Tekst źródłowy strony Język zimru

{{język
| kolor = #008080
| nazwa = Język zimru
| nazwa własna = Da Neyrro Zimrye-su
| alfabet u = ?
| typologia u = Agltuynacyjny<br/>VSO
| faktycznie = tak
| twórca f = [[Użytkownik:Henryk Pruthenia|Henryk Pruthenia]]
| rok f = 2025
| wersja f = 
| conlanger1 f = 
| fikcyjnie = tak
| conworld Msc = [[Kyon]]
| państwa = [[Ajdynir]]
| klasyfikacja = [[Języki waraskie|j. waraskie]]
*j. starowaraski
**j. '''zimru'''
| tekst jaki = 
| tekst u = 
}}
{{słownik}}
=Fonologia=
==Dźwięki==
===Samogłoski===
*i~ɪ u~ʊ (i u)
*ɛ ɔ (e o)
*a (a)
Dyftongi:
*ɛɪ̯ aɪ̯ (ey ay)

Samogłoski /i/ oraz /u/ są realizowane jako [i] oraz [u] w sylabach otwartych akcentowanych, oraz jako [ɪ] i [ʊ] w sylabach zamkniętych i sylabach nieakcentowanych. 

===Spółgłoski===
*m n ɲ (m n ny)
*p t ⁿt k (p t nt k)
*b d ⁿd g (b d nd g)
*s z ʃ x~h (s z sh h)
*t͡s ⁿt͡s t͡ʃ (c nc ch)
*w ɾ r j (w r rr y)

===Akcent===
Akcent pada na pierwszą sylabę rdzenia słowa.

== Ortografia ==
Język zimru używa obecnie do zapisu alfabetu łacińskiego. Jego interesującą cechą jest używanie myślnika. Myślnik używa się, gdy:
*oznacza końcówkę bezokolicznika, np. '''deyru-ho''' ''czcić'';
*oznacza klasę rzeczownika, np. '''rrano-s''' ''dom'', '''rupo-r''' ''kapłan''; 
*użyty jest poimek, np. '''ako-wu''' ''pod wodą'',  '''ako-hiwu''' ''pod wodę'',  '''da ako-wu-s''' ''pod tę wodę''.

=== Rragul ===
Pytać Borlacha XD

==Zmiany fonetyczne==
*wzdłużenie samogłosek w sylabach otwartych akcentowanych:
**i, u, e, a > ī, ū, ē, ā
*V1jV1 > V1:
*nj > ɲ [ny]
*alC > ayC
*wypadnięcie nieakcentowanych samogłosek niewygłosowych:
**a, u > ∅
*l > r
*mb, mp, nt, nd > ⁿt, ⁿd
*ms, ns > ⁿt͡s
*kn, gn > ⁿt͡s, n
*aⁿCV > ⁿCV:
*ng > ɲ [ny]
*nm > m
*hn > t͡sn
*alC > ayC
*a, ā > o, a
*ī, ū, ē > ey, u, ay
*v > w
*VjV > VchV
*k, g, h > t͡s, z, t͡ʃ {_i, _e, _y}
*dj > z
*dl > l
*VrN- > rVN-
*eyn, ayn > eny, any

