Tekst źródłowy strony Języki naumowskie

'''Języki naumowskie''' ([[Język naumowski|nau.]] ''rér naumåzu iknaur'', [[Język gowojski|gow.]] ''róre naumåsos iknúr'', [[Język maszyjski|mas.]] ''arr chajg naŭmo'') to niewielka rodzina [[Języki gamajskie|języków gammajskich]]. W jej skład wchodzą [[język naumowski]] oraz [[język gowojski]], a technicznie także [[język maszyjski]]. Uważa się, że pochodzą od [[Język pranaumowski|pranaumowszczyzny]].

Okres spólnoty pranaumowskiej nie trwał zbyt długo, oba języki oddzieliły się dosyć szybko. Zdążyły jednak wykształcić razem swoje wyjątkowe, odróżniające od innych języków gammajskich. Te cechy to między innymi:
*rozszerzenie pragammajskich ''*i *u'' do ''*e *o'';
*rotacyzm pragammajskich ''*z *ħ'';
*wydłużenie ''*i *u'' przed oryginalnym ''*r'';
*przejście ''*ū'' w przednie ''ü'';
*zamiana grupy ''or'' na ''ar''<ref>Proces ten jednak działał już po rozpadzie wspólnoty - w naumowskim dawne ''*uħ'' dało ''ar'', ale w gowojskim dało ''uer''. Natomiast ''*uz'' w obu językach dało ''ar''.</ref>;
*drastyczne uproszczenie deklinacji pragammajskiej (trzy przypadki w naumowskim, cztery w gowojskim);
*zanik harmonii samogłoskowej;
*nowy sposób tworzenia liczby mnogiej partykułą ''re'';
*obecność czasownika ''chcieć'';
*rozszerzenie przyrostków czasownika w formach grzecznościowych o formant ''*-h-'';
*rozbudowany system przedimków;
*rozwój nowego czasu przeszłego, tzw. ''II'' lub ''krótkiego'';
*tworzenie liczebników zbiorowych za pomocą pranaumowskiego ''eh-'' (które dało ''e-'' w gowojskim i zazwyczaj ''í-'' w naumowskim).

Języki te należą do grupy centralnej (z pragammajską zmianą [ɣ] > [ŋ]). Zachowanie nagłosowej gammy w gowojskim jest wtórne, po długim rozwoju ''*gh > *ŋ > *nn > *h > *gh.'' Samodzielne [ŋ] jednak przetrwało tylko w gowojskim w wygłosie.

Języki te nie są obecnie zrozumiałe. Są bardzo odległe fonetycznie też od innych gammajskich, ciężko nawet ustalić który pod względem fonetyki jest bardziej zachowawczy: naumowski czy gowojski. Mimo to, nadal można zauważyć pewne regularne korespondencje, np. naumowskiemu ''å'' z reguły odpowiada w gowojskim ''o'', zaś gowojskiemu ''b-'' odpowiada naumowskie ''f-''.

Jeżeli chodzi o deklinacje, to jest bardziej archaiczna w gowojskim (celownik i więcej rodzaji deklinacji, wymiany głosek), zaś koniugacja wydaje się być bardziej zachowawcza w naumowskim.

==Drzewo rodziny==
*pragammajski (†)
**prangammajski (†)
***pranaumowski (†)
****'''naumowski''' 
****'''gowojski''' 

De facto, z pranaumowskiego wywodzi się też maszyjski. Jednak ten język nie jest używany w [[Gammaja|Gammai]], tylko w [[Hadżal|Hadżalu]] i przez tą niekanoniczność nie jest zazwyczaj liczony do języków ani naumowskich, ani gammajskich.

==Naumowskie a konserwatywność==
Zazwyczaj uważa się języki naumowskie za mało konserwatywne (zwłaszcza naumowski) z powodu licznych zmian fonologicznych, wyrównań oraz uproszczeń fleksji i aglutynacji (to ostatnie nie jest aż tak drastyczne w gowojskim). Jednak wskazuje się, że ich przodek - pranaumowski - mógł być bardzo zachowawczym językiem, który zachował większość cech pragammajskiego (poza ilością przypadków, które się drastycznie zredukowały do sześciu, na co wskazują resztki wołacza w obu językach, a także obecność wołacza i ekwatywu w maszyjskim).

Także fonologicznie pranaumowski mógł zachować mocno system z pragammajskiego, zamieniając jednak opozycje dźwięczna-bezdźwięczna opozycją przydechu.

==Przypisy==
<references/>
[[Kategoria:Języki sztuczne a priori]]
[[Kategoria:Języki gamajskie]]
[[Kategoria:Języki naumowskie]]
[[Kategoria:Użytkownik:Emil]]