Wysoka Mowa

Wysoka Mowa
Faktycznie
Utworzenie:	Wirczę w 2024
Najnowsza wersja:	1.0
Kody
Conlanger–1	kit.
W Kyon
Lista conlangów

Zobacz też słownik tego języka.

Wysoka Mowa (kit. ??? [???])

Głosownia

Samogłoski

---

	Przednie		Środkowe		Tylne
	Krótkie	Długie	Krótkie	Długie	Krótkie	Długie
Przymknięte	i	iː			u	uː
Średnie			ə
Otwarte	a	aː	ɐ		ɒ	ɒː

Spółgłoski

---

		Wargowe		Zębowo-dziąsłowe		Tylnojęzykowe		Nagłośniowe
		zwykłe	ugardłow.	zwykłe	ugardłow.	zwykłe	uwargow.
Nosowe		m	mˁ	n	nˁ	ŋ	ŋʷ
Zwarte	bezdźwięczne	pʰ	pʰˁ	tʰ	tʰˁ	kʰ	kʰʷ	ʡ
	półdźwięczne	pʼ		tʼ		kʼ
	dźwięczne	b	bˁ	d	dˁ	ɡ	ɡʷ
Szczelinowe		f		s • ʃ	sˁ • ʃˁ	x	xʷ	ʕ~ʢ
Drżące				r	rˁ
Półotwarte				ɮ	ɮˁ	j	w

Mownia

Rzeczowniki

---

Określność

		Przedrostek	Kadār, wojownik	Ḫonok, wątroba	Aqišwā, klątwa
Nieokreślony		—	kadār (jakiś)	ḫonok (jakaś)	aqišwā (jakaś)
Określony, (Zwykły)		šV̄¹- / V¹š-	šākadār (pewny)	šōḫon'k (pewna)	ašaqišwā (pewna)
Określony, (Bliski)		mV̄¹- / V¹m-	mākadār (pewny)	mōḫon'k (pewna)	amaqišwā (pewna)
Określony, (Odległy)		dV̄¹- / V¹d-	dākadār (pewny)	dōḫon'k (pewna)	adaqišwā (pewna)

Liczba

W kitrzańskiej Wysokiej Mowie występują trzy liczby: liczba pojedyncza, podwójna i mnoga. Tworzy się je poprzez dodanie odpowiedniego przyrostka do rdzenia. Liczbę podwójną w słowach zakończonych spółgłoską tworzy się przyrostkiem <-V³m>, natomiast w tych zakończonych samogłoską przyrostkiem <-bV¹>. Liczba mnoga powstaje natomiast tworzona jest przyrostkiem <-V¹d> oraz przyrostkiem <-dV¹> po samogłosce.

Liczba	Przykłady
	Odmiana I	Odmiana II
Pojedyncza	-Ø Kadār (Wojownik)	-Ø Aqišwā (Klątwa)
Podwójna	-V¹m Kedōrum (Dwaj wojownicy)	-bV² Aqišwāba (Dwie klątwy)
Mnoga	-V²d Kedōrod (Wojownicy)	-dV² Aqišwāda (Klątwy)

Przypadki

	Przypadek	Przyrostek	Znaczenie
I.	Absolutyw	-Ø	kto?, co? Odbiorca czynności
II.	Ergatyw	-X	kto? co? Wykonawca czynności
III.	Ablatyw	-X	odkąd? od czego? od kogo? Wyraża ruch od podmiotu
IV.	Dopełniacz	-X	komu? czemu? dokąd? Wyraża posiadanie
V.	Allatyw	-X	dokąd? do czego? do kogo? Wyraża ruch w stronę podmiotu
VI.	Narzędnik	-X	kim? czym? Wyraża narzędzie i sposób wykonania czynności
VII.	Antesyw	-X	przed kim? przed czym? Wyraża wykonywanie czynności przed podmiotem
VIII.	Komitatyw	-X	z kim? z czym? Wyraża wykonywanie czynności wraz z podmiotem
IX.	Wołacz	-X	— Bezpośredni zwrot do podmiotu

Czasowniki

---

Odmiana przez osoby

Odmiana I. Osoba Przyrostek Przykład Liczba pojedyncza I.-II. Gāsà, Gās' (Ja) -(V¹)k Kād'rak (Wojuję) III. męs. Lōhe, Lōh' (On) -(V¹)ntV̄¹ Kād'rantā (Wojuje) żeń. Lūhe, Lūh' (Ona) -(V¹)tV̄¹n Kād'ratān (Wojuje) Liczba podwójna I.-II. XXX (My dwoje) -(V¹)šV³ Kād'raši (Wojujemy) III. męs. XXX (Oni dwaj) -(V̄³)dV¹ Kād'rīda (Wojują) żeń. XXX (One dwie) -(V¹)rV̄³ Kād'rarī (Wojują) Liczba mnoga I.-II. XXX (My) -(V³)ḫV¹ Kād'riḫa (Wojujemy) III. męs. XXX (Oni) -(V̄¹)n Kād'rān (Wojują) żeń. XXX (One) -(V³)nV¹ Kād'rina (Wojują)

