(Nie pokazano 27 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 2:
Linia 2:
| kolor = #78cc81
| kolor = #78cc81
| nazwa = Język biebrzański
| nazwa = Język biebrzański
| nazwa własna = Biabraska mȧwa
| nazwa własna = Бябраска мова
| mówiący = ~3 000
| mówiący = ~3 000
| alfabet u = łaciński
| alfabet u = cyrylica
| typologia u = SVO
| typologia u = SVO
| rok f = 2026
| rok f = 2026
Linia 13:
Linia 13:
| państwa = Polska
| państwa = Polska
| klasyfikacja =
| klasyfikacja =
Języki indoeuropejskie
*Języki bałto-słowiańskie
**Języki słowiańskie
***Języki wschodniosłowiańskie
****Język staroruski
*****Język ruski
******Język biebrzański
| twórca f = [[Użytkownik:Stanislaw|Stanislaw]]
| twórca f = [[Użytkownik:Stanislaw|Stanislaw]]
}}
}}
{{słownik}}
{{słownik}}
'''Język biebrzański''' (biebrz. ''biabraska mȧwa'' /bʲaˈbraska ˈmɑʋa/) – język słowiański należący do grupy wschodniosłowiańskiej, używany głównie na terenie gmin Goniądz i Trzcianne w powiecie monieckim, w województwie podlaskim. Ma status języka regionalnego, ale od kilkudziesięciu lat jest zagrożony wymarciem. Według danych z 2021 roku językiem biebrzańskim posługuje się około 3 tys. ludzi, znaczną część użytkowników stanowią osoby starsze.
'''Język biebrzański''' (biebrz. ''бябраска мова'' /bʲaˈbraska ˈmɑʋa/) – język słowiański należący do podgrupy wschodniosłowiańskiej, używany głównie na terenie gmin Goniądz i Trzcianne w powiecie monieckim, w województwie podlaskim. Ma status języka regionalnego, ale od kilkudziesięciu lat jest zagrożony wymarciem. Według danych z 2021 roku językiem biebrzańskim posługuje się około 3 tys. ludzi, znaczną część użytkowników stanowią osoby starsze.
==Cechy charakterystyczne==
== Klasyfikacja ==
===Fonetyka===
Języki indoeuropejskie
W języku biebrzańskim zaszły następujące charakterystyczne zjawiska fonetyczne:
* Języki bałto-słowiańskie
* prasłowiańska samogłoska ''o'' przeszła w samogłoskę /ɑ/, np. prasł. *voda ⇒ biebrz. wȧda /ʋɑˈda/
** Języki słowiańskie
* prasłowiańska samogłoska ''y'' przeszła w samogłoskę /i/, np. prasł. *ty ⇒ biebrz. ti /ti/
*** Języki wschodniosłowiańskie
* prasłowiańskie samogłoski ''e'', ''ě'' oraz ''ę'' przeszły w samogłoskę /a/, np. prasł. *sestra ⇒ biebrz. siastra /sʲaˈstra/
**** Język staroruski †
* prasłowiańskie samogłoska ''ǫ'' przeszła w /u/, np. prasł. *vȍdǫ (biernik) ⇒ biebrz. vȧdu /ˈʋɑdu/
***** '''Język biebrzański'''
* prejotacja przed nagłosowymi prasłowiańskimi samogłoskami ''a'', ''e'', ''ě'' oraz ''ę'', np. prasł. *ezero ⇒ biebrz. jaziarȧ /ˈjazʲarɑ/
* palatalizacja przed prasłowiańskimi samogłoskami ''e'', ''ě'', ''ę'', ''i'' oraz ''ь'' (w pozycji mocnej), np. prasł. *dětę ⇒ biebrz. dziatia /d͡zʲaˈtʲa/
* dzekanie przed prasłowiańskimi samogłoskami ''e'', ''ě'', ''ę'', ''i'' oraz ''ь'' (w pozycji mocnej), np. prasł. *dьnь ⇒ biebrz. dzian /d͡zʲan/
* przejście prasłowiańskiej spalatalizowanej spółgłoski /lʲ/ w /ɫ/
* jer twardy w pozycji mocnej przeszedł w samogłoskę /ɑ/, a w pozycji słabej zanikł, np. prasł. *gъrbъ ⇒ biebrz. gȧrb /gɑrb/
* jer miękki w pozycji mocnej przeszedł w głoskę /a/ (palatalizując poprzedzającą spółgłoskę), a w pozycji słabej zanikł (nie pozostawiając palatalizacji na poprzedzającej spółgłosce), np. prasł. *pьsъ ⇒ biebrz. pias /pʲas/
* akcent wolny i ruchomy
==Gramatyka==
== Lista Swadesha ==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!Numer
!Język polski
!Język biebrzański
!Wymowa
!Etymologia
|-
|1.
|ja
|яс
|/jas/
|''strus.'' ꙗзъ
|-
|2.
|ty
|ті
|/tʲi/
|''strus.'' тꙑ
|-
|3.
|on, ona, ono
|он, она, оно
|/ɑn/, /ɑˈna/, /ɑˈnɑ/
|''strus.'' онъ, она, оно
|-
|4.
|my
|мі
|/mʲi/
|''strus.'' мꙑ
|-
|5.
|wy
|ві
|/ʋʲi/
|''strus.'' вꙑ
|-
|6.
|oni, one
|онi
|/ɑˈnʲi/
|''strus.'' они
|-
|7.
|ten, ta, to
|
|
|
|-
|8.
|tamten, tamta, tamto
|
|
|
|-
|9.
|tu, tutaj
|тут
|/tut/
|''strus.'' туто
|-
|10.
|tam
|там
|/tam/
|''strus.'' тамо
|-
|11.
|kto
|кто
|/ktɑ/
|''strus.'' къто
|-
|12.
|co
|
|
|
|-
|13.
|gdzie
|гдя
|/gdʲa/
|''strus.'' къде
|-
|14.
|kiedy
|когда
|/kɑˈɡda/
|''strus.'' когда
|-
|}
== Gramatyka ==
{{Główny artykuł|Gramatyka języka biebrzańskiego}}
{{Główny artykuł|Gramatyka języka biebrzańskiego}}
==Słownik==
== Słownik ==
{{Główny artykuł|Słownik:Język biebrzański}}
{{Główny artykuł|Słownik:Język biebrzański}}
== Historia ==
Początki kształtowania się języka biebrzańskiego to XIV wiek, kiedy po podbojach krzyżackich resztki ludności jaćwieskiej zaczęły być asymilowane przez sąsiednie ludy. Na wschód i południe od rzeki Biebrzy byli to szczególnie Rusini, którzy stopniowo zasiedlali wyludnione tereny południowej Jaćwieży.
Język biebrzański (biebrz. бябраска мова /bʲaˈbraska ˈmɑʋa/) – język słowiański należący do podgrupy wschodniosłowiańskiej, używany głównie na terenie gmin Goniądz i Trzcianne w powiecie monieckim, w województwie podlaskim. Ma status języka regionalnego, ale od kilkudziesięciu lat jest zagrożony wymarciem. Według danych z 2021 roku językiem biebrzańskim posługuje się około 3 tys. ludzi, znaczną część użytkowników stanowią osoby starsze.
Początki kształtowania się języka biebrzańskiego to XIV wiek, kiedy po podbojach krzyżackich resztki ludności jaćwieskiej zaczęły być asymilowane przez sąsiednie ludy. Na wschód i południe od rzeki Biebrzy byli to szczególnie Rusini, którzy stopniowo zasiedlali wyludnione tereny południowej Jaćwieży.
