Przejdź do zawartości

Wysoka Mowa: Różnice pomiędzy wersjami

Z Conlanger
← poprzednia edycja
F1req (dyskusja | edycje)
4038 edycji
WizualnieWikikod
F1req (dyskusja | edycje)
4038 edycji
Nie podano opisu zmian
F1req (dyskusja | edycje)
4038 edycji
Nie podano opisu zmian
 
(Nie pokazano 14 wersji utworzonych przez 2 użytkowników)
Linia 9: Linia 9:
| rok f = 2024
| rok f = 2024
| wersja f = 1.0
| wersja f = 1.0
| conlanger1 f =
| conlanger1 f = kit.
| fikcyjnie = tak
| fikcyjnie = tak
| conworld Msc =
| conworld Msc = [[Projekt Kyon|Kyon]]
| państwa =
| państwa =  
| klasyfikacja =
| klasyfikacja =
| tekst jaki =
| tekst jaki =
Linia 19: Linia 19:
{{słownik}}
{{słownik}}


'''Wysoka Mowa''', znana także jako '''język kitrzański'''
'''Wysoka Mowa''' (kit. ??? [???])
 
==Dzieje języka==


==Głosownia==
==Głosownia==
Linia 25: Linia 27:
===Samogłoski===
===Samogłoski===
<hr>
<hr>
W Wysokiej Mowie występuje 10 samogłosek, w tym 5 krótkich oraz 5 długich.
{| class=wikitable style=text-align:center
{| class=wikitable style=text-align:center
! rowspan="2" |
! rowspan="2" |
! colspan="2" | Przednie
! colspan="2" | Przednie
! colspan="2" | Centralne
! colspan="2" | Środkowe
! colspan="2" | Tylne
! colspan="2" | Tylne
|-
|-
Linia 52: Linia 53:
|
|
|{{IPA|ə}}
|{{IPA|ə}}
|{{IPA|əː}}
|
|
|
|
|
Linia 59: Linia 60:
|{{IPA|a}}
|{{IPA|a}}
|{{IPA|aː}}
|{{IPA|aː}}
|
|{{IPA|ɐ}}
|
|
|{{IPA|ɒ}}
|{{IPA|ɒ}}
|{{IPA|ɒː}}
|{{IPA|ɒː}}
|}
|}
====Dwugłoski====
<div style="column-count:2;-moz-column-count:2;-webkit-column-count:2">
*'''ai''' - [{{IPA|ai̯}}] jak w...
*'''oi''' - [{{IPA|ɒi̯}}] jak w...
*'''au''' - [{{IPA|au̯}}] jak w...
*'''ou''' - [{{IPA|ɒu̯}}] jak w...
</div>


===Spółgłoski===
===Spółgłoski===
<hr>
<hr>
{| class="wikitable" style=text-align:center
{| class="wikitable" style=text-align:center
! colspan="2" align=center |
! rowspan="2" colspan="2" |
! colspan="2" align=center |Wargowe
! colspan="2" | Wargowe
! colspan="2" align=center |Zębowo-dziąsłowe
! colspan="2" | Zębowo-dziąsłowe
!Podniebienne
! colspan="2" | Tylnojęzykowe
!Miękkopodniebienne
! rowspan="2" | Nagłośniowe
!Języczkowe
|-
!Nagłośniowe
!<small>zwykłe</small>
!Krtaniowe
!<small>ugardłow.</small>
!<small>zwykłe</small>
!<small>ugardłow.</small>
!<small>zwykłe</small>
!<small>uwargow.</small>
|-
|-
|- align="center"
|- align="center"
! colspan="2" | Nosowe
! colspan="2" | Nosowe
|{{IPA|m}}
|{{IPA|m}}
|{{IPA|mˤ}}
|{{IPA|mˁ}}
|{{IPA|n}}
|{{IPA|n}}
|{{IPA|nˤ}}
|{{IPA|nˁ}}
|{{IPA|ɲ}}
|{{IPA|ŋ}}
|{{IPA|ŋ}}
|{{IPA|ɴ}}
|{{IPA|ŋʷ}}
|
|
|
|- align="center"
|- align="center"
! rowspan="3" | Zwarte
! rowspan="3" | Zwarte
!<small>bezdźwięczne</small>  
!<small>bezdźwięczne</small>  
| colspan=2 align=center |{{IPA|pʰ}}
|{{IPA|pʰ}}
| colspan=2 align=center |{{IPA|tʰ}}
|{{IPA|pʰˁ}}
|{{IPA|cʰ}}
|{{IPA|tʰ}}
|{{IPA|tʰˁ}}
|{{IPA|kʰ}}
|{{IPA|kʰ}}
|{{IPA|qʰ}}
|{{IPA|kʰʷ}}
|{{IPA|ʡ}}
|{{IPA|ʡ}}
|{{IPA|ʔ}}
|-
|-
!<small>dźwięczne</small>
!<small>półdźwięczne</small>  
|{{IPA|b}}
|{{IPA|pʼ}}
|{{IPA|bˤ}}
|{{IPA|d}}
|{{IPA|dˤ}}
|{{IPA|ɟ}}
|{{IPA|ɡ}}
|{{IPA|ɢ}}
|
|
|{{IPA|tʼ}}
|
|
|-
!<small>półdźwięczne</small>
| colspan=2 align=center |{{IPA|pʼ}}
| colspan=2 align=center |{{IPA|tʼ}}
|{{IPA|cʼ}}
|{{IPA|kʼ}}
|{{IPA|kʼ}}
|{{IPA|qʼ}}
|
|
|
|- align="center"
! rowspan="3" | Szczelinowe
!<small>bezdźwięczne</small>
| colspan=2 align=center |
|{{IPA|s}} &bull; {{IPA|ʃ}}
|{{IPA|sˤ}} &bull; {{IPA|ʃˤ}}
|
|
|{{IPA|x}}
|{{IPA|χ}}
|{{IPA|ħ}}
|{{IPA|h}}
|-
|-
!<small>dźwięczne</small>
!<small>dźwięczne</small>
| colspan=2 align=center |
|{{IPA|b}}
|{{IPA|z}} &bull; {{IPA|ʒ}}
|{{IPA|bˁ}}
|{{IPA|zˤ}}
|{{IPA|d}}
|{{IPA|ʝ}}
|{{IPA|dˁ}}
|{{IPA|ɣ}}
|{{IPA|ɡ}}
|{{IPA|ɡʷ}}
|
|
|{{IPA|ʕ}}
|- align="center"
! colspan="2" | Szczelinowe
|{{IPA|f}}
|
|
|-
|{{IPA|s}} &bull; {{IPA|ʃ}}
!<small>półdźwięczne</small>
|{{IPA|sˁ}} &bull; {{IPA|ʃˁ}}
| colspan=2 align=center |
|{{IPA|x}}
| colspan=2 align=center | {{IPA|sʼ}}
|{{IPA|xʷ}}
|{{IPA|ʕ}}~{{IPA|ʢ}}
|- align="center"
! colspan="2" | Drżące
|
|
|{{IPA|xʼ}}
|{{IPA|χʼ}}
|
|
|{{IPA|r}}
|{{IPA|rˁ}}
|
|
|- align="center"
! colspan="2" | Drżące
| colspan=2 align=center |
|{{IPA|r}}
|{{IPA|rˤ}}
|
|
|
|
|-
! colspan="2" | Półotwarte
|
|
|{{IPA|ʢ}}
|
|
|- align="center"
|{{IPA|ɮ}}
! colspan="2" | Półotwarte
|{{IPA|ɮˁ}}
| colspan=2 align=center |
| colspan=2 align=center |{{IPA|ɮ}}
|{{IPA|j}}
|{{IPA|j}}
|{{IPA|w}}
|{{IPA|w}}
|
|
|
|
|}
|}


