Tekst źródłowy strony Język 'uyqi

Język uicki ('uyqi, ''ӏҩӄи'') - język ztworzony przez Flawjusza w kwietniu 2021, inspirowany językiem jukagirskim z Kołymy. Jego bardzo charakterystyczną cechą jest nie rozróżnianie przyszłego i przeszłego, tak że 'uyqi ma tylko czasy teraźniejszy i nieteraźniejszy.
{{Język2
| kolor = antiquewhite
| kolor2 = maroon
| nazwa = uicki, 'uyqi
| nazwa języka = 'uyqi
| rodzina = jęz. liem > 'uyqi
| słownik = [[Słownik:'Uyqi|dostępny]]
| metainfo = styl: a priori
| metainfo2 = <li>typ: aglutynacyjny
| metainfo3 = <li>stosunki morfs.: nominatywno-akuzatywne
| metainfo4 = <li>inspiracje: jukagirski
| metainfo5 = <li>autor: [[Użytkownik:ⰗⰎⰀⰂⰋⰖⰞ|Flawjusz]] (2021)
| metainfo6 = <li>kod Flawjusza: pζas01
| metainfo7 = <li>kod Conlanger-1: uyq
| pismo = cyrylica, łacińskie, ''własne?''
| natcon = con
}}
{{Słownik|Słownik:'Uyqi}}
== Fonologja ==
{| class="wikitable sortable"
|-
! X !! Zwarte !! Szczelinowe !! Nosowe !! Kontynuanty
|-
| Wargowe || p b ||  || m || w
|-
| Dziąsłowe || t d || s || n || r l
|-
| Podniebienne/Miękkopodniebienne || k ɡ ||  ||  || j
|-
| Języczkowe || q ||  ||  || 
|-
| Krtaniowe || ʔ || h || || 
|}
{| class="wikitable"
|-
! X !! Przednie !! Średnie !! Tylne
|-
| Przymknięte || i || || u
|-
| Dyftongi przymknięte do półprzymkniętych || ie || yø || uo
|-
| Półotwarte || ɛ  || œ || ɔ
|-
| Otwarte ||  || a ||
|}

== Zapis ==
{| class="wikitable"
|-
| А а ''А а'' || /а/
|-
| Б б ''Б б'' || /b/
|-
| Г г ''Г г'' || /ɡ/
|-
| Д д ''Д д'' || /d/
|-
| Е е ''Е е'' || /ɛ/
|-
| Є є ''Є є'' || /ie/
|-
| И и ''И и'' || /i/
|-
| Ј ј ''Ј ј'' || /j/
|-
| К к ''К к'' || /k/
|-
| Л л ''Л л'' || /l/
|-
| М м ''М м'' || /m/
|-
| Н н ''Н н'' || /n/
|-
| О о ''О о'' || /ɔ/
|-
| Ө ө ''Ө ө'' || /œ/
|-
| Ҩ ҩ ''Ҩ ҩ'' || /yø/
|-
| Ѡ ѡ ''Ѡ ѡ'' || /uo/
|-
| П п ''П п'' || /p/
|-
| Р р ''Р р'' || /r/
|-
| С с ''С с'' || /s/
|-
| Т т ''Т т'' || /t/
|-
| У у ''У у'' || /u/
|-
| Ў ў ''Ў ў'' || /w/
|-
| Һ һ ''Һ һ'' || /h/
|-
| Ӄ ӄ ''Ӄ ӄ'' || /q/
|-
| Ӏ ӏ ''Ӏ ӏ'' || /ʔ/
|}
Zapis łaciński jest identyczny z [[Pomoc:Alfabety fonetyczne|IPA]] oprócz liter '''e''' {{IPA|/ɛ/}} '''o''' {{IPA|/ɔ/}} '''y''' {{IPA|/œ/}} '''uy''' {{IPA|/yø/}} '''<nowiki>'</nowiki>''' {{IPA|/ʔ/}}.

