Autor Wątek: Konlangi do Jątrzeniothistu  (Przeczytany 1375 razy)

Offline Jątrzeniot

Konlangi do Jątrzeniothistu
« dnia: Październik 21, 2012, 07:43:31 »
Konlangi do mojego althistu. Lęski, polski i obodrzycki. Wrzucam hurtem, bo chyba nie ma sensu do każdego osobny wątek robić. Generalnie trochę już się szczerze mówiąc zniechęciłem do tego projektu, więc nie wiem kiedy (i czy) wrzucę coś więcej.

Założenia:

Doszedłem do wniosku, że gdyby granice państwowe były już od tak dawna inne niż w prawdziwej historii, to też języki zachodniosłowiańskie mogłyby kompletnie inaczej ewoluować. Inspirowałem się prawdziwymi językami i dialektami zachodniosłowiańskimi, ale ostatecznie nie przejmowałem się jakoś szczególnie tym, czy dana cecha "realhistowo" jest mazowiecka, czy małopolska. Np. takie mazurzenie objęło tutaj zupełnie inne obszary a połabski nie przypomina ani trochę tego zgermanizowanego tworu, który w prawdziwej historii powstał w izolacji i zachował się do XVIII w. Itd., itp. Myślę, że nie jest to jakieś szczególnie nierealistyczne.

JĘZYK LĘSKI
ЛЯШЧІЗНА

PROCESY
(różnice w stosunku do prawdziwej polszczyzny)

* akcent inicjalny
* brak zmieszania prasł. ǫ, ę do ą
* prasł. ǫ, ę > u, a
* > a
* ɔː > o
* ɛː > e
* ɔ przed spółgłoską nosową > o
* ɛ przed spółgłoską nosową > e
* o > u
* e, ɨ > ɪ
* ʲɪ > ʲi
* ɔ, u w nagłosie i po p, b, f, v, m, k, g, x > wa,
* g > ɦ
* nagłosowe a > ɦa
* i w nagłosie i po samogłosce > ji
* , , , , w wygłosie i przed spółgłoską > p, b, f, v, m
* , , , , przed i niepochodzącym od é > p, b, f, v, m
* , , , , przed samogłoską > pj, bj, fj, vj, mj
* pi, bi, fi, vi, mi > , , , ,
* zachowanie miękkich ʃʲ, ʒʲ, ʧʲ, ʤʲ
* , , , > s, z, ʦ, ʣ
* si, zi, ʦi, ʣi > , , ʦɪ, ʣɪ
* wzmocnienie miękkości l': > ʎ
* zanik labializacji w twardym l
* drżąco-szczelinowa wymowa r': > r͡ʒʲ
* sr͡ʒʲ, zr͡ʒʲ > str͡ʒʲ, zdr͡ʒʲ
* brak IV palatalizacji: , , ɦɪ, ɦɛ
* fonetyka między wyrazowa udźwięczniająca
* brak ubezdźwięczniania v po spółgłoskach bezdźwięcznych
* brak zaniku n przed spółgłoskami szczelinowymi nazalizującego poprzedzającą samogłoskę
* brak przejścia ɲ > przed spółgłoskami szczelinowymi nazalizującego poprzedzającą samogłoskę
* wygłosowe aj > ɛj
* nagłosowe kt > xt
* nagłosowe gd, > d, ʣ
* brak rozszerzenia і, и > є, е przed р
* cofnięcie przegłosu jaci oraz miękkiego sonantu r po spółgłoskach labialnych (np. пӧвʹєдац „powiadać”, мʹєсто „miasto”, твердий „twardy”, мертвий „martwy”)
* w odmianie rzeczowników z przegłosem lechickim zazwyczaj wyrównanie tematu do form przegłoszonych lub nieprzegłoszonych
* brak przegłosu e pochodzącego od jeru w końcówce -ел (np. кӧзел „kozioł”, ӧсел „osioł”)
* postępujący zanik odmiany czasownika биц „być”, szczątkowo zachowały się jedynie є, су
* końcówka -ий/ій dla przymiotników w r. m. l. poj.
* końcowka -ам w celowniku dla wszystkich rzecz. l. mn.
* końcowka -ув w dopełniaczu dla wszystkich rzecz. l. mn.
* końcówka -лі („-li”) zamiast -ли („-ły”) w czasie przeszłym
* całkowity zanik kategorii męskoosobowości w l. mnogiej
* I os. l. mn. ma zawsze końcówkę -м w czasowniku (np. я іѕим „idę”, я вʹєрім „wierzę”)
* czasowniki w cz. przesz. 1 i 2 os. mają taką samą postać jak 3 os. (np. я ядла „jadłam”, ви гӧвӧрілі „mówiliście”)
* konieczność używania zaimków  osobowych przed czasownikiem
* mniejsza ilość latynizmów, duża ilość zapożyczeń z greki
* większa ilość ukrainizmów (ale z dużej ich ilości język literacki został oczyszczony)

