Darol: Różnice pomiędzy wersjami

Aktualna wersja na dzień 23:33, 5 maj 2021


Typ:	a priori
Rodzaj:	artystyczny
Lista conlangów

Darol [däroɫ] (dosł. język) - język sztuczny tworzony przez Milyamda wiosną 2010 roku. Jedną z jego charakterystycznych cech jest odmiana przodówkowa.

Fonologia

Oryginalną cechą jest dwudzielność fonologii. Występują głoski twarde i miękkie. Norma ortograficzna przyjmuje spółgłoski miękkie za alofony spółgłosek twardych przed samogłoskami przednimi.

Spółgłoski

	Wargowe	Dziąsłowe	Tylnojęz.
Nosowe	m	n/ɲ n
Zwarte	p	t/ts̪ t	k/tʃ c
Zwarte	b	d/dz̪ d	g/dʒ g
Szczelinowe	f	s/θ s	x/ʃ h
Szczelinowe	v	z/ð z	x/ʃ h
Boczne		ɫ/ʎ l
Drżące		r/rʲ r

Dla symboli w parach:

pierwszy znak oznacza głoskę przed samogłoskami tylnymi/twardymi;
drugi znak oznacza głoskę przed samogłoskami przednimi/miękkimi.

Na oznaczenie spółgłoski miękkiej na końcu wyrazu stosuje się literę -i- przed ostatnią samogłoską, np.:

-oz [oz], -oiz [oð];
-il [iɫ], -iil [iʎ];
-ed [ed], -eid [edz̪].

W tabelach symbolizuje to gwiazdka *.

Samogłoski

Przednie	i	ʉ ü	ɵ ö	e	ɛ̃ ẽ	æ ä
Tylne	ɯ ı	u	o		ʌ̃ ã	ä a

Czasowniki

Czasowniki odmieniają się przez aspekty, osoby i liczby przyłączając końcówki i przodówki. Koniugacja dzieli się na trzy grupy (F, B, C) i trzy typy (1, 2, 3) w zależności od tego, jak zaczyna i kończy się temat.

Przedrostki zależące od grupy i końcówki determinowane typem współtworzą cyrkumfiksy, np. dla 1. os. l. mnogiej asp. wielokrotnego:

		Grupa
		F	B	C
Typ	1	an-na anüpına	nim-na nimohina	ni-na nicolana
	2	an-a anöla	nim-a nimıza	ni-a nipela
	3	an-ä anilä	nim-ä nimasä	ni-ä nilınä

Typy

typ 1 obejmuje rdzenie zakończone samogłoską, np. üpı [ʉpɯ], ohi [oʃi];
typ 2 obejmuje rdzenie zakończone spółgłoską twardą, np. pel [pʲeɫ], öl [ɵɫ];
typ 3 obejmuje rdzenie zakończone spółgłoską miękką, np. ais [ɑθ], lıin [ɫɯɲ].

Końcówki zależą od aspektu i liczby.

		Aspekt wielokrotny	Aspekt ciągły	Aspekt dokonany		Tryb rozkazujący
		Aspekt wielokrotny	Aspekt ciągły	l. poj.	l. mn.	Tryb rozkazujący
Typ	1	-na ~ohina	- ~ohi	-n ~ohin	-nı ~ohinı	-nã ohinã
	2	-a ~pela	- ~pel	- ~pel	-ı ~pelı	-ã pelã
	3	-ä ~asä	- * ~ais	- * ~ais	-i ~asi	-ẽ asẽ

Grupy

grupa F (ang. Front vowel) obejmuje rdzenie zaczynające się samogłoską przednią, np. iil [iʎ], öl [ɵɫ], üpı [ʉpɯ];
grupa B (ang. Back vowel) obejmuje rdzenie zaczynające się samogłoską tylną, np. ız [ɯz], ais [ɑθ], ula [uɫɑ];
grupa C (ang. Consonant) obejmuje rdzenie zaczynające się spółgłoską, np. pel [pʲeɫ], lıin [ɫɯɲ], cola [koɫɑ].

