Język zireski

Język zireski Ձոքե ձյերեխե /ˈd͡zɔkʰɛ ˈd͡zi̯ɛʀɛxɛ/
Sposoby zapisu:	Łacinka
Typologia:	Fleksyjny SVO
Faktycznie
Utworzenie:	Henryk Pruthenia w 2025
W Kyon
Używany w :	brak
Klasyfikacja:	j. miteńsko-kadońsko-zireskie j. proto-zireski j. zireski
Lista conlangów

Zobacz też słownik tego języka.

Dźwięki

Samogłoski

• i ɨ u (ի ը վ : i ë u)
• ɛ ɔ (ե ո : e o)
• a (ա : a)

Dyftongi:

• ɛi̯ ɛu̯ (եյ եվ : ey ev)

Spółgłoski

• m n (մ ն : m n)
• p t k (պ տ կ : p t k )
• pʰ tʰ kʰ (փ թ ք : ph th kh)
• b d g (բ դ գ : b d gh)
• v s x ɣ h (վ ս խ գ հ : v s x g h)
• dz dʒ (ձ ջ : dz dh)
• j ʀ (յ ր : y r)

Akcent

Akcent pada na ostatnią sylabę, jeżeli słowo kończy się sylaba zamkniętą, lub na przedostatnią sylabę we wszystkich innych wypadkach.

Zmiany fonetyczne

• m̌, ň > n, n/ny
• p, t, k > p, t, k || ph, th, kh
• ṕ, t́, ḱ > ph, th, kh || b, d, g
• b, d, g > b, d, g || p, t, k
• eCĭ, eCŭ, oCĭ, oCŭ > ē, ō
• iCĭ, iCŭ > ī
• uCĭ, uCŭ > ū
• aCĭ, aCŭ > ā, ē
• aʔV, eʔV, oʔV, iʔV, uʔU > ā, ē, ō, ī, ū
• e > i
• u > ë
• g _e, i > dze, dzi
• k _e, i > xe, xi
• aS# > eS#
• h, s, ś, š > ∅, h, dz, s
• c, ć, č > dz, h, dh
• ā, ē, ō, ī, ū (pod akcentem) > o, ey, ev, ye, u
• ā, ē, ō, ī, ū > a, e, o, i, u
• l > r

Morfologia

Zaimek

Cas.	Sg.				Pl.
	I	II	III		I	II	III
			an.	in.
Erg.	ney	tey	dzas	hes	nyey	dhey	hë
Abs.	noh	toh	dze	hes	neyhë	dhehë	hë
Dat.	neye	teye	dzeye	hesekh	ne	dhe	hëv
Loc.	nakh	tikh	dzikh	hesekh	nih	dhih	hëh
Comit.	nagu	tigu	dzigu	hesigu	nekhin	dhekhin	hëkhin
Poss.	na-neye	na-teye	na-dzeye	na-hesekh	na-ne	na-dhe	na-hëv

Rzeczownik

Cas.		An.					In.
		C/V			K	e	C/V			K	S	e
Sg.	Erg.	yeseth	ar	dzevdz	makh	këve	deyr	ray	vevth	tyekh	nes	ame
	Abs.	yesetheh	orh	dzevdzh	maxeh	këveh	deyrs	rays	vevthes	tyekhs	neses	ames
	Dat.	yesethe	are	dzevdze	maxe	këve	deyrakh	rayakh	vevthakh	tyekhakh	nesakh	amekh
	Loc.	yesethekh	arkh	dzevdzkh	maxekh	këvekh	deyrakh	rayakh	vevthakh	tyekhakh	nesakh	amekh
	Comit.	yesethxe	arxe	dzevdzxe	makhxe	këvexe	deyrak	rayak	vevthak	tyekhak	nesak	amak
Pl.	Erg.	yesethoh	aroh	dzevdzoh	makhoh	këvoh	deyrv	royv	vevthv	tyekhv	neysv	amev
	Abs.	yeseths	ars	dzevdzs	makhs	këvos	deyrv	royv	vevthv	tyekhv	neysv	amev
	Dat.	yesethya	arya	dzevdzya	maxya	këvov	deyruv	rayuv	vevthuv	tyekhuv	nesuv	amev
	Loc.	yesethyeh	aryeh	dzevdzyeh	maxyeh	këvoh	deyruh	rayuh	vevthuh	tyekhuh	nesuh	ameh
	Comit.	yesethxin	arxin	dzevdzxin	makhexin	këvoxin	deyrrukh	rayrukh	vevthrukh	tyekhrukh	nesrukh	amerukh

Przymiotnik

Cas.		C/V.		K		e
		an.	in.	an.	in.	an.	in.
Sg.	Erg.	phar	phar	hëk	hëkh	ere	ere
	Abs.	pharh	phars	hëxeh	hëks	ereh	eres
	Dat.	phare	pharakh	hëxe	hëkakh	ere	erekh
	Loc.	pharkh	pharakh	hëxekh	hëkakh	erekh	erekh
	Comit.	pharxe	pharak	hëkxe	hëkak	erexe	erak
Pl.	Erg.	pharoh	pharv	hëkoh	hëkv	eroh	erev
	Abs.	phars	pharv	hëks	hëkv	eros	erev
	Dat.	pharya	pharuv	hëxya	hëkuv	erov	erev
	Loc.	pharyeh	pharuh	hëxyeh	hëkuh	eroh	ereh
	Comit.	pharxin	pharrukh	hëkxin	hëkrukh	eroxin	ererukh

