Autor Wątek: Narzecze wysokopolskie  (Przeczytany 174916 razy)

Online Ainigmos

Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1845 dnia: Listopad 17, 2019, 15:30:06 »
Że co?!
Co to za fleksja? Co to za słowotwórstwo?
To w takim razie w polszczyźnie nie istnieje osobny przyrostek -ok?
« Ostatnia zmiana: Listopad 17, 2019, 15:40:46 wysłana przez Ainigmos »
Słownictwo nie może upodobnić się do poharatanego wykorzeniającymi wtrętami drzewa bez korzeni - oto hasło czyścielskiego słowodzieja
 

Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1846 dnia: Listopad 18, 2019, 13:37:42 »
Tak przypadkowo, co proponujecie na hamulec?

Zagłoba byłaby niezła, ale trochę "zajęta".

Była jeszcze zgłoba.

Oba słowa nadają się też ewentualnie na, blokadę, blokowanie.

wściągać to było po staropolsku hamować, więc może jakiś wściążnik/wściągnik, albo z innym sufiksem.

Albo z innym przedrostkiem. Słownik staropolski Krasnowolskiego i Niedźwieckiego zawiera powściąg(a): https://pl.wikisource.org/wiki/M._Arcta_Słownik_Staropolski/Powściąg, co przypomniałem tutaj: https://jezykotw.webd.pl/f/index.php/topic,137.msg91000.html#msg91000
 
The following users thanked this post: Ainigmos, Boletto

Online Ainigmos

Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1847 dnia: Listopad 19, 2019, 06:42:07 »
Coś z ekonomii:
outlet - spokup (wzorem wykup, okup); wskrzeszając staropolski przedrostek spo- o znaczeniu "z powrotem" oddający łaciński re- jak w spotkanie jako postać częstotliwa potkanie.
« Ostatnia zmiana: Listopad 19, 2019, 07:27:18 wysłana przez Ainigmos »
Słownictwo nie może upodobnić się do poharatanego wykorzeniającymi wtrętami drzewa bez korzeni - oto hasło czyścielskiego słowodzieja
 

Online Ainigmos

Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1848 dnia: Listopad 20, 2019, 19:30:58 »
Jam nekromantą (krzesitrupem) językowym.
« Ostatnia zmiana: Listopad 20, 2019, 19:49:30 wysłana przez Ainigmos »
Słownictwo nie może upodobnić się do poharatanego wykorzeniającymi wtrętami drzewa bez korzeni - oto hasło czyścielskiego słowodzieja
 

Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1849 dnia: Listopad 21, 2019, 12:03:26 »
Moje:
badalnia – laboratorium; było użyte jako badalnia gwiazd: https://24wspolnota.pl/pl/wspolnota/historia/34268/badalnia-gwiazd-w-adys-awa-szaniawskiego.htm
lepionka, lepionki – kluska, kluski
łacz czy łakota? – smak; łaczny czy łakotny? – smaczny; łaczyć, połaczyć czy łakotać, połakotać? – smakować, posmakować
masta – krem; mastny – kremowy
nasączka – marynata; nasączać – marynować
obrótło – turbina (słowo wpadło do głowy wcześniej, dobre znaczenie teraz)
oblewa – sos (taka oczywistość)
ostroba – galareta; ostrobka – galaretka; ostrobnina – żelatyna (ob. *strobić u Brücknera)
płacień – pieniądz
powarka albo wrzonka (czy to drugie jest dobrym słowem od „to, co zawrzało”?) – kompot
puchnik – suflet (może jakaś inna końcówka?)
rozbuchaniec czy buchaniec? – budyń, ten właściwy, przyrządzany na parze w tworznicy (formie)
słodzialnia – cukiernia
smażonki – smażone ziemniaki, czyli frytki
strzewa (ob. trzewia) albo strzos (ob. trzosła) – instynkt
warzca czy warca czy warznik czy warnik? – kucharz (czy wszystkie cztery są w zgodzie z polszczyzną? odpowiedź można uzasadnić)
warzelnia czy warznia czy warnia? – kuchnia (pierwsze wiadomo, a czy pozostałe są prawidłowo utworzone?)
występnia – scena

