Słownik:Język czummuński

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Słownik języka czummuczalskiego
Nazwa: Język czummuczalski
Nazwa własna: Lorm Txúmmùtxâl
Informacje
Twórca: Cywil
Rok: 2022
Sposoby zapisu: alfabet łaciński
Klasyfikacja: analityczny przechodzący w aglutynacyjny, SOV, absolutywno-ergatywny
Liczba słów: 204
Lista conlangów
Newspaper Cover.svg.png Przeczytaj też artykuł o tym języku.

Słownik

A

Czummuczalski Polski Wymowa Etymologia Uwagi
áhòsto sierpień /ǎxôstò/ hiszp. agosto
akô‘rmú oglądać /àko᷈rmǔ/ 观冒
akqôt rok /àkʼo᷈t/
akqôtiníh rok życia /àkʼo᷈tìnǐː/ 岁年 domyślnie w l.mn.
akqôtiníhìx urodziny /àkʼo᷈tìnǐːîʃ/ akqôtiníh + -(ì)x skrócona forma eni akqôtiníhìx; umiarkowanie potoczne
áprìl kwiecień /ǎprîl/ hiszp. abril
atâk dużo, wiele /âta᷈k/

Â

Czummuczalski Polski Wymowa Etymologia Uwagi
âmham miłorząb /a᷈m̥àm/ ??? + 木 (?)
âr i, a /ɜ˞̌/ ??? łączy czasowniki

E

Czummuczalski Polski Wymowa Etymologia Uwagi
enéllê odpoczywać /ènělːe᷈/ 栖舍 w drodze
enéro styczeń /èněrò/ hiszp. enero
eréssê siostrzeniec /èrěsːe᷈/ 甥子
eténhèn znać kogoś /etěn̥ên/ 识认

H

Czummuczalski Polski Wymowa Etymologia Uwagi
ja /xâ/ pl. hâtl
hâllōm mówić /xa᷈lːóm/ 言谈
hàtrū budzić się /xâtrú/ 寤觉
księżyc, miesiąc /xó/
hòu ja /xɒ̂ʊ̯/ 我 (?) pl. hôtl; dialektalne
hùlyo lipiec /xûljò/ hiszp. julio
hùnyo czerwiec /xûnjò/ hiszp. junio
h‘üèpex czwartek /xwêpèʃ/ hiszp. jueves
hüòtx zegarek na rękę /wôtʃ/ ang. watch

I

Czummuczalski Polski Wymowa Etymologia Uwagi
ilhî następny /ìɬi᷈/ 次 (?)
ilì cztery /ìlî/
imhísî młodsza siostra /ìm̥ǐsi᷈/ 妹(?)姊
inī dzień, słońce /ìní/
ipî bardziej niż /ìpi᷈/
itítxá dom rodzinny, rodzina, pochodzenie /itǐtʃǎ/ 室家 (?)

K

Czummuczalski Polski Wymowa Etymologia Uwagi
kārhâ teść /kár̥a᷈/ 姑夫
kâkóusáh prosić, przepraszać /ka᷈kɒ̌ʊ̯sǎː/ 号将 o zrobienie czegoś; jako zwrócenie uwagi na siebie
kâmùn szwagierka /ka᷈mûn/ 姑婚
ke on /kè/ pl. kêlh
kei co? /kɛ̀ɪ̯/
kèik ciasto /kɛ̂ɪ̯k/ ang. cake
kên widzieć /ke᷈n/
jeden /kí/ także przedimek nieokreślony
kímàk tak? /kîmǎk/ 唯 + ma + -(ì)k zaimek pytajny w pytaniach o potwierdzenie czegoś
kìtx pierwszy /kîtʃ/ 一 + ?
kîlìmpî duch żeński /ki᷈lîmpi᷈/ 神妣
kîlīsâ duch męski /ki᷈lísa᷈/ 神祖
kòl dzwonić przez telefon /kôl/ skrócenie pòunkòl potoczne
kōmher ziarno /kóm̥ɜ˞̀/ 谷麥
kôlluir myć ręce /ko᷈lːʏ̀˞/ 盥濯
kôrr spotykać się /ko᷈rː/ 遘遇
kqàkrē mieszkać /kʼa᷈trǔ/ 处邑
kqâtrú prosić, pytać /kʼa᷈trǔ/ 呼求 o jakąś rzecz
kqē dziesięć /kʼé/
kqê bardzo /kʼe᷈/ nacechowane pozytywnie
kqurûnsèh odpoczywać /kʼùru᷈nséː/ 休靖
kqùtréi dobry /kʼǔtrɛ̌ɪ̯/ 好嘉
krō chcieć /kró/ zrobić coś
krōnh potrzebny /krón̥/ 欲需
kui tak /kʉ̀/
dziewięć /ku᷈/
kûe jeszcze raz /kɞ᷈/ 又(唯)
kûinhíh młody /kʉ᷈n̥ǐː/ 季年
kûku‘r informować /ku᷈kùr/ 诰语
kûl jak /ku᷈l/ "w jaki sposoób"
kûmhpa placek, naleśnik /ku᷈m̥pà/ 粥稗

