Przejdź do zawartości

Wysoka Mowa: Różnice pomiędzy wersjami

Z Conlanger
← poprzednia edycja
F1req (dyskusja | edycje)
4038 edycji
WizualnieWikikod
F1req (dyskusja | edycje)
4038 edycji
Nie podano opisu zmian
F1req (dyskusja | edycje)
4038 edycji
Nie podano opisu zmian
 
(Nie pokazano 3 wersji utworzonych przez 2 użytkowników)
Linia 9: Linia 9:
| rok f = 2024
| rok f = 2024
| wersja f = 1.0
| wersja f = 1.0
| conlanger1 f =
| conlanger1 f = kit.
| fikcyjnie = tak
| fikcyjnie = tak
| conworld Msc =
| conworld Msc = [[Projekt Kyon|Kyon]]
| państwa =
| państwa =  
| klasyfikacja =
| klasyfikacja =
| tekst jaki =
| tekst jaki =
Linia 19: Linia 19:
{{słownik}}
{{słownik}}


'''Wysoka Mowa''', znana także jako '''język ???'''
'''Wysoka Mowa''' (kit. ??? [???])
 
==Dzieje języka==


==Głosownia==
==Głosownia==
Linia 25: Linia 27:
===Samogłoski===
===Samogłoski===
<hr>
<hr>
[[Plik:wysoka-mowa-samogłoski.png|mały|prawo|Dokładne rozmieszczenie samogłosek.]]
Wysoka Mowa posiada 10 podstawowych samogłosek, w tym 5 krótkich oraz 5 długich.
{| class=wikitable style=text-align:center
{| class=wikitable style=text-align:center
! rowspan="2" |
! rowspan="2" |
! colspan="2" | Przednie
! colspan="2" | Przednie
! colspan="2" | Centralne
! colspan="2" | Środkowe
! colspan="2" | Tylne
! colspan="2" | Tylne
|-
|-
Linia 53: Linia 53:
|
|
|{{IPA|ə}}
|{{IPA|ə}}
|{{IPA|əː}}
|
|
|
|
|
Linia 60: Linia 60:
|{{IPA|a}}
|{{IPA|a}}
|{{IPA|aː}}
|{{IPA|aː}}
|
|{{IPA|ɐ}}
|
|
|{{IPA|ɒ}}
|{{IPA|ɒ}}
|{{IPA|ɒː}}
|{{IPA|ɒː}}
|}
|}
*/ə/ po spółgłoskach języczkowych wymawiane jest jako [ɤ̞].
*/a/ w wygłosie często jest wymawiane jako [ɐ].
*/i/, /u/ i /ə/ po spółgłoskach /ʃ/ i /ʒ/ wymawiane są jako [ɪ], [ʊ] i [ɘ].
*/ɒ/ często jest wymawiane po prostu jako [ɔ].
*/a/ po spółgłoskach miękkich wymawiane jest natomiast jako [æ].
====Dwugłoski====
W Wysokiej Mowie występują tylko dwie dwugłoski, którymi są:
*'''aù''' - [{{IPA|ai̯}}] jak w ''katraù'' [{{IPA|ˈkʰatʰ.r}}<font color="darkred">{{IPA|ai̯}}</font>] (...)
*'''où''' - [{{IPA|ɒi̯}}] jak w ''došmoù'' [{{IPA|ˈdɒʃ.m}}<font color="darkred">{{IPA|ɒi̯}}</font>] (...)
W niektórych narzeczach występują również dwugłoski [au̯] i [ɒu̯], a także zdarzają się gwary, w których całkowicie zastępują [ai̯] i [ɒi̯].


