Ostatnie wiadomości

Strony: [1] 2 3 ... 10
1
Conlangi: a posteriori / Odp: Narzecze wysokopolskie
« Ostatnia wiadomość wysłana przez Ainigmos dnia Wczoraj o 13:13:26 »
Mój:
korespondencja - odpowiednica
2
Pisma i ortografie / Odp: Polska klawiatura - projekt
« Ostatnia wiadomość wysłana przez Norris dnia Sierpień 02, 2021, 21:31:29 »
Tu z kolei inna ciekawostka – jak wyglądałby układ klawiatury oparty na układzie maszyn do pisania z II RP, gdyby przetrwał dłużej i został dopasowany do komputerów (wzór dostępny w wiki w artykule „Maszyna do pisania”).
Warto zauważyć, że był podobny do dzisiejszego czeskiego (diakrytyki w górnym rzędzie, cyfry pod Shiftem).
Jego adaptacja sprawia jednak pewne trudności, jako że brakowało tak podstawowych znaków, jak cyfry 0, wykrzyknika, średnika i nawiasów.

3
Conlangi: a posteriori / Odp: Narzecze wysokopolskie
« Ostatnia wiadomość wysłana przez mijero dnia Sierpień 02, 2021, 20:04:27 »
Moje:

badawca i badawczyni (od badać) – laborant i laborantka (umożebnienie przym. badawczy, kt. utworzono bez podstawy słowotwórczej; DOPISEK Ale to chyba dalej nie będzie dobrze, bo za podstawę trzeba by mieć czasownik badawać...? Wg Bańkowskiego badawczy po raz pierwszy u Mickiewicza w 1828 r.)
brzytewka – żyletka
czestowiny (od czestować, które... być może zapoż. z rus.) – poczęstunek (do zestawu z odwiedziny, urodziny, zaręczyny itp.; pozbywamy się nie tylko niem. -unek, ale i omyłkowego ę)
dobowanie – periodyzacja
dymucha – tytoń
dzierżadło a. dzierża – koło sterowe i ster w znaczeniu przenośnym (np. trzymać dzierżadło/dzierżę władzy); dzierżać – sterować (np. dzierżać statkiem); dzierżniczy – sterowy (np. płetwa dzierżnicza) i sterowniczy (np. dźwignia dzierżnicza); dzierżnica (od płetwa dzierżnicza) – ster; dzierżanie – sterowanie (np. tajniki dzierżania ludźmi); dzierżany – sterowany (np. samochodzik zdalnie dzierżany); dzierżnik – sterownik, drajwer(!); dzierżny – sterowny; dzierżność – sterowność (rozwój znaczenia z posiadać kogo/co w powładać kim/czym)
gromić – bombardować; zgromić – zbombardować; gromidło – bomba; gromidłowiec – bombowiec
inokrajny – egzotyczny
iskrówka – trolejbus (jak torówka – tramwaj)
kopczyca – piramida
krążun (od krążyć) – satelita
kurzawka – papieros (urobione trochę na odczepnego, bo słowo mi niepotrzebne)
miażdżak (od miażdżyć) – moździerz (np. miażdżak badalniczy)
naprawca – mechanik (słowo istniało, ostał się po nim w użyciu przym. naprawczy)
odbiornica – antena
odczytny – czytelny
odgrywka – kontratak
opisanie – raport
osiąg – rekord
ozbrojony – opancerzony
pitnica – szklanka; pitniczka – kieliszek
pobieg – kurs
podawca i podawczyni (od podawać) – kelner i kelnerka
podgląd – var tj. video assistant referee
podpoziem – sub-level
poglądówka (od wzorzba poglądowa) – schemat
porażacz (od porażać) – paralizator
obrusek – serwetka
ochop – zainteresowanie; być w ochopie – być zainteresowanym
przeddzieje – backstory
przewozowiec (od pojazd przewozowy) – autobus (np. przewozowiec miejski) oraz transporter (np. przewozowiec ozbrojony)
przewozówka – bus albo może taksówka?
przywód (od przywodzić) – hol (np. wziąć na przywód); przywodowy – holowniczy (np. węda przywodowa); przywodowiec – holownik
rozpiska – scenariusz
samopoprawka – autokorekta
tajnica – sejf
wględziny – autopsja, sekcja zwłok
wrządzenie – program; wrządzać – programować; wrządzić – zaprogramować; wrządzony – zaprogramowany
wypadowy (od wypad) – terenowy (np. obuwie wypadowe, samochód wypadowy – nie zaleca się skojarzeń z przym. wypadkowy)
zajątko – hobby
zbliżacz (od zbliżać) – zoom
zdrużenie – interakcja
zist (od ziścić) – fakt; zistny – faktyczny; zistnie – faktycznie; zistność – faktyczność
złociucha – whiskey
żędka – apetyt
4
Lingwistyka ogólna / Odp: Co was wkurza w kwestiach językowych [s/z/wi/]
« Ostatnia wiadomość wysłana przez Norris dnia Sierpień 01, 2021, 10:30:00 »
Wracając do tematu, to udało mi się ustalić, jaki jest stosunek językoznawców do lat "dwutysięcznych", "zerowych" i "dziesiątych" i jest całkiem różny.
Piotr Müldner Nieckowski - zdecydowanie pozytywny, w odróżnieniu od roku "dwutysięcznego xxx".
http://lpj.pl/index.php?op=31&id=9
http://lpj.pl/index.php?op=35&id=24
Mirosław Bańko - kiedyś (2002) zwalczał:
https://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/lata-dwutysieczne;1804.html
potem (2011) zmienił na co prawda z zaleceniem "pierwszej/drugiej dekady" (nie do końca poprawnie, przypominam o roku różnicy), lecz jednak pozytywny z uwzględnieniem tych form w literaturze.
https://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/lata-dwutysieczne;11945.html
Katarzyna Wyrwas - analogiczna ewolucja od zwalczania (2004)
http://www.poradniajezykowa.pl/baza_archiwum.php?POZYCJA=1860&AKCJA=&TEMAT=Wszystkie&NZP=&WYRAZ=
do również umiarkowanie pozytywnego z uwzględnieniem form angielskich (2019).
https://www.youtube.com/watch?v=fkObArN0Vb4
Katarzyna Kłosińska - niestety nadal zdecydowanie zwalcza i co gorsza bez uzasadnienia (nie, bo nie), ostatni wpis w 2019.
https://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/Druga-dekada-XXI-wieku;19319.html
https://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/Jak-nazwac-dwie-pierwsze-dekady-stulecia;19605.html
https://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/Lata-dwudzieste-lata-trzydzieste;17585.html
https://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/Kantorowskie-lata-18;18405.html

