Tekst źródłowy strony Użytkownik:Hapana Mtu/Tyrakański

'''Język tyrakański''' (nazwa własna ''語トゥラカネ''), inaczej '''tarakański uproszczony''' lub '''tarakański-U''' - uproszczona wersja języka [[Użytkownik:Hapana_Mtu/Pratyckie#J.C4.99zyk_taraka.C5.84ski|tarakańskiego]]~[[tarykański|tarykańskiego]] dedykowana [[Użytkownik:jasnysfinks|jasnemusfinksowi]]. Posiada uproszczoną gramatykę i pisownię oraz bardziej międzynarodowe słownictwo. 
==Zapis==
W ramach uproszczenia język tyrakański zapisywany jest '''sylabariuszami japońskimi''', w ramach umiędzynarodowienia używa się w nim też '''znaków sinojapońskich'''. '''Hiraganą''' zapisywane są słowa wspólne z nieuproszczonym językiem tara~ykańskim, '''katakana''' natomiast służy do zapisu słów znanych wyłącznie wariantowi uproszczonemu. Kany zostały dopasowane do fonologii języka tyrakańskiego: poniżej tabelka ilustrująca odpowiedniości między cyrylicą tarykańską a katakaną tyrakańską. 
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|-2
! Końcowe samogłoski || Samodzielne samogłoski
! К- || Г- || Ч- || З- || Ш- || Ђ- || Т- || Д- || Ћ- || Ӵ- || Ц- || Ж- || Н-
! Х- || Б- || П- || С- || М- || Ј- || Р- || Л- || Ў-
|- 
| '''-А''' || <font size="+1">ア</font>
| <font size="+1">カ</font> || <font size="+1">ガ</font>
| <font size="+1">サ</font> || <font size="+1">ザ</font> || <font size="+1">シャ</font> || <font size="+1">ジャ</font> || <font size="+1">タ</font> || <font size="+1">ダ</font> || <font size="+1">チャ</font> || <font size="+1">ヂャ</font> || <font size="+1">ツァ</font> || <font size="+1">ヅァ</font>
| <font size="+1">ナ</font>
| <font size="+1">ハ</font> || <font size="+1">バ</font> || <font size="+1">パ</font> || <font size="+1">ファ</font> || <font size="+1">マ</font>
| <font size="+1">ヤ</font>
| <font size="+1">ラ</font> || <font size="+1">ラ゛</font> || <font size="+1">ワ</font>
|- 
| '''-І''' || <font size="+1">イ</font>
| <font size="+1">キ</font> || <font size="+1">ギ</font>
| <font size="+1">セィ</font> || <font size="+1">ゼ</font> || <font size="+1">シ</font> || <font size="+1">ジ</font> || <font size="+1">ティ</font> || <font size="+1">ディ</font> || <font size="+1">チ</font> || <font size="+1">ヂ</font> || <font size="+1">ツィ</font> || <font size="+1">ヅィ</font>
| <font size="+1">ニ</font>
| <font size="+1">ヒ</font> || <font size="+1">ビ</font> || <font size="+1">ピ</font> || <font size="+1">フィ</font> || <font size="+1">ミ</font>
| <font size="+1">イィ</font>
| <font size="+1">リ</font> || <font size="+1">リ゛</font> || <font size="+1">ヰ</font>
|- 
| '''-Ы lub brak samogłoski''' || <font size="+1">ウ</font>
| <font size="+1">ク</font> || <font size="+1">グ</font>
| <font size="+1">ス</font> || <font size="+1">ズ</font> || <font size="+1">シュ</font> || <font size="+1">ジュ</font> || <font size="+1">トゥ</font> || <font size="+1">ドゥ</font> || <font size="+1">チュ</font> || <font size="+1">ヂュ</font> || <font size="+1">ツ</font> || <font size="+1">ヅ</font>
| <font size="+1">ヌ</font>
| <font size="+1">ホゥ</font> || <font size="+1">ブ</font> || <font size="+1">プ</font> || <font size="+1">フ</font> || <font size="+1">ム</font>
| <font size="+1">ユ</font> || <font size="+1">ル゛</font> || <font size="+1">ル</font>
| <font size="+1">ウゥ</font>
|- 
| '''-Е''' || <font size="+1">エ</font>
| <font size="+1">ケ</font> || <font size="+1">ゲ</font>
| <font size="+1">セ</font> || <font size="+1">ゼ</font> || <font size="+1">シェ</font> || <font size="+1">ジェ</font> || <font size="+1">テ</font> || <font size="+1">デ</font> || <font size="+1">チェ</font> || <font size="+1">ヂェ</font> || <font size="+1">ツェ</font> || <font size="+1">ヅェ</font>
| <font size="+1">ネ</font>
| <font size="+1">ヘ</font> || <font size="+1">ベ</font> || <font size="+1">ペ</font> || <font size="+1">フェ</font> || <font size="+1">メ</font>
| <font size="+1">イェ</font>
| <font size="+1">レ</font> || <font size="+1">レ゛</font> || <font size="+1">ヱ</font>
|- 
| '''-У''' || <font size="+1">オ</font>
| <font size="+1">コ</font> || <font size="+1">ゴ</font>
| <font size="+1">ソ</font> || <font size="+1">ゾ</font> || <font size="+1">ショ</font> || <font size="+1">ジョ</font> || <font size="+1">ト</font> || <font size="+1">ド</font> || <font size="+1">チョ</font> || <font size="+1">ヂョ</font> || <font size="+1">ツォ</font> || <font size="+1">ヅォ</font>
| <font size="+1">ノ</font>
| <font size="+1">ホ</font> || <font size="+1">ボ</font> || <font size="+1">ポ</font> || <font size="+1">フォ</font> || <font size="+1">モ</font>
| <font size="+1">ヨ</font>
| <font size="+1">ロ</font> || <font size="+1">ロ゛</font> || <font size="+1">ヲ</font>
|- 
| '''Ң''' || <font size="+1">ン</font>
|}

