Najdziwniejsze polskie nazwiska

Zaczęty przez Ainigmos, Kwiecień 14, 2023, 19:12:12

Poprzedni wątek - Następny wątek

dziablonk

#30
Swego czasu w innej sekcji zastanawiałem się nad nazwiskiem Smaszcz. Być może jest to jakiś wariant kaszubskiego smorszcz / smoszcz 'ślimak bez skorupy'.
EDIT: jest smarszcz, zmarszcz, smarcz, smarsz, smarz, smarż na smardza-grzyba
Słuch fonologiczny współczesnego Słowianina kształtuje pisownia, w przeszłości granice między poszczególnymi fonemami były bardziej płynne.
◇ ъŭ ◊ ō ů ŭ † å ° ъ ь ľ ŕ ô ď ť ſ ß á ŕ ê é ṷ
  •  

Wercyngetoryks

ChWDChRL

dziablonk

#32
Gwit od Gwidona; Karwize (też Karwies(e), Korwiese) może jakaś wersja z niem. Kürbis 'dynia'
Najciekawszy ten Pskit (też Pszkit) - jakieś lokalne zawołanie na konia (Prrr!)

Fiwek, Zabojść
Słuch fonologiczny współczesnego Słowianina kształtuje pisownia, w przeszłości granice między poszczególnymi fonemami były bardziej płynne.
◇ ъŭ ◊ ō ů ŭ † å ° ъ ь ľ ŕ ô ď ť ſ ß á ŕ ê é ṷ
  •  

mijero

#33
Cytat: dziablonk w Wrzesień 19, 2024, 22:57:42Kołcz
Może ot lub w swiązku s kłóć kolę < psł. *kolti?

Byłoby s przyrostkiem -cz (Boryś) jako w bicz, †brzycz czy wicz lub jako pozostałość po osnowie indoeuropejskiej (Bańkowski) -k-i-s (*bhei-k-i-s < *bhei-).

Możnaby widzieć taki sam rozwój w jinych nazwiskach dokładnie tego rodzaju lub chyba ot tego rodzaju pochodnych.

I tak, chyba w swiązku s tym Kołcz są sdrobnienie Kołczyk i może jego otmianka Kołczak, oraz nazwa Kołczyn i nazwisko Kołczyński.

Dokładnie tego rodzaju byłby Porcz i chyba pochodne Porczyk, Porczak, Porczyny, Porczyński ot lub w swiązku s próć porzę < psł. *porti.

I dalej, niepoświadczony *Połcz i chyba pochodne Połczyk, Połczak, Połczyn, Połczyński ot lub w swiązku s *płóć *polę < psł. *polti (ob. iteratyw pałać, jako wy-kałać i od-parać, oraz kauzatyw palić).

I dalej, Korcz, Korczyk, Korczak, Korczyn, Korczyna, Korczyński ot lub w swiązku s *króć *korzę < psł. *korti (ob. może iteratyw karać i może kauzatyw *karzyć, ot którego może pochodzić karzyciel, bo chyba nie ot kara, która zdawa się być słowodziejskim tworem Mączyńskiego).

Takich nazwisk (i chyba pochodnych ot nich) jest więcej. Niektóre możnaby wiązać s poświadczonymi czasownikami (Borcz, Gorczyk, Gołczyk, Wołcz), jine chyba nie mają zachowanych w polskim czasowników (np. Sołczyk, Tołcz, Dorcz, Torcz).
Boć wiem, trzeba mi prawdę powiedzieć:
przez cudzy język w cudze ręce włodźstwa zachodziły.

dziablonk

#34
No nie wiem, ale wygląda interesująco.
Słuch fonologiczny współczesnego Słowianina kształtuje pisownia, w przeszłości granice między poszczególnymi fonemami były bardziej płynne.
◇ ъŭ ◊ ō ů ŭ † å ° ъ ь ľ ŕ ô ď ť ſ ß á ŕ ê é ṷ
  •  

dziablonk

Myrcha - być może z cz. mrcha: 1. 'padlina, ścierwo' 2. 'chabeta, lichy koń' 3. (o człowieku) 'kanalia, drań'?
Słuch fonologiczny współczesnego Słowianina kształtuje pisownia, w przeszłości granice między poszczególnymi fonemami były bardziej płynne.
◇ ъŭ ◊ ō ů ŭ † å ° ъ ь ľ ŕ ô ď ť ſ ß á ŕ ê é ṷ
  •  