	Grupa
	F		B		C
Aspekt wielokrotny
Osoba	L. poj.	L. mn.	L. poj.	L. mn.	L. poj.	L. mn.
1.	m- milä	an- anilä	m- mohina	nim- nimohina	im- impela	ni- nipela
2.	v- vilä		v- vohina		u- upela
3.	- ilä		- ohina		- pela
Aspekt ciągły
Osoba	L. poj.	L. mn.	L. poj.	L. mn.	L. poj.	L. mn.
1.	mer- meriil	n- niil	mer- merohi	nim- nimohi	me- mepel	nö- nöpel
2.	var- variil	av- aviil	var- varohi	av- avohi	va- vapel	ava- avapel
3.	ar- ariil		- ohi		a- apel
Aspekt dokonany
Osoba	L. poj.	L. mn.	L. poj.	L. mn.	L. poj.	L. mn.
1.	m- miil	ãn- ãnili	mät- mätohin	ãn- ãnohinı	am- ampel	ã- ãpelı
2.	vam- vamiil	uv- uvili	vat- vatohin	ut- utohinı	vam- vampel	vo- vopelı
3.	- iil	- ili	- ohin	- ohinı	- pel	- pelı

Zobacz też

Słownik darol

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
+{{j|a priori=tak|artystyczny=tak}}
 '''Darol''' [{{IPA|däroɫ}}] (dosł. ''język'') - język sztuczny tworzony przez Milyamda wiosną 2010 roku. Jedną z jego charakterystycznych cech jest odmiana przodówkowa.
@@ Linia 64: / Linia 65: @@
 |{{IPA|e}}
 |{{IPA|ɛ̃}}<br/>ẽ
-|{{IPA|a}}<br/>ä
+|{{IPA|æ}}<br/>ä
 |-
 !Tylne
@@ Linia 72: / Linia 73: @@
 !
 |{{IPA|ʌ̃}}<br/>ã
-|{{IPA|ɑ}}<br/>a
+|{{IPA|ä}}<br/>a
 |}
@@ Linia 106: / Linia 107: @@
 ===Typy===
-* typ 1 obejmuje rdzenie zakończone '''samogłoską''', np. ''üpı'' [{{IPA|ʉpɯ}}], ''ohi'' [{{IPA|oʃi}}];
+* typ 1 obejmuje rdzenie zakończone '''samogłoską''', np. ''üp'''ı''''' [{{IPA|ʉpɯ}}], ''oh'''i''''' [{{IPA|oʃi}}];
-* typ 2 obejmuje rdzenie zakończone '''spółgłoską twardą''', np. ''pel'' [{{IPA|pʲeɫ}}], ''öl'' [{{IPA|ɵɫ}}];
+* typ 2 obejmuje rdzenie zakończone '''spółgłoską twardą''', np. ''pe'''l''''' [{{IPA|pʲeɫ}}], ''ö'''l''''' [{{IPA|ɵɫ}}];
-* typ 3 obejmuje rdzenie zakończone '''spółgłoską miękką''', np. ''ais'' [{{IPA|ɑθ}}], ''lıin'' [{{IPA|ɫɯɲ}}].
+* typ 3 obejmuje rdzenie zakończone '''spółgłoską miękką''', np. ''a'''is''''' [{{IPA|ɑθ}}], ''lı'''in''''' [{{IPA|ɫɯɲ}}].
+Końcówki zależą od aspektu i liczby.
+{| class=wikitable
+!rowspan=2 colspan=2|
+!rowspan=2|Aspekt<br/>wielokrotny
+!rowspan=2|Aspekt<br/>ciągły
+!colspan=2|Aspekt<br/>dokonany
+!rowspan=2|Tryb<br/>rozkazujący
+|-
+!l. poj.
+!l. mn.
+|-
+!rowspan=3|Typ
+!1
+|''-na''<br/>''~ohi'''na'''''
+|''-''<br/>''~ohi''
+|''-n''<br/>''~ohi'''n'''''
+|''-nı''<br/>''~ohi'''nı'''''
+|''-nã''<br/>''ohi'''nã'''''
+|-
+!2
+|''-a''<br/>''~pel'''a'''''
+|''-''<br/>''~pel''
+|''-''<br/>''~pel''
+|''-ı''<br/>''~pel'''ı'''''