Tak więc może po zakończeniu kadencji Kłosińskiej na stołku przewodniczącej RJP będzie szansa na upowszechnienie się tych form? Byle do 2022.

Kontynuując, to określenia "lata zerowe" i "lata dziesiąte" uznał ostatnio za prawidłowe Maciej Malinowski, publikujący cykl "Obcy język polski" w "Angorze", tak samo jak Wyrwas powołał się na wpływy języka angielskiego i jak Bańko powołał się na "Madame" Libery, nie spodobały mu się za to "lata dwutysięczne" (uznał, że to nazwa dotycząca tysiąclecia 2000-2999).
https://obcyjezykpolski.pl/od-dziesiatkow-lat/

Tu z kolei dyskusja na Wikipedii o tych nazwach, tam wikizjeby niemal jednogłośnie je zwalczają, powołując się na betonową Kłosińską i nie uwzględniając zdania innych językoznawców (!), a każdego, kto ma odmienne zdanie starają się zniszczyć "nie masz pojęcia, o czym piszesz!!!". Stanowczo odrzucają też wpływy języków obcych, dodając "tłumaczenie polskich reguł regułami obcojęzycznymi to podstawowy błąd", zapominając, że to określenie wcale nie powstało w języku polskim. Lata 20. można było zapożyczyć, ale lat 10. już nagle nie można, wot logika.
Nie zwracam za onkologa, wchodzicie na własną odpowiedzialność.
https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Kawiarenka/Nazewnictwo&oldid=58513163
5
Nauka natlangów / Odp: Łužica abo smjerć!
« Ostatnia wiadomość wysłana przez Siemoród dnia Lipiec 31, 2021, 20:19:51 »
Są używane nawet we współczesnej literaturze jako środek literacki, ale nie wiem czy są prawdziwie ludowe, czy może to wymysł odrodzenia narodowego, bo takich odrodzeniowych słów jest od cholery. W każdym razie świadomość ich istnienia jest, to nie jak miesiące bułgarskie, które są tylko ciekawostką slawistyczną.

