Język uicki ('uyqi, ӏҩӄи) - język ztworzony przez Flawjusza w kwietniu 2021, inspirowany językiem jukagirskim z Kołymy. Jego bardzo charakterystyczną cechą jest nie rozróżnianie przyszłego i przeszłego, tak że 'uyqi ma tylko czasy teraźniejszy i nieteraźniejszy.
|
|
uicki, 'uyqi
«'uyqi»
|
| jęz. liem > 'uyqi
|
| {{{flaga}}}
|
{{{terytorium}}}
|
| ▸ Używany:
|
{{{w}}}
|
| ▸ Użytkownicy:
|
{{{użyt}}}
|
| ▸ Regulacja:
|
{{{regu}}}
|
| ▸ Pismo:
|
cyrylica, łacińskie, własne?
|
| ▸ Cel:
|
{{{cel}}}
|
| ▸ Autor:
|
{{{autor}}}
|
| ▸ Słownik:
|
dostępny
|
| ▸ Kody:
|
{{{kody}}}
|
| {{{demo}}}
|
|
|
| Meta info
|
- styl: a priori
- typ: aglutynacyjny
- stosunki morfs.: nominatywno-akuzatywne
- inspiracje: jukagirski
- autor: Flawjusz (2021)
- kod Flawjusza: pζas01
|
|
Fonologja
| X |
Zwarte |
Szczelinowe |
Nosowe |
Kontynuanty
|
| Wargowe |
p b |
|
m |
w
|
| Dziąsłowe |
t d |
s |
n |
r l
|
| Podniebienne/Miękkopodniebienne |
k ɡ |
|
|
j
|
| Języczkowe |
q |
|
|
|
| Krtaniowe |
ʔ |
h |
|
|
| X |
Przednie |
Średnie |
Tylne
|
| Przymknięte |
i |
|
u
|
| Dyftongi przymknięte do półprzymkniętych |
ie |
yø |
uo
|
| Półotwarte |
ɛ |
œ |
ɔ
|
| Otwarte |
|
a |
|
Zapis
| А а А а |
/а/
|
| Б б Б б |
/b/
|
| Г г Г г |
/ɡ/
|
| Д д Д д |
/d/
|
| Е е Е е |
/ɛ/
|
| Є є Є є |
/ie/
|
| И и И и |
/i/
|
| Ј ј Ј ј |
/j/
|
| К к К к |
/k/
|
| Л л Л л |
/l/
|
| М м М м |
/m/
|
| Н н Н н |
/n/
|
| О о О о |
/ɔ/
|
| Ө ө Ө ө |
/œ/
|
| Ҩ ҩ Ҩ ҩ |
/yø/
|
| Ѡ ѡ Ѡ ѡ |
/uo/
|
| П п П п |
/p/
|
| Р р Р р |
/r/
|
| С с С с |
/s/
|
| Т т Т т |
/t/
|
| У у У у |
/u/
|
| Ў ў Ў ў |
/w/
|
| Һ һ Һ һ |
/h/
|
| Ӄ ӄ Ӄ ӄ |
/q/
|
| Ӏ ӏ Ӏ ӏ |
/ʔ/
|
Zapis łaciński jest identyczny z IPA oprócz liter e /ɛ/ o /ɔ/ y /œ/ uy /yø/ ' /ʔ/.
Gramatyka
Konjugacja
Konjugacja czasowników przechodnich
| Czas teraźniejszy |
Zwykła |
Fokus na dopełnieniu |
Fokus na podmiocie
|
| 1sg |
aluy |
aluy-da |
aluy-na
|
| 2sg |
aluy-l |
aluy-da-d |
aluy-na-l
|
| 3sg |
aluy-n |
aluy-da-d |
aluy-na-n
|
| obv.sg |
aluy-h |
aluy-da |
aluy-na-h
|
| 1pl.incl |
aluy-j |
aluy-da-s |
aluy-na-j
|
| 1pl.excl |
aluy-j-na |
aluy-da-s |
aluy-na-j-na
|
| 2pl |
aluy-j-a-l |
aluy-da-s-a-d |
aluy-na-j-a-l
|
| 3pl |
aluy-j-a-n |
aluy-da-s-a-d |
aluy-na-j-a-n
|
| obv.pl |
aluy-j-a-h |
aluy-da-s |
aluy-na-j-a-h
|
| Czas nieteraźniejszy |
Zwykła |
Fokus na dopełnieniu |
Fokus na podmiocie
|
| 1sg |
aluy-ta |
aluy-ta-da |
aluy-ta-na
|
| 2sg |
aluy-ta-l |
aluy-ta-da-d |
aluy-ta-na-l
|
| 3sg |
aluy-ta-n |
aluy-ta-da-d |
aluy-ta-na-n
|
| obv.sg |
aluy-sa |
aluy-ta-da |
aluy-sa-na
|
| 1pl.incl |
aluy-ta-j |
aluy-ta-da-s |
aluy-ta-na-j
|
| 1pl.excl |
aluy-ta-j-na |
aluy-ta-da-s |
aluy-ta-na-j-na
|
| 2pl |
aluy-ta-j-a-l |
aluy-ta-da-s-a-d |
aluy-ta-na-j-a-l
|
| 3pl |
aluy-ta-j-a-n |
aluy-ta-da-s-a-d |
aluy-ta-na-j-a-n
|
| obv.pl |
aluy-sa-j |
aluy-ta-da-s |
aluy-sa-na-j
|
Konjugacja czasowników nieprzechodnich
| Czas teraźniejszy |
Zwykła |
