Tarykański: Różnice pomiędzy wersjami
Hapana Mtu (dyskusja | edycje) |
Hapana Mtu (dyskusja | edycje) |
||
| Linia 349: | Linia 349: | ||
|{{IPA|}} | |{{IPA|}} | ||
|} | |} | ||
==Gramatyka== | |||
===Rzeczownik=== | |||
Rzeczowniki tarykańskie zapisywane są zawsze z dużej litery, jeśli zaś są to rzeczowniki złożone, kapitalizować należy wszystkie ich człony, np. ''ДіБуУдерЧід'' 'zakochana para'. Tej zasady nie stosuje się, gdy człony złożenia ulegają deformacji na skutek zmian fonetycznych, np. ''Лакјажен'' 'małżeństwo' (zniekształcenie od dawnego tarykańskiego ''Лакі а Жен'' 'mąż i żona'). <br> | |||
Rzeczowniki odmieniają się przez kategorie liczby oraz przypadka. | |||
====Liczba==== | |||
W języku tarykańskim mamy trzy liczby: pojedynczą, mnogą ogólną i mnogą poszczególną. Liczba pojedyncza nie ma swojego morfemu. Liczbę mnogą ogólną tworzy się od form liczby pojedynczej na zasadach ujętych w tabeli. Liczbę mnogą poszczególną tworzy się od liczby mnogiej ogólnej regularną końcówką ''ма''. | |||
{| class="wikitable" style="background-color: #fcfcfc;" | |||
!<small>Typ wyrazu</small> | |||
!<small>Tworzenie l.m.ogólnej</small> | |||
!<small>Przykład w l.p.</small> | |||
!<small>Znaczenie</small> | |||
!<small>Przykład w l.m. ogólnej</small> | |||
!<small>Przykład w l.m. poszczególnej</small> | |||
|- | |||
|zakończony na VC | |||
|C ulega geminacji, dodaje się ''а'' | |||
|''Ынах'' | |||
|'dziecko' | |||
|''Ынахха'' | |||
|''Ынаххама'' | |||
|- | |||
|zakończony na więcej niż jedną spółgłoskę | |||
|dodaje się ''а'' | |||
|''Плешт'' | |||
|'pchła' | |||
|''Плешта'' | |||
|''Плештама'' | |||
|- | |||
|zakończony na ''і'', ''е'' | |||
|dodaje się ''тта'' | |||
|''Лакі'' | |||
|'mężczyzna' | |||
|''Лакітта'' | |||
|''Лакіттама'' | |||
|- | |||
|zakończony na ''у'' | |||
|dodaje się ''а'' | |||
|''Ыпшу'' | |||
|'meduza' | |||
|''Ыпшуа'' | |||
|''Ыпшуама'' | |||
|- | |||
|zakończony na ''ы'', ''а'' po kombinacji VC | |||
|końcowa samogłoska wypada, C ulega geminacji, dodaje się ''а'' | |||
|''Духы'' | |||
|'kura' | |||
|''Духха'' | |||
|''Духхама'' | |||
|- | |||
|zakończony na ''ы'', ''а'' po innej kombinacji | |||
|końcowa samogłoska wypada, dodaje się ''а'' | |||
|''Хаы'' | |||
|'grupa' | |||
|''Хаа'' | |||
|''Хаама'' | |||
|- | |||
|} | |||
Istnieje też pewna liczba rzeczowników o nieregularnej liczbie mnogiej ogólnej, np. ''Ўакабу'' 'dziewczyna' -> ''Ўакабутта'' 'dziewczyny', ''Зерел'' 'kwadrat' -> ''Зерілла'' 'kwadraty'. | |||
Wersja z 22:38, 29 lip 2012
Język tarykański (nazwa własna Бахас тарыкане) - pół nooblang.
