Autor Wątek: Narzecze wysokopolskie  (Przeczytany 225852 razy)

Offline ɈʝĴ

Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1920 dnia: Grudzień 30, 2019, 15:25:52 »
W tym przypadku inny znaczy działający – może nie zawsze udanie, ale podejmowanie starań upojęciowienia polszczyzny należy pochwalać.
Tak, aczkolwiek chodziło mi bardziej o koszmarki typu: „płuca nie służą do oddychania” albo „odpowiednikiem ręki jest stopa, a dłoni jest podeszwa”, kiedy dochodzi do zmiany pierwotnego znaczenia wyrazu.
 

Offline Ainigmos

Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1921 dnia: Grudzień 30, 2019, 19:41:11 »
Dlaczego tyle europejskich języków zapozyczyło francuskie plage? Potrafię zrozumieć, że taki tradycyjnie śródlądowy naród jak Polacy nie miał na to swojego słowa, ale, kurde, Albańczycy i Grecy?
Wysokopolanie mają na ten uparty galicyzm swojski pias (zgrubienie od piasek).
Słownictwo nie może upodobnić się do poharatanego wykorzeniającymi wtrętami drzewa bez korzeni - oto hasło czyścielskiego słowodzieja
 

Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1922 dnia: Grudzień 30, 2019, 20:00:47 »
Już mamy zgrubienie – piach :)
A pędzyn z wcześniejszego wpisu powinien mieć postać pędzin na moje wyczucie. W znanych mi słowach tworznik (formant) -yn przybiera postać -in po dz: gospodzin, czeladzin. Albo pędzina, jeżeli pędzyn to dopełniacz liczby mnogiej...
« Ostatnia zmiana: Grudzień 30, 2019, 20:08:18 wysłana przez JasiekChrusty »
 

Offline Ainigmos

Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1923 dnia: Grudzień 30, 2019, 20:12:12 »
Już mamy zgrubienie – piach :)
Chodziło mi o odwrócenie zdrobnienia piasek bez ujemnych skojarzeń jak w przypadku pias; technicznie biorąc, odjęcie wszelkiego przyrostka zdrobniającego jest już zgrubieniem wyrazu niezależnie od tego, czy nasuwa dodatnie albo ujemne skojarzenia.
« Ostatnia zmiana: Grudzień 31, 2019, 03:12:01 wysłana przez Ainigmos »
Słownictwo nie może upodobnić się do poharatanego wykorzeniającymi wtrętami drzewa bez korzeni - oto hasło czyścielskiego słowodzieja
 

Offline Ainigmos

Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1924 dnia: Luty 16, 2020, 16:54:16 »
Wybaczcie mi za dwuwpis, ale...

Mój z geografii:
egzotyka - wyścianek (od przedrostka wy- "poza już w obrębie najbliższego sąsiedztwa" i ścianek od rdzenia ściana i przyrostka -ek, wzorem i przeciwnie do zaścianek)
« Ostatnia zmiana: Luty 18, 2020, 05:56:27 wysłana przez Ainigmos »
Słownictwo nie może upodobnić się do poharatanego wykorzeniającymi wtrętami drzewa bez korzeni - oto hasło czyścielskiego słowodzieja
 

Offline spitygniew

Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1925 dnia: Marzec 01, 2020, 11:49:55 »
Wbrew temu co pisałem niedawno, okazuje się, że polski miał swoje rodzime określenie plaży - miel (stąd pewnie Mielno).
P.S. To prawda.
 
Pochwalili: Siemoród

Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1926 dnia: Marzec 01, 2020, 19:50:48 »
No i mielizna przede wszystkim.

 Według Derksena i Borysia to najwyraźniej uznaje za właściwie identyczne z miał, tylko z różnicą jeru na końcu.  W innych językach słowiańskich oznacza najczęściej piach, żwir, itd.
 

Offline Ainigmos

Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1927 dnia: Marzec 02, 2020, 11:26:42 »
Mój z filozofii:
heksis („trwała dyspozycja”, jak to dwuimiennie utarło się w przekładach) – wyk (wzorem nawyk i odwyk)
« Ostatnia zmiana: Marzec 02, 2020, 19:08:09 wysłana przez Ainigmos »
Słownictwo nie może upodobnić się do poharatanego wykorzeniającymi wtrętami drzewa bez korzeni - oto hasło czyścielskiego słowodzieja
 

Offline Ainigmos

Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1928 dnia: Marzec 14, 2020, 11:03:50 »
Uwaga, dwuwpis

Mój z etyki:
brawurować - śmiałkować / śmiałczyć
brawura - śmiałkość
brawurowy - śmiałki
brawurowo - śmiałko
« Ostatnia zmiana: Marzec 14, 2020, 11:17:35 wysłana przez Ainigmos »
Słownictwo nie może upodobnić się do poharatanego wykorzeniającymi wtrętami drzewa bez korzeni - oto hasło czyścielskiego słowodzieja
 

Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1929 dnia: Marzec 14, 2020, 11:19:16 »
Z etyki, bo etyka jest nauką o zachowaniu?
 

