Tekst źródłowy strony Puna Puna

{{Pls Intro}}
[[Plik:Stone fetishes merchant.jpg|thumb|right|450px|Handlarz fetyszami w 5500 [[EK]], malowidło z roku 9700 [[EK]].]]'''Puna Puna''' – najstarsza znana religia [[Pulserimcy|Pulserimców]] ([[Kren·dan]]), rozwinięta w okresie prehistorycznym i utrzymująca dominację do ok. 6500 [[EK]]. Był to system '''fetyszystyczny''', zakorzeniony w kulcie naokoło insektów eusocjalnych (pszczoły, mrówki, termity) oraz w wierze w '''punę''' – moc obecną we wszystkich istotach, przedmiotach i miejscach.  

* '''Typ''': fetyszyzm animistyczny z silnymi elementami organizacji kastowej.  
* '''Źródło nazwy''': "Puna" oznaczało moc, a "Puna Puna" – podwójną, wzajemnie wzmacnianą energię, zwłaszcza gdy fetysze przechowywano razem.  
* '''Fetysze (nera)''': przedmioty traktowane jako naczynia puny. Były to kamienie, kości, muszle, fragmenty uli czy skóry zwierząt. Fetysze rodowe przechowywano w skrzyniach, a ich moc wzmacniano rytuałami.

Pulserimcy czcili szczególnie miód: spożywczy, pitny i halucynogenny.

=== Struktura społeczna i religijna ===
Pulserimcy wykształcili system społeczny inspirowany strukturą rojów:  
* '''[[Eluašan]]''' – królowa, stojąca na czele plemienia, jedyna pełnoprawna władczyni i strażniczka największych fetyszy. Jej rola symbolicznie odzwierciedlała królową pszczół.  
* '''Kobiety'''  
** '''[[Nanišan]]''' – robotnice z prawem posiadania dzieci, stanowiące podstawę reprodukcji i gospodarki.  
** '''[[Pakluašan]]''' – kobiety-służki bez prawa posiadania dzieci, związane z obsługą eluašan i rytuałów.  
* '''Mężczyźni'''  
** '''[[Heirašot]]''' – samiec alfa, partner królowej, uważany za symboliczną inkarnację siły roju.  
** '''[[Ferrošot]]''' – wojownicy, strzegący granic i fetyszy bitewnych.  
** '''[[Filašot]]''' – kastraci, pełniący funkcje służebne i administracyjne, strażnicy tajemnic fetyszystycznych. Na początku było ich niewielu, lub nie byli kastratami.
* '''Obcy''' – w strukturze społecznej istniały dodatkowe kasty dla cudzoziemców (spoza Kren·dan), którzy mogli pełnić funkcje pomocnicze, ale nigdy nie posiadali pełni praw.  

System ten miał wyraźnie sakralny charakter – uważano, że tylko społeczeństwo z królową na czele może osiągnąć jedność myśli, stan kolektywu, który w czasach współczesnych nazwanoby "błogością roju umysłów", czyli '''[[sìan·kren]]'''. Osiągnięcie sìan·kren oznaczało kres różnic opinii, zdolność pełnego poświęcenia, i najpotężniejsze plemię na świecie. W praktyce oczywiście wizja wspólnotowego "roju świadomości" nigdy nie została urzeczywistniona, lecz idea ta kształtowała mity i obrzędy.

=== Tabu ===
W Puna Puna tabu (''tanu'') dotyczyło miejsc "splamionych":  
* miejsc śmierci ciężko chorych,  
* miejsc morderstw i krwi rodzinnej,  
* grobów, których duchy nie zostały uspokojone.  
Nie były zakazane naturalne szczyty, źródła rzek ani kamienie – przeciwnie, te mogły stanowić potężne fetysze.  