L

Czummuczalski Polski Wymowa Etymologia Uwagi
pięć /lâ/
lārrhú rodzić się /lár̥ːǔ/ 达胞
làtréi szczęśliwy /lâtrɛ̌ɪ̯/ 豫嘉
lèi tu nisko /lêɪ̯/
tam nisko /le᷈/ 深 (?)
lêir czytać /lɛ᷈ɪ̯r/ hiszp. leer nacechowane potocznie
lhak a ... ? /ɬàk/ 也唯 (?) np. a ty? - ne lhak?
lhèi też /ɬɛ̂ɪ̯/ 也 (?) oczekiwana forma to **lèi
lînhī szukać /li᷈n̥í/ 试覓
lókrō potrzebować /lǒkró/ 庸欲
lorm język /lɞ˞̀m/ 说语
lùnex poniedziałek /lûnèʃ/ hiszp. lunes

M

Czummuczalski Polski Wymowa Etymologia Uwagi
ma nie /mà/
máràrhâ mąż /mǎrâr̥a᷈/ 士夫
mà‘rso marzec /mârsò/ hiszp. marzo
mà‘rtex wtorek /mârtèʃ/ hiszp. martes
màtl miniony /mâtɬ/ 末(一/多?)
màyo maj /mâjò/ hiszp. mayo
mârkún starszy brat /mɜ̌˞kǔn/ 兄昆
méi‘rkólex środa /mɛ̂ɪ̯rkǒleʃ/ hiszp. miércoles
mēmē matka, mama /mémé/ 母母
méppīn wychodzić za mąż /měpːín/ 妇嫔 (???)
mérselè nazywać się /mɜ˞̌sèlê/ 名才
mêrs imię /mɜ˞̌s/ 名才
messêi żona /mèsːɛ᷈ɪ̯/ 妇妻 (???) prawdopodobnie nieregularnie skrócone
mínùto minuta /mǐnûtò/ hiszp. minuto
mhârt tytuł honorykatywny /m̥ɜ̌˞rt/ ??? + 氏
mhâr‘rhâ starszy wioski /m̥ɜ̌˞r̥a᷈/ ??? + 伯 w kontekście historycznym także wódz plemienny
mhâ ile /m̥a᷈/ 况 (?) oczekiwany refleks to **mâ
mīl tu wysoko /míl/
mīlhuir myć /míɬʏ̀˞/ 谧濯
mòrin popołudnie /môrìn/ 晚日 także wieczór
mò‘rte późno /môrtè/ 晚时
murùntû kochanek /mèrêntu᷈/ 士俦

N

Czummuczalski Polski Wymowa Etymologia Uwagi
tam /ná/
ty /nâ/ pl. nêlh
nakqêi umieć /nàkʼɛ᷈ɪ̯/ 能可
nàlā przyjaciółka /nâlá/ 嬯女 (???)
nálèi młodszy brat /nǎlɛ̂ɪ̯/ 奴弟
ná‘rnà‘r trudność, problem /nǎrnâr/ 難難
nerm zbyt bardzo /nɜ̀˞m/
dwa /nî/
níh człowiek, mężczyzna /nǐː/
nìnna kobieta /nînːà/ 人女
nkqárkkóh pracować /nkʼɜ˞̌kːǒː/ 業工 nad czymś
nkqêh ząb /nkʼe᷈ː/ ??? + 齒 prefiks **n- nieznanego pochodzenia
nópyèpre listopad /nǒpjêprè/ hiszp. noviembre
ntâr i, oraz /ntɜ˞̌/ 与/及 (?) łączy rzeczowniki
ntxentarm kąpać się /ntʃèntɜ̀˞m/ 沈濫
nurmùn słyszeć /nʊ˞̀mûn/ 耳闻
dłoń /nu᷈/
nûrnú wstyd /nʊ˞̌nǔ/ 耻羞