Offline Ainigmos

Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1930 dnia: Marzec 14, 2020, 11:44:17 »
Z etyki, bo etyka jest nauką o zachowaniu?
Tak, bo etyka w pojęciu u starożytnych jest nauką o zachowaniach ludzkich podpadających pod ocenę moralną jako dobre albo złe, przy czym brawura jest zła.
« Ostatnia zmiana: Marzec 14, 2020, 11:50:07 wysłana przez Ainigmos »
Słownictwo nie może upodobnić się do poharatanego wykorzeniającymi wtrętami drzewa bez korzeni - oto hasło czyścielskiego słowodzieja
 

Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1931 dnia: Marzec 14, 2020, 13:14:24 »
Nie mam ostatnio za bardzo czasu na czytanie z zastanowieniem nie tylko nad treścią, ale i nad tworznią (ta tworzeń), ale kilka słówek powstało:
bryłkowiec, kostkowiec – blok mieszkalny
chowka – kieszeń
czysło – kod (np. czysło dostępu, czysło źródłowe); czyślić – kodować, programować; czyśliciel, czyślacz, czyślarz – koder, programista; ? – program
grajka – piłka lub jakaś ogólniejsza nazwa przyrządu do gry
igrzyk – piłka lub jakaś ogólniejsza nazwa przyrządu do gry
językownia – gramatyka; językowiec – gramatyk
korzenina, korzyna – bulwa
liczydełko, oblicznik – kalkulator
listownia – poczta
liścina – karta (np. liścina pamięci; liścina płatnicza)
nadymka a. nadymek – balon
nagłów – kaptur
nagrywarka – kamera; nagrywacz – kamerzysta; nagrywka – nośnik nagrania
obłka – piłka
obłożyk – kafel; obłożka – kafelka
obwitka – opakowanie
obyczajnia – kultura
odbijak – amortyzator
otoczny – peryferyjny (np. narzędzia otoczne)
pienidło – szampon
podobnik – makieta (wcześniej dawałem podoba, ale jeżeli iść w tę stronę, to podobnik brzmi lepiej)
posył, nadaw – sygnał
przycisknica, przyciskadło – klawiatura
przyucznik, przysposobnik – instrukcja
rozwóz – autobus
spocznik – fotel
szóstek – sobota (zapewne było)
tuła – rura; tułka – rurka (ob. tuleja i tuł tj. pochwa na strzały)
tworznia – morfologia
wylewnik – gejzer (może wodotrysk pierwotnie to oznaczał?)
wywodnia – derywacja; wywodnik – derywat
wyraz – styl; wyraźnictwo – stylistyka (wcześniej dawałem zdoba i zdobnia, ale takie rozumienie jest przecież wtórne)
występnik, wydarznik – scenariusz (od występnia tj. scena)
wystopniować – awansować
zamiernik – plan
zasobnica, zasilnica – bateria
zawiernik – opakowanie (ob. obwitka); zawierko – pudełko
zestopniować – zdegradować

Ciekawe wyczytane/zasłyszane:
czernik – atrament
podpowiednik – terminarz
powit – salwa
skórnik – garbarz
urządziciel – organizator

I kilka dla mnie na razie za trudnych dla wszystkich podglądających wątek:
energia – ni to praca, ni to ciepło; coś od żar? po prostu rodzaj żeński żara?
folder, katalog, plik – ?
kategoria, klasa, typ – ?
funkcja – podawany tutaj odwzór oddaje znaczenie matematyczne, ale co dla pozostałych?
garnitur – coś od dobrać, dobrany itp. za suit?
koszula – Bańkowski twierdził, że pochodzi od kosz
marynarka – ?
taktyka – ?
strategia – ?
technika – ?
 
Pochwalili: Ainigmos, Sokal

Offline Sokal

  • Wiadomości: 6
  • PRECZ Z SANACJĄ!
Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1932 dnia: Marzec 14, 2020, 14:30:53 »
Witam :)
Oto kilka moich przedłożeń z zakresu Krajowładztwa:
Państwo - Możnectwo
Patriota - Ojczyźnianin
Patriotyzm - Ojczyźniaństwo
Nacjonalizm - Narododzierżstwo ( chciałem wymyśleć coś mniej banalnego od "Narodostwa" )
Socjalizm - Społecznictwo
Komunizm - Wspólnectwo
Premier - Wiodący
Maszyna - Dziejba
Kolonia - Zadzierżawie
« Ostatnia zmiana: Marzec 14, 2020, 22:59:29 wysłana przez Sokal »
 

Offline Sokal

  • Wiadomości: 6
  • PRECZ Z SANACJĄ!
Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1933 dnia: Marzec 14, 2020, 15:03:57 »

taktyka – ?
strategia – ?
technika – ?

Taktyka - Szykierz

Technika - coś ze sposobem: Sposobność?
 

Offline Onoma

Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1934 dnia: Marzec 14, 2020, 15:55:32 »
Nie rozumiem, po co urabiać słowo na "państwo", skoro ono już jest czysto polskie. Pozostałe słowa są straszne.