Tekst źródłowy strony Krakirski

{{Język
|kolor=Indigo
|nazwa=język krakirski
|nazwa własna=qraqenë g’qëåqe
|twórca=[[User:Hapana Mtu|Hapana Mtu]]
|rok=2005
|alfabet=[[Odprysk#Runy_krakiryczne|runy krakiryczne]], alfabet łaciński
}}

'''Język krakirski''', krakir, klasyczny język krakirski (nazwa własna: ''qraqenë g’qëåqe'')
==Alfabet==
Klasyczny język krakirski zapisywany był [[Odprysk#Runy_krakiryczne|runami krakirycznymi]] (kra. ''qnazir pëuqs'gëiram'').
{|class="wikitable" style="background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!<small>Litera <br>w runach krakirycznych</small>
!<small>Litera <br>w łacince</small>
!<small>Nazwa litery</small>
!<small>"Silny" fonem</small>
!<small>"Słaby" fonem</small>
!<small>Przykładowe słowa</small>
!<small>IPA</small>
!<small>Znaczenia</small>
!<small>Uwagi</small>
|- align=center
|[[File:qnazirD.png]]
|D d
|dama
|{{IPA|d}}
|{{IPA|ɖ}}
|dizu, dëaqla
|{{IPA|dizu}}, {{IPA|ɖakla}}
|murować, sierp
|
|- align=center
|[[File:qnazirR.png]]
|R r
|rea
|{{IPA|r}}
|
|rageltu
|{{IPA|rageltu}}
|zakończyć
|
|- align=center
|[[File:qnazirT.png]]
|T t
|tea
|{{IPA|t}}
|{{IPA|ʈ}}
|tåma, tërqenë
|{{IPA|tɒma}}, {{IPA|ʈerkeɲe}}
|matematyka, młody
|
|- align=center
|[[File:qnazirZ.png]]
|Z z
|zala
|{{IPA|z}}
|{{IPA|ʐ}}
|zetrea, zbëa
|{{IPA|zetrea}}, {{IPA|ʐβa}}
|garnek, podróż
|
|- align=center
|[[File:qnazirL.png]]
|L l
|lea
|{{IPA|l}}
|
|lipru
|{{IPA|lipru}}
|mieszkać
|
|- align=center
|[[File:qnazirS.png]]
|S s
|issa
|{{IPA|s}}
|{{IPA|ʂ}}
|searu, sëalqenë
|{{IPA|searu}}, {{IPA|ʂalkeɲe}}
|brodzić, słaby
|
|- align=center
|[[File:qnazirB.png]]
|B b
|ba
|{{IPA|b}}
|{{IPA|β}}
|bårde, bëarzgu
|{{IPA|bɒrde}}, {{IPA|βarzgu}}
|karzeł, posmarować
|
|- align=center
|[[File:qnazirM.png]]
|M m
|ma
|{{IPA|m}}
|
|maqenë
|{{IPA|makeɲe}}
|chudy, smukły
|
|- align=center
|[[File:qnazirP.png]]
|P p
|pa
|{{IPA|p}}
|{{IPA|ɸ}}
|pequ, pëape
|{{IPA|peku}}, {{IPA|ɸape}}
|kłuć, pięć
|
|- align=center
|[[File:qnazirG.png]]
|G g
|ga
|{{IPA|g}}
|{{IPA|j}}
|glura, gëåq
|{{IPA|glura}}, {{IPA|jɒk}}
|złoto, też
|
|- align=center
|[[File:qnazirN.png]]
|N n
|inna
|{{IPA|n}}
|{{IPA|ɲ}}
|niqazëu, nëa
|{{IPA|nikaʐu}}, {{IPA|ɲa}}
|ukrywać, my
|
|- align=center
|[[File:qnazirQ.png]]
|Q q
|qea
|{{IPA|k}}
|{{IPA|x}}
|qaqë, qëne
|{{IPA|kaxe}}, {{IPA|xene}}
|cztery, wyspa
|
|- align=center
|[[File:qnazirST.png]]
|St st
|åsta, åstea
|{{IPA|st}}
|{{IPA|ʂʈ}}
|stuqëu, stëble
|{{IPA|stuxu}}, {{IPA|ʂʈeble}}
|chcieć, białoskórnik
|
|- align=center
|[[File:qnazirU.png]]
|U u
|una
|{{IPA|u}}
|
|uqe
|{{IPA|uke}}
|osiem
|
|- align=center
|[[File:qnazirI.png]]
|I i
|ida
|{{IPA|i}}
|
|ilingë
|{{IPA|iliɲje}}
|przyjaciel
|
|- align=center
|[[File:qnazirA.png]]
|A a
|abëa
|{{IPA|a}}
|
|asqura
|{{IPA|askura}}
|cisza
|
|- align=center
|[[File:qnazirÅ.png]]
|Å å
|åda
|{{IPA|ɒ}}
|
|åbust
|{{IPA|ɒbust}}
|rodzić się
|
|- align=center
|[[File:qnazirO.png]]
|O o
|oda
|{{IPA|ɤ}}
|
|oerle
|{{IPA|ɤerle}}
|koromysło
|
|- align=center
|[[File:qnazirE.png]]
|E e
|ebëa
|{{IPA|e}}
|
|e
|{{IPA|e}}
|i
|
|- align=center
|[[File:qnazirË.png]]
|Ë ë
|sëalqi ebëa
|{{IPA|e}}
|
|agë, edëpëu
|{{IPA|aje}}, {{IPA|eɖeɸu}}
|oni, bronić
|znak osłabienia, oddziałuje na poprzedzającą go spółgłoskę lub grupę spółgłosek; przed samogłoską niemy
|- align=center
|[[File:qnazir'.png]]
|'
|asqura
|
|
|ab'bëm, blë'a, abbë'
|{{IPA|abβem}}, {{IPA|βlea}}, {{IPA|aβ:}}
|ponad, jesień, a kysz
|<small>znak rozdzielenia, wstrzymuje oddziaływanie '''ë''' na spółgłoski i samogłosek na '''ë'''; wycisza '''ë''' przed spółgłoską i w wygłosie (w nielicznych wyrazach obcych i onomatopejach)</small>
|}

