Autor Wątek: Język oszyryjski [Ziemlia]  (Przeczytany 897 razy)

Offline Henryk Pruthenia

  • Der Untermenschenbändiger
  • Moderatór
  • Wiadomości: 5 549
  • Thanked: 135 times
  • Pieśń Arjów!
    • Mój konlangerski dorobek
  • Konlangi: Ziemskie, Kyońskie, Adnackie; autor neszszszczyzny
Język oszyryjski [Ziemlia]
« dnia: Październik 18, 2015, 14:42:51 »
Język Oszyryjsi, język Oszyrów - następny język ze świata Ziemli. Jest to dość stary język, choć nigdy nie wyszedł poza fazę notatek. Ma to być język używany w Państwie Oszyrów - hegemonie politycznym wschodniej części Ziemli. Nazwa państwa pochodzi od nazwy miasta, które leży prawie że na południowym krańcu kontynentu, zdolnym do zamieszkania.

Dźwiękownia
Spółgłoski:
pʰ b̥ tʰ tˤ d̥ cʰ ɟ̥ kʰ ɡ̥ ʔ (p b t ṭ d ķ ģ k g h)
m m̥ n n̥ (n)
v ʋ̥ ð s ʃ ç χ (v w đ s ş ç ħ)
ɬ (ƚ)
ɾ l ʎ j (r l ļ j)

Samogłoski:
i ɯ (i u)
e o (e o)
œ ʌ (ø ö)
a (a)
Samogłoska akcentowana wymawiana jest dłużej

Akcent
Występują dwa rodzaje akcentuacji:
  • prosty
  • opadający
Akcent prosty obejmuje większość krótkich słów (głównie rzeczowniki), a opadający część dłuższych słów i krótkie formy czasownika. Akcent opadający określa się poprzez ' przed słowem. Akcent pada na pierwszą silną sylabę. Sylaba jest silna, gdy samogłoska znajduje się przed zbitką. Gdy zbitki brak, pada na pierwszą sylabę.
Prosty: an rade [ˈanɾad̥e] - smok, e tojç [eˈtojç] - zjadł
Opadający: an vornes [ˈǎnvôɾnes] - człowiek; tet [têt] - wie; gdy słowo posiada przedimek, samogłoski a, e zamienia się w á, é

Trochę gramatyki
Czasownik
Istnieje odmiana przedmiotowo-aspektowa. Niektóre czasowniki mają wbudowane znaczenie przeszłe w siebie. Od czasowników można urobić wiele imiesłowów.
Aspekt czasownika wynika z "przedczasownika". To jest z jego obecności, lub braku. Odmiana na podstawie czasownika đente - pić (dokładnie, piję~pijesz~pije)
  • ogólne - đente - piję (teraz), zdarza mi się pić, zazwyczaj piję
  • ingresywne - oħ đente - zacząłem/zaczynam/zacznę pić
  • dokonane - e đente - napiłem się, właśnie się napiłem
  • punktualne - ap đente - wziąłem łyk, napiłem się, chlusnąłem sobie
  • duratywne - ek đente - właśnie piję, teraz piję
  • frekwentatywne - on đente - popijam
Odmian przedmiotowa wygląda następująco:
OsobaSgPl
I-s-n
II-t-je
III-0-n
Ważna jest też różnica między czasownikami przechodnimi i nieprzechodnimi. Otóż odmiana podmiotowa czasowników przedmiotowych używana jest bardzo rzadko, ale czasami, może służyć do podkreślenia osoby wykonującej czynność.

Rzeczownik
Większość informacji fleksyjnych nosi ze sobą przedimek. Choć nie wszystkie, i dodatkowo, istnieje klasa mocnych rzeczowników, które przyjmują pewne końcówki.

Liczba pojedyncza
PrzypadekMocnySłabyZnaczenie
Mianownikan rade an vornesKto, co?
Biernikan raden an vornesKogo, co?
Ablatywar rade ar vornesSkąd? Od kogo? Czyj?
Innesivusasi radesi asi vornesGdzie?
Partytywa radet a vornesUżywane z liczebnikami
Wołaczrade vornesno wołacz...

Liczbę mnogą tworzymy zamieniając a na e oraz odrzucając końcówki w odmianie mocnej.

Liczba mnoga
PrzypadekMocnySłabyZnaczenie
Mianowniken rader en vornesrKto, co?
Bierniken rade en vornesKogo, co?
Ablatywer rade er vornesSkąd? Od kogo? Czyj?
Innesivusesi rade esi vornesGdzie?
Partytywe rade e vornesUżywane z liczebnikami
Wołacze rade e vornesno wołacz...

Przymiotnik
Przymiotnik odmienia się jak rzeczownik i stoi zawsze przed nim. Przysłówki to przymiotniki pozbawione przedimka.