Swoją drogą w jednym z moich słowników oprócz literackiego apryl funguje potoczne haperlej(k)a. Ciekawe czy jest więcej takich, bo poza majem to one nie są zbyt agresywnie zaadaptowane.

W sumie warto je tutaj zamieścić, gdyby ktoś nie umiał znaleźć:
I wulki róžk
II mały róžk
III nalětnik
IV jutrownik
V róžownik
VI smažnik
VII pražnik
VIII žnjec
IX požnjec, michałski měsac
X winowc
XI nazymnik, listopad
XII hodownik
6
Nauka natlangów / Odp: Łužica abo smjerć!
« Ostatnia wiadomość wysłana przez Dynozaur dnia Lipiec 31, 2021, 13:08:34 »
januar, -a   styczeń
februar, -a   luty
měrc, -a   marzec
apryl, -a   kwiecień
meja, -i   maj
junij, -a   czerwiec
julij, -a   lipiec
awgust, -a   sierpień
september, -bra   wrzesień
oktober, -bra   październik
nowember, -bra   listopad
december, -bra   grudzień

A co z tymi słowiańskimi miesiącami? Te wezymskie, nazymskie i inne rozhelone? Zdechły, czy może nigdy tak naprawdę nie żyły?
7
Nauka natlangów / Odp: Łužica abo smjerć!
« Ostatnia wiadomość wysłana przez Siemoród dnia Lipiec 30, 2021, 20:54:18 »
HORNJOSERBŠĆINA

Lekcja 2 - czas przyszły (přichod) i przeszły złożony (perfekt)
Czas przyszły
Formy czasu przyszłego w języku g~ł~ckim są tworzone bardzo podobnie jak w języku polskim. W przypadku czasowników dokonanych tworzy się je odmieniając czasownik tak jak w poprzedniej lekcji, natomiast w przypadku czasowników niedokonanych czas przyszły jest tworzony z pomocą czasownika posiłkowego budu i bezokolicznika (w odróżnieniu od polskiego, gdzie może być użyty imiesłów ł-owy – np. będę pisał) odpowiedniego czasownika.
inf.pisać
jabudu pisać
tybudźeš pisać
wón, wona, wonobudźe pisać
mójbudźemoj pisać
wójbudźetaj/budźetej pisać
wonaj, wonejbudźetaj/budźetej pisać
mybudźemy pisać
wybudźeće pisać
woni, wonebudu pisać

Formy dwoiny na -aj są męzkie, formy na -ej są żeńsko-nijakie, np. Mojej bratraj dźensa budźetaj wobjed warić. Twojej sotře budźetej so wjeselić, hdyž zhonitej tutu powěsć. Przeczenie w czasie przyszłym wyraża się przy pomocy przedrostka nje-, np. njebudu pisać, njebudźemy pisać.

W przypadku wielu czasowników ruchu czas przyszły wyraża przy pomocy przedrostka po-, np. hić – póńdu, njesć – ponjesu, wjesć – powjedu, wjezć – powjezu, lećeć – poleću, lězć – polězu, jěć – jědu, ćěrić/hnać1 – poćěrju, …. Oznacza to, że nie istnieją bezokoliczniki **póńć, **ponjesć, **polězć i podobne. Podobnie czasownić měć tworzy czas przyszły przy pomocy przyrostka z-: změju, změješ, …. Są to formy tego samego czasownika!

Jutře změju chwile, přińdź, přošu, zdypkom w pjećich.

1 Ten czasownik ma dość osobliwą odmianę – bezokolicznikiem jest hnać lub ćěrić, formy czasu teraźniejszego to ćěrju, ćěriš, a imiesłów ł-owy to hnał. Podobnie sprawa wygląda z prefigowanymi dohnać, rozehnać, wotehnać.