===Spółgłoski===
===Spółgłoski===
<hr>
<hr>
W Wysokiej Mowie występuje aż 49 spółgłosek.
{| class="wikitable" style=text-align:center
{| class="wikitable" style=text-align:center
! colspan="2" align=center |
! rowspan="2" colspan="2" |
! colspan="2" align=center |Wargowe
! colspan="2" | Wargowe
! colspan="2" align=center |Zębowo-dziąsłowe
! colspan="2" | Zębowo-dziąsłowe
!Podniebienne
! colspan="2" | Tylnojęzykowe
!Miękkopodniebienne
! rowspan="2" | Nagłośniowe
!Języczkowe
|-
!Nagłośniowe
!<small>zwykłe</small>
!Krtaniowe
!<small>ugardłow.</small>
!<small>zwykłe</small>
!<small>ugardłow.</small>
!<small>zwykłe</small>
!<small>uwargow.</small>
|-
|-
|- align="center"
|- align="center"
! colspan="2" | Nosowe
! colspan="2" | Nosowe
|{{IPA|m}}
|{{IPA|m}}
|{{IPA|mˤ}}
|{{IPA|mˁ}}
|{{IPA|n}}
|{{IPA|n}}
|{{IPA|nˤ}}
|{{IPA|nˁ}}
|{{IPA|ɲ}}
|{{IPA|ŋ}}
|{{IPA|ŋ}}
|
|{{IPA|ŋʷ}}
|
|
|
|- align="center"
|- align="center"
Linia 105: Linia 95:
!<small>bezdźwięczne</small>  
!<small>bezdźwięczne</small>  
|{{IPA|pʰ}}
|{{IPA|pʰ}}
|{{IPA|pʰˤ}}
|{{IPA|pʰˁ}}
|{{IPA|tʰ}}
|{{IPA|tʰ}}
|{{IPA|tʰˤ}}
|{{IPA|tʰˁ}}
|{{IPA|cʰ}}
|{{IPA|kʰ}}
|{{IPA|kʰ}}
|{{IPA|qʰ}}
|{{IPA|kʰʷ}}
|{{IPA|ʡ}}
|{{IPA|ʡ}}
|{{IPA|ʔ}}
|-
|-
!<small>dźwięczne</small>
!<small>półdźwięczne</small>  
|{{IPA|b}}
|{{IPA|pʼ}}
|{{IPA|bˤ}}
|{{IPA|d}}
|{{IPA|dˤ}}
|{{IPA|ɟ}}
|{{IPA|ɡ}}
|{{IPA|ɢ}}
|
|
|{{IPA|tʼ}}
|
|
|-
!<small>półdźwięczne</small>
| colspan=2 align=center |{{IPA|pʼ}}
| colspan=2 align=center |{{IPA|tʼ}}
|{{IPA|cʼ}}
|{{IPA|kʼ}}
|{{IPA|kʼ}}
|{{IPA|qʼ}}
|
|
|
|
|- align="center"
! rowspan="3" | Szczelinowe
!<small>bezdźwięczne</small>
| colspan=2 align=center |
|{{IPA|s}} &bull; {{IPA|ʃ}}
|{{IPA|sˤ}} &bull; {{IPA|ʃˤ}}
|
| colspan=2 align=center |{{IPA|x}}~{{IPA|χ}}
|{{IPA|ħ}}
|{{IPA|h}}
|-
|-
!<small>dźwięczne</small>
!<small>dźwięczne</small>
| colspan=2 align=center |
|{{IPA|b}}
|{{IPA|z}} &bull; {{IPA|ʒ}}
|{{IPA|bˁ}}
|{{IPA|zˤ}} &bull; {{IPA|ʒˤ}}
|{{IPA|d}}
|{{IPA|ʝ}}
|{{IPA|dˁ}}
| colspan=2 align=center |{{IPA|ɣ}}~{{IPA|ʁ}}
|{{IPA|ɡ}}
|{{IPA|ʕ}}
|{{IPA|ɡʷ}}
|
|
|-
|- align="center"
!<small>półdźwięczne</small>
! colspan="2" | Szczelinowe
| colspan=2 align=center |
|{{IPA|f}}
| colspan=2 align=center | {{IPA|sʼ}}
|
|
| colspan=2 align=center |{{IPA|xʼ}}~{{IPA|χʼ}}
|{{IPA|s}} &bull; {{IPA|ʃ}}
|{{IPA|sˁ}} &bull; {{IPA|ʃˁ}}
|{{IPA|x}}
|{{IPA|xʷ}}
|{{IPA|ʕ}}~{{IPA|ʢ}}
|- align="center"
! colspan="2" | Drżące
|
|
|
|
|- align="center"
! colspan="2" | Drżące
| colspan=2 align=center |
|{{IPA|r}}
|{{IPA|r}}
|{{IPA|rˤ}}
|{{IPA|rˁ}}
|
|
|
|
|
|
|{{IPA|ʢ}}
|-
! colspan="2" | Półotwarte
|
|
|
|- align="center"
|{{IPA|ɮ}}
! colspan="2" | Półotwarte
|{{IPA|ɮˁ}}
| colspan=2 align=center |
| colspan=2 align=center |{{IPA|ɬ}}~{{IPA|ɮ}}
|{{IPA|j}}
|{{IPA|j}}
|{{IPA|w}}
|{{IPA|w}}
|
|
|
|
|}
Spółgłoski podniebienne oraz /ʃ/, /ʃˤ/, /ʒ/ i /ʒˤ/ określane są spółgłoskami miękkimi.
/ɬ~ɮ/ wymawiane jest powszechnie bezdźwięcznie.
W mowie książkowej /x~χ/, /ɣ~ʁ/ i /x~χ/ powszechnie wymawiane są miękkopodniebiennie.
===Porządek samogłosek===
<hr>