Przyimek
Przyimki narzucają rzeczownikom i czasownikom relacje przestrzenne. Ważne jest to, że przyimek przed rzeczownikiem oznacza położenie, a po ruch.
bez - si
dla, (konstrukcja odp. celownikowi) - ut
w stronę, ku - ob
z N. - ön
nad (o, gdy się mówi) - çe
jak - 'one
na (poziomo) - ir
na (pionowo) - aw
pod - ast
nad - ļis
za - ne
przed - ont
przy, obok (z prawej) - 'øtte
przy, obok (z lewej) - je

Zaimki na szybko
Zaimki posiadają formę formalną i nieformalną
OsobaNF SGF SGNF PLF PL
Iesķuhansvöpe
IIhetløgl ojeđu
IIIigis inslörr
Zaimki odmieniają się jak mocne rzeczowniki. Zaimki dzierżawcze tworzy się dodając (h)ev

Owca i konie
Na wzgórzu owca, która nie miała wełny, zobaczyła konie; jeden ciągnął ciężki wóz, drugi dźwigał wielki ładunek, a trzeci wiózł szybko człowieka. Owca rzekła do koni: „Serce mnie boli, widząc, co człowiek nakazuje robić koniom”. Konie odpowiedziały: „Słuchaj, owco, serca nas bolą, kiedy widzimy, jak człowiek, pan, zabiera twoją wełnę na płaszcz dla samego siebie. I owca nie ma wełny”. Usłyszawszy to, owca pobiegła przez równinę.

An ha ap an ħeđ
An ha asi bosir, án wijøn đuh ön án spah op, i e stol en ħeđ; an bel ék đaļin an tiķ sul, an reh ék đuƚdon an ħøļa çuş, ap ek söle vas an vornes. An ha e vø ut en ħeđr: án köl dul an esn, stol an totn an vornes vøn e tö ob ut en ħeđr. En ħeđr e vø si: an ha spöbo, én kölr an han dul, nođur an han stol, nođur an vornes-án sdaköl, gis oħ wöļö si an hetevn 'spah ut an ditr ut an gis nun. Ap an ha đuh ön án spah op. Nođur spöbo an totn, an ha  oħ ħlubel an ħel ir.

Słownik:
owca - an ha
koń - an ħeđ
i - ap
nie - op
wzgórze - an bosir
który - án wijøn
mieć - đuh ön
wełna - án spah
widzieć - stol
jeden - an bel M
ciągnąć - 'đaļin
ciężki - an tiķ
wóz - an sul
drugi - an reh
dźwigać - 'đuƚdon
wielki - an ħøļa
ładunek - an çuş
trzeci - an ped
wieść - söle
szybko - vas
człowiek - an vornes
mówić - vø
serce - án köl  M
boleć - dul
co - an tot M
kazać - vø +ob
robić - tö
odpowiedzieć - vø +si
słuchać - spöbo
kiedy - nođur
pan - án sdaköl
zabierać - wöļö +si
płaszcz - an ditr M
sam - nun
pobiec - ħlubel
równina - an ħel

Offline ArturJD

  • Piewca tabel
  • Wiadomości: 434
  • Baroque
Odp: Język oszyryjski [Ziemlia]
« Odpowiedź #1 dnia: Październik 18, 2015, 19:55:06 »
Podoba mi się! Pomimo, że początkowo ortografia wydawała mi się naciągana, to w tekście wygląda bardzo ładnie (ewentualnie trochę mnie kłują te diarezy, ale jako tako nie szkodzą całości). Podoba mi jakaś taka zwartość gramatyczna i krótkie słowa - w sumie tutaj rzadko kiedy język analityczny nie przypomina charakterem polinezyjskich.

Mówisz, że to stary język. Stary w sensie dawno stworzony czy z długą historią fonologiczną? Skąd wzięły się końcówki osobowe czasownika?
 

Offline Henryk Pruthenia

  • Der Untermenschenbändiger
  • Moderatór
  • Wiadomości: 5 549
  • Thanked: 135 times
  • Pieśń Arjów!
    • Mój konlangerski dorobek
  • Konlangi: Ziemskie, Kyońskie, Adnackie; autor neszszszczyzny
Odp: Język oszyryjski [Ziemlia]
« Odpowiedź #2 dnia: Październik 18, 2015, 20:57:55 »
Pomysł kraju i nazwa kraju i jakieś zaczątki fonologii są już pradawne, już jakieś siedem lat będzie. Rok temu wziąłem się za to poważnie, ale dziś stwierdziłem że wena mnie przyjszła i może coś zrobię. Po czym mi się odechciało, choć gramatyka oparta o przedimki mi się spodobała, więc pociągnąłem temat dalej.

Język miał być trochę egzotyczny, ale nie tak aż za bardzo. Analityczność wyszła trochę przypadkiem, język początkowo miał być (jak to u mnie standardowo) fleksyjny, ale przedimki jak już powiedziałem spodobały mi się. Końcówki w odmianie przedmiotowej czasownika powstały najpierw, potem stwierdziłem, że na bazie ich lekkiej wariacji mogę utworzyć główne zaimki. Skąd są te krótkie słowa? To głównie wynik użycia akwords jako generatora słowotwórstwa, gdzie nie chciało mi się dodać następnych sylab.

Jeszcze jakieś komentarze? Chyba stworzę listę Swadesha.