Ciekawe wyczytane/zasłyszane:
golenica – pończocha
kopanica – kanał (w Słowoimiennik cieśliczych polskich wyrazów)
obrzynki – gw. obuwie z obciętymi cholewami, czyli półbuty
odziewnica – garderoba
parownia – sauna
pierwot – oryginał
prażenica, prażonka – omlet
przedstawnia – teatr
przyjacielstwo – daw. grono przyjaciół, czyli towarzystwo, co daje np. Przyjacielstwo Języka Polskiego zamiast Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
siadlina – gw. galareta z nóżek
studzieniec i studzielina – gw. galareta
wyszka – poddasze (u Brücknera)
zabieganka :) – fast-food (na schroniskodlaslow)
« Ostatnia zmiana: Listopad 21, 2019, 12:09:04 wysłana przez JasiekChrusty »
 
The following users thanked this post: Ainigmos

Offline Caraig

Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1850 dnia: Listopad 21, 2019, 23:13:25 »
Ale co do pieniądza to chyba nie wywalamy zapożyczeń z czasów prasłowiańskich.
 
The following users thanked this post: Ainigmos

Online Ainigmos

Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1851 dnia: Listopad 22, 2019, 07:04:58 »
Ale co do pieniądza to chyba nie wywalamy zapożyczeń z czasów prasłowiańskich.
Niekoniecznie, czystosłowiańskie słowa z dowolnych czasów mogą współistnieć jako synonimy, nie wypierając się nawzajem, z zapożyczeniami niesłowiańskimi z czasów prasłowiańskich, kiedy nie było jeszcze rozwiniętej świadomości etymologicznej Prasłowian, za co można im wybaczyć, nie usuwając owych zapożyczeń, jak Dynozaur zauważył na starym Conlangerze.
« Ostatnia zmiana: Listopad 22, 2019, 07:12:05 wysłana przez Ainigmos »
Słownictwo nie może upodobnić się do poharatanego wykorzeniającymi wtrętami drzewa bez korzeni - oto hasło czyścielskiego słowodzieja
 

Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1852 dnia: Listopad 22, 2019, 18:19:38 »
Ale co do pieniądza to chyba nie wywalamy zapożyczeń z czasów prasłowiańskich.

No w zasadzie tak. Nieco się rozpędziłem. Chyba dlatego że ja mam nieco inne pobudki do tych słowotwórczych zabaw. Moim zamiarem jest upojęciowienie języka. Chodzi o to, „aby język giętki wypowiedział to, co myśli głowa”. Chodzi o to, aby słowo coś znaczyło i wyrażało, a nie tylko pobrzmiewało pewnym zlepkiem głosek, a to moim zdaniem wymaga podmiany czysto głoskowych zaklęć, jakimi nazbyt często są słowa zapożyczone, na pełnoprawne pojęcia stworzone z rodzimych rdzeni. Chociaż niekoniecznie. Nie razi mnie na przykład takie słowo jak „wartość”, choć ma być wzięte z niemieckiego „wert”. Nie czuję potrzeby by je zamieniać, bo słowo niemieckie ma przypuszczalnie pochodzić z tego samego rdzenia co np. nasze „wiercić” („Proto-Germanic/werþaz probably derived from Proto-Indo-European *wert- (“to turn”) through a meaning of “exchange”, a development also seen in Celtic”) – znaczenie jest czytelne. Nie razi mnie jakoś „waga”, bo mnogość różnorodnych znaczeń, także oderwanych, potworzonych już na polu polszczyzny „upojęciowiło” w moim odczuciu to zapożyczenie (choć tak się zastanawiam czy tu nie doszło do jakiegoś przemieszania z rodzimymi pochodnikami od dawnego „ważać” tj. czasownika wielokrotnego dla „wozić”?). Mimo to, rzecz jasna, otwarty jestem na ciekawe odpowiedniki dla tych zapożyczeń.

Kilka słów:
kęsić – smakować; pokęsić – posmakować; kęsny – smaczny
lepiuch, lepiuchy oraz lepiuszek, lepiuszki – kluski większe i mniejsze
nadzianka a. nadzianiec – wytrawny wypiek z nadzieniem, tzw. pasztecik czy kapuśniaczek
obwijka – folia stretch
osmażanek – kotlet (jedno z naszych bardziej żałosnych zapożyczeń)
połyska – lukier itp.
zachownik – konserwa (czy nie oczywiste?)
zamieszka – sałatka
zawieska – firanka
zawijaniec – rolada
zwitka – roladka (mięsna)
źrzecielny – rzetelny; źrzecielnie – rzetelnie; źrzeciel a. źrzećca (bardzo mi się podoba to nabicie spółgłosek :) ) – ten, który przeźrzał dokładnie czyli redaktor; źrzecielnia – redakcja
 