==Uproszczenia w morfologii i składni==
===Liczba mnoga===
Wykładnikiem liczby mnogiej jest sufiks ''ダ'', po słowach zakończonych spółgłoską może pojawić się przed nim protetyczne ''ы'', spółgłoska w sufiksie ulega też czasem postępowemu ubezdźwięcznieniu. Zmian tych dla uproszczenie nie zaznacza się w piśmie (pierwszej zresztą nie dałoby się zaznaczyć). Tarykańskie rozróżnienie liczby mnogiej ogólnej i poszczególnej zostało zlikwidowane. W tabeli poniżej przykłady. 
{| class="wikitable" style="background-color: #fcfcfc;"
!<small>L. pojedyncza</small>
!<small>L. mnoga</small>
!<small>Znaczenie l. poj. </small>
|-
|語 ''ばはふ　бахас'', ''ル゛ラ лура'', ''えぜる　езер'',　''ふめず смез'', ''リ゛サヌ лічан''
|語ダ ''ばはふダ　бахасыда~бахаста'', ''ル゛ラダ лурада'', ''えぜるダ　езер(ы)да'',　''ふめずダ смез(ы)да'', ''リ゛サヌダ лічан(ы)да''
|język (mowa lub narząd w starej bądź uproszczonej leksyce - zależnie od odczytania)
|-
|パル゛マ ''палма''
|パル゛マダ ''палмада''
|palma (w uproszczonej leksyce)
|-
|つぁる ''цар''
|つぁるダ ''цар(ы)да''
|cebula (leksyka tarykańska)
|}
===Posiadanie===
Wyraża się zawsze poprzez dopełniacz o wykładniku ''ゲ''.

===Sufigowanie postpozycji===
Nie zachodzi.
===Inkorporacja===
Inkorporacja dopełnienia lub okolicznika do czasownika nie zachodzi.
===Uniesamodzielnienie czasowników modalnych===
Również nie zachodzi. Zawsze używa się wersji z łącznikiem.

