Język biebrzański: Różnice pomiędzy wersjami

Wersja z 23:50, 10 kwi 2026

Język biebrzański Biabraska mȧwa

Sposoby zapisu:	łaciński
Typologia:	SVO
Utworzenie:	Stanislaw w 2026
Używany w :	Polska
Liczba użytkowników	~3 000
Klasyfikacja:	Języki indoeuropejskie Języki bałto-słowiańskie Języki słowiańskie Języki wschodniosłowiańskie Język biebrzański
Lista conlangów

Język biebrzański (biebrz. biabraska mȧwa /bʲaˈbraska ˈmɑʋa/) – język słowiański należący do grupy wschodniosłowiańskiej, używany głównie na terenie gmin Goniądz i Trzcianne w powiecie monieckim, w województwie podlaskim. Ma status języka regionalnego, ale od kilkudziesięciu lat jest zagrożony wymarciem. Według danych z 2021 roku językiem biebrzańskim posługuje się około 3 tys. ludzi, znaczną część użytkowników stanowią osoby starsze.

Cechy charakterystyczne

Fonetyka

W języku biebrzańskim zaszły następujące charakterystyczne zjawiska fonetyczne:

prasłowiańska samogłoska o przeszła w samogłoskę /ɑ/, np. prasł. *voda ⇒ biebrz. wȧda /ʋɑˈda/
prasłowiańska samogłoska y przeszła w samogłoskę /i/, np. prasł. *ty ⇒ biebrz. ti /ti/
prasłowiańskie samogłoski e, ě oraz ę przeszły w samogłoskę /a/, np. prasł. *sestra ⇒ biebrz. siastra /sʲaˈstra/
prasłowiańskie samogłoska ǫ przeszła w /u/, np. prasł. *vȍdǫ (biernik) ⇒ biebrz. vȧdu /ˈʋɑdu/
prejotacja przed nagłosowymi prasłowiańskimi samogłoskami a, e, ě oraz ę, np. prasł. *ezero ⇒ biebrz. jaziarȧ /ˈjazʲarɑ/
deafrykacja prasłowiańskiej spółgłoski c, np. prasł. *otьcь ⇒ biebrz. ȧtias /ɑˈtʲas/
palatalizacja przed prasłowiańskimi samogłoskami e, ě, ę, i oraz ь (w pozycji mocnej), np. prasł. *dětę ⇒ biebrz. dziatia /d͡zʲaˈtʲa/
dzekanie przed prasłowiańskimi samogłoskami e, ě, ę, i oraz ь (w pozycji mocnej), np. prasł. *dьnь ⇒ biebrz. dzian /d͡zʲan/
przejście prasłowiańskiej spalatalizowanej spółgłoski /lʲ/ w /ɫ/
jer twardy w pozycji mocnej przeszedł w samogłoskę /ɑ/, a w pozycji słabej zanikł, np. prasł. *gъrbъ ⇒ biebrz. gȧrb /gɑrb/
jer miękki w pozycji mocnej przeszedł w głoskę /a/ (palatalizując poprzedzającą spółgłoskę), a w pozycji słabej zanikł (nie pozostawiając palatalizacji na poprzedzającej spółgłosce), np. prasł. *pьsъ ⇒ biebrz. pias /pʲas/
akcent wolny i ruchomy