== Gramatyka ==
=== Konjugacja ===
==== Konjugacja czasowników przechodnich ====
{| class="wikitable"
|--
| '''Czas teraźniejszy''' || '''Zwykła''' || '''Fokus na dopełnieniu''' || '''Fokus na podmiocie'''
|-
| 1sg || aluy || aluy-da || aluy-na
|-
| 2sg || aluy-l || aluy-da-d || aluy-na-l
|-
| 3sg || aluy-n || aluy-da-d || aluy-na-n
|-
| obv.sg || aluy-h || aluy-da || aluy-na-h
|-
| 1pl.incl || aluy-j || aluy-da-s || aluy-na-j
|-
| 1pl.excl || aluy-j-na || aluy-da-s || aluy-na-j-na
|-
| 2pl || aluy-j-a-l || aluy-da-s-a-d || aluy-na-j-a-l
|-
| 3pl || aluy-j-a-n || aluy-da-s-a-d || aluy-na-j-a-n
|-
| obv.pl || aluy-j-a-h || aluy-da-s || aluy-na-j-a-h
|}
{| class="wikitable"
|-
| '''Czas nieteraźniejszy''' || '''Zwykła''' || '''Fokus na dopełnieniu''' || '''Fokus na podmiocie'''
|-
| 1sg || aluy-ta || aluy-ta-da || aluy-ta-na
|-
| 2sg || aluy-ta-l || aluy-ta-da-d || aluy-ta-na-l
|-
| 3sg || aluy-ta-n || aluy-ta-da-d || aluy-ta-na-n
|-
| obv.sg || aluy-sa || aluy-ta-da || aluy-sa-na
|-
| 1pl.incl || aluy-ta-j || aluy-ta-da-s || aluy-ta-na-j
|-
| 1pl.excl || aluy-ta-j-na || aluy-ta-da-s || aluy-ta-na-j-na
|-
| 2pl || aluy-ta-j-a-l || aluy-ta-da-s-a-d || aluy-ta-na-j-a-l
|-
| 3pl || aluy-ta-j-a-n || aluy-ta-da-s-a-d || aluy-ta-na-j-a-n
|-
| obv.pl || aluy-sa-j || aluy-ta-da-s || aluy-sa-na-j
|}
====Konjugacja czasowników nieprzechodnich ====
{| class="wikitable"
|--
| '''Czas teraźniejszy''' || '''Zwykła''' || '''Fokus na podmiocie'''
|-
| 1sg || nasta || nasta-'
|-
| 2sg || nasta || nasta-'-a-l
|-
| 3sg || ri-nasta || nasta-'-a-n
|-
| obv.sg || nasta || nasta-'-a-h
|-
| 1pl.incl || nasta-j || nasta-'-a-j
|-
| 1pl.excl || nasta-j || nasta-'-a-j-na
|-
| 2pl || ie-nasta || nasta-'-j-a-l
|-
| 3pl || ie-nasta || nasta-'-j-a-n
|-
| obv.pl || nasta-j || nasta-'-j-a-h
|}
====Nieczasownikowe formy czasownika ====
(przykłady na czas. biec)
{| class="wikitable"
|-
| Forma atrybutywna || -'i || do biegania, związany z bieganiem
|-
| Forma nominalna akcji || -nada || bieg (teraz)
|-
| Forma nominalna wyniku || -sa || bieg, ''dobiegnięcie'', efekt biegu
|-
| Forma nominalna relatywna podmiotu || -ala || biegnący, ten który biegnie
|-
| Forma nominalna relatywna podmiotu nieteraźniejsza || -tala || ten który pobiegnie, muszący biec/ten który biegł, ten który pobiegł
|-
| Forma nominalna relatywna dopełnienia || -agda || brak odpowiednika, tylko w przechodnich
|-
| Forma nominalna relatywna dopełnienia nieteraźniejsza || -tagda || jw.
|-
| Konwerb niedokonany || -d || biegnąc
|-
| Konwerb dokonany || -qa || pobiegszy
|-
| Konwerb warunkowy || -si || jeśli X biegnie (X w acc.)
|-
| Konwerb zwykły || -ad || gdy X biegnie (jw.)
|}

