Autor Wątek: Dialekty pomorskie w średniowieczu  (Przeczytany 2093 razy)

Offline spitygniew

Dialekty pomorskie w średniowieczu
« dnia: Styczeń 10, 2014, 15:51:36 »
Moja koleżanka angażująca się w odtwórstwo historyczne pytała mnie, czy nie udzieliłbym jej jakichś informacji o języku mówionym na Pomorzu w X wieku, najlepiej w pełnym ujęciu - co prawda o gramatyce akurat można zapomnieć, ale myślę, że całkiem swą rolę spełniłby scs. oczyszczony z grecyzmów i ze staropomorską fonetyką, która znamy chyba dość dobrze z ówczesnej toponimii. Niestety sam niezbyt dobrze ogarniam temat i nie mam zbyt dużo czasu na własny risercz, ale tow. Mauzer o ile wiem się w tym obraca. Mógłby (on czy ktoś inny) wypisać charakterystykę owego systemu fonetycznego? Ewentualnie jakieś wydłubane z nazw własnych charakterystyczne słownictwo byłoby mile widziane.
« Ostatnia zmiana: Styczeń 10, 2014, 15:54:03 wysłana przez spitygniew »
P.S. To prawda.
 

Offline Pluur

  • Uciekinier
  • Wiadomości: 1 974
Odp: Dialekty pomorskie w średniowieczu
« Odpowiedź #1 dnia: Styczeń 10, 2014, 16:15:19 »
Z Meklemburgii:
Spoiler
[close]

- za wikipedią

Co do innych pomorskich, to sam bym poczytał ^.^
 

Offline Towarzysz Mauzer

Odp: Dialekty pomorskie w średniowieczu
« Odpowiedź #2 dnia: Styczeń 10, 2014, 16:58:53 »
Tak się składa, że jeszcze mam u siebie książkę Rzetelskiej-Feleszko Dawne słowiańskie nazwy miejscowe Pomorza Szczecińskiego. Na razie będzie krótko, potem coś wyelaboruję. Otóż, co do Pomorza w X wieku, to językowo przedstawiałoby ono najpewniej zagadnienie trudne (większość nazw notowanych jest od XII-XIII w.), a umiarkowanie ciekawe, bo sporo najbardziej charakterystycznych zmian dopiero zajdzie. Biorąc charakterystykę gwar zachodniopomorskich z wiki, nb. pisaną przeze mnie, spróbujmy umieścić rzeczy w czasie:
- konsekwentny rozwój *TărT > TarT (gdzie T to spółgłoska przedniojęzykowa twarda): VIII-IX w.,
- *l, *ĺ > oł: datowanie nieznane, pierwsze zapisy z I poł. XII w., ale prawdopodobne już w X.,
- wprowadzenie protezy *o- > vo- - ok. XII wieku - a więc ta fajna zmiana odpada.
- rozwój samogłosek nosowych wspólny z Pomorzem Środkowym - tzn. bez zlania się, znanego Kaszubom i reszcie polskich dialektów (*ęT > ąT, *ę > ę, *ǫ > ą) - od IX w.,
- powstanie typu domk, kravc - prawdopodobne, ostatecznie jery zanikły w X w.,
- częściowe przeprowadzenie zmian takich, jak przegłos *ěT > 'aT (przegłos lechicki - IX w.), *ŕT > arT (ts.),
- przejście *ra- > re-, *ja- > je- oraz powstanie późniejszej oboczności tart || tert - przed XII w., ale czy już w X w.?.

Co do samogłosek to mielibyśmy następujący system: a a: ą ą: e e: ę ę: i i: o o: u u: y y: - a więc wyłącznie skutki zaniku jerów i kontrakcyj grup.
Co do spółgłosek następujący: b b' p p' m m' v v' d d' t t' r r' l l' n n' c c' dz dz' č dž s s' z z' š ž j k k' g' x x'  - a więc wyłącznie skutki dyspalatalizacji z przegłosu lechickiego + cechy ogólnolechickie; Rzetelska-Feleszko nie zakłada (explicite) mazurzenia.

Można by pokusić się na takie historyczne fałszerstwo dla ilustracji rzeczy:
všistci l'ud'e rodzę: sę volny: i rovny: v svoje:j godnost'i i svojix prava:x | maję: oni rozu:m i są:mn'en'e: i dolžny: są: postępova:t' z inny:mi v duše braterstva
Oczywiście, leksykalnie jest to kalka z polskiego, a i co do gramatyki nie jestem pewien.
« Ostatnia zmiana: Styczeń 10, 2014, 17:11:40 wysłana przez Towarzysz Mauzer »
Skrzydła miłości, mocy, o wielki, Twardy Jerze,
Rozpostrzyj ponad nami, ogrzej i przyjmij nas. -Mrkalj, Palinodia o twardym jerze
***
VIVAT CAROLVS GVSTAVVS REX POLONIÆ
 

Offline Wedyowisz

Odp: Dialekty pomorskie w średniowieczu
« Odpowiedź #3 dnia: Styczeń 10, 2014, 17:32:16 »
Postąpovat' raczej, staropolskiego zmieszania barwy nosówek tam, jak piszesz, nie było. Większość zmian z grubsza tak, jak ja bym obstawiał. Tak czy owak dziękuję za podzielenie się ustaleniami autorki.
« Ostatnia zmiana: Styczeń 10, 2014, 17:39:30 wysłana przez Gubiert »
стань — обернися, глянь — задивися