+|''-ã''<br/>''pel'''ã'''''
+|-
+!3
+|''-ä''<br/>''~as'''ä'''''
+|''-'' *<br/>''~a'''i'''s''
+|''-'' *<br/>''~a'''i'''s''
+|''-i''<br/>''~as'''i'''''
+|''-ẽ''<br/>''as'''ẽ'''''
+|}
 ===Grupy===
@@ Linia 114: / Linia 150: @@
 * grupa B (ang. '''''B'''ack vowel'') obejmuje rdzenie zaczynające się '''samogłoską tylną''', np. ''ız'' [{{IPA|ɯz}}], ''ais'' [{{IPA|ɑθ}}], ''ula'' [{{IPA|uɫɑ}}];
 * grupa C (ang. '''''C'''onsonant'') obejmuje rdzenie zaczynające się '''spółgłoską''', np. ''pel'' [{{IPA|pʲeɫ}}], ''lıin'' [{{IPA|ɫɯɲ}}], ''cola'' [{{IPA|koɫɑ}}].
+{| class=wikitable
+!rowspan=2|
+!colspan=6|Grupa
+|-
+!colspan=2|F
+!colspan=2|B
+!colspan=2|C
+|-
+!colspan=7|Aspekt wielokrotny
+|-
+!Osoba
+!L. poj.
+!L. mn.
+!L. poj.
+!L. mn.
+!L. poj.
+!L. mn.
+|-
+!1.
+|''m-''<br/>'''''m'''ilä''
+|''an-''<br/>'''''an'''ilä''
+|''m-''<br/>'''''m'''ohina''
+|''nim-''<br/>'''''nim'''ohina''
+|''im-''<br/>'''''im'''pela''
+|''ni-''<br/>'''''ni'''pela''
+|-
+!2.
+|colspan=2|''v-''<br/>'''''v'''ilä''
+|colspan=2|''v-''<br/>'''''v'''ohina''
+|colspan=2|''u-''<br/>'''''u'''pela''
+|-
+!3.
+|colspan=2|''-''<br/>''ilä''
+|colspan=2|''-''<br/>''ohina''
+|colspan=2|''-''<br/>''pela''
+|-
+!colspan=7|Aspekt ciągły
+|-
+!Osoba
+!L. poj.
+!L. mn.
+!L. poj.
+!L. mn.
+!L. poj.
+!L. mn.
+|-
+!1.
+|''mer-''<br/>'''''mer'''iil''
+|''n-''<br/>'''''n'''iil''
+|''mer-''<br/>'''''mer'''ohi''
+|''nim-''<br/>'''''nim'''ohi''
+|''me-''<br/>'''''me'''pel''
+|''nö-''<br/>'''''nö'''pel''
+|-
+!2.
+|''var-''<br/>'''''var'''iil''
+|''av-''<br/>'''''av'''iil''
+|''var-''<br/>'''''var'''ohi''
+|''av-''<br/>'''''av'''ohi''
+|''va-''<br/>'''''va'''pel''
+|''ava-''<br/>'''''ava'''pel''
+|-
+!3.
+|colspan=2|''ar-''<br/>'''''ar'''iil''
+|colspan=2|''-''<br/>''ohi''
+|colspan=2|''a-''<br/>'''''a'''pel''
+|-
+!colspan=7|Aspekt dokonany
+|-
+!Osoba
+!L. poj.
+!L. mn.
+!L. poj.
+!L. mn.
+!L. poj.
+!L. mn.
+|-
+!1.
+|''m-''<br/>'''''m'''iil''
+|''ãn-''<br/>'''''ãn'''ili''
+|''mät-''<br/>'''''mät'''ohin''
+|''ãn-''<br/>'''''ãn'''ohinı''
+|''am-''<br/>'''''am'''pel''
+|''ã-''<br/>'''''ã'''pelı''
+|-
+!2.
+|''vam-''<br/>'''''vam'''iil''
+|''uv-''<br/>'''''uv'''ili''
+|''vat-''<br/>'''''vat'''ohin''
+|''ut-''<br/>'''''ut'''ohinı''
+|''vam-''<br/>'''''vam'''pel''
+|''vo-''<br/>'''''vo'''pelı''
+|-
+!3.
+|''-''<br/>''iil''
+|''-''<br/>''ili''
+|''-''<br/>''ohin''
+|''-''<br/>''ohinı''
+|''-''<br/>''pel''
+|''-''<br/>''pelı''
+|}
 ==Zobacz też==