Wercyngetoryks

ChWDChRL
  •  

dziablonk

Widać, że nazwisko dość świeżej daty (brak zmiękczenia n przed -ska). Podstawa Louklin to oboczna wersja do irlandzkich / szkockich nazwisk typu Loughlin / Laughlin < *Lochlainn: loch 'jezioro, fjord' + lann 'kraj'. Generalnie stosowało się to do wikingów.
Słuch fonologiczny współczesnego Słowianina kształtuje pisownia, w przeszłości granice między poszczególnymi fonemami były bardziej płynne.
◇ ъŭ ◊ ō ů ŭ † å ° ъ ь ľ ŕ ô ď ť ſ ß á ŕ ê é ṷ
  •  

Wercyngetoryks

ChWDChRL
  •  

dziablonk

#39
Może z włosk. spurgare 'oczyszczać' na 'czyściciela'? (EDIT: z pseudołacińską końcówką jak w niezgrabiasz 'człowiek niezręczny, niezgrabny', gw. golijas 'człowiek jak na pogodę zbyt lekko ubrany')
Słuch fonologiczny współczesnego Słowianina kształtuje pisownia, w przeszłości granice między poszczególnymi fonemami były bardziej płynne.
◇ ъŭ ◊ ō ů ŭ † å ° ъ ь ľ ŕ ô ď ť ſ ß á ŕ ê é ṷ
  •  

Wercyngetoryks

ChWDChRL
  •  

Wercyngetoryks

ChWDChRL
  •  

dziablonk

#42
Być może od bigwantów 'nagolenników' ze śrdwniem. beingewant 'okrycie nóg'?
Dla bigwantów zanotowano oboczne formy takie jak: wingwanty ( b > w ), bikwanty ( g > k ), więc może były też *wikwanty, z czego po zaniku nagłosowego w- (w'(i) > ji > i) powstały ikwanty?
EDIT: okazuje się, że "odwargowienie" (w' > j) sięga średniowiecza i jest nawet typowe dla Mazowsza (jak i innych dzielnic). :)
===
Wyderko / Wyderka - niby od wydry, ale być może oryginalnie z niem. Wiederkauf 'odkup'? 
Słuch fonologiczny współczesnego Słowianina kształtuje pisownia, w przeszłości granice między poszczególnymi fonemami były bardziej płynne.
◇ ъŭ ◊ ō ů ŭ † å ° ъ ь ľ ŕ ô ď ť ſ ß á ŕ ê é ṷ
  •  

dziablonk

Słuch fonologiczny współczesnego Słowianina kształtuje pisownia, w przeszłości granice między poszczególnymi fonemami były bardziej płynne.
◇ ъŭ ◊ ō ů ŭ † å ° ъ ь ľ ŕ ô ď ť ſ ß á ŕ ê é ṷ
  •  

dziablonk

#44
Cytat: mijero w Październik 23, 2024, 15:34:18
Cytat: dziablonk w Wrzesień 19, 2024, 22:57:42Kołcz
Może ot lub w swiązku s kłóć kolę < psł. *kolti?

Byłoby s przyrostkiem -cz (Boryś) jako w bicz, †brzycz czy wicz lub jako pozostałość po osnowie indoeuropejskiej (Bańkowski) -k-i-s (*bhei-k-i-s < *bhei-).
Samo nazwisko Kołcz (jest też Kołc!) ma pochodzić od czasownika kołtać (/ kiełtać) (z pierwiastka *kъLt-) 'chwiać się, kołysać się, utykać'. Stąd  koł-a-tać (iteratyw?) (por. hr kucati 'stukać, pukać').
Brückner kładzie to na karb ruszczyzny, ale może trzeba też  dopuścić rodzimy (północnopolski) rozwój zgłoskotwórczego L > jak to bywa na Pomorzu (Kołbaskowo)?
Słuch fonologiczny współczesnego Słowianina kształtuje pisownia, w przeszłości granice między poszczególnymi fonemami były bardziej płynne.
◇ ъŭ ◊ ō ů ŭ † å ° ъ ь ľ ŕ ô ď ť ſ ß á ŕ ê é ṷ
  •