W Wysokiej Mowie występuje porządek samogłoskowy. Samogłoski dzielą się na trzy rodzaje: przednie, tylne i obojętne. Jedyną samogłoską obojętną jest /ə/. Jeżeli w rdzeniu znajduje się samogłoska przednia, wtedy w zrostku też będzie się taka znajdować. Samogłoska obojętna może pojawić się w sąsiedztwie zarówno przednich, jak i tylnych samogłosek.
*''ḫep'''ā'''n'' (kochanek) → ''ḫep'''ā'''n'''a'''qr'''ā''''' (z kochankiem); ''meg'''ō'''š'' (matka) → '''''o'''h'''u'''meg'''ō'''š'' (ta matka)
Ze względu na porządek samogłoskowy, samogłoski w zrostkach zapisywane są poprzez: '''V¹''' i '''V²''', gdzie: '''V¹''' – samogłoska otwarta, '''V²''' – samogłoska zamknięta.
Porządek samogłoskowy odnosi się też do samogłosek krótkich i długich, ponieważ w Wysokiej Mowie nie mogą stać dwie samogłoski długie obok siebie, dlatego:
*''ked'''ā'''r'''a'''tā'' (wojownika), ale: ''ked'''a'''r'''ī'''za'' (wojowniku)
Zawsze skraca się samogłoska wcześniejsza. Dwugłoski działają tak samo, jak długie, i skracają samogłoski znajdujące się wokół nich, lecz same się nie upraszczają. W wypadku, kiedy stoją dwie dwugłoski obok siebie, to w przeciwieństwie do zwykłych samogłosek, poprzedzająca dwugłoska się upraszcza, przechodząc w V¹.
==Pismo==
===Zapis łaciński===
<hr>
W zapisie łacińskim Wysokiej Mowy występują 34 podstawowe znaki oraz 25 dwuznaki.
{| cellspacing="10" style="text-align: center;"
|- style="font-size: 2.0em;"
|  a  ||  ā  ||  b  ||  bh  ||  c  ||  ci  ||  d  ||  dh  ||  e  ||  ē  ||  g  ||  gḫ
|-
| [{{IPA|a}}] || [{{IPA|aː}}] || [{{IPA|b}}] || [{{IPA|bˁ}}] || [{{IPA|cʰ}}] || [{{IPA|cʼ}}] || [{{IPA|d}}] || [{{IPA|dˤ}}] || [{{IPA|ə}}] || [{{IPA|əː}}] || [{{IPA|ɡ}}] || [{{IPA|ɢ}}]
|- style="font-size: 2.0em;"
|  gi  ||  ğ  ||  ği  ||  h  ||  ḫ  ||  i  ||  ī  ||  j  ||  k  ||  kḫ  ||  ki  ||  l
|-
| [{{IPA|ɟ}}] || [{{IPA|ɣ}}~{{IPA|ʁ}}] || [{{IPA|ʝ}}] || [{{IPA|ʕ}}] || [{{IPA|ħ}}] || [{{IPA|i}}] || [{{IPA|iː}}] || [{{IPA|j}}] || [{{IPA|kʰ}}] || [{{IPA|h}}] || [{{IPA|kʼ}}] || [{{IPA|ɬ}}~{{IPA|ɮ}}]
|- style="font-size: 2.0em;"
|  m  ||  mh  ||  n  ||  nh  ||  ni  ||  ŋ  ||  o  ||  ō  ||  p  ||  ph  ||  pi  ||  q
|-
| [{{IPA|m}}] || [{{IPA|mˤ}}] || [{{IPA|n}}] || [{{IPA|nˤ}}] || [{{IPA|ɲ}}] || [{{IPA|ŋ}}] || [{{IPA|ɒ}}] || [{{IPA|ɒː}}] || [{{IPA|pʰ}}] || [{{IPA|pʰˤ}}] || [{{IPA|pʼ}}] || [{{IPA|qʰ}}]
|- style="font-size: 2.0em;"
|  qḫ  ||  qi  ||  r  ||  rh  ||  rḫ  ||  s  ||  sh  ||  si  ||  š  ||  šh  ||  t  ||  th
|-
| [{{IPA|ʡ}}] || [{{IPA|qʼ}}] || [{{IPA|r}}] || [{{IPA|rˤ}}] || [{{IPA|ʢ}}] || [{{IPA|s}}] || [{{IPA|sˤ}}] || [{{IPA|sʼ}}] || [{{IPA|ʃ}}] || [{{IPA|ʃˤ}}] || [{{IPA|tʰ}}] || [{{IPA|tʰˤ}}]
|- style="font-size: 2.0em;"
|  ti  ||  u  ||  ū  ||  w  ||  ȝ  ||  ȝi  ||  y  ||  z  ||  zh  ||  ž  ||  žh
|-
| [{{IPA|tʼ}}] || [{{IPA|u}}] || [{{IPA|uː}}] || [{{IPA|w}}] || [{{IPA|x}}~{{IPA|χ}}] || [{{IPA|xʼ}}~{{IPA|χʼ}}] || [{{IPA|ʔ}}] || [{{IPA|z}}] || [{{IPA|zˤ}}] || [{{IPA|ʒ}}] || [{{IPA|ʒˤ}}]
|}
|}
Istnieją też dwa dodatkowe znaki, którymi są <'''à'''> i <'''ù'''>, które używane są dla ułatwienia, jednak mogą być one śmiało pominięte.