Odmiana w czasie teraźniejszym i przyszłym podstawowych czasowników ruchu:
inf.hić (přitomnosć)hić (přichod)jěć (přitomnosć)jěć (přichod)
jadupóńdujědupojědu
tydźešpóńdźešjědźešpojědźeš
wón, wona, wonodźepóńdźejědźejědźe
mójdźemojpóńdźemojjědźemojpojědźemoj
wójdźetj, -ejpóńdźetaj, -ejjědźetaj, -ejpojědźetaj, -ej
wonaj, wonejdźetj, -ejpóńdźetaj, -ejjědźetaj, -ejpojědźetaj, -ej
mydźemypóńdźemyjědźemypojědźemy
wydźećepóńdźećejědźećepojědźeće
woni, wonedu (pot. dźeja)póńdu (pot. póńdźeja)jědu (pot. jědźeja)pojědu (pot. pojědźeja)
Podobnie odmieniają się prefigowane dóńć (dóńdu, dóńdźeš), přińć (přińdu, přińdźeš), poza tem, że są one dokonane i formy osobowe mają znaczenie czasu przyszłego.

W języku potocznym spotyka się także czas przyszły złożony tworzony od czasowników dokonanych, typu budu předać, budźe so zwjeselić, zapłaćić to budźemy ….

Czasem przyszłym od czasownika być jest naturalnie samodzielna forma budu, budźeš, budźe, ….


Czas przeszły złożony
Czas przeszły złożony wyraża jednorazowe zdarzenie, które dokonało się w minionej chwili. Jest on tworzony przy pomocy czasownika posiłkowego sym, sy, je, … i imiesłowu ł-owego.

Imiesłów ł-owy tworzony jest od tematu bezokolicznika i odpowiada polskim formom trzeciej osoby czasu przeszłego. W liczbie pojedynczej końcówkami osobowymi są -ł, -ła, -ło (r. męzki, żeński, nijaki), w liczbie podwójnej -łoj dla wszystkich rodzajów, a w liczbie mnogiej -li w rodzaju męzkoosobowym i -łe w niemęzkosobowym. Warto dodać, że w języku potocznym, a niekiedy i w literackim stosowana jest końcówka -li dla wszystkich rodzajów w liczbie mnogiej.

Poza tym, jest on tworzony podobnie jak w języku polskim, od (rozszerzonego) tematu bezokolicznika, np.: njesć – njesł, brać – brał, minyć – minył, pić – pił, molować – molował, pisać – pisał, pjec – pjekł, móc – mohł. Czasownik hić tworzy imiesłów: šoł, šła, …, podobnie dóńć, dóšoł, dóšła, …; přińć, přišoł, přišła, ….

Tworzenie czasu przeszłego złożonego na przykładzie czasownika čitać
inf.čitać
jasym čitał/čitała
tysy čitał/čitała
wón, wona, wonoje čitał/čitała/čitało
mójsmój čitałoj
wójstaj/stej čitałoj
wonaj, wonejstaj/stej čitałoj
mysmy čitali/čitałe
wysće čitali/čitałe
woni, wonesu čitali/čitałe
Czasownik posiłkowy z reguły występuje na drugim miejscu w zdaniu, a imiesłów ł-owy na końcu zdania.

W tytułach i nagłówkach często opuszczany jest czasownik posiłkowy w trzeciej osobie wszystkich liczb, np.: Michał Nowak habilitował. Serbscy wučerjo wuradźowali w Budyšinje, Dny tworjaceho wuměłstwa so přewjedli. VIII. spisowaćelski kongres NDR so wotměł.

Czasownik posiłkowy nie powtarza się, jeśli występuje więcej niż jeden czasownik odnoszący się do tego samego podmiotu, np.: Spisowaćel Nowak je wopisał we swojej knize spóznaća wjesneho hólca, a z tym rysował realistiski wobraz serbskeho žiwjenja.

We współczesnym języku literackim w przeczeniach formy czasu przeszłego złożonego na ogół są na końcu zdania, przy czym porządek słów ma na ogół formę typu widźał njejsym.