==Pismo==
==Mownia==
 
===Zapis ludzki===
<hr>
 
{| cellspacing="10" style="text-align: center;"
|- style="font-size: 2.0em;"
|  a  ||  ā  ||  b  ||  bǷ  ||  c  ||  cy  ||  d  ||  dǷ  ||  e  ||  ē  ||  g  ||  gh
|-
| [{{IPA|a}}] || [{{IPA|aː}}] || [{{IPA|b}}] || [{{IPA|bˁ}}] || [{{IPA|cʰ}}] || [{{IPA|cʼ}}] || [{{IPA|d}}] || [{{IPA|dˤ}}] || [{{IPA|ə}}] || [{{IPA|əː}}] || [{{IPA|ɡ}}] || [{{IPA|ɢ}}]
|- style="font-size: 2.0em;"
|  gi  ||  ğ  ||  ği  ||  h  ||  hy  ||  ḫ  ||  i  ||  ī  ||  j  ||  k  ||  kh  ||  ky
|-
| [{{IPA|ɟ}}] || [{{IPA|ɣ}}] || [{{IPA|ʝ}}] || [{{IPA|χ}}] || [{{IPA|χʼ}}] || [{{IPA|ħ}}] || [{{IPA|i}}] || [{{IPA|iː}}] || [{{IPA|j}}] || [{{IPA|kʰ}}] || [{{IPA|h}}] || [{{IPA|kʼ}}]
|- style="font-size: 2.0em;"
|  l  ||  m  ||  mǷ  ||  n  ||  ng  ||  nh  ||  ni  ||  nǷ  ||  o  ||  ō  ||  p  ||  py
|-
| [{{IPA|ɮ}}] || [{{IPA|m}}] || [{{IPA|mˤ}}] || [{{IPA|n}}] || [{{IPA|ŋ}}] || [{{IPA|ɴ}}] || [{{IPA|ɲ}}] || [{{IPA|nˤ}}] || [{{IPA|ɒ}}] || [{{IPA|ɒː}}] || [{{IPA|pʰ}}] || [{{IPA|pʼ}}]
|- style="font-size: 2.0em;"
|  q  ||  qh  ||  qy  ||  r  ||  rh  ||  rǷ  ||  s  ||  sǷ  ||  sy  ||  š  ||  šǷ  ||  t
|-
| [{{IPA|qʰ}}] || [{{IPA|ʡ}}] || [{{IPA|qʼ}}] || [{{IPA|r}}] || [{{IPA|ʢ}}] || [{{IPA|rˤ}}] || [{{IPA|s}}] || [{{IPA|sˤ}}] || [{{IPA|sʼ}}] || [{{IPA|ʃ}}] || [{{IPA|ʃˤ}}] || [{{IPA|tʰ}}]
|- style="font-size: 2.0em;"
|  ty  ||  u  ||  ū  ||  w  ||  Ƿ  ||  ȝ  ||  ȝy  ||  y  ||  z  ||  zǷ  ||  ž 
|-
| [{{IPA|tʼ}}] || [{{IPA|u}}] || [{{IPA|uː}}] || [{{IPA|w}}] || [{{IPA|ʕ}}] || [{{IPA|x}}] || [{{IPA|xʼ}}] || [{{IPA|ʔ}}] || [{{IPA|z}}] || [{{IPA|zˤ}}] || [{{IPA|ʒ}}]
|}
 
==Gramatyka==


===Rzeczowniki===
===Rzeczowniki===
Linia 211: Linia 154:


====Określność====
====Określność====
Rzeczownik w Wysokiej Mowie występuje w dwóch postaciach: określonej i nieokreślonej. Postać określoną tworzy się poprzez dodanie odpowiedniego przedrostka, który zależy od dwóch rzeczy: rodzaju oraz odległości danego podmiotu od mówiącego.
{| class="wikitable" style="text-align:center"
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! colspan=2 |
! colspan=2 |
!Przedrostek
!Przedrostek
! Kedār,<br><small>''wojownik''</small>
! Kadār,<br><small>''wojownik''</small>
!
! Ḫonok,<br><small>''wątroba''</small>
! Aqišwā,<br><small>''klątwa''</small>
!
!
|-
|-
!colspan=2| Nieokreślony
!colspan=2| Nieokreślony
| —
| —
| kedār<br><small>(jakiś)</small>
| kadār<br><small>(jakiś)</small>
| ḫonok<br><small>(jakaś)</small>
| aqišwā<br><small>(jakaś)</small>
|
|
|-
!colspan=2| Określony,<br><small>(Zwykły)</small>
| šV̄¹- / V¹š-
| šākadār<br><small>(pewny)</small>
| šōḫon'k<br><small>(pewna)</small>
| ašaqišwā<br><small>(pewna)</small>
|
|
|-
|-
!rowspan=2| Określony,<br><small>(Zwykły)</small>
!colspan=2| Określony,<br><small>(Bliski)</small>
! męs.
| mV̄¹- / V¹m-
| šV¹i-
| mākadār<br><small>(pewny)</small>
| '''šai'''kedār<br><small>(pewny)</small>
| mōḫon'k<br><small>(pewna)</small>
| '''šoi'''
| amaqišwā<br><small>(pewna)</small>
| '''šai'''
|
|-
|-
! żeń.
!colspan=2| Określony,<br><small>(Odległy)</small>
| tV¹i-
| dV̄¹- / V¹d-
| '''tai'''kedār<br><small>(pewna)</small>
| dākadār<br><small>(pewny)</small>
| '''toi'''
| dōḫon'k<br><small>(pewna)</small>
| '''tai'''
| adaqišwā<br><small>(pewna)</small>
|-
|
!rowspan=2| Określony,<br><small>(Bliski)</small>
! męs.
| V¹šV²-
| '''aši'''kedār<br><small>(pewny)</small>
| '''ošu'''
| '''aši'''
|-
! żeń.
| V¹tV²-
| '''atyi'''kedār<br><small>(pewna)</small>
| '''otu'''
| '''atyi'''
|-
!rowspan=2| Określony,<br><small>(Odległy)</small>
! męs.
| V̄²š-
| '''īš'''kedār<br><small>(pewny)</small>
| '''ūš'''
| '''īš'''
|-
! żeń.
| V̄²t-
| '''īt'''kedār<br><small>(pewna)</small>
| '''ūt'''
| '''īt'''
|}
|}


====Liczba====
====Liczba====
W Wysokiej Mowie występują trzy liczby: liczba pojedyncza, podwójna i mnoga. Tworzy się je na dwa sposoby: poprzez dodanie do rdzenia rzeczownika odpowiedniego przyrostka, włączając do tego liczbę pojedynczą, albo poprzez zmianę samogłosek w rdzeniu. W pierwszym sposobie liczbę pojedynczą tworzy się poprzez przyrostek <-'''V¹'''>, podwójną poprzez przyrostek <-'''V²m'''>, liczbę mnogą zaś poprzez przyrostek <-'''V¹ut'''>.
W kitrzańskiej Wysokiej Mowie występują trzy liczby: liczba pojedyncza, podwójna i mnoga. Tworzy się je poprzez dodanie odpowiedniego przyrostka do rdzenia. Liczbę podwójną w słowach zakończonych spółgłoską tworzy się przyrostkiem <'''-V³m'''>, natomiast w tych zakończonych samogłoską przyrostkiem <'''-bV¹'''>. Liczba mnoga powstaje natomiast tworzona jest przyrostkiem <'''-V¹d'''> oraz przyrostkiem <'''-dV¹'''> po samogłosce.
{| class="wikitable" style="text-align:center"
{| class="wikitable" border="1" style="text-align: center;"
!
|-
! colspan="2" | Kedār,<br><small>''wojownik''</small>
! rowspan="2" | Liczba
! colspan="2" | ?,<br><small>''?''</small>
! colspan="2" | Przykłady
|-
! Odmiana I
! Odmiana II
|-
|-
! Pojedyncza
! Pojedyncza
| k'''e'''d'''ā'''r
| -Ø<br>''Kadār''<br><small>(''Wojownik'')</small>
| kedār'''a'''
| -Ø<br>'' Aqišwā''<br><small>(''Klątwa'')</small>
|
| '''o'''
|-
|-
! Podwójna
! Podwójna
| k'''o'''d'''e'''r,<br> k'''ō'''d'r
| -V¹m<br>''Kedōr'''um'''''<br><small>(''Dwaj wojownicy'')</small>
| kedār'''im'''
| -bV²<br>''Aqišwā'''ba'''''<br><small>(''Dwie klątwy'')</small>
|
| '''um'''
|-
|-
! Mnoga
! Mnoga
| k'''ā'''d'''i'''r
| -V²d<br>''Kedōr'''od'''''<br><small>(''Wojownicy'')</small>
| kedār'''aut'''
| -dV²<br>''Aqišwā'''da'''''<br><small>(''Klątwy'')</small>
|
| '''out'''
|}
|}


====Przypadki====
====Przypadki====
{| class="wikitable" style="text-align:center"
{| class="wikitable" width="30%" style="text-align:center"
|-
|-
! colspan=2 | Przypadek
!
! Przypadek
! Przyrostek
! Przyrostek
! Znaczenie
! Znaczenie
! Przykład
|-
|-
! I.  
! I.  
| Absolutyw
| Absolutyw
| —
| -Ø
| kto? co?<br><small>''Odbiorca czynności''</small>
| kto?, co?<br><small>''Odbiorca czynności''</small>
| ḫepān
|-
|-
! II.
! II.
| Ergatyw
| Ergatyw
| -V¹b
| -X
| kto? co?<br><small>''Wykonawca czynności''</small>
| kto? co?<br><small>''Wykonawca czynności''</small>
| ḫepān'''ab'''
|-
|-
! III.
! III.
| Ablatyw
| Ablatyw
| -V¹iȝ
| -X
| odkąd? od kogo? od czego?
| odkąd? od czego? od kogo?<br><small>''Wyraża ruch od podmiotu''</small>
| ḫepān'''aiȝ'''
|-
|-
! IV.
! IV.
| Dopełniacz
| Dopełniacz
| -V¹tV̄¹
| -X
| kogo? czego?
| komu? czemu? dokąd?<br><small>''Wyraża posiadanie''</small> 
| ḫepān'''atā'''
|-
|-
! V.
! V.
| Allatyw
| Allatyw
| -dV²w
| -X
| dokąd? do kogo? do czego?
| dokąd? do czego? do kogo?<br><small>''Wyraża ruch w stronę podmiotu''</small>
| ḫepān'''diw'''
|-
|-
! VI.
! VI.
| Narzędnik
| Narzędnik
| -V²c
| -X
| kim? czym?
| kim? czym?<br><small>''Wyraża narzędzie i sposób wykonania czynności''</small>
| ḫepān'''ic'''
|-
|-
! VII.
! VII.
| Antesyw
| Antesyw
| -V¹še, -V̄¹š'
| -X
| przed kim? przed czym?
| przed kim? przed czym?<br><small>''Wyraża wykonywanie czynności przed podmiotem''</small>
| ḫepān'''aše''',<br>ḫepān'''āš''''
|-
|-
! VIII.
! VIII.
| Komitatyw
| Komitatyw
| -V¹qrV̄¹
| -X
| z kim? z czym?
| z kim? z czym?<br><small>''Wyraża wykonywanie czynności wraz z podmiotem''</small>
| ḫepān'''aqrā'''
|-
|-
! IX.
! IX.
| Wołacz
| Wołacz
| -V̄²zV¹
| -X
| —<br><small>''Bezpośrednie zwracanie się do podmiotu''</small>
| —<br><small>''Bezpośredni zwrot do podmiotu''</small>
| ḫepān'''īza'''
|}
|}