O

Czummuczalski Polski Wymowa Etymologia Uwagi
óktùpre październik /ǒktûprè/ hiszp. octubre
òra godzina /ôrà/ hiszp. hora
oròrē czytać, liczyć /òrôré/ 数歷 w znaczeniu „czytać” nacechowane formalnie

P

Czummuczalski Polski Wymowa Etymologia Uwagi
pàn chleb /pân/ hiszp. pan
pāmē rodzic /pámé/ 父母 potoczne
pàmerê mąż /pâmère᷈/ 夫士
pāpā ojciec, tata /pápá/ 父父
pe czy? /pè/
pénnīh przyjaciel /pênːíː/ 朋友人
pèpréro luty /pêprěrò/ hiszp. febrero
pêrtei urodziny /pɜ̌˞tɛ̀ɪ̯/ ang. birthday bardzo silnie potoczne
pètxā data /pêtʃá/ hiszp. fecha
pêirá mylić się /pɛ᷈ɪ̯rǎ/ 非义
pìkkòh babcia /pîkːóː/ 妣公
pìmpî dawać prezent /pîmpi᷈/ 宾畀 dopełnieniem jest rzecz dawana
pínkâr przyjmować w gości /pǐnkɜ˞̌/ 宾御
pînele dawać prezent /pi᷈nèlè/ 宾賜 dopełnieniem jest odbiorca prezentu
pînlèm prezent /pi᷈nlêm/ 宾琛
pòun telefon /pɒ̂ʊ̯n/ ang. phone potoczne; rzadko spotykany wariant pôun
pòunkòl dzwonić przez telefon /pɒ̂ʊ̯nkôl/ ang. phone call rzadko spotykany wariant pôunkòl
pqímhùn małżeństwo /pʼǐm̥ûn/ 匹婚
présènt prezent /prěsênt/ ang. present nieco potoczne
pyè‘rnex piątek /pjêrnèʃ/ hiszp. viernes

R

Czummuczalski Polski Wymowa Etymologia Uwagi
ràntxā poprawny /rântʃá/ 义直
rélòk zegar /rělôk/ hiszp. reloj
rèssô żenić się /rêsːo᷈/ 膡娶
rèrē liczba, numer /rêré/ 历丽
rhāmhpâr stryj /r̥ám̥pɜ˞̌/ 伯父
rhē osiem /r̥é/
rhātl sto /r̥átɬ/ 十多
rhôt dawać /r̥o᷈t/ 付授

S

Czummuczalski Polski Wymowa Etymologia Uwagi
sàkkòh dziadek /sâkːóː/ 祖公
sákôuní południe /sǎkɒ̌ʊ̯nǐ/ 高日 pora dnia
sákôutàh wysoki /sǎkɒ᷈ʊ̯táː/ 高上
samer piękny /sàmɜ̀˞/ 粲美 zazwyczaj o kobiecie
sàpátò sobota /sâpǎtô/ hiszp. sábado
sápléi kochanka /sǎplɛ̌ɪ̯/ 妾弟
robić /sa᷈/ bardzo częsty czasownik w stałych frazach
sâtler pracować /sa᷈tɬɜ˞̀/ 作治 w zawodzie
sèmerèh życie, żyć /sêmèrêː/ 心生
sen-sên małe dziecko /sěnse᷈n/ 子孺 reduplikowane
sète czas /sêtè/ 在时
sémàna tydzień /sěmânà/ hiszp. semana
séptxèpre wrzesień /sěptʃêprè/ hiszp. septiembre
sêhé dziecko, syn /se᷈xě/ 子儿 jako potomek
sêi tutaj /sɛ᷈ɪ̯/
sênà córka /se᷈nâ/ 子女
siedem /sí/
sìmmî spać /sǐmːi᷈/ 寝寐
sìrhā starsza siostra /sîr̥á/ 姊伯
sîkkùe‘r niedźwiedź /si᷈kːɞ̂r/ ???
sîtxqē rozumieć /si᷈tʃʼé/ 悉徹
sótê czekać /sǒte᷈/ 須侍
súeir mało, niewiele /sɞ̌ʏ̯r/ 鮮/梢 (?)
súlùpû odpowiedzieć /sǔlûpu᷈/ 辭報
súttê dusza przodka, bożek /sǔtːe᷈/ 宗帝
sûei mały /sɞ᷈ʏ̯/
sûeiká noc /sɞ᷈ʏ̯kǎ/ 宵夜

