Autor Wątek: Przypadki...  (Przeczytany 1098 razy)

Offline Pluur

  • Uciekinier
  • Wiadomości: 1 974
    • Zobacz profil
Przypadki...
« dnia: Sierpień 08, 2012, 16:00:12 »
Witam to mój pierwszy prawdziwy post, i mam pytanie, bo dawno temu zapoznałem się z odmianą rzeczownika języka fińskiego i estońskiego, postanowiłem teraz do tego powrócić, ale nurtuje mnie dalej jedna sprawa; otóż mamy przypadki (przykład fiński):
-gramatyczne (nominatiivi, genetiivi, akkusatiivi, partiviivi)
-abstrakcyjne (essivi, translatiivi)
-marginalne (abessiivi, instruktiivi, komitatiivi)
i teraz
-lokalizacji wewntęrznej (inessiivi, elatiivi, illatiivi) i zewnętrznej (adessiivi, ablatiivii, allatiivi)
I tutaj podam przykłady:
inessiivi; w domu
elatiivi; z domu
illatiivi; do domu
adessiivi; na domu
ablatiivii; z domu (z powierzchni)
allatiivi; na dom
To rozumię (chyba dobrze :P), ale jeśli Finowi zachce się powiedzieć, np: przed domem, albo za domem? To czego użyją?
 

Offline Feles

Odp: Przypadki...
« Odpowiedź #1 dnia: Sierpień 08, 2012, 16:40:34 »
Wtedy używasz poimków (działają jak przyimki, tylko stoją po rzeczowniku), rzeczownik jest w dopełniaczu:

talon edessä
talo -n edessä
dom -DOP przed
"przed domem"

talon takana
talo -n takana
dom -DOP za
"za domem"

I nie byłoby w tym nic dziwnego, ale poimki w fińskim zachowują się trochę jak rzeczowniki.
Po pierwsze, rzeczownik w dopełniaczu można zastąpić końcówką dzierżawczą:

edessäni
edessä -ni
przed -ja.DZ
"przede mną"

takanani
takana -ni
za -ja.DZ
"za mną"

Po drugie, czasem same mogą się odmieniać.
edessä samo jest formą inessywu, ale ma kilka odpowiedników w innych przypadkach:
in. (talon) edessä "przed (domem)"
il. (talon) eteen "przed (dom)"
el. (talon) edestä "sprzed (domu)"

takana podobnie, ale ten jest essywem:
es. (talon) takana "za (domem)"
tr. (talon) taakse "za (dom)"
par. (talon) takaa "zza (domu)"

anarchokomunizm jedyną drogą do zbawienia ludzkości
 

Offline Pluur

  • Uciekinier
  • Wiadomości: 1 974
    • Zobacz profil
Odp: Przypadki...
« Odpowiedź #2 dnia: Sierpień 08, 2012, 16:50:22 »
AAAAAAAAAAAAAAAAAAAha!

A jest możliwość zastępowania przypadków lokalizacji jakimiś poimkami?
Dzięki bardzo za wytłumaczenie!
 

Offline Feles

Odp: Przypadki...
« Odpowiedź #3 dnia: Sierpień 08, 2012, 17:29:48 »
Teoretycznie dałoby się może to jakoś zastąpić, ale wtedy i tak przypadek jest na poimku.
ad. (talon) sisällä "wewnątrz (domu)"
al. (talon) sisälle "do wnętrza (domu)"
abl. (talon) sisältä "z wnętrza (domu)"

anarchokomunizm jedyną drogą do zbawienia ludzkości
 

Offline Ghoster

Odp: Przypadki...
« Odpowiedź #4 dnia: Sierpień 08, 2012, 18:39:12 »
To, iż jeden przypadek ma swoje ustalone znaczenie (dajmy na to "iść *skądś*") nie znaczy, iż nie mógł wchłonąć także innych znaczeń. W polskim towarzystwo wyrażasz narzędnikiem, który bazowo służy nam w wyrażaniu użycia przedmiotu (tzn. miast typowej konstrukcji "robię to *młotkiem*" jest "idę tam z *matką*"). Dlatego jeśli myślisz o stworzeniu w swoim języków mnóstwa przypadków wyrażających kierunek, to nie znaczy, iż musisz przewidzieć jeden na bycie pod czymś, nad czymś, koło czegoś, pomiędzy czymś, w czymś; poruszając sięz czegoś, na coś, pomiędzy coś czy poprzez przekątną czegoś...
 

Offline Pluur

  • Uciekinier
  • Wiadomości: 1 974
    • Zobacz profil
Odp: Przypadki...
« Odpowiedź #5 dnia: Sierpień 08, 2012, 20:59:49 »
Chyba już na prawdę zaczynam kumać o co łazi z tymi ’wieloprzypadkowymi’ językami xD (oczywiście nie wszystkimi, ale przynajmniej ugrofińskimi)
 

Offline varpho :Ɔ(X)И4M:

  • Wiadomości: 702
  • ☾ movoʒ́ei̯ ☙ chronię diachronię
    • Zobacz profil
    • varpho.net
Odp: Przypadki...
« Odpowiedź #6 dnia: Sierpień 14, 2012, 03:33:56 »
Teoretycznie dałoby się może to jakoś zastąpić, ale wtedy i tak przypadek jest na poimku.

tak, zresztą np. w estońskim można regularnie używać poimków [będących zresztą historycznie rzeczownikami, stąd ta ich rzeczownikowatość, którą wcześniej zauważyłeś] zamiast przypadków lokalnych, np. zamiast laual 'na stole' mawia się laua peal z poimkiem oznaczającym dosłownie "na głowie" [a stół jest w genitywie]. :) nie jestem tylko do końca pewien, której formy używa się częściej i jaka jest tendencja, ale podejrzewam, że coraz częściej używa się form poimkowych.
K̥elHä wet̥ei ʕaK̥un kähla k̥aλai palhʌ-k̥ʌ na wetä
śa da ʔa-k̥ʌ ʔeja ʔälä ja-k̥o pele t̥uba wete
Ѫ=♥ | Я←Ѧ