Języki jawanowarskie
Języki jawanowarskie, Języki jawańsko-warskie, zwane także: językami medeńskimi ― domniemana nadrodzina językowa, w skład której wchodzi kilka rodzin językowych z obszaru Kyonu Środkowego.
Według różnych językoznawców w skład nadrodziny wchodzą następujące rodziny językowe:
Porównanie języków
| Angielski | Polski | Prajęzyk | Prajawański | Prawarski | |
|---|---|---|---|---|---|
| 1. | I | ja | |||
| 2. | you (singular) | ty | |||
| 3. | he | on | |||
| 4. | we | my | |||
| 5. | you (plural) | wy | |||
| 6. | they | oni, one | |||
| 7. | this | ten, ta, to | |||
| 8. | that | tamten, tamta, tamto | |||
| 9. | here | tutaj, tu | |||
| 10. | there | tam | |||
| 11. | who | kto | |||
| 12. | what | co | |||
| 13. | where | gdzie | |||
| 14. | when | kiedy, gdy | |||
| 15. | how | jak | |||
| 16. | not | nie | |||
| 17. | all | wszystko, wszystkie, wszyscy | |||
| 18. | many | dużo, wiele | |||
| 19. | some | trochę, kilka | |||
| 20. | few | mało | |||
| 21. | other | inny | |||
| 22. | one | jeden | |||
| 23. | two | dwa | |||
| 24. | three | trzy | |||
| 25. | four | cztery | |||
| 26. | five | pięć | |||
| 27. | big | duży, wielki | |||
| 28. | long | długi | |||
| 29. | wide | szeroki | |||
| 30. | thick | tłusty, gruby | |||
| 31. | heavy | ciężki | |||
| 32. | small | mały | |||
| 33. | short | krótki | |||
| 34. | narrow | wąski | |||
| 35. | thin | cienki | |||
| 36. | woman | kobieta | |||
| 37. | man (adult male) | mężczyzna | |||
| 38. | man (human being) | człowiek | |||
| 39. | child | dziecko | |||
| 40. | wife | żona | |||
| 41. | husband | mąż | |||
| 42. | mother | matka | |||
| 43. | father | ojciec | |||
| 44. | animal | zwierzę | |||
| 45. | fish | ryba | |||
| 46. | bird | ptak | |||
| 47. | dog | pies | |||
| 48. | louse | wesz | |||
| 49. | snake | wąż | |||
| 50. | worm | robak, czerw | |||
| 51. | tree | drzewo | |||
| 52. | forest | las | |||
| 53. | stick (of wood) | patyk, pręt, pałka | |||
| 54. | fruit | owoc | |||
| 55. | seed | nasienie, nasiono | |||
| 56. | leaf | liść | |||
| 57. | root | korzeń | |||
| 58. | bark (of tree) | kora | |||
| 59. | flower | kwiat | |||
| 60. | grass | trawa | |||
| 61. | rope | sznur, lina, powróz | |||
| 62. | skin (of a person) | skóra | |||
| 63. | meat (as in flesh) | mięso | |||
| 64. | blood | krew | |||
| 65. | bone | kość | |||
| 66. | fat (noun) | tłuszcz, sadło | |||
| 67. | egg | jajko | |||
| 68. | horn | róg | |||
| 69. | tail | ogon | |||
| 70. | feather | pióro | |||
| 71. | hair | włosy | |||
| 72. | head | głowa | |||
| 73. | ear | ucho | |||
| 74. | eye | oko | |||
| 75. | nose | nos | |||
| 76. | mouth | usta | |||
| 77. | tooth | ząb | |||
| 78. | tongue | język | |||
| 79 | fingernail | paznokieć | |||
| 80. | foot | stopa | *kuhū [kuˈhuː] |
||
| 81. | leg | noga | *guʔurər [ɡuˈʔu.rər̥] |
*guùrr [ɡuːʀ̥˦˨] | |
| 82. | knee | kolano | |||
| 83. | hand | ręka, dłoń | |||
| 84. | wing | skrzydło | |||
| 85. | belly | brzuch | |||
| 86. | guts | wnętrzności | |||
| 87. | neck | szyja, kark | |||
| 88. | back | plecy, grzbiet | |||
| 89. | breast | pierś | |||
| 90. | heart | serce | |||
| 91. | liver | wątroba | |||
| 92. | to drink | pić | |||
| 93. | to eat | jeść | |||
| 94. | to bite | gryźć, kąsać | |||
| 95. | to suck | ssać | |||
| 96. | to spit | pluć | |||
| 97. | to vomit | wymiotować | |||
| 98. | to blow (as wind) | wiać, dąć | |||
| 99. | to breathe | oddychać | |||
| 100. | to laugh | śmiać się | |||
| 101. | to see | widzieć | |||
| 102. | to hear | słyszeć | |||
| 103. | to know (a fact) | wiedzieć | |||
| 104. | to think | myśleć, dumać | |||
| 105. | to smell (sense odour) | wąchać, czuć | |||