T

Czummuczalski Polski Wymowa Etymologia Uwagi
târméh nazwisko /tɜ˞̌méː/ 家名 (?) rozwój nieregularny
tátâ duży /tǎta᷈/ 大大
târhál pomagać /ta᷈r̥ǎl/ 拯辅予
tâta‘r dorastać /ta᷈tàr/ 大老
ten, ta, to /tê/
tekei kiedy? /tèkɛ̀ɪ̯/ 时何
tēker koniec /tékɜ˞̀/ 时已
tesê podczas /tèse᷈/ 时在
tèrin ranek /têrìn/ 晨日
tè‘rte wcześnie /têrtè/ 晨时
tétè teraz /tětê/ 时 +
tìn tam wysoko /tîn/
tíxèpre grudzień /tǐʃêprè/ hiszp. diciembre
tléisâlá-kqê dziękować /tɬɛ̌ɪ̯sa᷈lǎ kʼe᷈/ 多谢甚
tlêik najbardziej /tɬɛ᷈ɪ̯k/ 多益
tlîtróu uprzejmy /tɬi᷈trɒ̌ʊ̯/ 祗嘉 (?) rozwój dość nieregularny
tómìnko niedziela /tǒmînkò/ hiszp. domingo
tôtlóh spotkać kogoś /to᷈tɬǒː/ 鬥同 przez przypadek
tqorók niemowlę /tʼòrǒk/ 榖儿
trák iść /tr̥ǎk/ 格迋
trâmùn rodzina, społeczność /tra᷈mûn/ 婚家
trâssatràh wchodzić na górę /tra᷈sːàtráː/ 格行
trìttūh skończyć się /trîtːúː/ 终届
trū sześć /trú/
trùmpâr wuj /trûmpɜ́˞/ 舅父
túi kto? /tʉ̌/
tūkukù‘r modlić się, życzyć /túkùkûr/ 祝祈
tūtrâh skończyć się /tútra᷈ː/ 届竟 dotyczy substancji
txēkemou zarost /tʃékèmɒ̀ʊ̯/ ??? + 毛 (?)
txênèn wiedzieć /tʃe᷈nên/ 知认

U

Czummuczalski Polski Wymowa Etymologia Uwagi
urhùha rodzic /ùr̥ûxà/ 老(?) + ??? formalne
urù trzy /ùrû/
urùnìh stary /ùrûníː/ 老年
urūtxâh starzeć się /urútʃa᷈ː/ 老長
utû razem, łącznie /ùtu᷈/ 綜 (?)

Najważniejsze związki wyrazowe

E

Czummuczalski Polski Wymowa Uwagi
enī akqôtiníhìx urodziny /èní àkʼo᷈tìnǐxîʃ/ formalne

K

Czummuczalski Polski Wymowa Uwagi
kên sâ patrzeć /kěn sa᷈/
kôrr sâ planować spotkanie /ko᷈rː sa᷈/
kôrr trák odwiedzać kogoś /ko᷈rː tr̥ǎk/

N

Czummuczalski Polski Wymowa Uwagi
nurmùn sâ słuchać /nʊ˞̀mûn sa᷈/
nûrnú-hàx przepraszam /nʊ̌˞nǔxâʃ/ drugi człon może być dowolnym zaimkiem osobowym w posesywie

S

Czummuczalski Polski Wymowa Uwagi
sète súeir chwila /sêtè sɞ̌ʏ̯r/
sêhé urùnìh pierworodny /se᷈xě ùrûníː/

Przypisy