Autor Wątek: Narzecze wysokopolskie  (Przeczytany 170598 razy)

Offline poloniok

  • Polak z Polonii
  • Wiadomości: 768
Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1170 dnia: Kwiecień 07, 2017, 13:13:15 »
Cytuj
https://pl.m.wikisource.org/wiki/M._Arcta_Słownik_Staropolski/Gardzina

Zobacz tu, "gardzina" jest według jemu staropolskie słowo z znaczeniem "bohater"
 

Offline Obcy

  • Loov þän Semien onn þän Horden!
  • Uciekinier
  • Wiadomości: 1 812
  • Thanked: 29 times
  • Vourfäirer ƨ̆ermaneslands
Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1171 dnia: Kwiecień 07, 2017, 14:54:19 »
No wiem, ale we współczesnym polskim doszło do przesuwki semantycznej i odruchowo gardzina przez podobieństwo do gardzenia wydawałaby się wielu rodzimym użytkownikom czymś wręcz niemiłym, nieszlachetnym.
 

Offline poloniok

  • Polak z Polonii
  • Wiadomości: 768
Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1172 dnia: Kwiecień 07, 2017, 16:04:24 »
Właśnie to jest te pytanie: Czy językowo wrócić do starych zasad czy się pogodzić z nowymi? Bo np. przykro mi jest po jednej stronie zrezygnować ze słów jak "niejęsyć" lub "krzno" bo to właściwe słowiańskie słowa są, ale zaś po innej stronie ten przykład z gardziną umię rozumieć
 

Offline Obcy

  • Loov þän Semien onn þän Horden!
  • Uciekinier
  • Wiadomości: 1 812
  • Thanked: 29 times
  • Vourfäirer ƨ̆ermaneslands
Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1173 dnia: Kwiecień 07, 2017, 19:07:35 »
W większości przypadków pożyczki staropolskie i z innych słowiańskich się sprawdzają, ale należy pamiętać, że nasz projekt językowy nie jest kopią staropolskiego, tylko jest oparty jednak na współczesnym języku, tyle że oczyszczonym z pożyczek. Jeszcze co do pelikana to bym nieco uważał, bo to jednak sztucznie adaptowany wyraz z prasłowiańszczyzny, bo Derksen dla *nejęsytь nie podaje żadnych kontynuantów dla zachodniosłowiańskich. Niesyta też bym dopuścił, bo w południowosłowiańskich właśnie w tej postaci jest ten wyraz.
« Ostatnia zmiana: Kwiecień 07, 2017, 19:14:42 wysłana przez Obcy »
 

Offline poloniok

  • Polak z Polonii
  • Wiadomości: 768
Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1174 dnia: Kwiecień 07, 2017, 19:33:02 »
Cytuj
W większości przypadków pożyczki staropolskie i z innych słowiańskich się sprawdzają, ale należy pamiętać, że nasz projekt językowy nie jest kopią staropolskiego, tylko jest oparty jednak na współczesnym języku, tyle że oczyszczonym z pożyczek

Aha, znaczy że myślałem cały czas pod kontekstem. Znaczy że jeżeli to by był wysokopolski jako wersja staropolska to było by to okay używać rzednie jak krzno itd?
 

Offline Obcy

  • Loov þän Semien onn þän Horden!
  • Uciekinier
  • Wiadomości: 1 812
  • Thanked: 29 times
  • Vourfäirer ƨ̆ermaneslands
Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1175 dnia: Kwiecień 07, 2017, 20:05:52 »
No, bo tam też masz swój projekt i jedne rzeczy idealnie tam pasują, a tutaj pod warunkami, choć np. akurat ja się domagam wskrzeszenia krzna jako nazwy futra.
 

Offline Wedyowisz

Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1176 dnia: Kwiecień 08, 2017, 13:10:40 »
Chyba karzno — jak zapożyczacie z prasłowiańskiego, umiejcie dostosować do polskiej fonetyki (co czasami wymaga też znajomości akcentu w prasłowiańszczyźnie).

Ale w tym przypadku lepiej byłoby coś wziąś' od koży, realnie zaświadczonej w języku polskim (też w wariancie zdrobniałym kożki „ubranie ze skóry”; poza tym jest kożuch, który oznacza prawie to samo — tyle, że mniej wykwintny).
стань — обернися, глянь — задивися
 

Offline Obcy

  • Loov þän Semien onn þän Horden!
  • Uciekinier
  • Wiadomości: 1 812
  • Thanked: 29 times
  • Vourfäirer ƨ̆ermaneslands
Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1177 dnia: Kwiecień 08, 2017, 17:52:13 »
Z krznem jest przykład:
Cytat: Stara baśń, tom II
Hej! na koniku przy nim, kołpaczek czarny, łańcuszki na piersi, łańcuszki na ręku, krzno na ramionach, to ja, pani żupanowa! Kłaniajcie się swej pani!!

To znaczy, że skoro postać prasłowiańska to *kъrzьno, to zapewne krzno to bohemizm... (bo TъrT zawsze musi dać sylabę)
A koża mi bardziej się kojarzy ze skórą (materiałem lub częścią ciała) niż z futrem.
« Ostatnia zmiana: Kwiecień 08, 2017, 18:05:17 wysłana przez Obcy »
 

Offline poloniok

  • Polak z Polonii
  • Wiadomości: 768
Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1178 dnia: Kwiecień 08, 2017, 23:44:19 »
Cytuj
To znaczy, że skoro postać prasłowiańska to *kъrzьno, to zapewne krzno to bohemizm

A co z "krtań" i "drgać"? Też bohemizmy?
 