Linia 358: Linia 272:


====Odmiana przez osoby====
====Odmiana przez osoby====
 
{| width=40%"
{| width="75%"
|
|
{| class="wikitable" style="text-align:center"
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|-
|-
! colspan="6" | ''Odmiana I.''
! colspan="5" | ''Odmiana I.''
|-
|-
! colspan=3 | Osoba
! colspan=3 | Osoba
!Przyrostek
!Przyrostek
!Przykład I
!Przykład
!Przykład II
|-
! colspan="6" | Liczba pojedyncza
|-
|-
! colspan=2 | I.
! colspan="5" | Liczba pojedyncza
| gāse, gās'<br><small>''ja''</small>
| -V²w
| kādar'''iw'''<br><small>''walczę''</small>
| šōhot'''uw'''<br><small>''poluję''</small>
|-
|-
! colspan=2 | II.
! colspan=2 | I.-II.
| rāhe, rāh'<br><small>''ty''</small>
| ''Gāsà, Gās'''<br><small>(''Ja'')</small>
| -V̄¹n
| -(V¹)k
| kādar'''ān'''<br><small>''walczysz''</small>
| ''Kād'r'''ak'''''<br><small>(''Wojuję'')</small>
| šōhot'''ōn'''<br><small>''polujesz''</small>
|-
|-
!rowspan=2| III.
! rowspan=2 | III.
! męs.
! męs.
| šan<br><small>''on''</small>
| ''Lōhe, Lōh'''<br><small>(''On'')</small>
| -ğV¹
| -(V¹)ntV̄¹
| kādar'''ğa'''<br><small>''walczy''</small>
| ''Kād'r'''antā'''''<br><small>(''Wojuje'')</small>
| šōhot'''ğo'''<br><small>''poluje''</small>
|-
|-
! żeń.
! żeń.
| tan<br><small>''ona''</small>
| ''Lūhe, Lūh'''<br><small>(''Ona'')</small>
| -V¹g
| -(V¹)tV̄¹n
| kādar'''ag'''<br><small>''walczy''</small>
| ''Kād'r'''atān'''''<br><small>(''Wojuje'')</small>
| šōhot'''og'''<br><small>''poluje''</small>
|-
! colspan="6" | Liczba podwójna
|-
|-
!rowspan=2| I.
! colspan="5" | Liczba podwójna
! ink.
| ?<br><small>''my dwoje''<br>(z Tobą)</small>
| -V̄¹r
| kyīdar'''ār'''<br><small>''walczymy''</small>
| šūhot'''ōr'''<br><small>''polujemy''</small>
|-
|-
! eks.
! colspan=2 | I.-II.
| ?<br><small>''my dwoje''<br>(bez Ciebie)</small>
| XXX<br><small>(''My dwoje'')</small>
| -V¹rmV̄¹
| -(V¹)šV³
| kyīdar'''armā'''<br><small>''walczymy''</small>
| ''Kād'r'''aši'''''<br><small>(''Wojujemy'')</small>
| šūhot'''ormō'''<br><small>''polujemy''</small>
|-
|-
! colspan=2 | II.
! rowspan=2 | III.
| ?<br><small>''wy dwoje''</small>
| -V̄²nV¹
| kyīdar'''īna'''<br><small>''walczycie''</small>
| šūhot'''ūno'''<br><small>''polujecie''</small>
|-
!rowspan=2| III.
! męs.
! męs.
| ?<br><small>''oni dwaj''</small>
| XXX<br><small>(''Oni dwaj'')</small>
| -V¹ği
| -(V̄³)dV¹
| kyīdar'''aği'''<br><small>''walczą''</small>
| ''Kād'r'''īda'''''<br><small>(''Wojują'')</small>
| šūhot'''oği'''<br><small>''polują''</small>
|-
|-
! żeń.
! żeń.
| ?<br><small>''one dwie''</small>
| XXX<br><small>(''One dwie'')</small>
| -V²žV¹u
| -(V¹)rV̄³
| kyīdar'''ižau'''<br><small>''walczą''</small>
| ''Kād'r'''arī'''''<br><small>(''Wojują'')</small>
| šūhot'''užou'''<br><small>''polują''</small>
|-
|-
! colspan="6" | Liczba mnoga
! colspan="5" | Liczba mnoga
|-
|-
!rowspan=2| I.
! colspan=2 | I.-II.
! ink.
| XXX<br><small>(''My'')</small>
| ?<br><small>''my''<br>(z Tobą)</small>
| -(V³)ḫV¹
| -V²ḫ
| ''Kād'r'''iḫa'''''<br><small>(''Wojujemy'')</small>
| kadār'''iḫ'''<br><small>''walczymy''</small>
| šohōt'''uḫ'''<br><small>''polujemy''</small>
|-
|-
! eks.
! rowspan=2| III.
| ?<br><small>''my''<br>(bez Ciebie)</small>
| -we, -(a)u
| kadār'''we(-au)'''<br><small>''walczymy''</small>
| šohōt'''we(-u)'''<br><small>''polujemy''</small>
|-
! colspan=2 | II.
| ?<br><small>''wy''</small>
| -V̄¹nV²
| kadār'''āni(i)'''<br><small>''walczycie''</small>
| šohōt'''ōnu'''<br><small>''polujecie''</small>
|-
!rowspan=2| III.
! męs.
! męs.
| ?<br><small>''oni''</small>
| XXX<br><small>(''Oni'')</small>
| -V¹žV¹
| -(V̄¹)n
| kadār'''aža'''<br><small>''walczą''</small>
| ''Kād'r'''ān'''''<br><small>(''Wojują'')</small>
| šohōt'''ožo'''<br><small>''polują''</small>
|-
|-
! żeń.
! żeń.
| ?<br><small>''one''</small>
| XXX<br><small>(''One'')</small>
| -gV¹š
| -(V³)nV¹
| kadār'''gaš'''<br><small>''walczą''</small>
| ''Kād'r'''ina'''''<br><small>(''Wojują'')</small>
| šohōt'''goš'''<br><small>''polują''</small>
|}
|}
|
|
{| class="wikitable" style="text-align:center"
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|-
|-
! colspan="6" | ''Odmiana II.''
! colspan="5" | ''Odmiana II.''
|-
|-
! colspan=3 | Osoba
! colspan=3 | Osoba
!Przyrostek
!Przyrostek
!Przykład I
!Przykład
!Przykład II
|-
|-
! colspan="6" | Liczba pojedyncza
! colspan="5" | Liczba pojedyncza
|-
|-
! colspan=2 | I.
! colspan=2 | I.-II.
| gāse, gās'<br><small>''ja''</small>
| ''Gāsà, Gās'''<br><small>(''Ja'')</small>
| -bV¹
| -X
| yakaddār'''ba'''<br><small>''zabijam''</small>
|
| yošohhōt'''ba'''<br><small>''?''</small>
|-
! colspan=2 | II.
| rāhe, rāh'<br><small>''ty''</small>
| -
| yakaddār'''?'''<br><small>''zabijasz''</small>
| yošohhōt'''?'''<br><small>''?''</small>