==Uproszczone lub/i umiędzynarodowione słownictwo==
Na proces upraszczania i umiędzynarodowienia słownictwa tyrakańskiego składało się kilka taktyk:
* Zastępowanie słów tara~ykańskich słowami z powszechnie znanych języków naturalnych (takich jak arabski, łacina, arabski, greka, arabski, francuski, arabski, hindi, sanskryt czy arabski) oraz popularnych [[auxlang|auxlangów]] (jak np. [[esperanto]], [[budinos]], [[slovio]]);
* Zapisywanie słów znakami sinojapońskimi (kanji);
* Likwidowanie drobnych niuansów znaczeniowych;
* Skracanie słów, uproszczenia wymowy;
* Regularniejsze słowotwórstwo.
Należy przy tym zauważyć, że uproszczone lub/i umiędzynarodowione (tyrakańskie) słowa współistnieją w języku ze swoimi "starymi" (tarykańskimi) odpowiednika, nie powodują wyparcia ich z języka. Na piśmie rozróżnieniu tych dwóch grup słownictwa służy zapis odpowiednią kaną (chyba, że używa się znaków sinojapońskich). Poniżej tabela z przykładami uproszczonego lub/i umiędzynarodowionego słownictwa. 
{| class="wikitable" style="background-color: #fcfcfc;"
!<small>Znaki</small>
!<small>Słowo tarykańskie</small>
!<small>Słowo tyrakańskie</small>
!<small>Znaczenie</small>
!<small>Etymologia i uwagi</small>
|-
|語
|ばはふ　''бахас''
|ル゛ラ ''лура''
|język (mowa)
|od arabskiego لغة
|-
|語
|えぜる　''езер'',　ふめず ''смез''
|リ゛サヌ ''лічан''
|język (narząd)
|od arabskiego لسان; język tarykański rozróżnia język wystawiony od schowanego, w wersji uproszczonej to rozróżnienie znika
|-
|
|でごる゛　''дегул''
|パル゛マ ''палма''
|palma
|od łacińskiego palma
|-
|
|ゆれぬ　''јрен''
|レヌ ''рен''
|rycerz
|uproszczenie fonetyczne; efektem ubocznym jest homofonia z tarykańskim れぬ ''рен'' 'rzeka'
|-
|川
|れぬ ''рен''
|ダリヤ ''даріја''
|rzeka
|od perskiego دريا
|-
|
|ぎぎつぁる ''гігіцар''
|ポカカドゥユマ ''пукакадјыма''
|czosnek
|od [[Budinos 2009|budinoskiego]] fokakadjma
|-
|波蘭
|くれぬ　へるいぇ　''крен херје''
|ボラ゛ヌダ ''буланда''
|Polska
|od arabskiego بولندا
|-
|電気
|ぴかす　''пікач''
|エレ゛クツロ ''елекытыру''
|prąd elektryczny
|od starogreckiego ἤλεκτρον
|-
|大学
|もとぅられじ　''мутрареж''
|ジァミラ ''жаміра''
|uniwersytet, uczelnia
|od arabskiego جامعة
|-
|先生
|もとぅらる　''мутрар''
|ゴロ　''гуру''
|wykładowca
|od sanskryckiego गुरु
|-
|話
|ぐら゛とぅ　''-глад-''
|スピケヌ　''-чыпікен-''
|mówić
|od volapückiego spikön 
|-
|}

==Próbki tekstowe==
===Judyta===
*'''Polski''': ''Ta piękna dziewczyna nazywa się Judyta. Jej piękne, błękitne oczy skrywają wielką tajemnicę, tajemnicę tak straszną, że zagraża ona porządkowi świata. Serce Judyty jest złe: ona nie wierzy w Boga.''
*'''Tarykański''': ''діызеба Ўакабу загареңет Јудіт. ўантыра Ђалла зангаре, жађўе даде јун јаӴўехаж кубўе, јаӴыхыж іјде кўе, ўаыдајнабр јаНуј ытас Прат. ыра Харц даде Јудіт себале, хажжера јун пріДыр.''
*'''Tyrakański''': ''あら　{{info|名前|イソム}}ゲ{{info|女|パム}}{{info|美|ベラ゛}}とぅれうぅ　Judyta. わハイダ {{info|目|ライナ}}ダ{{info|美|ベラ゛}}{{info|青|ニラ゛}}ゲ{{info|彼女|シ}}　や{{info|謎|ミステリ}}{{info|大|アクバル}}, ヤ{{info|謎|ミステリ}}{{info|恐怖|いで}}　け, わあぶら　わあだゆな や{{info|秩序|オケユ}}ゲ{{info|世界|ぷらとぅ}}. あら {{info|心|カル゛ブ}}ゲJudyta {{info|悪|ふばれ゛/いぇるてぃへ/ゑぷしぇ}}, あはピダ {{info|彼女|シ}} ぷりﷲ‎‎‎‎~DEUS~יהוה.''