Czytanka

Zjězd Serbow w Budyšinje
W juliju 1950 je w Budyšinje 1. zjězd Serbow był. Stare město Budyšin su wobydlerjo rjenje z chorhojemi, girlandami a transparentami wupyšili. Z Hornjeje a Delnjeje Łužicy su Serbja a Němcy do Budyšina přijěli, zo bychu dźełaćerskeho prezidenta Wilhelma Piecka postrowili. Jara wutrobnje su serbscy a němscy dźěławi lubeho hosća witali. Wón je do Budyšina přišoł jako reprezentant prěnjeho němskeho stata dźěłaćerjow a ratarjow. Njedźelu popołdnju je wulka manifestacija za měr, demokratiju a socializm była. Tam je tež prezident Wilhelm Pieck rěčał, zo NDR spěchuje Serbow. Na kóncu je prajił: „Njech je žiwy serbski lud!“ Haj, Němska demokratiska republika je wopradźita wótčina Serbow. Hišće dźensa spominamy rady na tutón krasny swjedźeń.

Wuknjemy za žiwjenje
Kóždy dźeń chodźimy do šule. Wutoru mamy jednu hodźinu staćanowědy. W šuli pilnje wuknjemy. Hačrunjež chodźimy hakle do 8. lětnika, hižo wěmy, kotre powołanje budźemy wuknyć. Hanka budźe pěstowarka, Pětr budźe diplomowy ratar, a Michał budźe hórnik. Za kóžde powołanje trjebamy dobru wědu. Domjace nadawki porjadnje zhotowimy. Njebrojimy ženje swój čas. W swobodnym času dźěłamy w kružkach. Tež tu wjele nawuknjemy. W swobodnym času tež sportujemy. Tak smy stajnje strowi a njezakomdźimy wučbu. My wěmy, zo wuknjemy za žiwjenje a za našu republiku. Hdyž pilnje wuknjemy, sylnimy naš stat.

Předstajenje
Skupinka sowjetskich studentow a abiturientow srjedźneje šule pućuje po Serbach. Woni su w Chrósćicach młodeho wučerja Měrćina Serbina wopytali, kotrehož su nekotři hižo při jeho wopyće we Lwowje zeznali.
Sergej: Dobry dźeń, Měrćinje.
Měrćin: Dobre ranje, to je wulkotne, zo so zaso widźimoj. Ja so jara wjeselu. Hdy sće přijeli?
Sergej: Hakle wčera wječor. Smy do Drježdźan z ćahom jěli a z Drježdźan sem z kolesami. Nětko chcu ći swojich młodych přećelow, studentow Lwowseje uniwersity, předstajić.
Měrćin: To je rjenje, zo sy zaso tajku nahladnu črjódku nowych zajimcow přiwjedł.
Sergej: Měrćinje, njeby mje móhł swojej maćeri předstajić?
Měrćin: Radlubje. Maći! Maći, mój přećel Sergej chce so z tobu zeznać.
Sergej: Dobry dźeń, knjeni Serbinowa. Měrćin je mi wo was wjele powědał.
Serbinowa: Wjeselu so, knjez Iwanow, zo směm was zeznać.
Sergej: Dobry dźeń, knježna Dučmanec.
Měrćin: Lubina njerěka wjac Dučmanec, wona je nětko moja žona, smój so před třomi njedźelemi woženiłoj.
Sergej: Wodajće, Lubina, to ja wědźał njejsym. Gratuluju wamaj k mandźelstwu a přeju wamaj wjele zboža na zhromadny puć.
Měrćin: Ty rěčiš serbsce?
Sergej: Haj, kusk rěču, sym so mjenujcy nimo čěšćiny a pólšćiny tež ze serbšćinu zaběrał.
Stanisław: Ja rozumju wšitko, ale rěčeć hišće derje njemóžu. Tohodla prošu rěčće pomałšo, wy rěčiće přespěšnje. Wašu žonu lěpje rozumju. Bohužel wašu maćeršćinu hišće bjezporočnje njewobknježu. Hustodosć činju zmylki.
Měrćin: Ně, ně, rěčiš tola derje. Hdźe sy serbšćinu nawuknył?
Stanisław: Na Lwowskej filologiskej fakulće na lektoraće.
Měrćin: Wy druzy tež rečiće serbsce?
Danił: Nažel wašu maćeršćinu hišće derje njerozumimy. Rěčimy jenož rusce a němsce.
Nikołaj: Směm so předstajić? Sym Nikołaj Wasiljewič Serpuchow.
Pawoł: Rěkam Pawoł Krawc.
Nikołaj: Wjeselu so, zo směm was zeznać.