ZAPIS

Аа Бб Вв Гг Ґґ Дд Ее Єє Жж Зз Ѕѕ Ии Іі Йй Кк Лл Мм Нн Оо Ӧӧ Øø Пп Рр Сс Тт Уу Ӱӱ Фф Хх Цц Чч Џџ Шш Ьь Юю Яя

* niemiękczące e zapisuje się jako е
* miękczące e zapisuje się jako є
* niemiękczące i (czytane jako [ɪ]) zapisuje się jako и
* miękczące i (czytane jako [i.]) zapisuje się jako і
* ji zapisuje się jako і (wymowa [ji] występuje w nagłosie na zasadzie alofonu)
* jo i miękczące o zapisuje się jako ø
* dyftongi ua, ui zapisuje się jako ӧ, ӱ
* dawne samogłoski długie zapisuje się fonetycznie (у, ӱ, и, і)
* asynchroniczność miękkości labialnych oddaje się przed rozdzielenie spółgłoski i samogłoski miękczącej apostrofem
* ř zapisuje się jako рь (lub р + samogłoska miękcząca)
* dz, zapisuje się jako ѕ, џ
* нє „nie” zapisuje się łącznie z czasownikami

JĘZYK POLSKI
JĄZYK POLSKI

PROCESY
(różnice w stosunku do prawdziwej polszczyzny)

* akcent swobodny
* prasł. TărT > TarT
* prasł. TĕlT > TloT
* zachowanie miękkości przed prasł. miękkim zgłoskowtórczym r'
* brak ściągnięcia końcówek z j w wyrazach stojać, bojać sią, grać (já grają), znać (já znają), umieć (já umieją), rozumieć (já rozumieją)
* zarówno twardy jaki miękki sonant l > ol (zaimiast el, lu, il’)
* synchroniczna wymowa samogłosek nosowych
* brak przejścia krótkiego ã w ɔ̃
* > ɔ
* ɔː > u
* ɛː > ɨ
* ʲɨ > ʲi
* ɦ nigdy się nie pojawiło
* mazurzenie: ʃ, ʒ, ʧ, ʤ > s, z, ʦ, ʣ
* stwardnienie we wszystkich pozycjach (brak frykatywnej wymowy)
* li >
* xf > f
* nagłosowe ra- > -
* nagłosowe ja- > -
* zanik w w wygłosie po spółgłosce i między spółgłoskami
* konekwentne przejście i/, y/é, u/ó przed spółgłoskami nosowymi oraz ł > ie, e, o
* miękczenie k, g również w nowych złożeniach z e
* zanik e ruchomego w końcówkach -k, -c
* konsekwentny przegłos lechicki (brak wyrównań i cofnięć)
* leksykalizacja ubezdźwięcznienia w wygłosowych spółgłoskach czasowników w czasie przeszłym (w efekcie formy typu ty kráteś „ty kradłeś”, já biékiem „ja biegłem”)
* brak bohemizmów, ukrainizmów, białorusycyzmów i rusycyzmów

ZAPIS

Aa Áá Ąą Ą́ą́ Bb Cc Ćć Dd Ee Éé Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Łł Mm Nn Ńń Oo Óó Pp Rr Ss Śś Tt Uu Vv Yy Zz Źź
+dz, dź


* [v] zapisuje się jako v
*
  • zawsze zapisuje się zawsze jako h
    * [ã] zapisuje się jako ą
    * [ɔ̃] zapisuje się jako ą́
    * [u.] zapisuje się jako u lub ó
    * [ɔ] zapisuje się jako o lub á
    * [ɨ] zapisuje się jako y lub é
    * [i.] zapisuje się jako i lub

    JĘZYK OBODRZYCKI
    JONZIK OBODŽËĆĆI

    PROCESY
    (różnice w stosunku do althistowej polszczyzny)