|-
|-
!rowspan=2| III.
! rowspan=2 | III.
! męs.
! męs.
| šan<br><small>''on''</small>
| ''Lōhe, Lōh'''<br><small>(''On'')</small>
| -
| -X
| yakaddār'''?'''<br><small>''zabija''</small>
|
| yošohhōt'''?'''<br><small>''?''</small>
|-
|-
! żeń.
! żeń.
| tan<br><small>''ona''</small>
| ''Lūhe, Lūh'''<br><small>(''Ona'')</small>
| -
| -X
| yakaddār'''?'''<br><small>''zabija''</small>
|
| yošohhōt'''?'''<br><small>''?''</small>
|-
|-
! colspan="6" | Liczba podwójna
! colspan="5" | Liczba podwójna
|-
|-
!rowspan=2| I.
! colspan=2 | I.-II.
! ink.
| XXX<br><small>(''My dwoje'')</small>
| ?<br><small>''my dwoje''<br>(z Tobą)</small>
| -X
| -
|
| yōkuddor'''?'''<br><small>''zabijamy''</small>
| yāšihhat'''?'''<br><small>''?''</small>
|-
! eks.
| ?<br><small>''my dwoje''<br>(bez Ciebie)</small>
| -
| yōkuddor'''?'''<br><small>''zabijamy''</small>
| yāšihhat'''?'''<br><small>''?''</small>
|-
! colspan=2 | II.
| ?<br><small>''wy dwoje''</small>
| -
| yōkuddor'''?'''<br><small>''zabijacie''</small>
| yāšihhat'''?'''<br><small>''?''</small>
|-
|-
!rowspan=2| III.
!rowspan=2| III.
! męs.
! męs.
| ?<br><small>''oni dwaj''</small>
| XXX<br><small>(''Oni dwaj'')</small>
| -
| -X
| yōkuddor'''?'''<br><small>''zabijają''</small>
|
| yāšihhat'''?'''<br><small>''?''</small>
|-
|-
! żeń.
! żeń.
| ?<br><small>''one dwie''</small>
| XXX<br><small>(''One dwie'')</small>
| -
| -X
| yōkuddor'''?'''<br><small>''zabijają''</small>
|
| yāšihhat'''?'''<br><small>''?''</small>
|-
|-
! colspan="6" | Liczba mnoga
! colspan="5" | Liczba mnoga
|-
|-
!rowspan=2| I.
! colspan=2 | I.-II.
! ink.
| XXX<br><small>(''My'')</small>
| ?<br><small>''my''<br>(z Tobą)</small>
| -X
| -
|
| yikāddar'''?'''<br><small>''zabijamy''</small>
| yušōhhot'''?'''<br><small>''?''</small>
|-
! eks.
| ?<br><small>''my''<br>(bez Ciebie)</small>
| -
| yikāddar'''?'''<br><small>''zabijamy''</small>
| yušōhhot'''?'''<br><small>''?''</small>
|-
! colspan=2 | II.
| ?<br><small>''wy''</small>
| -
| yikāddar'''?'''<br><small>''zabijacie''</small>
| yušōhhot'''?'''<br><small>''?''</small>
|-
|-
!rowspan=2| III.
!rowspan=2| III.
! męs.
! męs.
| ?<br><small>''oni''</small>
| XXX<br><small>(''Oni'')</small>
| -
| -X
| yikāddar'''?'''<br><small>''zabijają''</small>
|
| yušōhhot'''?'''<br><small>''?''</small>
|-
|-
! żeń.
! żeń.
| ?<br><small>''one''</small>
| XXX<br><small>(''One'')</small>
| -
| -X
| yikāddar'''?'''<br><small>''zabijają''</small>
|
| yušōhhot'''?'''<br><small>''?''</small>
|}
|}
|}
|}
Linia 574: Linia 403:
====Czasy====
====Czasy====
{| class="wikitable" style="text-align:center"
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! colspan=2 | Czas
!Przedrostek
!Przykład I
!Przykład II
|-
|-
!rowspan=3| Przeszły
! colspan=2 | Przykład
! Niedokonany
!Przeszły I
! ?-
!Przeszły II
| '''?'''ḫāpaniw<br><small>''spółkowałem''</small>
!Teraźniejszy
| ''?''
!Przyszły I
!Przyszły II
|-
! colspan="7" | Liczba pojedyncza
|-
|-
! Dokonany I
! colspan=2 | I.-II.
! ?-
| ''Kādarā'''fr'''ak''<br><small>(''Wojowałem'')</small>
| '''?'''ḫāpaniw<br><small>''pospółkowałem''</small>
| '''''Kwiḫ''' kādarāk''<br><small>(''Wojowałem i skończyłem'')</small>
| ''?''
| ''Kād'rak''<br><small>(''Wojuję'')</small>
| ''Kādarā'''ŋw'''ak''<br><small>(''Będę wojował'')</small>
| '''''Ḫanà''' kādarāk''<br><small>(''Będę wojował i skończę'')</small>
|-
|-
! Dokonany II
! rowspan=2 | III.
! ?-
! męs.
| '''?'''ḫāpaniw<br><small>''pospółkowałem''</small>
| ''Kādarā'''fr'''antā''<br><small>(''Wojował'')</small>
| ''?''
| '''''Kwiḫ''' kādarāntā''<br><small>(''Wojował i skończył'')</small>
| ''Kād'rantā''<br><small>(''Wojuje'')</small>
| ''Kādarā'''ŋw'''antā''<br><small>(''Będzie wojował'')</small>
| '''''Ḫanà''' kādarāntā''<br><small>(''Będzie wojował i skończy'')</small>
|-
|-
!colspan=2| Teraźniejszy
! żeń.
! —
| ''Kādarā'''fr'''atān''<br><small>(''Wojowała'')</small>
| ḫāpaniw<br><small>''spółkuję''</small>
| '''''Kwiḫ''' kādarātān''<br><small>(''Wojowała i skończyła'')</small>
| ''?''
| ''Kād'ratān''<br><small>(''Wojuje'')</small>
| ''Kādarā'''ŋw'''atān''<br><small>(''Będzie wojowała'')</small>
| '''''Ḫanà''' kādarātān''<br><small>(''Będzie wojowała i skończy'')</small>
|-
|-
!colspan=2| Przyszły I
! colspan="7" | Liczba podwójna
! ?-
| '''?'''ḫāpaniw<br><small>''będę spółkował''</small>
| ''?''
|-
|-
!colspan=2| Przyszły II
! colspan=2 | I.-II.
! ?-
| ''Kādarā'''fr'''aši''<br><small>(''Wojowaliśmy'')</small>
| '''?'''ḫāpaniw<br><small>''pospółkuję''</small>
| '''''Kwiḫ''' kādarāši''<br><small>(''Wojowaliśmy i skończyliśmy'')</small>
| ''?''
| ''Kād'raši''<br><small>(''Wojujemy'')</small>
|}
| ''Kādarā'''ŋw'''aši''<br><small>(''Będziemy wojowali'')</small>
 
