Autor Wątek: Ślady dawniej fleksji w językach przeróżnych  (Przeczytany 679 razy)

Offline Henryk Pruthenia

  • Der Untermenschenbändiger
  • Moderator
  • Pomożesze: 863
  • Wiadomości: 4920
  • Country: ru
  • Pieśń Arjów!
    • Mój konlangerski dorobek
  • Conlangi: Ziemli, Zapadni, Nešši, Nesdotir, Slawlangi
Ślady dawniej fleksji w językach przeróżnych
« dnia: 1 maj 2018, 10:25:28 »
Chodzi mi o rzeczy typu ros. вчера, norweskiego til fjells, etc.

Zawsze mię ciekawiło, czy w takim angielskim są jakiekolwiek ślady innych przypadków, choćby np. w przysłówkach.

Online Борівой

  • Форумовъйь Гноітель Фраеровъ
  • Moderator
  • Pomożesze: 731
  • Wiadomości: 3031
  • Country: gr
  • Conlangi: andolú ézihu, sibbisca tonna
Odp: Ślady dawniej fleksji w językach przeróżnych
« Odpowiedź #1 dnia: 1 maj 2018, 10:27:56 »
Polskie dwieście, dwadzieścia - pozostałość liczby podwójnej :)

Ang. the.
« Ostatnia zmiana: 1 maj 2018, 10:32:21 wysłana przez Борівой »

Offline Henryk Pruthenia

  • Der Untermenschenbändiger
  • Moderator
  • Pomożesze: 863
  • Wiadomości: 4920
  • Country: ru
  • Pieśń Arjów!
    • Mój konlangerski dorobek
  • Conlangi: Ziemli, Zapadni, Nešši, Nesdotir, Slawlangi
Odp: Ślady dawniej fleksji w językach przeróżnych
« Odpowiedź #2 dnia: 1 maj 2018, 10:54:36 »
Nie mogę doczytać - czy the pochodzi od jakiegoś przypadku zależnego?

Online Борівой

  • Форумовъйь Гноітель Фраеровъ
  • Moderator
  • Pomożesze: 731
  • Wiadomości: 3031
  • Country: gr
  • Conlangi: andolú ézihu, sibbisca tonna
Odp: Ślady dawniej fleksji w językach przeróżnych
« Odpowiedź #3 dnia: 1 maj 2018, 11:31:25 »
Jedno ze znaczeń pochodzi z przypadku zależnego. The faster, the better. Ta cała konstrukcja.

Offline Pluur

  • Moderator
  • Pomożesze: 291
  • Wiadomości: 1949
  • Country: pl
Odp: Ślady dawniej fleksji w językach przeróżnych
« Odpowiedź #4 dnia: 1 maj 2018, 14:01:18 »
Moja wiedza dotycząca niemieckiego nie jest jakaś spora, tym bardziej, że uczę się dopiero, ale mam wrażenie, że cały system deklinacji jest jednym wielkim śladem. A tak na serjo to ponoć wyrażenie nach Hause, takowym jest.
Kiedyś ktoś przytaczał przykłady z holenderskiego niederlandzkiego dolnoniemieckiego.
Nie wolno zapominać o śląskim doma, a także rozróżnieniu celownika od miejscownika liczby mnogiej części rzeczowników żeńskich.
No i coś mi się kojarzy, że we francuskim tego trochę jest.

Offline Henryk Pruthenia

  • Der Untermenschenbändiger
  • Moderator
  • Pomożesze: 863
  • Wiadomości: 4920
  • Country: ru
  • Pieśń Arjów!
    • Mój konlangerski dorobek
  • Conlangi: Ziemli, Zapadni, Nešši, Nesdotir, Slawlangi
Odp: Ślady dawniej fleksji w językach przeróżnych
« Odpowiedź #5 dnia: 1 maj 2018, 14:05:41 »
We francuskim?

Offline Pluur

  • Moderator
  • Pomożesze: 291
  • Wiadomości: 1949
  • Country: pl
Odp: Ślady dawniej fleksji w językach przeróżnych
« Odpowiedź #6 dnia: 1 maj 2018, 21:35:36 »
We francuskim?
No zaimki i te głupie konstrukcje z łaciny, które znaczą coś innego pewnie coś takiego zachowały.

Offline spitygniew

  • Pomożesze: 734
  • Wiadomości: 2071
  • Country: il
  • Uspołecznione zwierzę.
  • Conlangi: zachodniołużycki, nanga
Odp: Ślady dawniej fleksji w językach przeróżnych
« Odpowiedź #7 dnia: 2 maj 2018, 20:32:15 »
Esceesowe vědě "wiedział" pochodzące od formy plackowego perfektu (z tego wywodzi się rosyjskie ведь).
« Ostatnia zmiana: 8 maj 2018, 15:00:21 wysłana przez spitygniew »
P.S. To prawda.

Offline Widsið

  • Adgarios totias
  • Administrator
  • Pomożesze: 1021
  • Wiadomości: 2744
  • Country: se
  • Conlangi: burgundzki, drawski, nowantyjski
Odp: Ślady dawniej fleksji w językach przeróżnych
« Odpowiedź #8 dnia: 6 maj 2018, 18:35:33 »
We francuskim to bardziej dublety od różnych form przypadkowych, niż same ślady fleksji, typu seigneur : sire, prêtre : prouvaire, (arch.) ber : baron, no i burdel w odmianie être wynikający z pomieszania kilku innych czasowników - ale to akurat norma w romańskich.