=== Rytuały ===
* '''Karmienie fetyszy''' – smarowanie ich miodem, winem owocowym, krwią zwierząt.  
* '''Rytuały pszczele''' – pierwszy miód sezonu składano do skrzyń rodowych.  
* '''Rytuały wojenne''' – ''[[ferrošot]]'' nosili fetysze bitewne przywiązane do włóczni.  
* '''Maski''' – używano masek stylizowanych na owady: pszczele, mrówcze, termitowe.  

=== Świat po śmierci ===
* Dusza człowieka ulegała rozproszeniu puny w świecie, chyba że została uchwycona przez fetysz.  
* Fetysze rodowe pełniły funkcję "archiwów dusz" – gromadzono w nich cząstki mocy dawnych [[eluašan]] i [[ferrošot|wojowników]].

=== Mity Puna Puna ===
* '''O Peali Meilu, pierwszej [[eluašan]]''' – w [[Kyörön·for]] mówiono, że pierwsza królowa zrodziła się z plastra miodu, który upadł z nieba. Jej ciało miało słodki zapach, a pszczoły odtąd zawsze siadały na jej dłoniach.  
* '''O kamieniu Thali z [[Maðdor·for]]''' – opowieść mówiła o wielkim kamieniu pokrytym żyłami kwarcu, w którym mieszkały dusze setek wojowników. Gdy ''ferrošot'' uderzył w niego włócznią, usłyszał brzęczenie tysięcy pszczół.  
* '''O ucieczce [[Arhsu·for]]''' – według legendy, gdy [[Arhsu·for]] zostało zaatakowane przez obcych, ''[[pakluašan]]'' (kobiety bezdzietne) uratowały skrzynię fetyszy, niosąc ją w nocy przez góry do [[Hìr·for]]. Wierzono, że to dzięki nim miasto mogło się odrodzić.  