| '''''Ḫanà''' kādarāši''<br><small>(''Będziemy wojowali i skończymy'')</small>
===Zaimki===
<hr>
 
====Zaimki rzeczowe====
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|-
|-
! colspan=3 rowspan=2 | Osoba
! rowspan=2 | III.
! colspan="7" | Przypadek
! męs.
| ''Kādarā'''fr'''īda''<br><small>(''Będą wojowali'')</small>
| '''''Kwiḫ''' kādarāyda''<br><small>(''Wojowali i skończyli'')</small>
| ''Kād'rīda''<br><small>(''Wojują'')</small>
| ''Kādarā'''ŋw'''īda''<br><small>(''Będą wojowali'')</small>
| '''''Ḫanà''' kādarāyda''<br><small>(''Będą wojowali i skończą'')</small>
|-
|-
!II.
! żeń.
!III.
| ''Kādarā'''fr'''arī''<br><small>(''Wojowały'')</small>
!IV.
| '''''Kwiḫ''' kādarārī''<br><small>(''Wojowały i skończyły'')</small>
!V.
| ''Kād'rarī''<br><small>(''Wojują'')</small>
!VI.
| ''Kādarā'''ŋw'''arī''<br><small>(''Będą wojowały'')</small>
!VII.
| '''''Ḫanà''' kādarārī''<br><small>(''Będą wojowały i skończą'')</small>
!VIII.
|-
|-
! colspan=2 | I.
! colspan="7" | Liczba mnoga
| gāse, gās'<br><small>''ja''</small>
| '''u'''kš'''o'''<br><small>''ja''</small>
| g'''u'''s'''ū'''<br><small>''ode mnie''</small>
| '''a'''ğ'''a'''s<br><small>''mnie''</small>
| '''ī'''ğ'''e'''s, '''ī'''k'š<br><small>''do mnie''</small>
| '''e'''g'''ō'''s<br><small>''mną''</small>
| g'''a'''s'''ai'''<br><small>''przede mną''</small>
| kš'''au'''<br><small>''ze mną''</small>
|-
|-
! colspan=2 | II.
! colspan=2 | I.-II.
| rāhe, rāh'<br><small>''ty''</small>
| ''Kādarā'''fr'''iḫa''<br><small>(''Wojowaliśmy'')</small>
| '''u'''rh'''o'''<br><small>''ty''</small>
| '''''Kwiḫ''' kādarāyḫi''<br><small>(''Wojowaliśmy i skończyliśmy'')</small>
| r'''u'''h'''ū'''<br><small>''od ciebie''</small>
| ''Kād'riḫa''<br><small>(''Wojujemy'')</small>
| '''a'''r'''a'''h<br><small>''ciebie''</small>
| ''Kādarā'''ŋw'''iḫa''<br><small>(''Będziemy wojowali'')</small>
| '''ī'''r'''e'''h, '''ī'''r'h <br><small>''do ciebie''</small>
| '''''Ḫanà''' kādarāyḫi''<br><small>(''Będziemy wojowali i skończymy'')</small>
| '''e'''r'''ō'''h<br><small>''tobą''</small>
| r'''a'''h'''ai'''<br><small>''przed tobą''</small>
| rh'''au'''<br><small>''z tobą''</small>
 
