Język biebrzański (biebrz. biabraska mȧwa /bʲaˈbraska ˈmɑʋa/) – język słowiański należący do grupy wschodniosłowiańskiej, używany głównie na terenie gmin Goniądz i Trzcianne w powiecie monieckim, w województwie podlaskim. Ma status języka regionalnego, ale od kilkudziesięciu lat jest zagrożony wymarciem. Według danych z 2021 roku językiem biebrzańskim posługuje się około 3 tys. ludzi, znaczną część użytkowników stanowią osoby starsze.
Cechy charakterystyczne
Fonetyka
W języku biebrzańskim zaszły następujące charakterystyczne zjawiska fonetyczne:
prasłowiańska samogłoska o przeszła w samogłoskę /ɑ/, np. prasł. *voda ⇒ biebrz. wȧda /ʋɑˈda/
prasłowiańska samogłoska y przeszła w samogłoskę /i/, np. prasł. *ty ⇒ biebrz. ti /ti/
prasłowiańskie samogłoski e, ě oraz ę przeszły w samogłoskę /a/, np. prasł. *sestra ⇒ biebrz. siastra /sʲaˈstra/
prasłowiańskie samogłoska ǫ przeszła w /u/, np. prasł. *vȍdǫ (biernik) ⇒ biebrz. vȧdu /ˈʋɑdu/
prejotacja przed nagłosowymi prasłowiańskimi samogłoskami a, e, ě oraz ę, np. prasł. *ezero ⇒ biebrz. jaziarȧ /ˈjazʲarɑ/
palatalizacja przed prasłowiańskimi samogłoskami e, ě, ę, i oraz ь (w pozycji mocnej), np. prasł. *dětę ⇒ biebrz. dziatia /d͡zʲaˈtʲa/
dzekanie przed prasłowiańskimi samogłoskami e, ě, ę, i oraz ь (w pozycji mocnej), np. prasł. *dьnь ⇒ biebrz. dzian /d͡zʲan/
przejście prasłowiańskiej spalatalizowanej spółgłoski /lʲ/ w /ɫ/
jer twardy w pozycji mocnej przeszedł w samogłoskę /ɑ/, a w pozycji słabej zanikł, np. prasł. *gъrbъ ⇒ biebrz. gȧrb /gɑrb/
jer miękki w pozycji mocnej przeszedł w głoskę /a/ (palatalizując poprzedzającą spółgłoskę), a w pozycji słabej zanikł (nie pozostawiając palatalizacji na poprzedzającej spółgłosce), np. prasł. *pьsъ ⇒ biebrz. pias /pʲas/