=Gramatyka=
==Zaimek==
{| class="wikitable" 
|-
! rowspan="3" | Cas.
! colspan="4" | Sg.
! colspan="4" | Pl.
|-
! rowspan="2" | I
! rowspan="2" | II
! colspan="2" | III
! rowspan="2" | I
! rowspan="2" | II
! colspan="2" | III
|-
! a.
! in.
! a.
! in.
|-
! Nom.
| ka
| ha
| dor
| dazu
| tey
| romo
| dado
| danu
|-
! Poss.
| -ku-
| -hu-
| colspan="2" |  			 		  			
| -to-
| -mo-
| colspan="2" |  			 		  			
|}
==Rzeczownik==
=== Klasy===
Rozróżnia się dwa rodzaje gramatyczne: ożywione i nieożywione.
{| class="wikitable" 
|-
! rowspan="2" | Cl.
! colspan="2" | -C-
! colspan="2" | -VC-
! colspan="2" | -V-
|-
! Sg.
! Pl.
! Sg.
! Pl.
! Sg.
! Pl.
|-
! A.
| ⬛C-r
| ⬛C-odo
| ⬛VC-r
| ⬛VC-do
| ⬛V-r
| ⬛V-do
|-
! In.
| ⬛C-su
| ⬛C-nu
| ⬛VC-su
| ⬛VC-nu
| ⬛V-s
| ⬛V-nu
|}
===Określoność===
====Nieokreślony====
{| class="wikitable" 
|-
! rowspan="2" | Cas.
! colspan="2" | -C-
! colspan="2" | -V-
|-
! Sg.
! Pl.
! Sg.
! Pl.
|-
! A.
| mar ⬛C-∅
| ma ⬛C-∅
| mar ⬛V-∅
| ma -⬛V∅
|-
! In.
| mas ⬛C-∅
| man ⬛C-on
| mas ⬛V-∅
| man -⬛Vn
|}
====Określony====
{| class="wikitable" 
|-
! rowspan="2" | Cas.
! colspan="2" | -C-
! colspan="2" | -VC-
! colspan="2" | -V-
|-
! Sg.
! Pl.
! Sg.
! Pl.
! Sg.
! Pl.
|-
! A.
| da ⬛C-r
| dad ⬛C-odo
| da ⬛VC-r
| dad ⬛VC-do
| da ⬛V-r
| dad ⬛V-do
|-
! In.
| da ⬛C-su
| dan ⬛C-nu
| da ⬛VC-su
| dan ⬛VC-nu
| da ⬛V-s
| dan ⬛V-nu
|}
=== Struktura aglutynacyjna ===
Poszczególne morfemy są doklejane do rzeczownika według ściśle określonej kolejności:<br/>
<code>rodzajnik rzeczownik+poimek+forma dzierżawcza+klasa/końcówka określoności</code> <br/>
Jeżeli rzeczownik występuje z przymiotnikiem, większość morfemów przeskakuje na przymiotnik:<br/><br/>
<code>rodzajnik rzeczownik przymiotnik+poimek+forma dzierżawcza+klasa/końcówka określoności</code>
==Przymiotnik==
{| class="wikitable" 
|-
! rowspan="2" | Cas.
! colspan="2" | -C-
! colspan="2" | -V-
|-
! Sg.
! Pl.
! Sg.
! Pl.
|-
! A.
| ⬛C-r
| ⬛C-∅
| ⬛V-r
| ⬛V-∅
|-
! In.
| ⬛C-su
| ⬛C-∅
| ⬛V-su
| ⬛V-∅
|}
=== Stopniowanie ===
Przymiotnik stopniuje się za pomocą prefiksów:
*'''ka-''' - stopień wyższy
*'''shtey-''' - stopień najwyższy
===Przymiotniki odrzeczowne===
Przymiotniki odrzeczowne tworzy się za pomocą sufiksu '''-ye'''.

=== Przysłówek ===
Przysłówki mogą przyjmować dowolną formę. Przysłówki odprzymiotne tworzy się za pomocą sufiksu '''-shye'''.

