d vom-aš
2sg. (žea) mo-s žav-š mo-s vom-aš
3sg. (pe) mo-š žav-š mo-š vom-aš
pl.
1pl. (žiq) mo-ž žav-š mo-ž vom-aš
2pl. (voad) mo-m žav-š mo-m vom-aš
3pl. (ka)
Przeszły niedokonany
Konjugacja I
*zaww
Konjugacja II
*aurim
sg.
1sg. (mo) žav-d-an vom-ad-an
2sg. (žea) žav-s-an vom-as-an
3sg. (pe) žav-š-an vom-aš-an
pl.
1pl. (žiq) žav-ž-an vom-až-an
2pl. (voad) žav-m-an vom-am-an
3pl. (ka)
Przyszły dokonany
Konjugacja I
*zaww
Konjugacja II
*aurim
sg.
1sg. (mo) mo-d-až žav-š mo-d-až vom-aš
2sg. (žea) mo-s-až žav-š mo-s-až vom-aš
3sg. (pe) mo-š-až žav-š mo-š-až vom-aš
pl.
1pl. (žiq) mo-ž-až žav-š mo-ž-až vom-aš
2pl. (voad) mo-m-až žav-š mo-m-až vom-aš
3pl. (ka)
Przyszły niedokonany
Konjugacja I
*zaww
Konjugacja II
*aurim
sg.
1sg. (mo) žav-d-až vom-ad-až
2sg. (žea) žav-s-až vom-as-až
3sg. (pe) žav-š-až vom-aš-až
pl.
1pl. (žiq) žav-ž-až vom-až-až
2pl. (voad) žav-m-až vom-am-až
3pl. (ka)

Czasownik pomocniczy w czasach dokonanych wywodzi się z pgm. *ħauhtas. Czasownik ten w znaczeniu "mieć" odmienia się dokładnie tak samo (z czasem przeszłym dokonanym mod moš itp. Końcówka imiesłowu wywodzi się od pgm. -sas. Odmiana czasownika "być" jest bardzo podobna do odmiany czasownika "mieć" oprócz formy 1sg - kan. Inne formy brzmią kas, kaš, kaž, kam itp. Czasownik jeaš wywodzący się z *iisug odmienia się jak zwykły czasownik. Imiesłów czynny tworzy się za pomocą prefiksu kaš-. Czasy dokonane zachowują się ergatywnie, gdzie funkcję ergatywu pełni celownik, a absolutywu biernik. W późniejszym naskim ergatywność zgeneralizuje się we wszystkich czasach. Tryb rozkazujący tworzy się za pomocą partykuły žoandaš i imiesłowu. W trybie rozkazującym dopełnienie jest w celowniku, np.

mo-l žoandaš vom-š, Davža!
1sg-DAT IMP słuchać-PTCP, Davža!
Wysłuchaj mnie, Davžo!

Tryb rozkazujący w czasach przeszłych jest używany jako optativus.

Pismo naskie

Pismo naskie

Litery łączy się pionowo. W przypadku litery q łączy się z lewą linją. W literach v, z, s, k, ž, q na wystających linjach dodaje się szeryf wyglądający jak Y.

Liczebniki

liczba liczebnik główny liczebnik porządkowy
1 qaž qan
2 sad san
3 zin zin
4 jaš jan
5 kam kan
6 near nean
7 šom šon
8 ved ven
9 bal ban
10 jam jan
20 sav savan
30 ziv zivan
40 jav javan
50 kav kavan
60 neav neavan
70 šov šovan
80 vev vevan
90 bav bavan
100 saž sažan
1000 masaž masažan

W liczebnikach porządkowych od 10 wzwyż występuje epentetyczne /a/, bez którego brzmiałyby one identycznie z porządkowymi 1-9.

  1. [1]
  2. Nier.