Offline Siemoród

Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1179 dnia: Kwiecień 08, 2017, 23:51:51 »
Cytuj
To znaczy, że skoro postać prasłowiańska to *kъrzьno, to zapewne krzno to bohemizm

A co z "krtań" i "drgać"? Też bohemizmy?
drgać pochodzi od *drъgati więc całkiem spodziewany rozwój, ale krtań pochodzi od gъrtan(j)ь, więc coś się tu popsuło. Bohemizm to nie jest bo czeski ma spodziewane h.

Krnąbrny ma dwa sylabiczne r. I jeszcze nosówkę. To w ogóle ciekawostka. Jakieś strzały co do ethymologji?

Hipokryta - licemierz, por. ros. лицемѣръ, ukr. лицемір, stpol. licemierzyć
« Ostatnia zmiana: Kwiecień 09, 2017, 00:38:36 wysłana przez Siemoród »
Єи, Словѣнє, ѥщє наша
Словѣнъ мълва живєть
Пока нашє вѣрьноѥ сьрдьцє
За нашь народъ бьѥть!
 

Offline poloniok

  • Polak z Polonii
  • Wiadomości: 768
Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1180 dnia: Kwiecień 09, 2017, 11:17:00 »
Cytuj
krtań pochodzi od gъrtan(j)ь

To jak tutaj po wysokopolsku? Gartań?

Cytuj
To znaczy, że skoro postać prasłowiańska to *kъrzьno

Dwa pytania:

1. Skąd pewność że "krzno" było by po wysokopolsku "karzno"? Czemu nie "kierzno"?

2. Ze względu jera było by tutaj "kårzno" lub "kiérzno"? (Głoska pochylona)
« Ostatnia zmiana: Kwiecień 09, 2017, 13:35:01 wysłana przez poloniok »
 

Offline Obcy

  • Loov þän Semien onn þän Horden!
  • Uciekinier
  • Wiadomości: 1 812
  • Thanked: 29 times
  • Vourfäirer ƨ̆ermaneslands
Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1181 dnia: Kwiecień 09, 2017, 14:27:44 »
Tak, gartań, ale w prasłowiańszczyźnie był jeszcze oboczny rdzeń *grъtanь, z czego pochodzi polska krtań.
1. Kierzno raczej nie, bo kombinacja [ier] zamiast [ar] raczej się pojawiała dla *ьr, a nie dla *ъr. Gdyby więc tam był jer miękki, tobym nie miał nic przeciwko.
2. Sądząc po innych analogicznych przykładach, to raczej tak, byłaby pochylona.

« Ostatnia zmiana: Kwiecień 09, 2017, 14:31:01 wysłana przez Obcy »
 

Offline Wedyowisz

Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1182 dnia: Kwiecień 09, 2017, 15:43:46 »
Z krznem jest przykład:
Cytat: Stara baśń, tom II
Hej! na koniku przy nim, kołpaczek czarny, łańcuszki na piersi, łańcuszki na ręku, krzno na ramionach, to ja, pani żupanowa! Kłaniajcie się swej pani!!

To znaczy, że skoro postać prasłowiańska to *kъrzьno, to zapewne krzno to bohemizm... (bo TъrT zawsze musi dać sylabę)

Doba witezi, gontyn, Światowidów, chramów i innych średnio udacznych ubarwiających adaptacji z innych języków słowiańskich. W krtani Boryś zakłada dialektalną przedpolską przestawkę ъr → rъ, z pewnością nie jest to normalny rozwój tej sekwencji (por. garść, barszcz, oskard, gardzić, zagarnąć, garnek, karczować, kark, karma).

Cytuj
A koża mi bardziej się kojarzy ze skórą (materiałem lub częścią ciała) niż z futrem.

To już twoja prywatna dewiacja — kożuch pokazuje, że mogło chodzić o skórę z sierścią :P
« Ostatnia zmiana: Kwiecień 09, 2017, 15:48:00 wysłana przez Wedyowisz »
стань — обернися, глянь — задивися
 

Offline poloniok

  • Polak z Polonii
  • Wiadomości: 768
Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1183 dnia: Kwiecień 09, 2017, 22:51:38 »
A co z sosami? Jak w ogóle "sos" nazwać po wysokopolsku? Po czesku jest "omáčka" (od "omoczyć"), spolonizowano wyglądało to by "omoczka" (bo jednak diminutiwy typowe dla czeskiego jednak ale nie dla polskiego są to chyba lepiej by było coś jak "omoczeń")

Musztarda po czesku jest "hořčice" (gorczyca), bo we innych języków słowiańskich też gorczyca jako musztarda używana jest, to czemu nie w wysokopolskim?

Ale co z keczupem i majonezem?

 

Offline SchwarzVogel

Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1184 dnia: Kwiecień 11, 2017, 23:00:48 »
W XVII i XVIII wieku były zdaje się 'juszki' mniej więcej w tym znaczeniu co dzisiejszy 'sos'.

Google łatwo powinien wyrzucić kilka przykładów.