Offline spitygniew

  • Pomożesze: 734
  • Wiadomości: 2071
  • Country: il
  • Uspołecznione zwierzę.
  • Conlangi: zachodniołużycki, nanga
Odp: Ślady dawniej fleksji w językach przeróżnych
« Odpowiedź #9 dnia: 15 maj 2018, 17:24:22 »
Z tego, co udało mi sie przypomnieć:

• rosyjskie Боже
• angielskie -in', pochodzące, wbrew sugestii pisowni, od dawnej końcówki bezokolicznika
• angielskie relikty subjunktywu: if I were, long live the Queen
• hiszpańskie -ente, sufiks dawnego imiesłowu czynnego (-ando jest z tym niezwiązane), będące już tylko nieproduktywną końcówką w niektórych przymiotnikach (durmiente, siguiente itd.)
• łacińskie wyrażenie pater familias, zachowujące praindoeuropejska końcówkę gen. sg. rzekowników a-tematycznych
• polskie widomy, świadomy, dawne imiesłowy bierne teraźniejsze
• polskie relikty dualu (oczyma, rękoma, w ręku, mądrej głowie dość dwie słowie)
• prasłowiańskie čьso, petryfikujace praindoeuropejską końcówkę genitywu -s
• polskie formy czasu przyszłego używane w znaczeniu przeszłym, wynik zreinterpretowania form ginącego aorystu
• polskie bierniki rzeczowników męskich żywotnych identyczne z mianownikiem, zachowane w wyrażeniach za mąż, za pan brat, na koń
• polski miejscownik domu, jedyny przykład z -u w tym miejscu nie po welarnej ani historycznie miękkiej, relikt deklinacji u-tematycznej
• formy Włoszech, Niemczech ze śladem końcówki o-deklinacyjnej miejscownika -ěxъ
• dopełniacz wołu (i wtórnie bawołu), jedyny taki dla rzeczownika żywotnego, relikt u-deklinacji
po polsku, pomału - relikty prostej odmiany przymiotnika
niebiosa, ślad "rozszerzonej" odmiany nieba
kamyk, ślad mianownika kamy (plus dziwna kamica o której niedawno wspominałem)
• formy typu przejdziem, relikt pierwotnej końcówki 1. os. lm. praes. -mъ
• nazwa hiszpańskiego przylądka Finisterra zachowująca łaciński sufiks mianownika
« Ostatnia zmiana: 17 maj 2018, 16:40:26 wysłana przez spitygniew »
P.S. To prawda.

Offline Obcy

  • Loof þän Semien onn þän Horden!
  • Pomożesze: 302
  • Wiadomości: 1713
  • Vourfäirer ƨ̆ermaneslands
  • Conlangi: astralogermański, szemierski, istanbudzki, senderoski, chatyński, haureński, szapiencki, nissidzki
Odp: Ślady dawniej fleksji w językach przeróżnych
« Odpowiedź #10 dnia: 10 lip 2018, 22:21:59 »
We francuskim to bardziej dublety od różnych form przypadkowych, niż same ślady fleksji, typu seigneur : sire, prêtre : prouvaire, (arch.) ber : baron, no i burdel w odmianie être wynikający z pomieszania kilku innych czasowników - ale to akurat norma w romańskich.

Takim znanym, bardzo wyrazistym przypadkiem jest szczególnie rien (< rem, B.lp. od rēs).

Offline spitygniew

  • Pomożesze: 734
  • Wiadomości: 2071
  • Country: il
  • Uspołecznione zwierzę.
  • Conlangi: zachodniołużycki, nanga
Odp: Ślady dawniej fleksji w językach przeróżnych
« Odpowiedź #11 dnia: 11 lip 2018, 18:33:27 »
We francuskim jest forma pytajna typu parle-t-il, zapomniałem wspomnieć. Tak samo jak o łacińskim domī/domō/domu "w domu". No i też jest polskie doma, od czegokolwiek to pochodzi.
P.S. To prawda.

Offline Toivo

  • Pomożesze: 210
  • Wiadomości: 488
  • Country: fi
  • Conlangi: wigierski
Odp: Ślady dawniej fleksji w językach przeróżnych
« Odpowiedź #12 dnia: 19 sie 2018, 22:36:59 »
W niderlandzkim określenia pór dnia są pozostałościami dawnego dopełniacza ('s morgens, 's avonds itp.).

W niemieckim słowa łacińskiego pochodzenia dawniej były odmieniane z łacińską deklinacją, stąd mamy takie kwiatki, jak Himmelfahrt Mariä.

Litewskie rytoj "jutro" jest etymologicznie jakąś formą rytas "rano", ale jaką, to nie mam pojęcia.

W fińskim kotona "w domu" i kotoa "z domu" są pozostałościami dawnego znaczenia końcówek -na (miejscownik) i -(d)a (ablatyw), które później przeszły w essyw i partytyw. Rdzeń koto- też jest archaiczny/niestandardowy. We współczesnej odmianie te słowa brzmiałyby kodissa i kodista (też są używane, ale w innym znaczeniu). Podobnie funkcjonuje też parę innych przysłówków (np. luona, luota).

Offline Henryk Pruthenia

  • Der Untermenschenbändiger
  • Moderator
  • Pomożesze: 863
  • Wiadomości: 4920
  • Country: ru
  • Pieśń Arjów!
    • Mój konlangerski dorobek
  • Conlangi: Ziemli, Zapadni, Nešši, Nesdotir, Slawlangi
Odp: Ślady dawniej fleksji w językach przeróżnych
« Odpowiedź #13 dnia: 19 sie 2018, 23:08:59 »
W norweskim:
Ślady celownika, np. av dage (en dag), i dość częste pozostałości dopełniacza: i fjells.

Więcej przykładów tutaj:
https://www.riksmalsforbundet.no/grammatikk/kapittel-4-substantivet/4/