Odmiana II. Osoba Przyrostek Przykład Liczba pojedyncza I.-II. Gāsà, Gās' (Ja) -X III. męs. Lōhe, Lōh' (On) -X żeń. Lūhe, Lūh' (Ona) -X Liczba podwójna I.-II. XXX (My dwoje) -X III. męs. XXX (Oni dwaj) -X żeń. XXX (One dwie) -X Liczba mnoga I.-II. XXX (My) -X III. męs. XXX (Oni) -X żeń. XXX (One) -X

Czasy

Przykład		Przeszły I	Przeszły II	Teraźniejszy	Przyszły I	Przyszły II
Liczba pojedyncza
I.-II.		Kādarāfrak (Wojowałem)	Kwiḫ kādarāk (Wojowałem i skończyłem)	Kād'rak (Wojuję)	Kādarāŋwak (Będę wojował)	Ḫanà kādarāk (Będę wojował i skończę)
III.	męs.	Kādarāfrantā (Wojował)	Kwiḫ kādarāntā (Wojował i skończył)	Kād'rantā (Wojuje)	Kādarāŋwantā (Będzie wojował)	Ḫanà kādarāntā (Będzie wojował i skończy)
	żeń.	Kādarāfratān (Wojowała)	Kwiḫ kādarātān (Wojowała i skończyła)	Kād'ratān (Wojuje)	Kādarāŋwatān (Będzie wojowała)	Ḫanà kādarātān (Będzie wojowała i skończy)
Liczba podwójna
I.-II.		Kādarāfraši (Wojowaliśmy)	Kwiḫ kādarāši (Wojowaliśmy i skończyliśmy)	Kād'raši (Wojujemy)	Kādarāŋwaši (Będziemy wojowali)	Ḫanà kādarāši (Będziemy wojowali i skończymy)
III.	męs.	Kādarāfrīda (Będą wojowali)	Kwiḫ kādarāyda (Wojowali i skończyli)	Kād'rīda (Wojują)	Kādarāŋwīda (Będą wojowali)	Ḫanà kādarāyda (Będą wojowali i skończą)
	żeń.	Kādarāfrarī (Wojowały)	Kwiḫ kādarārī (Wojowały i skończyły)	Kād'rarī (Wojują)	Kādarāŋwarī (Będą wojowały)	Ḫanà kādarārī (Będą wojowały i skończą)
Liczba mnoga
I.-II.		Kādarāfriḫa (Wojowaliśmy)	Kwiḫ kādarāyḫi (Wojowaliśmy i skończyliśmy)	Kād'riḫa (Wojujemy)	Kādarāŋwiḫa (Będziemy wojowali)	Ḫanà kādarāyḫi (Będziemy wojowali i skończymy)
III.	męs.	Kādarāfrān (Wojowali)	Kwiḫ kādarān (Wojowali i skończyli)	Kād'rān (Wojują)	Kādarāŋwān (Będą wojowali)	Ḫanà kādarān (Będą wojowali i skończą)
	żeń.	Kādarāfrina (Wojowały)	Kwiḫ kādarāyna (Wojowały i skończyły)	Kād'rina (Wojują)	Kādarāŋwina (Będą wojowały)	Ḫanà kādarāyna (Będą wojowały i skończą)

Zaimki

Zaimki osobowe

Przypadek	Liczba pojedyncza					Liczba podwójna					Liczba mnoga
	I. os.	II. os.		III. os.		I. os.	II. os.		III. os.		I. os.	II. os.		III. os.
		męs.	żeń.	męs.	żeń.		męs.	żeń.	męs.	żeń.		męs.	żeń.	męs.	żeń.
Absolutyw	Gāsà, Gās' (Ja)	Lōhe, Lōh' (Ty)	Lūhe, Lūh' (Ty)	X (On)	X (Ona)	X (My dwoje)	X (Wy dwaj)	X (Wy dwie)	X (Oni dwaj)	X (One dwie)	X (My)	X (Wy)	X (Wy)	X (Oni)	X (One)
Ergatyw	X (Ja)	X (Ty)	X (Ty)