|-
|-
!rowspan=2| III.
! rowspan=2 | III.
! męs.
! męs.
| šan<br><small>''on''</small>
| ''Kādarā'''fr'''ān''<br><small>(''Wojowali'')</small>
| '''u'''šn'''o'''<br><small>''on''</small>
| '''''Kwiḫ''' kādarān''<br><small>(''Wojowali i skończyli'')</small>
| š'''u'''n'''ū'''<br><small>''od niego''</small>
| ''Kād'rān''<br><small>(''Wojują'')</small>
| '''a'''š'''a'''n<br><small>''jego''</small>
| ''Kādarā'''ŋw'''ān''<br><small>(''Będą wojowali'')</small>
| '''ī'''š'''e'''n, '''ī'''š'n<br><small>''do niego''</small>
| '''''Ḫanà''' kādarān''<br><small>(''Będą wojowali i skończą'')</small>
| '''e'''š'''ō'''n<br><small>''nim''</small>
| š'''a'''n'''ai'''<br><small>''przed nim''</small>
| šn'''au'''<br><small>''z nim''</small>
|-
|-
! żeń.
! żeń.
| tan<br><small>''ona''</small>
| ''Kādarā'''fr'''ina''<br><small>(''Wojowały'')</small>
| '''u''''n'''o'''<br><small>''ona''</small>
| '''''Kwiḫ''' kādarāyna''<br><small>(''Wojowały i skończyły'')</small>
| t'''u'''n'''ū'''<br><small>''od niej''</small>
| ''Kād'rina''<br><small>(''Wojują'')</small>
| '''a'''t'''a'''n<br><small>''jej''</small>
| ''Kādarā'''ŋw'''ina''<br><small>(''Będą wojowały'')</small>
| '''ī'''t'''e'''n, '''ī''''n<br><small>''do niej''</small>
| '''''Ḫanà''' kādarāyna''<br><small>(''Będą wojowały i skończą'')</small>
| '''e'''t'''ō'''n<br><small>''nią''</small>
| t'''a'''n'''ai'''<br><small>''przed nią''</small>
| t'''e'''n'''au'''<br><small>''z nią''</small>
|}
|}


==Przypisy==
====Przeczenie====
<references/>
 
===Zaimki===
 
====Zaimki osobowe====
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
! rowspan="3" | Przypadek
! colspan="5" | Liczba pojedyncza
! colspan="5" | Liczba podwójna
! colspan="5" | Liczba mnoga
|-
! rowspan="2" | I. os.
! colspan="2" |  II. os.
! colspan="2" |  III. os.
! rowspan="2" | I. os.
! colspan="2" | II. os.
! colspan="2" | III. os.
! rowspan="2" | I. os.
! colspan="2" |  II. os.
! colspan="2" |  III. os.
|-
! męs.
! żeń.
! męs.
! żeń.
! męs.
! żeń.
! męs.
! żeń.
! męs.
! żeń.
! męs.
! żeń.
|-
! Absolutyw
| width="6%" | ''Gāsà, Gās'''<br><small>(''Ja'')</small>
| width="6%" | ''Lōhe, Lōh'''<br><small>(''Ty'')</small>
| width="6%" | ''Lūhe, Lūh'''<br><small>(''Ty'')</small>
| width="6%" | X<br><small>(''On'')</small>
| width="6%" | X<br><small>(''Ona'')</small>
| width="6%" | X<br><small>(''My dwoje'')</small>
| width="6%" | X<br><small>(''Wy dwaj'')</small>
| width="6%" | X<br><small>(''Wy dwie'')</small>
| width="6%" | X<br><small>(''Oni dwaj'')</small>
| width="6%" | X<br><small>(''One dwie'')</small>
| width="6%" | X<br><small>(''My'')</small>
| width="6%" | X<br><small>(''Wy'')</small>
| width="6%" | X<br><small>(''Wy'')</small>
| width="6%" | X<br><small>(''Oni'')</small>
| width="6%" | X<br><small>(''One'')</small>
|-
! Ergatyw
| X<br><small>(''Ja'')
| X<br><small>(''Ty'')
| X<br><small>(''Ty'')
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|}


{{JęzykiWschoduStarożytnego}}
[[Kategoria:Języki sztuczne]]
[[Kategoria:Języki sztuczne]]

Aktualna wersja na dzień 08:47, 13 kwi 2026

Wysoka Mowa
Faktycznie
Utworzenie: Wirczę w 2024
Najnowsza wersja: 1.0
Kody
Conlanger–1 kit.
W Kyon
Lista conlangów
Zobacz też słownik tego języka.

Wysoka Mowa (kit. ??? [???])

Dzieje języka

Głosownia

Samogłoski

Przednie Środkowe Tylne
Krótkie Długie Krótkie Długie Krótkie Długie
Przymknięte i iː u uː
Średnie ə
Otwarte a aː ɐ ɒ ɒː

Spółgłoski

Wargowe Zębowo-dziąsłowe Tylnojęzykowe Nagłośniowe
zwykłe ugardłow. zwykłe ugardłow. zwykłe uwargow.
Nosowe m mˁ n nˁ ŋ ŋʷ
Zwarte bezdźwięczne pʰ pʰˁ tʰ tʰˁ kʰ kʰʷ ʡ
półdźwięczne pʼ tʼ kʼ
dźwięczne b bˁ d dˁ ɡ ɡʷ
Szczelinowe f s • ʃ sˁ • ʃˁ x xʷ ʕ~ʢ
Drżące r rˁ
Półotwarte ɮ ɮˁ j w

Mownia

Rzeczowniki

Określność

Przedrostek Kadār,
wojownik 		Ḫonok,
wątroba 		Aqišwā,
klątwa
Nieokreślony — kadār
(jakiś) 		ḫonok
(jakaś) 		aqišwā
(jakaś)
Określony,
(Zwykły) 		šV̄¹- / V¹š- šākadār
(pewny) 		šōḫon'k
(pewna) 		ašaqišwā
(pewna)
Określony,
(Bliski) 		mV̄¹- / V¹m- mākadār
(pewny) 		mōḫon'k
(pewna) 		amaqišwā
(pewna)
Określony,
(Odległy) 		dV̄¹- / V¹d- dākadār
(pewny) 		dōḫon'k
(pewna) 		adaqišwā
(pewna)

Liczba

W kitrzańskiej Wysokiej Mowie występują trzy liczby: liczba pojedyncza, podwójna i mnoga. Tworzy się je poprzez dodanie odpowiedniego przyrostka do rdzenia. Liczbę podwójną w słowach zakończonych spółgłoską tworzy się przyrostkiem <-V³m>, natomiast w tych zakończonych samogłoską przyrostkiem <-bV¹>. Liczba mnoga powstaje natomiast tworzona jest przyrostkiem <-V¹d> oraz przyrostkiem <-dV¹> po samogłosce.