==Liczebnik==
{| class="wikitable" 
|-
! Nom.
! 1
! 2
! 3
! 4
! 5
! 6
! 7
! 8
! 9
! 10
|-
! C.
| un
| rrun
| hor
| porr
| chem
| tur
| rrenyu
| eywi
| mim
| hom
|-
! Ord.
| unye
| rrunye
| cherye
| perrye
| chemye
| turye
| rrenye
| eywye
| mimye
| tayshye
|-
! Nom.
! 11
! 12
! 13
! 14
! 15
! 16
! 17
! 18
! 19
! 20
|-
! C.
| hom-un
| hom-rrun
| hom-hor
| hom-porr
| hom-chem
| hom-tur
| hom-rrenyu
| hom-eywi
| hom-mim
| rrachem
|-
! Ord.
| hom-unye
| hom-rrunye
| hom-cherye
| hom-perrye
| hom-chemye
| hom-turye
| hom-rrenye
| hom-eywye
| hom-mimye
| rrachemye
|-
! Nom.
! 10
! 20
! 30
! 40
! 50
! 60
! 70
! 80
! 90
! 100
|-
! C.
| hom
| rrachem
| hor-hom
| porr-hom
| chem-hom
| tur-hom
| rrenyu-hom
| eywi-hom
| mim-hom
| cintu
|-
! Ord.
| tayshye
| rrachemye
| hor-tayshye
| porr-tayshye
| chem-tayshye
| tur-tayshye
| rrenyu-tayshye
| eywi-tayshye
| mim-tayshye
| cincye
|-
! Nom.
! 1000
|-
! C.
| davish
|-
! Ord.
| davishye
|}
==Czasownik==
{| class="wikitable" 
|-
! colspan="9" | VC
|-
! rowspan="2" | Pers
! colspan="4" | Sg.
! colspan="4" | Pl.
|-
! I
! II
! III a.
! III in.
! I
! II
! III a.
! III in.
|-
! Prs.
| -k
| -h
| -r
| -su
| -t
| -m
| -do
| -nu
|-
! Pst. act.
| -o-k
| -o-h
| -o-r
| -o-su
| -o-t
| -o-m
| -o-do
| -o-nu
|-
! Pst. pass.
| -i-ku
| -i-hu
| -i-ru
| -i-su
| -i-tu
| -i-mu
| -i-dod
| -i-nu
|-
! Fut. act.
| -rro-k
| -rro-h
| -rro-r
| -rro-su
| -rro-t
| -rro-m
| -rro-do
| -rro-nu
|-
! Fut. pass.
| -rro-ku
| -rro-hu
| -rro-ru
| -rro-su
| -rro-tu
| -rro-mu
| -rro-dod
| -rro-nu
|-
! Subj. act.
| -mo-k
| -mo-h
| -mo-r
| -mo-su
| -mo-t
| -mo-m
| -mo-do
| -mo-nu
|-
! Subj. pass.
| -mo-ku
| -mo-hu
| -mo-ru
| -mo-su
| -mo-tu
| -mo-mu
| -mo-dod
| -mo-nu
|-
! Imp.
| 
| -hu
| 
| 
| 
| -mu
| 
| 
|-
! Inf.
| colspan="8" | -ho
|-
! Part. act.
| colspan="8" | -o-r <br/> -o-su
|-
! Part. pass.
| colspan="8" | -i-r <br/> -i-su
|}

{| class="wikitable" 
|-
! colspan="9" | V
|-
! rowspan="2" | Pers
! colspan="4" | Sg.
! colspan="4" | Pl.
|-
! I
! II
! III a.
! III in.
! I
! II
! III a.
! III in.
|-
! Prs.
| -k
| -h
| -r
| -su
| -t
| -m
| -do
| -nu
|-
! Pst. act.
| -t-o-k
| -t-o-h
| -t-o-r
| -t-o-su
| -t-o-t
| -t-o-m
| -t-o-do
| -t-o-nu
|-
! Pst. pass.
| -t-i-ku
| -t-i-hu
| -t-i-ru
| -t-i-su
| -t-i-tu
| -t-i-mu
| -t-i-dod
| -t-i-nu
|-
! Fut. act.
| -rro-k
| -rro-h
| -rro-r
| -rro-su
| -rro-t
| -rro-m
| -rro-do
| -rro-nu
|-
! Fut. pass.
| -rro-ku
| -rro-hu
| -rro-ru
| -rro-su
| -rro-tu
| -rro-mu
| -rro-dod
| -rro-nu
|-
! Subj. act.
| -mo-k
| -mo-h
| -mo-r
| -mo-su
| -mo-t
| -mo-m
| -mo-do
| -mo-nu
|-
! Subj. pass.
| -mo-ku
| -mo-hu
| -mo-ru
| -mo-su
| -mo-tu
| -mo-mu
| -mo-dod
| -mo-nu
|-
! Imp.
| 
| -hu
| 
| 
| 
| -mu
| 
| 
|-
! Inf.
| colspan="8" | -ho
|-
! Part. act.
| colspan="8" | -t-o-r <br/> -t-o-su
|-
! Part. pass.
| colspan="8" | -y-r <br/> -y-su
|}