=== Deklinacja ===
{| class="wikitable"
|-
| X || Pojedyńcza || Mnoga 
|-
| Mianownik || jasa || jasa-p
|-
| Biernik || jasa-s || jasa-w-a-s
|- 
| Narzędnik || jasa-jan || jasa-w-jan
|-
| Komitatyw || jasa-qan || jasa-w-qan
|-
| Celownik || jasa-d || jasa-w-a-d
|-
| Miejscownik || jasa-na || jasa-w-na
|-
| Allatyw || jasa-wy || jasa-w-a-wy
|-
| Ablatyw || jasa-'a || jasa-w-'a
|-
| Prolatyw || jasa-nak || jasa-w-nak
|}
==== Czas nieteraźniejszy rzeczowników ====
Rzeczowniki mają czas nieteraźniejszy tworzony przez cyrkumfiks 'uy-...-sut. Przykład użycia - jal (mąż) 'uyjalsut - narzeczony (mogłoby też to znaczyć "były mąż" ale Uikowie się nie rozwodzą).
==== Nierzeczownikowe formy rzeczownika ====
{| class="wikitable"
|-
| X || Forma || Znaczenie
|-
| Forma essywna || jasa-h || być X-em
|-
| Forma translatywna || jasa-h-as || stawać się X-em
|-
| Forma egzessywna || jasa-h-sa || przestawać być X-em
|-
| Forma posessywna || jasa-dar || mieć X-a
|-
| Forma atrybutywna || jasa-'i || X-owy
|}

==== Oboczności ====
'''p''' zamienia się na '''w''', np. ''tup'' (narzędnik) ''tuw-jan''.

'''q''' tak samo zamienia się na '''j''', np. ''aq'' (egzessyw) ''aj-'e''.

Zabronione gieminaty nieobstruentów, jak również i trzyspółgłoskowe zbitki są rozdzielane GG => GaG, CCC => CaCC, CC# => CaC#, CCC# => CCaC#.
=== Przymiotnik ===
Przymiotnik to [[Język 'uyqi#Konjugacja|czasownik]]

=== Liczebniki ===
W 'uyqi liczebniki są czasownikami, np. as - "być jednym", as-ala - "jeden, ten który jest jednym"
{| class="wikitable"
|-
! <sub>10</sub> !! <sub>6</sub> !! 'uyqi
|-
| 1 || 1 || as
|-
| 2 || 2 || um
|-
| 3 || 3 || yqi
|-
| 4 || 4 || ahu
|-
| 5 || 5 || qajan
|-
| 6 || 10 || aral
|-
| 7 || 11 || arala'as
|-
| 8 || 12 || arala'um
|-
| 9 || 13 || arala'yqi
|-
| 10 || 14 || arala'ahu
|-
| 11 || 15 || aralaqajan
|-
| 12 || 20 || ume'aral
|-
| 13 || 21 || ume'arala'as
|-
| 14 || 22 || ume'arala'um
|-
| 15 || 23 || ume'arala'yqi
|-
| 16 || 24 || ume'arala'ahu
|-
| 17 || 25 || ume'aralaqajan
|-
| 18 || 30 || yqi'aral
|-
| 19 || 31 || yqi'arala'as
|-
| || itp. ||
|-
| 36 || 100 || uyn
|-
| 37 || 101 || uyna'as
|-
| 42 || 110 || uyna'aral
|-
| 72 || 200 || ume'uyn
|}
[[Kategoria:Conlangi|Uyqi]]
[[Kategoria:Użytkownik:ⰗⰎⰀⰂⰋⰖⰞ]]