The following users thanked this post: Ainigmos

Online Ainigmos

Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1853 dnia: Listopad 23, 2019, 14:00:04 »
Mój:
pendrive - szybkopis (wzorem długopis)
« Ostatnia zmiana: Listopad 23, 2019, 14:03:12 wysłana przez Ainigmos »
Słownictwo nie może upodobnić się do poharatanego wykorzeniającymi wtrętami drzewa bez korzeni - oto hasło czyścielskiego słowodzieja
 

Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1854 dnia: Listopad 23, 2019, 16:22:14 »
Mój:
pendrive - szybkopis (wzorem długopis)
Na to mi się od razu nasunęło zapiśnik. Po wrzuceniu w przeglądarkę widzę, że dosyć powszechnie używa się tego słowa dla nazwania notesu, notatnika. Nigdy nie słyszałem.
 

Online Ainigmos

Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1855 dnia: Listopad 23, 2019, 20:59:57 »
Mój:
modem - połącze (wzorem złącze)
Słownictwo nie może upodobnić się do poharatanego wykorzeniającymi wtrętami drzewa bez korzeni - oto hasło czyścielskiego słowodzieja
 

Offline Úlfurinn

Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1856 dnia: Listopad 23, 2019, 23:41:48 »
Mój:
pendrive - szybkopis (wzorem długopis)

szybkopisem to nie powinna być stenografja? Albo właściwie szybkopis jako stenogram, natomiast stenografja jako szybkopisanie
 

Online Ainigmos

Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1857 dnia: Listopad 24, 2019, 06:15:05 »
szybkopisem to nie powinna być stenografja? Albo właściwie szybkopis jako stenogram, natomiast stenografja jako szybkopisanie
Nie, gdyż w moim wyczuciu semantycznym właśnie stenogram jako skrótopis lub skrótowie, zaś stenografia jako skrótownia.
« Ostatnia zmiana: Listopad 24, 2019, 07:18:12 wysłana przez Ainigmos »
Słownictwo nie może upodobnić się do poharatanego wykorzeniającymi wtrętami drzewa bez korzeni - oto hasło czyścielskiego słowodzieja
 

Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1858 dnia: Listopad 24, 2019, 16:02:15 »
Co zrobić z "lajkować"?
"ulubiać" wcale nie brzmi lepiej, "polubić" jest zbyt ogólne i nie tworzy aspeku ndok.

lubkować – „lajkować”
lubek – „laik”

I, żeby nie offtopować: czipsy - wiórki
Myślę, że takie słowa powinny jako pierwsze być podmieniane, przecież to jest obce nawet fonologicznie.

To co na czipsy?

Albo czegoś nie wiem, albo prażynki i czipsy to dwie zupełnie różne rzeczy…

cinki? (od ciąć) a. pocinki? – „czipsy”

Inne:
chęcić – smakować; pochęcić – posmakować; (po)chęta – smak („mieć pochęte na coś” brzmi mi udanie; a jakby od tego urobić zamiennik dla smaczny?)
groniec – wino; gronowica – jakiś inny mocniejszy napitek (wiem, że to prasłowiańska pożyczka, ale podoba mi się, więc podaję)
jaśnik – bursztyn
najaw?, ujaw? – fakt
nawodnik – kursor (do wcześniej podawanego nawodzić – kierować)
samogronek – rodzynek a. samogronka – rodzynka (osamotnione bo porozdzielane podczas suszenia, taka zabawna sprzeczność)
opłatek a. opłatka – bilet (od opłacić, opłacenie)
płaśnik – placek (to na pewno pożyczka?)
pomyk – chwila
strzymy – hamulec szczękowy w rowerze
wydoskonalenie – wykształcenie
wznios - kolumna
« Ostatnia zmiana: Listopad 24, 2019, 19:37:08 wysłana przez JasiekChrusty »
 
The following users thanked this post: Ainigmos

Offline Henryk Pruthenia

  • Der Untermenschenbändiger
  • Moderatór
  • Wiadomości: 5 570
  • Thanked: 148 times
  • Pieśń Arjów!
    • Mój konlangerski dorobek
  • Konlangi: Ziemskie, Kyońskie, Adnackie; autor neszszszczyzny
Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1859 dnia: Listopad 24, 2019, 18:09:38 »
POLUBIĆ POLUBIĆ POLUBIĆ POLUBIĆ POLUBIĆ POLUBIĆ POLUBIĆ 
 
The following users thanked this post: Caraig, Torkan, Onoma, Grímkel