| 106. | to fear | bać się | |||
| 107. | to sleep | spać | |||
| 108. | to live | żyć | |||
| 109. | to die | umrzeć | |||
| 110. | to kill | zabić, uśmiercić | |||
| 111. | to fight | walczyć, bić się | |||
| 112. | to hunt (transitive) | łowić, polować | |||
| 113. | to hit | uderzyć | |||
| 114. | to cut | ciąć, rżnąć | |||
| 115. | to split | rozdzielić, rozszczepić | |||
| 116. | to stab (or stick) | pchnąć, bóść | |||
| 117. | to scratch (an itch) | drapać, skrobać | |||
| 118. | to dig | kopać (np. łopatą) | |||
| 119. | to swim | pływać | |||
| 120. | to fly | lecieć | |||
| 121. | to walk | iść, chodzić | |||
| 122. | to come | przyjść | |||
| 123. | to lie (as on one's side) | leżeć | |||
| 124. | to sit | siedzieć | |||
| 125. | to stand | stać | |||
| 126. | to turn (change direction) | obrócić | |||
| 127. | to fall (as in drop) | paść, padać | |||
| 128. | to give | dać | |||
| 129. | to hold (in one's hand) | trzymać, dzierżyć | |||
| 130. | to squeeze | ściskać, zgniatać | |||
| 131. | to rub | trzeć | |||
| 132. | to wash | myć, prać | |||
| 133. | to wipe | wycierać | |||
| 134. | to pull | ciągnąć | |||
| 135. | to push | pchać | |||
| 136. | to throw | rzucić, miotać | |||
| 137. | to tie | wiązać | |||
| 138. | to sew | szyć | |||
| 139. | to count | liczyć | |||
| 140. | to say | mówić, powiedzieć | |||
| 141. | to sing | śpiewać | |||
| 142. | to play | grać | |||
| 143. | to float | pływać, unosić się | |||
| 144. | to flow | płynąć, ciec | |||
| 145. | to freeze | zamarznąć, mrozić, marznąć | |||
| 146. | to swell | puchnąć | |||
| 147. | sun | słońce | *kəjakər [kəˈjɑ.kər̥] |
*čèyē [t͡ʃeˈjæː] |
*hjáhr [hʲähr̥˧˦] |
| 148. | moon | księżyc | *kuʔarər [kuˈʔɑ.rər̥] |
*kyuhā [kʼuˈhɑː] |
*kwàrr [kʷäʀ̥˦˨] |
| 149. | star | gwiazda | |||
| 150. | water | woda | |||
| 151. | rain | deszcz | |||
| 152. | river | rzeka | |||
| 153. | lake | jezioro | |||
| 154. | sea | morze | |||
| 155. | salt | sól | |||
| 156. | stone | kamień | |||
| 157. | sand | piasek | |||
| 158. | dust | kurz, pył, proch | |||
| 159. | earth (as in soil) | ziemia | |||
| 160. | cloud | chmura, obłok | |||
| 161. | fog | mgła | |||
| 162. | sky | niebo | |||
| 163. | wind (as in breeze) | wiatr | |||
| 164. | snow | śnieg | |||
| 165. | ice | lód | |||
| 166. | smoke | dym | |||
| 167. | fire | ogień | |||
| 168. | ash | popiół | |||
| 169. | to burn (intransitive) | płonąć | |||
| 170. | road | droga | |||
| 171. | mountain | góra | |||
| 172. | red | czerwony | |||
| 173. | green | zielony | |||
| 174. | yellow | żółty | |||
| 175. | white | biały | |||
| 176. | black | czarny | |||
| 177. | night | noc | |||
| 178. | day (daytime) | dzień | |||
| 179. | year | rok | |||
| 180. | warm (as in weather) | ciepły | |||
| 181. | cold (as in weather) | zimny, chłodny | |||
| 182. | full | pełny | |||
| 183. | new | nowy | |||
| 184. | old | stary | |||
| 185. | good | dobry | |||
| 186. | bad | zły | |||
| 187. | rotten (as a log) | zgniły | |||
| 188. | dirty | brudny | |||
| 189. | straight | prosty | |||
| 190. | round | okrągły | |||
| 191. | sharp (as a knife) | ostry | |||
| 192. | dull (as a knife) | tępy | |||
| 193. | smooth | gładki | |||
| 194. | wet | mokry | |||
| 195. | dry (adjective) | suchy | |||
| 196. | right (correct) | poprawny, prawidłowy | |||
| 197. | near | bliski | |||
| 198. | far | daleki | |||
| 199. | right (side) | prawy | |||
| 200. | left (side) | lewy | |||
| 201. | at | u, przy | |||
| 202. | in | w, we | |||
| 203. | with (accompanying) | z, ze | |||
| 204. | and | i | |||
| 205. | if | jeśli, jeżeli | |||
| 206. | because | bo, ponieważ | |||
| 207. | name | imię |