    * przegłos jaci > o
    * przegłos prasł. ę > ǫ
    * brak zmieszania prasł. ǫ, ę do ą
    * jer twardy mocny > o
    * jer miękki mocny > a
    * ęl, ǫl > en, on
    * ɨ > i
    * krótkie u po spółgłosce nielabialnej > ə
    * krótkie i po spółgłosce twardej > ə
    * > ə
    * ɔː, ɔ̃ː > ɔw, ɔ̃w̃
    * ɛː, ɛ̃ː > ɛj, ɛ̃j̃
    * , , , , przed samogłoską > , , , ,
    * ʃʲ, ʒʲ, ʧʲ > ʃ, ʒ, ʦ
    * , > ɕ, ʑ
    * ʃʲʧʲ, sʲtʲ > ɕʨ
    * ʒʲʤʲ, zʲdʲ > ʑʥ
    * , , > s, z, ʒ
    * , > ʨ, ʥ
    * samogłoska + n w wygłosie i przed spółgłoską > samogłoska nosowa
    * samogłoska + ɲ w wygłosie i przed spółgłoską > samogłoska nosowa + j̃ 
    * samogłoska + m w wygłosie i przed spółgłoską > samogłoska nosowa +w̃ 
    * wj, jw > ɥ
    * w̃j̃, j̃w̃ > ɥ͂
    * rozbicie samogłosek i dyftongów nosowych przed samogłoską na połączenia samogłoski z n, ɲ, m
    * końcówka -oʉh w miejscu polskiej -ów
    * końcówki aorystu -h, -hmë dla I ososby
    * brak ruchomego e po ʉ przed końcówkami I i II os. l. poj. -h, -s (np. grëʉh „grałem”, mažiʉs „marzyłeś”)
    * ściągnięcia typy ona bźega „ona biegała”, śas „chciałaś”, ko „koło; obok”

    ZAPIS

    Aa Bb Cc Ćć Dd Ee Ëë Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Mm Nn Ńń Oo Pp Rr Ss Ść Šš Tt Uu Ʉʉ Vv Zz Źź Žž
    +dz, dź


    * [ʃ], [ʒ] zapisuje się jako š, ž
    * [ʒ] pochodzące od miękkiego r zapisuje się jako ž
    * uwzględnia się ubezdźwięcznienie postępowe ž, v > š, f
    * ś, ź, ć, , ń stawia się także przed samogłoską
    * [w] wszelkiego pochodzenia zapisuje się jako ʉ
    * [ə] zapisuje się jako ë
    * dawne samogłoski długie zapisuje się fonetycznie (ë, , ej)
    * samogłoski nosowe zapisuje się jako połączenia samogłoski i n
    * dyftongi nosowe z [w̃], [j̃] zapisuje się jako połączenia samogłoski i m, ń lub samogłoski i ʉn, jn (zaleznie od etymologii)
    * [ɥ], [ɥ͂] występują jako alofony w połączeniach , ʉj, jm, ʉń
« Ostatnia zmiana: Październik 21, 2012, 11:46:14 wysłana przez Jątrzeniot »
 

Offline Борівой

  • Форумовъйь Гноітель Фраеровъ
  • Administrator
  • Wiadomości: 3 156
  • Thanked: 36 times
  • Konlangi: Szybski, truski, brocki
Odp: Konlangi do Jątrzeniothistu
« Odpowiedź #1 dnia: Październik 21, 2012, 11:34:16 »
Można prosić o jakiś krótki tekst w tych językach?
 

Offline Jątrzeniot

Odp: Konlangi do Jątrzeniothistu
« Odpowiedź #2 dnia: Październik 21, 2012, 12:36:06 »
Jeśli odzyskam zapał do tego projektu, to może przetłumaczę coś więcej. Póki co wrzucam to:

Wszyscy ludzie rodzą się wolni i równi pod względem swej godności i swych praw. Są oni obdarzeni rozumem i sumieniem i powinni postępować wobec innych w duchu braterstwa.

LĘSKI:

Шески люди роѕа са слєбӧдни і рувни в свӧій гӧдносци і правах. Ӱни ӧбдаріни розумим і сумʹінім і пӧвинни зглядим іншіх як брат з братим пӧчіняц.

łacinka:

Šeski ľudi rodza sa sľebòdni ji ruvni v svòjij hòdnosci ji pravach. Ùni òbdařini rozumim ji sumjiňim ji pòvinni zhľadim jinšich jak brat z bratim pòčiňac.

POLSKI:

Vsyscy ludzié rodzą́ sią volni i róvni pod vzglądem svéj godności i svyh práv. Są́ oni obdareni rozumem i są́mieniem i povienni postąpovać vobec jennyh v duhu braterstva.