{| class="wikitable" 
|-
! colspan="9" | C
|-
! rowspan="2" | Pers
! colspan="4" | Sg.
! colspan="4" | Pl.
|-
! I
! II
! III a.
! III in.
! I
! II
! III a.
! III in.
|-
! Prs.
| -u-k
| -u-h
| -u-r
| -u-su
| -u-t
| -u-m
| -u-do
| -u-nu
|-
! Pst. act.
| -o-k
| -o-h
| -o-r
| -o-su
| -o-t
| -o-m
| -o-do
| -o-nu
|-
! Pst. pass.
| -i-ku
| -i-hu
| -i-ru
| -i-su
| -i-tu
| -i-mu
| -i-dod
| -i-nu
|-
! Fut. act.
| -rro-k
| -rro-h
| -rro-r
| -rro-su
| -rro-t
| -rro-m
| -rro-do
| -rro-nu
|-
! Fut. pass.
| -rro-ku
| -rro-hu
| -rro-ru
| -rro-su
| -rro-tu
| -rro-mu
| -rro-dod
| -rro-nu
|-
! Subj. act.
| -mo-k
| -mo-h
| -mo-r
| -mo-su
| -mo-t
| -mo-m
| -mo-do
| -mo-nu
|-
! Subj. pass.
| -mo-ku
| -mo-hu
| -mo-ru
| -mo-su
| -mo-tu
| -mo-mu
| -mo-dod
| -mo-nu
|-
! Imp.
| 
| -hu
| 
| 
| 
| -mu
| 
| 
|-
! Inf.
| colspan="8" | -ho
|-
! Part. act.
| colspan="8" | -o-r <br/> -o-su
|-
! Part. pass.
| colspan="8" | -i-r <br/> -i-su
|}

=== Czasownik być ===
{| class="wikitable" 
|-
! colspan="9" | pa-ho "być"
|-
! rowspan="2" | Pers
! colspan="4" | Sg.
! colspan="4" | Pl.
|-
! I
! II
! III a.
! III in.
! I
! II
! III a.
! III in.
|-
! Prs.
| pa-k
| pa-h
| pa-r
| pa-su
| pa-t
| pa-m
| pa-do
| pa-nu
|-
! Pst. act.
| pah-o-k
| pah-o-h
| pah-o-r
| pah-o-su
| pah-o-t
| pah-o-m
| pah-o-do
| pah-o-nu
|-
! Fut. act.
| pa-rro-k
| pa-rro-h
| pa-rro-r
| pa-rro-su
| pa-rro-t
| pa-rro-m
| pa-rro-do
| pa-rro-nu
|-
! Subj. act.
| pa-mo-k
| pa-mo-h
| pa-mo-r
| pa-mo-su
| pa-mo-t
| pa-mo-m
| pa-mo-do
| pa-mo-nu
|-
! Imp.
| 
| pa-hu
| 
| 
| 
| pa-mu
| 
| 
|-
! Inf.
| colspan="8" | pa-ho
|-
! Part. act.
| colspan="8" | pah-o-r <br/> pah-o-su
|}
==Poimek==
{| class="wikitable" 
|-
! -ho-
| GEN
|-
! -we-
| INS
|-
! -rrot-
| bez + GEN
|-
! -yu-
| LOC, w + LOC
|-
! -po-
| na + LOC
|-
! -hi-po-
| na + INS
|-
! -bu-
| do + GEN
|-
! -rrig-
| od + GEN
|-
! -rrop-
| za + INS
|-
! -hi-rrop-
| za + ACC
|-
! -gon-
| przed + INS
|-
! -hi-gon-
| przed + ACC
|-
! -shet-
| nad + INS
|-
! -hi-shet-
| nad + ACC
|-
! -wu-
| pod + INS
|-
! -hi-wu-
| pod + ACC
|-
! -rod-
| obok + GEN, przy + GEN
|-
! -hi-rod-
| obok + GEN, przy + GEN (ruch)
|-
! -hik-
| przez + ACC
|}

[[Kategoria:Użytkownik:Henryk Pruthenia]][[Kategoria:Języki Kyonu|Waraskie]]