(czytanka pochodzi z: Мудра И., Петр Я. - Учебник верхнелужицкого языка)

Słowniczek
[close]

Zadania
1. Wotmołwće na prašenja:
Hdźe je 1. zjězd Serbow był? Z čim su wobydlernjo Budyšin wupyšili? Zwotkel su Serbja a Němcy do Budyšina přijěli? Koho su chcyli w Budyšinje postrowić? Na čo serbski lud rady spomina? Kak su woni W. Piecka witali? Hdy bě wulka manifestacija? Što je na njej W. Pieck prajił? Što je Němska demokratiska republika za Serbow?

2. Przetłumacz na górnołużycki
Dzisiaj będzie wielka demonstracja za pokój. Wieczorem pojadę do Budziszyna, do teatru. Na placu widziałem serbołużycki slogan „Niech żyje pokój!“. Chętnie powitamy szanownego gościa z Berlina. Codziennie pilnie uczymy się w szkole i uważnie słuchamy, co mówi nasza nauczycielka. Staramy się nigdy nie spóźniać się na zajęcia.

3. Stajće słowa w spinkach do dualoweje formy:
Jan a ja (sedźeć) na samsnej ławce. Popołdnju často hromadźe (wuknyć). Tež na sportowe znamješko w slěbrje so hromadźe (přihotować). Najlěpše wukony (měć) we wysokoskoku. Ale tež kulu derje (storkać). Kóžde popołdnjo, hdyž słónčko swěći, (jěć) do kupjele a (płuwać). Wčera je sportowy wučer powědał, zo hromadźe z druhimi hólcami w stanach (bydlić - futur). Dokelž (być) dobraj sportowcaj, wo hišće lěpše sportowe wukony (prócować so - futur).

4. Ułóż zdania, które zawierałyby przysłówki położenia i ruchu: nutř, nutřka, won, wonka, horje, horjeka, dele, deleka.

5. Zasadźće město zaspinkowanych infinitiwow prawu formu futura a perfekta:
Nalěto (dźěłać) zaso w zahrodźe. Tón tydźeń (jěć) na předstajenje wukrajneho ansambla. Kosmonawća (lećeć) ze swětnišćowymi łódźemi wokoło měsačka. Na tom wječorku (přednošować) serbski spisowaćel wo swojej nowej knize. Popołdnju (hić) z maćerju k wowce na narodniny. Z wowku (rozmołwjeć so) wo lětach jeje dźećatstwa.
8
Lingwistyka ogólna / Odp: Etymologijni szczerzedruhowie
« Ostatnia wiadomość wysłana przez Spodnie dnia Lipiec 27, 2021, 23:19:08 »
Słowackie buzerant (pedał, obraźliwie o geju) i Bułgar.
9
Przywitalnia - dla nowych / Odp: Witam zaciekle
« Ostatnia wiadomość wysłana przez Yenzor dnia Lipiec 26, 2021, 22:22:22 »
Siemanko, słuchajcie, postanowiłem założyć peja na fb dla mojego tworu aposteriorycznego i althistowego, nad którym pracuję od dłuższego czasu, języka pomorskiego. Nie wiem, czy ma to jakikolwiek sens biorąc pod uwagę niszowość językotwórstwa, no ale, jak to mówią, chuj. Być może komuś z was się zechce śledzić xd: https://www.facebook.com/pomorskarec.
10
Conworldy i althisty / Szukamy osób do conworldu
« Ostatnia wiadomość wysłana przez Kubok dnia Lipiec 25, 2021, 19:51:38 »
Hej. Ogólnie to ja i Terrus szukamy osób do conworldu. Na razie żadnych map, opisów państw ani nic z takich rzeczy nie ma, po prostu nie zaczęliśmy jeszcze tworzyć. Jak ktoś chce tworzyć z nami conworld to tu jest link do serwera Discrod: https://discord.gg/Q27fPhZhdW
Strony: [1] 2 3 ... 10