Liczba Przykłady
Odmiana I Odmiana II
Pojedyncza -Ø
Kadār
(Wojownik) 		-Ø
Aqišwā
(Klątwa)
Podwójna -V¹m
Kedōrum
(Dwaj wojownicy) 		-bV²
Aqišwāba
(Dwie klątwy)
Mnoga -V²d
Kedōrod
(Wojownicy) 		-dV²
Aqišwāda
(Klątwy)

Przypadki

Przypadek Przyrostek Znaczenie
I. Absolutyw -Ø kto?, co?
Odbiorca czynności
II. Ergatyw -X kto? co?
Wykonawca czynności
III. Ablatyw -X odkąd? od czego? od kogo?
Wyraża ruch od podmiotu
IV. Dopełniacz -X komu? czemu? dokąd?
Wyraża posiadanie
V. Allatyw -X dokąd? do czego? do kogo?
Wyraża ruch w stronę podmiotu
VI. Narzędnik -X kim? czym?
Wyraża narzędzie i sposób wykonania czynności
VII. Antesyw -X przed kim? przed czym?
Wyraża wykonywanie czynności przed podmiotem
VIII. Komitatyw -X z kim? z czym?
Wyraża wykonywanie czynności wraz z podmiotem
IX. Wołacz -X —
Bezpośredni zwrot do podmiotu

Czasowniki

Odmiana przez osoby

Odmiana I.
Osoba Przyrostek Przykład
Liczba pojedyncza
I.-II. Gāsà, Gās'
(Ja) 		-(V¹)k Kād'rak
(Wojuję)
III. męs. Lōhe, Lōh'
(On) 		-(V¹)ntV̄¹ Kād'rantā
(Wojuje)
żeń. Lūhe, Lūh'
(Ona) 		-(V¹)tV̄¹n Kād'ratān
(Wojuje)
Liczba podwójna
I.-II. XXX
(My dwoje) 		-(V¹)šV³ Kād'raši
(Wojujemy)
III. męs. XXX
(Oni dwaj) 		-(V̄³)dV¹ Kād'rīda
(Wojują)
żeń. XXX
(One dwie) 		-(V¹)rV̄³ Kād'rarī
(Wojują)
Liczba mnoga
I.-II. XXX
(My) 		-(V³)ḫV¹ Kād'riḫa
(Wojujemy)
III. męs. XXX
(Oni) 		-(V̄¹)n Kād'rān
(Wojują)
żeń. XXX
(One) 		-(V³)nV¹ Kād'rina
(Wojują)
Odmiana II.
Osoba Przyrostek Przykład
Liczba pojedyncza
I.-II. Gāsà, Gās'
(Ja) 		-X
III. męs. Lōhe, Lōh'
(On) 		-X
żeń. Lūhe, Lūh'
(Ona) 		-X
Liczba podwójna
I.-II. XXX
(My dwoje) 		-X
III. męs. XXX
(Oni dwaj) 		-X
żeń. XXX
(One dwie) 		-X
Liczba mnoga
I.-II. XXX
(My) 		-X
III. męs. XXX
(Oni) 		-X
żeń. XXX
(One) 		-X

Czasy

Przykład Przeszły I Przeszły II Teraźniejszy Przyszły I Przyszły II
Liczba pojedyncza
I.-II. Kādarāfrak
(Wojowałem) 		Kwiḫ kādarāk
(Wojowałem i skończyłem) 		Kād'rak
(Wojuję) 		Kādarāŋwak
(Będę wojował) 		Ḫanà kādarāk
(Będę wojował i skończę)
III. męs. Kādarāfrantā
(Wojował) 		Kwiḫ kādarāntā
(Wojował i skończył) 		Kād'rantā
(Wojuje) 		Kādarāŋwantā
(Będzie wojował) 		Ḫanà kādarāntā
(Będzie wojował i skończy)
żeń. Kādarāfratān
(Wojowała) 		Kwiḫ kādarātān
(Wojowała i skończyła) 		Kād'ratān
(Wojuje) 		Kādarāŋwatān
(Będzie wojowała) 		Ḫanà kādarātān
(Będzie wojowała i skończy)
Liczba podwójna
I.-II. Kādarāfraši
(Wojowaliśmy) 		Kwiḫ kādarāši
(Wojowaliśmy i skończyliśmy) 		Kād'raši
(Wojujemy) 		Kādarāŋwaši
(Będziemy wojowali) 		Ḫanà kādarāši
(Będziemy wojowali i skończymy)
III. męs. Kādarāfrīda
(Będą wojowali) 		Kwiḫ kādarāyda
(Wojowali i skończyli) 		Kād'rīda
(Wojują) 		Kādarāŋwīda
(Będą wojowali) 		Ḫanà kādarāyda
(Będą wojowali i skończą)
żeń. Kādarāfrarī
(Wojowały) 		Kwiḫ kādarārī
(Wojowały i skończyły) 		Kād'rarī
(Wojują) 		Kādarāŋwarī
(Będą wojowały) 		Ḫanà kādarārī
(Będą wojowały i skończą)
Liczba mnoga
I.-II. Kādarāfriḫa
(Wojowaliśmy) 		Kwiḫ kādarāyḫi
(Wojowaliśmy i skończyliśmy) 		Kād'riḫa
(Wojujemy) 		Kādarāŋwiḫa
(Będziemy wojowali) 		Ḫanà kādarāyḫi
(Będziemy wojowali i skończymy)
III. męs. Kādarāfrān
(Wojowali) 		Kwiḫ kādarān
(Wojowali i skończyli) 		Kād'rān
(Wojują) 		Kādarāŋwān
(Będą wojowali) 		Ḫanà kādarān
(Będą wojowali i skończą)
żeń. Kādarāfrina
(Wojowały) 		Kwiḫ kādarāyna
(Wojowały i skończyły) 		Kād'rina
(Wojują) 		Kādarāŋwina
(Będą wojowały) 		Ḫanà kādarāyna
(Będą wojowały i skończą)

Przeczenie

Zaimki

Zaimki osobowe

Przypadek Liczba pojedyncza Liczba podwójna Liczba mnoga
I. os. II. os. III. os. I. os. II. os. III. os. I. os. II. os. III. os.
męs. żeń. męs. żeń. męs. żeń. męs. żeń. męs. żeń. męs. żeń.
Absolutyw Gāsà, Gās'
(Ja) 		Lōhe, Lōh'
(Ty) 		Lūhe, Lūh'
(Ty) 		X
(On) 		X
(Ona) 		X
(My dwoje) 		X
(Wy dwaj) 		X
(Wy dwie) 		X
(Oni dwaj) 		X
(One dwie) 		X
(My) 		X
(Wy) 		X
(Wy) 		X
(Oni) 		X
(One)
Ergatyw X
(Ja) 		X
(Ty) 		X
(Ty)
Źródło: „https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=Wysoka_Mowa&oldid=67008”