Autor Wątek: Stara wymowa fonemów polskich  (Przeczytany 1490 razy)

Offline poloniok

  • Polak z Polonii
  • Wiadomości: 768
Stara wymowa fonemów polskich
« dnia: Grudzień 03, 2016, 11:41:32 »
Witam!

Mam pytanie: Jakie zmiany fonetyczne dotyczyły język polski? Takie że np. Rz się kiedyś wymawiało jako [r̝], jakie by były inne przykłady (patrząc na samogłoski i na spółgłoski)?

Dzięki!
 

Offline Борівой

  • Форумовъйь Гноітель Фраеровъ
  • Administrator
  • Wiadomości: 3 153
  • Thanked: 35 times
  • Konlangi: Szybski, truski, brocki
Odp: Stara wymowa fonemów polskich
« Odpowiedź #1 dnia: Grudzień 04, 2016, 23:45:05 »
 

Offline poloniok

  • Polak z Polonii
  • Wiadomości: 768
Odp: Stara wymowa fonemów polskich
« Odpowiedź #2 dnia: Grudzień 12, 2016, 19:53:12 »
No dobra, tak dużo też nie ma

A jak było z intonacją? Nie chodzi mi o intonacje jaka wpada na pierwszą sylabę słowa, jednak o intonacje ruchomą, taką jaka była w języku proto-słowiańskim.
 

Offline Obcy

  • Loov þän Semien onn þän Horden!
  • Uciekinier
  • Wiadomości: 1 812
  • Thanked: 28 times
  • Vourfäirer ƨ̆ermaneslands
Odp: Stara wymowa fonemów polskich
« Odpowiedź #3 dnia: Grudzień 12, 2016, 23:18:59 »
No dobra, tak dużo też nie ma

A jak było z intonacją? Nie chodzi mi o intonacje jaka wpada na pierwszą sylabę słowa, jednak o intonacje ruchomą, taką jaka była w języku proto-słowiańskim.

Nie wiemy i nigdy się nie dowiemy... Akcent ruchomy wymarł już za czasów pierwszych zabytków języka polskiego, gdzie - zdaje się - jedynym pośrednim dowodem jego istnienia była dwoistość końcówek rozkaźnika (zerowa, -i). Owszem, (północno)kaszubski ma jeszcze akcent swobodny i częściowo ruchomy, ale działa on na innej zasadzie niż we wschodniosłowiańskich czy prasłowiańskim.
« Ostatnia zmiana: Grudzień 12, 2016, 23:20:40 wysłana przez Obcy »
 

Offline Towarzysz Mauzer

Odp: Stara wymowa fonemów polskich
« Odpowiedź #4 dnia: Grudzień 13, 2016, 15:05:13 »
Cytuj
Nie wiemy i nigdy się nie dowiemy...
A czemuż by nie? Wnikliwa analiza historyczno-porównawcza i filologiczna istniejących źródeł może powiedzieć coś więcej. Oczywiście, że bezpośrednich dowodów nie będzie, bo i nie ma notacji akcentu w źródłach, ale pośrednich można szukać większej liczby.

Cytuj
Owszem, (północno)kaszubski ma jeszcze akcent swobodny i częściowo ruchomy, ale działa on na innej zasadzie niż we wschodniosłowiańskich czy prasłowiańskim.
Tyle że trzeba zaznaczyć, że ten akcent wywodzi się od prasłowiańskiego - nie jest arbitralnym wynalazkiem, lecz akcentem prasłowiańskim poddanym likwidacji tonów, przesuwce (przesuwkom) i serii uogólnień. O czym można poczytać u Lehra-Spławińskiego, jeśli ktoś się odważy - ja się jeszcze nie odważyłem.
Skrzydła miłości, mocy, o wielki, Twardy Jerze,
Rozpostrzyj ponad nami, ogrzej i przyjmij nas. -Mrkalj, Palinodia o twardym jerze
***
VIVAT CAROLVS GVSTAVVS REX POLONIÆ
 

Offline Obcy

  • Loov þän Semien onn þän Horden!
  • Uciekinier
  • Wiadomości: 1 812
  • Thanked: 28 times
  • Vourfäirer ƨ̆ermaneslands
Odp: Stara wymowa fonemów polskich
« Odpowiedź #5 dnia: Grudzień 13, 2016, 15:14:40 »
Tyle że trzeba zaznaczyć, że ten akcent wywodzi się od prasłowiańskiego - nie jest arbitralnym wynalazkiem, lecz akcentem prasłowiańskim poddanym likwidacji tonów, przesuwce (przesuwkom) i serii uogólnień. O czym można poczytać u Lehra-Spławińskiego, jeśli ktoś się odważy - ja się jeszcze nie odważyłem.

Gdzie są dokładnie opisane w internecie te mechanizmy (najlepiej z jakimś wywodem z prasłowiańskiego)? Na pewno w okolicy nie znajdę odpowiedniej literatury.
 

Offline Towarzysz Mauzer

Odp: Stara wymowa fonemów polskich
« Odpowiedź #6 dnia: Grudzień 13, 2016, 15:44:59 »
https://archive.org/details/pracepolska01pols
Wiadomo, że od tego czasu nasza wiedza o akcencie pie. i psł. się mocno poszerzyła, miejscami zweryfikowała, mamy teorię paradygmatów, która sporo upraszcza, ale przejrzeć warto.
Skrzydła miłości, mocy, o wielki, Twardy Jerze,
Rozpostrzyj ponad nami, ogrzej i przyjmij nas. -Mrkalj, Palinodia o twardym jerze
***
VIVAT CAROLVS GVSTAVVS REX POLONIÆ
 

Offline Wedyowisz

Odp: Stara wymowa fonemów polskich
« Odpowiedź #7 dnia: Grudzień 13, 2016, 15:54:28 »
Oczywiście polski iloczas/pochylenie po części odzwierciedla prasł. akcent (ztcp, Dybo postulował różne warianty prasł. akcentuacji fundamentalne dla poszczególnych polskich dialektów (!), ale nie wczytywałem się).
стань — обернися, глянь — задивися
 

Offline poloniok

  • Polak z Polonii
  • Wiadomości: 768
Odp: Stara wymowa fonemów polskich
« Odpowiedź #8 dnia: Grudzień 13, 2016, 17:19:05 »
Cytuj
Oczywiście polski iloczas/pochylenie po części odzwierciedla prasł. akcent (ztcp, Dybo postulował różne warianty prasł. akcentuacji fundamentalne dla poszczególnych polskich dialektów (!), ale nie wczytywałem się).

Znaczy że nie więcej intonacja by była "On wczoråj nié widziåł króla"?
 

Offline Wedyowisz

Odp: Stara wymowa fonemów polskich
« Odpowiedź #9 dnia: Grudzień 13, 2016, 19:29:07 »
To bardziej skomplikowane, nie jest to takie proste że wzdłużona samogłoska stoi w miejscu dawnego akcentu. Np. ręka miała krótką nosówkę w staropolskim (zatem obecnie samogłoskę przednią), bo słowo należało do prasł. paradygmatu c (i miało cyrkumfleks na tej sylabie w bierniku), a łąka miała długą nosówkę w tym samym miejscu (a zatem obecnie samogłoskę tylną) jako rzeczownik należący do prasł. paradygmatu b (akcent na końcówce fleksyjnej).
стань — обернися, глянь — задивися