Fokus na podmiocie
|
| 1sg |
nasta |
nasta-'
|
| 2sg |
nasta |
nasta-'-a-l
|
| 3sg |
ri-nasta |
nasta-'-a-n
|
| obv.sg |
nasta |
nasta-'-a-h
|
| 1pl.incl |
nasta-j |
nasta-'-a-j
|
| 1pl.excl |
nasta-j |
nasta-'-a-j-na
|
| 2pl |
ie-nasta |
nasta-'-j-a-l
|
| 3pl |
ie-nasta |
nasta-'-j-a-n
|
| obv.pl |
nasta-j |
nasta-'-j-a-h
|
(przykłady na czas. biec)
| Forma atrybutywna |
-'i |
do biegania, związany z bieganiem
|
| Forma nominalna akcji |
-nada |
bieg (teraz)
|
| Forma nominalna wyniku |
-sa |
bieg, dobiegnięcie, efekt biegu
|
| Forma nominalna relatywna podmiotu |
-ala |
biegnący, ten który biegnie
|
| Forma nominalna relatywna podmiotu nieteraźniejsza |
-tala |
ten który pobiegnie, muszący biec/ten który biegł, ten który pobiegł
|
| Forma nominalna relatywna dopełnienia |
-agda |
brak odpowiednika, tylko w przechodnich
|
| Forma nominalna relatywna dopełnienia nieteraźniejsza |
-tagda |
jw.
|
| Konwerb niedokonany |
-d |
biegnąc
|
| Konwerb dokonany |
-qa |
pobiegszy
|
| Konwerb warunkowy |
-si |
jeśli X biegnie (X w acc.)
|
| Konwerb zwykły |
-ad |
gdy X biegnie (jw.)
|
Deklinacja
| X |
Pojedyńcza |
Mnoga
|
| Mianownik |
jasa |
jasa-p
|
| Biernik |
jasa-s |
jasa-w-a-s
|
| Narzędnik |
jasa-jan |
jasa-w-jan
|
| Komitatyw |
jasa-qan |
jasa-w-qan
|
| Celownik |
jasa-d |
jasa-w-a-d
|
| Miejscownik |
jasa-na |
jasa-w-na
|
| Allatyw |
jasa-wy |
jasa-w-a-wy
|
| Ablatyw |
jasa-'a |
jasa-w-'a
|
| Prolatyw |
jasa-nak |
jasa-w-nak
|
Czas nieteraźniejszy rzeczowników
Rzeczowniki mają czas nieteraźniejszy tworzony przez cyrkumfiks 'uy-...-sut. Przykład użycia - jal (mąż) 'uyjalsut - narzeczony (mogłoby też to znaczyć "były mąż" ale Uikowie się nie rozwodzą).
| X |
Forma |
Znaczenie
|
| Forma essywna |
jasa-h |
być X-em
|
| Forma translatywna |
jasa-h-as |
stawać się X-em
|
| Forma egzessywna |
jasa-h-sa |
przestawać być X-em
|
| Forma posessywna |
jasa-dar |
mieć X-a
|
| Forma atrybutywna |
jasa-'i |
X-owy
|
Oboczności
p zamienia się na w, np. tup (narzędnik) tuw-jan.
q tak samo zamienia się na j, np. aq (egzessyw) aj-'e.
Zabronione gieminaty nieobstruentów, jak również i trzyspółgłoskowe zbitki są rozdzielane GG => GaG, CCC => CaCC, CC# => CaC#, CCC# => CCaC#.
Przymiotnik
Przymiotnik to czasownik
Liczebniki
W 'uyqi liczebniki są czasownikami, np. as - "być jednym", as-ala - "jeden, ten który jest jednym"
| 10 |
6 |
'uyqi
|
| 1 |
1 |
as
|
| 2 |
2 |
um
|
| 3 |
3 |
yqi
|
| 4 |
4 |
ahu
|
| 5 |
5 |
qajan
|
| 6 |
10 |
aral
|
| 7 |
11 |
arala'as
|
| 8 |
12 |
arala'um
|
| 9 |
13 |
arala'yqi
|
| 10 |
14 |
arala'ahu
|
| 11 |
15 |
aralaqajan
|
| 12 |
20 |
ume'aral
|
| 13 |
21 |
ume'arala'as
|
| 14 |
22 |
ume'arala'um
|
| 15 |
23 |
ume'arala'yqi
|
| 16 |
24 |
ume'arala'ahu
|
| 17 |
25 |
ume'aralaqajan
|
| 18 |
30 |
yqi'aral
|
| 19 |
31 |
yqi'arala'as
|
|
itp. |
|
| 36 |
100 |
uyn
|
| 37 |
101 |
uyna'as
|
| 42 |
110 |
uyna'aral
|
| 72 |
200 |
ume'uyn
|