OBODRZYCKI:

Všëscë lëźej rodzejn sen volńi ë roʉvńi vo sfojej godnośe ë sfojih pravah. Majoʉn ońi dažonej rozum ë somńeńej ë povźeńńi postonpovaś ko drëdźim vo dëhë bractfa.
« Ostatnia zmiana: Październik 21, 2012, 12:51:22 wysłana przez Jątrzeniot »
 

Offline Dynozaur

  • Audytor w: Komisja Ustalania Nazw Miejscowości
  • Wiadomości: 3 700
  • Thanked: 124 times
  • Wiecznie obserwowany
Odp: Konlangi do Jątrzeniothistu
« Odpowiedź #3 dnia: Październik 21, 2012, 12:44:17 »
Sumienie < sąmnienie

Radziłbym to uwzględnić.
Precz z homofobją, transfobją i bifobją!
Wyrugujmy te potworki językowe raz na zawsze.
 

Offline Jątrzeniot

Odp: Konlangi do Jątrzeniothistu
« Odpowiedź #4 dnia: Październik 21, 2012, 12:53:32 »
Racja, dzięki. Poprawiłem.
 

Offline Towarzysz Mauzer

Odp: Konlangi do Jątrzeniothistu
« Odpowiedź #5 dnia: Październik 22, 2012, 18:16:23 »
Nie myślałeś o zrobieniu bałaganu w TorTach w lęszczyźnie (współistnienie TraTów i TroTów, te pierwsze wzmocnione cerkwizmami)? Podobna rzecz ma przecie miejsce w rosyjskim, mimo że nie było tam takiego dodatkowego wpływu grupy czesko-słowackiej jak w Lęskiej.

Poza tym, która tradycja literacka jest starsza - lęska czy małoruska? Bo, szczerze powiedziawszy, nie podoba mi się przyporządkowanie /i/ = i, /y/ = и, ono ma sens w ukraińskim, oparłszy się na zasadzie *i > и, *ě > i - a w althiście usprawiedliwiłoby się tylko zaimką z małoruszczyzny.

Ogólnie - bardzo dobra robota, tylko zabawne, jak w podświadomości mam jakieś silne wyobrażenie alternatywnej prawosławnej polszczyzny i wielgardczyzny, i jak tutaj odczuwam z nimi kontrast ;).
Skrzydła miłości, mocy, o wielki, Twardy Jerze,
Rozpostrzyj ponad nami, ogrzej i przyjmij nas. -Mrkalj, Palinodia o twardym jerze
***
VIVAT CAROLVS GVSTAVVS REX POLONIÆ
 

Offline Jątrzeniot

Odp: Konlangi do Jątrzeniothistu
« Odpowiedź #6 dnia: Październik 22, 2012, 22:09:30 »
Nie myślałeś o zrobieniu bałaganu w TorTach w lęszczyźnie (współistnienie TraTów i TroTów, te pierwsze wzmocnione cerkwizmami)? Podobna rzecz ma przecie miejsce w rosyjskim, mimo że nie było tam takiego dodatkowego wpływu grupy czesko-słowackiej jak w Lęskiej.

W sumie, dobry pomysł. Zresztą na południu Lęski, w gwarach nitrzańskich (wsch. Słowacja jest lęska) te TraTy i tak są, więc pasuje.

Cytuj
Poza tym, która tradycja literacka jest starsza - lęska czy małoruska? Bo, szczerze powiedziawszy, nie podoba mi się przyporządkowanie /i/ = i, /y/ = и, ono ma sens w ukraińskim, oparłszy się na zasadzie *i > и, *ě > i - a w althiście usprawiedliwiłoby się tylko zaimką z małoruszczyzny.

No teoretycznie mogłem dać ы i и. Zamysł mój był taki, że to ы wywalono pod wpływem ukraińskiego. Nie bardzo to etymologiczne, ale przecież zdarzają się takie rzeczy.

Cytuj
Ogólnie - bardzo dobra robota, tylko zabawne, jak w podświadomości mam jakieś silne wyobrażenie alternatywnej prawosławnej polszczyzny i wielgardczyzny, i jak tutaj odczuwam z nimi kontrast ;).

No wiem, wyszło bardzo... alternatywnie :P. Z początku też miałem inne wyobrażenia. Jednakże np. fascynacja tym prawdziwym połabskim została i chyba najedzie czas, że zaprezentuję swój własny "połabskoklon".
« Ostatnia zmiana: Październik 22, 2012, 23:14:44 wysłana przez Jątrzeniot »