Liczebnik

Num.	1	2	3	4	5	6	7	8	9	10
	eyeh, eyes	xyeh, xye	dakh	dhiy	nam	eys	eyph	evdzav	nav	teyh, tey
ord.	eykh	xyeyah	dakhakh	xyedhakh	neykh	esikh	epikh	evdzikh	navakh	teyhah
Num.	11	12	13	14	15	16	17	18	19	20
	teyh-eyeh tey- eyes	teyh-xyeh tey-xye	teyh-dakh tey-dakh	teyh-dhiy tey-dhiy	teyh-nam tey-nam	teyh-eys tey-eys	teyh-eyph tey-eyph	teyh-evdzav tey-evdzav	teyh-nav tey-nav	xitoh
ord.	teyh-eyeh	teyh-xyeh	teyh-dakh	teyh-dhiy	teyh-nam	teyh-eys	teyh-eyph	teyh-evdzav	teyh-nav	xitohorux
Num.	30	40	50	60	70	80	90	100	1000	10000
	dakhahte	xyedhahte	neyste	eysete	ophsete	evdzaste	noste	eyh, ey	thek	thekasta
ord.	dakhahtey	xyedhahtey	neystey	eysetey	ophsetey	evdzastey	nostey	eyhorux	thekorux	thekastarux

Czasownik

Tempus	C		K		S		V		E
Prs.	Sg.	Pl.	Sg.	Pl.	Sg.	Pl.	Sg.	Pl.	Sg.	Pl.
I	hën ne hat	hye ne hat	hën ne evk	hye ne evk	hën ne revs	hye ne revs	hën ne do	hye ne do	hën ne khare	hye ne khare
II	hëth ne hat	dhye ne hat	hëth ne evk	dhye ne evk	hëth ne revs	dhye ne revs	hëth ne do	dhye ne do	hëth ne khare	dhye ne khare
III	hë ne hat	huv ne hat	hë ne evk	huv ne evk	hë ne revs	huv ne revs	hë ne do	huv ne do	hë ne khare	huv ne khare
	hots		evks		revs		dos		khors
Prt.	Sg.	Pl.	Sg.	Pl.	Sg.	Pl.	Sg.	Pl.	Sg.	Pl.
I	hatyen	hatyok	evxen	evxyok	revsyen	revsyok	doyen	doyok	kharyen	kharyok
II	hatyeth	hatyodh	evxeth	evxyodh	revsyeth	revsyodh	doyeth	doyodh	kharyeth	kharyodh
III	hat	hatye	evk	evxye	revs	revsye	do	doye	khare	kharye
Imp.	Sg.	Pl.	Sg.	Pl.	Sg.	Pl.	Sg.	Pl.	Sg.	Pl.
II	hatkh	hatthe	evke	evkthe	revse	revsthe	dokh	dothe	khare	kharth
Inf.	hat na		evk na		revs na		do na		khare na
Part. act.	hatye		evxye		revsye		doye		kharye
Part. pass.	hatekh		evxekh		revsekh		doyekh		kharekh

W języki zireskim istnieją dwie formy trzeciej osoby czasu teraźniejszego. Pierwsza, zwyczajna, oraz druga, opisująca działania powtarzalne, zwyczajowe. W drugiej formie może dojść też do wymiany samogłoski tematycznej, uzasadnionej etymologią:

• a > o
• e > ey
• o > ev
• i > ye
• ë > u

Dodatkowo, jeżeli w wymianie dochodzi pojawienia się /ev/ po /k/, /kh/, /g/ może dojść do alternacji spółgłoski do /x/, /x/, /dz/.

Czasownik być

Prs.	Sg.	Pl.
I	hën (հըն)	hënye (հընյե)
II	hëth (հըթ)	hëdhye (հըջյե)
III	hës (հըս)	huv (հվվ)
Prt.	Sg.	Pl.
I	huh (հվհ)	hëny (հընյ)
II	huxthe (հվխթե)	hëdh (հըջ)
III	hëxth (հըխթ)	hëvo (հըվո)
Imp.	Sg.	Pl.
II	hëkh (հըք)	hëthe (հըթե)
Inf.	hë na (հը նա)
Part.	hëye (հըյե)

Przyimek

Przyimki łączą się z celownikiem (dla wyrażenia ruchu) lub miejscownikiem (dla wyrażenia położenia). Inne przyimki łączą się z absolutywem.

• do + GEN - dzer (ձեր)
• z + INS - si (սի)
• od + GEN - ka (կա)
• przy + LOC - rov (րով)
• w + LOC - tiy (տիյ)
• na + LOC - xeyth (խեյթ)
• nad + INS - dzev (ձեվ)
• pod + INS - ni (նի)
• przez + ACC - dho (ջո)
• dla + GEN - kar
• obok + GEN - rye
• między + INS - hye
• u + GEN - o

Teksty

Dlaczego on płacze? Czy dlatego, że zgubił swój mały, srebrny pierścień?
Մեկ ձե հը նե ձավ? Հե մահյեk, իձ ձաս նա նա-ձեյեh հյեհ եվրոսյեհ յեnվ?
Mek dze hë ne dzav? He mahyek, idz dzas na na-dzeyeh hyeh evrosyeh yens?
/ˈmɛk ˈd͡zɛ ˈhɨ nɛ͜ˈd͡zav?/ /ˈhɛ ˈmahi̯ɛk, ˈid͡z ˈd͡zas ˈna naˈd͡zɛi̯ɛh ˈhi̯ɛh ɛu̯ˈrɔsi̯ɛh ˈi̯ɛns/?