Język 'uyqi

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Język uicki ('uyqi, ӏҩӄи) - język ztworzony przez Flawjusza w kwietniu 2021, inspirowany językiem jukagirskim z Kołymy. Jego bardzo charakterystyczną cechą jest nie rozróżnianie przyszłego i przeszłego, tak że 'uyqi ma tylko czasy teraźniejszy i nieteraźniejszy.

uicki, 'uyqi
«'uyqi»
jęz. liem > 'uyqi
{{{flaga}}} {{{terytorium}}}
▸ Używany: {{{w}}}
▸ Użytkownicy: {{{użyt}}}
▸ Regulacja: {{{regu}}}
▸ Pismo: cyrylica, łacińskie, własne?
▸ Cel: {{{cel}}}
▸ Autor: {{{autor}}}
▸ Słownik: dostępny
▸ Kody: {{{kody}}}
{{{demo}}}
Kody{{{cc}}}
Nuvola apps bookcase 1 blue.svg.png Zobacz też słownik tego języka.

Fonologja

X Zwarte Szczelinowe Nosowe Kontynuanty
Wargowe p b m w
Dziąsłowe t d s n r l
Podniebienne/Miękkopodniebienne k ɡ j
Języczkowe q
Krtaniowe ʔ h
X Przednie Średnie Tylne
Przymknięte i u
Dyftongi przymknięte do półprzymkniętych ie uo
Półotwarte ɛ œ ɔ
Otwarte a

Zapis

А а А а /а/
Б б Б б /b/
Г г Г г /ɡ/
Д д Д д /d/
Е е Е е /ɛ/
Є є Є є /ie/
И и И и /i/
Ј ј Ј ј /j/
К к К к /k/
Л л Л л /l/
М м М м /m/
Н н Н н /n/
О о О о /ɔ/
Ө ө Ө ө /œ/
Ҩ ҩ Ҩ ҩ /yø/
Ѡ ѡ Ѡ ѡ /uo/
П п П п /p/
Р р Р р /r/
С с С с /s/
Т т Т т /t/
У у У у /u/
Ў ў Ў ў /w/
Һ һ Һ һ /h/
Ӄ ӄ Ӄ ӄ /q/
Ӏ ӏ Ӏ ӏ /ʔ/

Zapis łaciński jest identyczny z IPA oprócz liter e /ɛ/ o /ɔ/ y /œ/ uy /yø/ ' /ʔ/.

Gramatyka

Konjugacja

Konjugacja czasowników przechodnich

Czas teraźniejszy Zwykła Fokus na dopełnieniu Fokus na podmiocie
1sg aluy aluy-da aluy-na
2sg aluy-l aluy-da-d aluy-na-l
3sg aluy-n aluy-da-d aluy-na-n
obv.sg aluy-h aluy-da aluy-na-h
1pl.incl aluy-j aluy-da-s aluy-na-j
1pl.excl aluy-j-na aluy-da-s aluy-na-j-na
2pl aluy-j-a-l aluy-da-s-a-d aluy-na-j-a-l
3pl aluy-j-a-n aluy-da-s-a-d aluy-na-j-a-n
obv.pl aluy-j-a-h aluy-da-s aluy-na-j-a-h
Czas nieteraźniejszy Zwykła Fokus na dopełnieniu Fokus na podmiocie
1sg aluy-ta aluy-ta-da aluy-ta-na
2sg aluy-ta-l aluy-ta-da-d aluy-ta-na-l
3sg aluy-ta-n aluy-ta-da-d aluy-ta-na-n
obv.sg aluy-sa aluy-ta-da aluy-sa-na
1pl.incl aluy-ta-j aluy-ta-da-s aluy-ta-na-j
1pl.excl aluy-ta-j-na aluy-ta-da-s aluy-ta-na-j-na
2pl aluy-ta-j-a-l aluy-ta-da-s-a-d aluy-ta-na-j-a-l
3pl aluy-ta-j-a-n aluy-ta-da-s-a-d aluy-ta-na-j-a-n
obv.pl aluy-sa-j aluy-ta-da-s aluy-sa-na-j