==Fonetyka==
===Samogłoski===
{|class="wikitable" style="background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!colspan=2|&nbsp;
!<small>Przednie</small>
!<small>Tylne</small>
|- align=center
!colspan=2|Przymknięte
|{{IPA|i}}
|{{IPA|u}}
|- align=center
!colspan=2|Półprzymknięte
|{{IPA|e}}
|{{IPA|ɤ}}
|- align=center
!colspan=2|Otwarte
|{{IPA|a}}
|{{IPA|ɒ}}
|}

===Spółgłoski===
{|class="wikitable" style="background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!colspan=2|&nbsp;
!<small>Dwuwargowe</small>
!<small>Dziąsłowe</small>
!<small>Cerebralne</small>
!<small>Podniebienne</small>
!<small>Welarne</small>
|- align=center
!colspan=2|Nosowe
|{{IPA|m}}
|{{IPA|n}}
|
|{{IPA|ɲ}}
|
|- align=center
!colspan=2|Zwarte
|{{IPA|p}} {{IPA|b}}
|{{IPA|t}} {{IPA|d}}
|{{IPA|ʈ}} {{IPA|ɖ}}
|
|{{IPA|k}} {{IPA|g}}
|- align=center
!colspan=2|Szczelinowe
|{{IPA|ɸ}} {{IPA|β}}
|{{IPA|s}} {{IPA|z}}
|{{IPA|ʂ}} {{IPA|ʐ}}
|{{IPA|}}
|{{IPA|x}}
|- align=center
!colspan=2|Drżące
|{{IPA|}}
|{{IPA|r}}
|{{IPA|}}
|{{IPA|}} 
|{{IPA|}}
|- align=center
!colspan=2|Półsamogłoski
|{{IPA|}} 
|{{IPA|}}
|{{IPA|}}
|{{IPA|j}}
|{{IPA|}}
|- align=center
!colspan=2|Boczne
|{{IPA|}}
|{{IPA|l}}
|{{IPA|}}
|{{IPA|}}
|{{IPA|}}
|}
Ponadto pomiędzy dwiema samogłoskami występuje niefonemiczne zwarcie krtaniowe, np. ''zetrea'' 'garnek' wymawiane jest ''de facto'' [zetreʔa].

==Gramatyka==
===Imiona===
Rzeczowniki mają dwa rodzaje: męski i żeński. Rzeczowniki zakończone na ''-e'' lub ''-ë'' są rodzaju męskiego, natomiast te zakończone na ''-a'' są rodzaju męskiego. W liczbie mnogiej wszystkie rzeczowniki przyjmują jednakową końcówkę ''-ir''. Przymiotniki w rodzaju męskim liczby pojedynczej mają końcówkę ''-enë'' (''-ënë''), w rodzaju żeńskim ''-i'', w liczbie mnogiej natomiast oba rodzaje kończą się jednakowo - na ''-irt''. Rzeczowniki i przymiotniki odmieniają się przez sześć przypadków. 
{| class="wikitable" style="background-color: #fcfcfc;"
!colspan=2|
!colspan=3|<small>rzeczowniki</small>
!colspan=3|<small>przymiotniki</small>
!
|-
!<small>Przypadek</small>
!<small>Końcówki</small>
!<small>r. ż.</small>
!<small>r. m.</small>
!<small>l. mn.</small>
!<small>r. ż.</small>
!<small>r. m.</small>
!<small>l. mn.</small>
!<small>funkcja</small>
|-
|mianownik
| -
|glura 'złoto'
|ilingë 'przyjaciel'
|qnazir 'znaki'
|maqenë 'chudy'
|sëalqi 'słaba'
|ålirt 'źli'
|podmiot zdania
|-
|dopełniacz-biernik
|mt, m, am
|glura'''mt'''
|ilingë'''m'''
|qnazir'''am'''
|maqenë'''m'''
|sëalqi'''m'''
|ålirt'''am'''
|przydawka dzierżawcza, dopełnienie bliższe
|-
|narzędnik
|t, at
|glura'''t'''
|ilingë'''t'''
|qnazir'''at'''
|maqenë'''t'''
|sëalqi'''t'''
|ålirt'''at'''
|okolicznik narzędzia
|-
|celownik
|gë, agë
|glura'''gë'''
|ilingë'''gë'''
|qnazir'''agë'''
|maqenë'''gë'''
|sëalqi'''gë'''
|ålirt''''gë'''
|dopełnienie dalsze, okolicznik miejsca (dokąd)
|-
|przeciwcelownik
|n, an
|glura'''n'''
|ilingë'''n'''
|qnazir'''an'''
|maqenë'''n'''
|sëalqi'''n'''
|ålirt'''an'''
|dopełnienie dalsze, okolicznik miejsca (skąd)
|-
|miejscownik
|l, al
|glura'''l'''
|ilingë'''l'''
|qnazir'''al'''
|maqenë'''l'''
|sëalqi'''l'''
|ålirt'''al'''
|okolicznik miejsca (gdzie)
|-
|}


[[Kategoria:Odprysk]]
[[Kategoria:Języki sztuczne a priori]]
[[Kategoria:Nooblangi]]