Gramatyka

Główny artykuł: Gramatyka języka biebrzańskiego

Słownik

Główny artykuł: Słownik:Język biebrzański

@@ Linia 27: / Linia 27: @@
 ===Fonetyka===
 W języku biebrzańskim zaszły następujące charakterystyczne zjawiska fonetyczne:
-* prasłowiańska samogłoska ''o'' przeszła w samogłoskę /ɑ/, np. prasł. *voda ⇒ biebrz. ''wȧda'' /ʋɑˈda/
+* prasłowiańska samogłoska ''o'' przeszła w samogłoskę /ɑ/, np. prasł. *voda ⇒ biebrz. wȧda /ʋɑˈda/
-* prasłowiańska samogłoska ''y'' przeszła w samogłoskę /i/, np. prasł. *ty ⇒ biebrz. ''ti'' /ti/
+* prasłowiańska samogłoska ''y'' przeszła w samogłoskę /i/, np. prasł. *ty ⇒ biebrz. ti /ti/
-* prasłowiańskie samogłoski ''e'', ''ě'' oraz ''ę'' (w wygłosie) przeszły w samogłoskę /a/, np. prasł. *sestra ⇒ biebrz. ''siastra'' /sʲaˈstra/
+* prasłowiańskie samogłoski ''e'', ''ě'' oraz ''ę'' przeszły w samogłoskę /a/, np. prasł. *sestra ⇒ biebrz. siastra /sʲaˈstra/
-* prasłowiańska samogłoska ''ę'' w nagłosie i śródgłosie przeszła w /an/ lub /am/, np. prasł. *męso ⇒ biebrz. ''miansȧ'' /ˈmʲansɑ/
+* prasłowiańskie samogłoska ''ǫ'' przeszła w /u/, np. prasł. *vȍdǫ (biernik) ⇒ biebrz. vȧdu /ˈʋɑdu/
-* prasłowiańska samogłoska ''ǫ'' przeszła w /ɑn/ lub /ɑm/, np. prasł. *vȍdǫ (biernik) ⇒ biebrz. ''vȧdȧn'' /ˈʋɑdɑn/
+* prejotacja przed nagłosowymi prasłowiańskimi samogłoskami ''a'', ''e'', ''ě'' oraz ''ę'', np. prasł. *ezero ⇒ biebrz. jaziarȧ /ˈjazʲarɑ/
-* prejotacja przed nagłosowymi prasłowiańskimi samogłoskami ''a'', ''e'', ''ě'' oraz ''ę'', np. prasł. *ezero ⇒ biebrz. ''jaziarȧ'' /ˈjazʲarɑ/
+* deafrykacja prasłowiańskiej spółgłoski ''c'', np. prasł. *otьcь ⇒ biebrz. ȧtias /ɑˈtʲas/
-* dzekanie przed prasłowiańskimi samogłoskami ''e'', ''ě'', ''ę'' oraz ''ь'' (w pozycji mocnej), np. prasł. *dьnь ⇒ biebrz. ''dzian'' /d͡zʲan/
+* palatalizacja przed prasłowiańskimi samogłoskami ''e'', ''ě'', ''ę'', ''i'' oraz ''ь'' (w pozycji mocnej), np. prasł. *dětę ⇒ biebrz. dziatia /d͡zʲaˈtʲa/
-* przejście prasłowiańskiej spalatalizowanej spółgłoski /lʲ/ w spółgłoskę /ɫ/, np. prasł. *lěsъ ⇒ biebrz. ''las'' /ɫas/
+* dzekanie przed prasłowiańskimi samogłoskami ''e'', ''ě'', ''ę'', ''i'' oraz ''ь'' (w pozycji mocnej), np. prasł. *dьnь ⇒ biebrz. dzian /d͡zʲan/
-* deafrykacja prasłowiańskiej spółgłoski ''c'', np. prasł. *otьcь ⇒ biebrz. ''ȧtias'' /ɑˈtʲas/
+* przejście prasłowiańskiej spalatalizowanej spółgłoski /lʲ/ w /ɫ/
-* palatalizacja przed prasłowiańskimi samogłoskami ''e'', ''ě'', ''ę'' oraz ''ь'' (w pozycji mocnej), np. prasł. *dětę ⇒ biebrz. ''dziatia'' /d͡zʲaˈtʲa/
+* jer twardy w pozycji mocnej przeszedł w samogłoskę /ɑ/, a w pozycji słabej zanikł, np. prasł. *gъrbъ ⇒ biebrz. gȧrb /gɑrb/
-* zanik palatalizacji przed prasłowiańską samogłoską ''i''
+* jer miękki w pozycji mocnej przeszedł w głoskę /a/ (palatalizując poprzedzającą spółgłoskę), a w pozycji słabej zanikł (nie pozostawiając palatalizacji na poprzedzającej spółgłosce), np. prasł. *pьsъ ⇒ biebrz. pias /pʲas/
-* jer twardy w pozycji mocnej przeszedł w samogłoskę /a/, a w pozycji słabej zanikł, np. prasł. *gъrbъ ⇒ biebrz. ''garb'' /garb/
-* jer miękki w pozycji mocnej przeszedł w samogłoskę /a/ (palatalizując poprzedzającą spółgłoskę), a w pozycji słabej zanikł (nie pozostawiając palatalizacji na poprzedzającej spółgłosce), np. prasł. *pьsъ ⇒ biebrz. ''pias'' /pʲas/
 * akcent wolny i ruchomy