====Legenda [[Peali Meilu]]====
{| class="wikitable"
|[[Język ahtialański pulserimski|Język pulserimski]]
|transliteracja
|Język polski
|-
|{{Pls|𐑯𐑳·𐑒𐑘𐑷𐑮𐑷𐑯 𐑱𐑮 𐑣𐑳𐑮𐑑,<br/>
𐑒𐑳𐑴 𐑑𐑱 𐑤𐑦𐑤𐑦𐑳𐑯 𐑘𐑫 𐑚𐑴𐑳·𐑑𐑱𐑥𐑦,<br/>
𐑸𐑱 𐑔𐑱𐑮𐑦 𐑱𐑤𐑢𐑳·𐑖𐑳𐑯<br/>
𐑣𐑳𐑮𐑑 𐑐𐑱𐑳·𐑤𐑦 𐑥𐑱𐑦·𐑤𐑫!}}
|Na·kiörön er hart,<br/>
Kao te Lilian yu Boa·temi,<br/>
Țe Þeri elwa·šan<br/>
hart Pea·li Mei·lu!
|Byłem w lesie,<br/>
pośród Lilian z plemienia Boate,<br/>
a ich królową<br/>
była Peali Meilu!
|-
|{{Pls|𐑳𐑯𐑳 𐑳𐑞𐑮𐑳·𐑥𐑴 𐑑𐑱 𐑣𐑳𐑮𐑫,<br/>
𐑯𐑳𐑳𐑮𐑫 𐑒𐑻𐑳𐑝𐑳𐑮𐑳𐑯 𐑑𐑱 𐑠𐑳𐑮𐑫,<br/>
𐑸𐑱 𐑮𐑳𐑯 𐑣𐑢𐑳𐑮𐑳𐑙 𐑑𐑱<br/>
𐑒𐑳𐑴 𐑱𐑮𐑫 𐑣𐑱𐑑 𐑚𐑱𐑘𐑐𐑳𐑕.}}
|Ana aðra·mo te haru,<br/>
Naaru kħavaran te žaru,<br/>
Țe ran hwarang te <br/>
kao eru het beypas.
|Księżyc dominował nad wodami,<br/>
wiatr podwiewał liście,<br/>
a wielkie, bogate plemię<br/>
otaczało mnie z radością.
|-
|{{Pls|𐑯𐑳·𐑒𐑘𐑷𐑮𐑷𐑯 𐑱𐑮 𐑣𐑳𐑮𐑑,<br/>
𐑒𐑳𐑴 𐑑𐑱 𐑤𐑦𐑤𐑦𐑳𐑯 𐑘𐑫 𐑚𐑴𐑳·𐑑𐑱𐑥𐑦,<br/>
𐑸𐑱 𐑔𐑱𐑮𐑦 𐑱𐑤𐑢𐑳·𐑖𐑳𐑯<br/>
𐑣𐑳𐑮𐑑 𐑐𐑱𐑳·𐑤𐑦 𐑥𐑱𐑦·𐑤𐑫!}}
|Na·kiörön er hart,<br/>
Kao te Lilian yu Boa·temi,<br/>
Țe Þeri elwa·šan<br/>
hart Pea·li Mei·lu!
|Byłem w lesie,<br/>
pośród Lilian z plemienia Boate,<br/>
a ich królową<br/>
była Peali Meilu!
|-
|{{Pls|𐑑𐑴𐑢𐑮𐑳𐑛𐑴 𐑘𐑫 𐑐𐑫𐑤𐑕𐑱𐑮𐑦𐑥<br/>
𐑔𐑱𐑘 𐑣𐑳𐑕𐑴𐑯𐑳𐑮𐑑 𐑝𐑱𐑦𐑮𐑳 𐑒𐑴𐑘𐑥𐑱𐑦𐑮𐑫,<br/>
𐑱𐑮𐑣𐑳 𐑴𐑯𐑴𐑟 𐑝𐑯𐑳𐑑𐑦 𐑓𐑷𐑣𐑳𐑯,<br/>
𐑸𐑱 𐑱𐑮𐑫 𐑒𐑳𐑥𐑳𐑮𐑦𐑕𐑢𐑳 𐑯𐑳 𐑚𐑴𐑳𐑑𐑱.}}
|Tourado yu Pulserim<br/>
Þey hasonart veira koumeiru,<br/>
Erha onoz vnati föhan,<br/>
Țe eru kamariswa na Boate.
|Słowa Pulserim<br/>
śpiewali jak chór,<br/>
byłem pierwszym gościem od dawna,<br/>
i przywitano mnie w Boate.
|-
|{{Pls|𐑯𐑳·𐑒𐑘𐑷𐑮𐑷𐑯 𐑱𐑮 𐑣𐑳𐑮𐑑,<br/>
𐑒𐑳𐑴 𐑑𐑱 𐑤𐑦𐑤𐑦𐑳𐑯 𐑘𐑫 𐑚𐑴𐑳·𐑑𐑱𐑥𐑦,<br/>
𐑸𐑱 𐑔𐑱𐑮𐑦 𐑱𐑤𐑢𐑳·𐑖𐑳𐑯<br/>
𐑣𐑳𐑮𐑑 𐑐𐑱𐑳·𐑤𐑦 𐑥𐑱𐑦·𐑤𐑫!}}
|Na·kiörön er hart,<br/>
Kao te Lilian yu Boa·temi,<br/>
Țe Þeri elwa·šan<br/>
hart Pea·li Mei·lu!
|Byłem w lesie,<br/>
pośród Lilian z plemienia Boate,<br/>
a ich królową<br/>
była Peali Meilu!
|}

=== Dziedzictwo ===
Puna Puna stanowi fundament całej duchowości Pulserimców:  
* utrwaliła matriarchalny ustrój eluašan,  
* uświęciła system kastowy,  
* stworzyła koncepcję "roju umysłów", nigdy niezrealizowaną, lecz centralną w mitologii Kren·dan.  

Ślady Puna Puna przetrwały w późniejszych systemach religijnych Pulserimców, gdzie fetysze pszczele i kamienie miodowe wciąż pozostawały symbolami władzy.
{{Religie Kyonu}}
[[Kategoria:Religie Kyonu]]