Alfabet
| Litera w cyrylicy |
Litera w łacince |
Nazwa litery | Fonem | Przykładowe słowo | IPA | Znaczenie | Uwagi |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Д д | D d | Де | d | Дух | duχ | kura | |
| Е е | E e | Е | ə | Ентун | əntun | kaczka | |
| Р р | R r | Ре | r | Рапс | rapθ | wyjście | |
| Т т | T t | Те | t | Тач | tas | szczur | |
| З з | Z z | Зе | z | Зејтін | zəjtin | oliwka | |
| У у | U u | У | u | Удіш | udiʃ | chwast | |
| Ў ў | V v | Ўе | w | Ўакабу | wakabu | dziewczyna | |
| Ш ш | Ş ş | Ше | ʃ | ша | ʃa | już | |
| І і | İ i | І | i | ігласте | iglaθtə | żółty | |
| Ј ј | Y y | Је | j | јун | jun | ona | |
| П п | P p | Пе | p | Прат | prat | świat | |
| Ы ы | I ı | Ы | ɨ | Ынах | ɨnaχ | dziecko | |
| А а | A a | А, Ыта | a | Ўакабу | wakabu | dziewczyna | nie występuje na początku wyrazu |
| Ц ц | X x | Це | ts | Цар | tsar | cebula | |
| С с | S s | Се | θ | Сер | θər | żołądź | |
| Г г | G g | Ге | g | ыглада | ɨglada | mówić | |
| Х х | H h | Хе | χ | Хаы | χaɨ | grupa | |
| К к | K k | Ке | k | Кат | kat | słowo | |
| Ч ч | Ç ç | Че | s | ЧантКіцај | sant kitsaj | kangur | |
| Ӵ ӵ | C c | Ӵе | ʧ | Ӵіх | ʧiχ | grot | |
| Ћ ћ | F f | Ће | c | Ћун | cun | pies | |
| Ђ ђ | Q q | Ђе | ɟ | Ђуђ | ɟuɟ | mgła | |
| Ж ж | J j | Же | ʒ | Жітр | ʒitr | życie | |
| Б б | B b | Бе | b | Бут | but | but | |
| Л л | L l | Ле | l | Ліўах | liwaχ | komar | |
| Н н | N n | Не | n | Немч | nəms | tchórz | |
| Ң ң | Ğ ğ | Не лачаје | n | ыңерца | ɨnərtsa | przybywać | używane dla zaznaczenie n protetycznego |
| М м | M m | Ме | m | ымалпа | ɨmalpa | myśleć |
Fonetyka
Samogłoski
Język tarykański posiada 5 fonemów samogłoskowych.
| Przednie | Centralne | Tylne | ||
|---|---|---|---|---|
| Przymknięte | i | ɨ | u | |
| Średnie | ə | |||
| Otwarte | a | |||
Spółgłoski
| Dwuwargowe | Zębowe | Dziąsłowe | Zadziąsłowe | Podniebienne | Welarne | Języczkowe | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nosowe | m | n | ||||||
| Zwarte | p b | t d | c ɟ | k g | ||||
| Afrykaty | ʦ | ʧ | ||||||
| Szczelinowe | θ | s z | ʃ ʒ | χ | ||||
| Drżące | r | |||||||
| Półsamogłoski | w | j | ||||||
| Boczne | l | |||||||
Gramatyka
Rzeczownik
Rzeczowniki tarykańskie zapisywane są zawsze z dużej litery, jeśli zaś są to rzeczowniki złożone, kapitalizować należy wszystkie ich człony, np. ДіБуУдерЧід 'zakochana para'. Tej zasady nie stosuje się, gdy człony złożenia ulegają deformacji na skutek zmian fonetycznych, np. Лакјажен 'małżeństwo' (zniekształcenie od dawnego tarykańskiego Лакі а Жен 'mąż i żona').
Rzeczowniki odmieniają się przez kategorie liczby oraz przypadka.
Liczba
W języku tarykańskim mamy trzy liczby: pojedynczą, mnogą ogólną i mnogą poszczególną. Liczba pojedyncza nie ma swojego morfemu. Liczbę mnogą ogólną tworzy się od form liczby pojedynczej na zasadach ujętych w tabeli. Liczbę mnogą poszczególną tworzy się od liczby mnogiej ogólnej regularną końcówką ма.
| Typ wyrazu | Tworzenie l.m.ogólnej | Przykład w l.p. | Znaczenie | Przykład w l.m. ogólnej | Przykład w l.m. poszczególnej |
|---|---|---|---|---|---|
| zakończony na VC | C ulega geminacji, dodaje się а | Ынах | 'dziecko' | Ынахха | Ынаххама |
| zakończony na więcej niż jedną spółgłoskę | dodaje się а | Плешт | 'pchła' | Плешта | Плештама |
| zakończony na і, е | dodaje się тта | Лакі | 'mężczyzna' | Лакітта | Лакіттама |
| zakończony na у | dodaje się а | Ыпшу | 'meduza' | Ыпшуа | Ыпшуама |
| zakończony na ы, а po kombinacji VC | końcowa samogłoska wypada, C ulega geminacji, dodaje się а | Духы | 'kura' | Духха | Духхама |
| zakończony na ы, а po innej kombinacji | końcowa samogłoska wypada, dodaje się а | Хаы | 'grupa' | Хаа | Хаама |
Istnieje też pewna liczba rzeczowników o nieregularnej liczbie mnogiej ogólnej, np. Ўакабу 'dziewczyna' -> Ўакабутта 'dziewczyny', Зерел 'kwadrat' -> Зерілла 'kwadraty'.