Konjugacja czasowników nieprzechodnich

Czas teraźniejszy Zwykła Fokus na podmiocie
1sg nasta nasta-'
2sg nasta nasta-'-a-l
3sg ri-nasta nasta-'-a-n
obv.sg nasta nasta-'-a-h
1pl.incl nasta-j nasta-'-a-j
1pl.excl nasta-j nasta-'-a-j-na
2pl ie-nasta nasta-'-j-a-l
3pl ie-nasta nasta-'-j-a-n
obv.pl nasta-j nasta-'-j-a-h

Nieczasownikowe formy czasownika

(przykłady na czas. biec)

Forma atrybutywna -'i do biegania, związany z bieganiem
Forma nominalna akcji -nada bieg (teraz)
Forma nominalna wyniku -sa bieg, dobiegnięcie, efekt biegu
Forma nominalna relatywna podmiotu -ala biegnący, ten który biegnie
Forma nominalna relatywna podmiotu nieteraźniejsza -tala ten który pobiegnie, muszący biec/ten który biegł, ten który pobiegł
Forma nominalna relatywna dopełnienia -agda brak odpowiednika, tylko w przechodnich
Forma nominalna relatywna dopełnienia nieteraźniejsza -tagda jw.
Konwerb niedokonany -d biegnąc
Konwerb dokonany -qa pobiegszy
Konwerb warunkowy -si jeśli X biegnie (X w acc.)
Konwerb zwykły -ad gdy X biegnie (jw.)

Deklinacja

X Pojedyńcza Mnoga
Mianownik jasa jasa-p
Biernik jasa-s jasa-w-a-s
Narzędnik jasa-jan jasa-w-jan
Komitatyw jasa-qan jasa-w-qan
Celownik jasa-d jasa-w-a-d
Miejscownik jasa-na jasa-w-na
Allatyw jasa-wy jasa-w-a-wy
Ablatyw jasa-'a jasa-w-'a
Prolatyw jasa-nak jasa-w-nak

Czas nieteraźniejszy rzeczowników

Rzeczowniki mają czas nieteraźniejszy tworzony przez cyrkumfiks 'uy-...-sut. Przykład użycia - jal (mąż) 'uyjalsut - narzeczony (mogłoby też to znaczyć "były mąż" ale Uikowie się nie rozwodzą).

Nierzeczownikowe formy rzeczownika

X Forma Znaczenie
Forma essywna jasa-h być X-em
Forma translatywna jasa-h-as stawać się X-em
Forma egzessywna jasa-h-sa przestawać być X-em
Forma posessywna jasa-dar mieć X-a
Forma atrybutywna jasa-'i X-owy

Oboczności

p zamienia się na w, np. tup (narzędnik) tuw-jan.

q tak samo zamienia się na j, np. aq (egzessyw) aj-'e.

Zabronione gieminaty nieobstruentów, jak również i trzyspółgłoskowe zbitki są rozdzielane GG => GaG, CCC => CaCC, CC# => CaC#, CCC# => CCaC#.

Przymiotnik

Przymiotnik to czasownik

Liczebniki

W 'uyqi liczebniki są czasownikami, np. as - "być jednym", as-ala - "jeden, ten który jest jednym"

10 6 'uyqi
1 1 as
2 2 um
3 3 yqi
4 4 ahu
5 5 qajan
6 10 aral
7 11 arala'as
8 12 arala'um
9 13 arala'yqi
10 14 arala'ahu
11 15 aralaqajan
12 20 ume'aral
13 21 ume'arala'as
14 22 ume'arala'um
15 23 ume'arala'yqi
16 24 ume'arala'ahu
17 25 ume'aralaqajan
18 30 yqi'aral
19 31 yqi'arala'as
itp.
36 100 uyn
37 101 uyna'as
42 110 uyna'aral
72 200 ume'uyn