==Mownia==
==Mownia==
Linia 231: Linia 154:


====Określność====
====Określność====
Rzeczownik w Wysokiej Mowie występuje w dwóch postaciach: określonej i nieokreślonej. Postać określoną tworzy się poprzez dodanie odpowiedniego przedrostka, który zależy od odległości, jaka dzieli podmiot od mówiącego. W mowie potocznej określniki odległościowe są zazwyczaj pomijane i zastępowane poprzez określnik zwykły.
{| class="wikitable" style="text-align:center"
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! colspan=2 |
! colspan=2 |
!Przedrostek
!Przedrostek
! Tebām,<br><small>''przybysz''</small>
! Kadār,<br><small>''wojownik''</small>
! Megōš,<br><small>''matka''</small>
! Ḫonok,<br><small>''wątroba''</small>
! Šeȝōt,<br><small>''myśliwy''</small>
! Aqišwā,<br><small>''klątwa''</small>
!
|-
|-
!colspan=2| Nieokreślony
!colspan=2| Nieokreślony
| —
| —
| tebām<br><small>(jakiś)</small>
| kadār<br><small>(jakiś)</small>
| megōš<br><small>(jakaś)</small>
| ḫonok<br><small>(jakaś)</small>
| šeȝōt<br><small>(jakiś)</small>
| aqišwā<br><small>(jakaś)</small>
|
|-
|-
!colspan=2| Określony,<br><small>(Zwykły)</small>
!colspan=2| Określony,<br><small>(Zwykły)</small>
| hV¹ù-
| šV̄¹- / V¹š-
| '''haù'''tebām<br><small>(pewny)</small>
| šākadār<br><small>(pewny)</small>
| '''hoù'''megōš<br><small>(pewna)</small>
| šōḫon'k<br><small>(pewna)</small>
| '''haù'''šeȝōt<br><small>(pewny)</small>
| ašaqišwā<br><small>(pewna)</small>
|
|-
|-
!colspan=2| Określony,<br><small>(Bliski)</small>
!colspan=2| Określony,<br><small>(Bliski)</small>
| V¹hV²-
| mV̄¹- / V¹m-
| '''ahi'''tebām<br><small>(pewny)</small>
| mākadār<br><small>(pewny)</small>
| '''ohu'''megōš<br><small>(pewna)</small>
| mōḫon'k<br><small>(pewna)</small>
| '''ahi'''šeȝōt<br><small>(pewny)</small>
| amaqišwā<br><small>(pewna)</small>
|
|-
|-
!colspan=2| Określony,<br><small>(Odległy)</small>
!colspan=2| Określony,<br><small>(Odległy)</small>
| yV̄²h-
| dV̄¹- / V¹d-
| '''yīh'''tebām<br><small>(pewny)</small>
| dākadār<br><small>(pewny)</small>
| '''yūh'''megōš<br><small>(pewna)</small>
| dōḫon'k<br><small>(pewna)</small>
| '''yīh'''šeȝōt<br><small>(pewny)</small>
| adaqišwā<br><small>(pewna)</small>
|
|}
|}
====Zdrobnienia====
Zdrobnienia w Wysokiej Mowie odbywa się poprzez dodanie do rdzenia rzeczownika zrostka <'''-n(V¹)-'''>, który można zarówno umieścić przed i po rzeczowniku. Tak stworzone zdrobnienie używamy względem rzeczy lub osób mniejszych, niż podstawowe, bądź takich, do których żywimy ciepłe uczucia.
*'''''na'''kedār'' (wojowniczek) - ''megōš'''n'''um'' (dwie mamusie)
Postawienie zrostka zarówno z przodu, jak i z tyłu, może być uznawane za przesadne, czy też pogardliwe, czego przykładem może być: '''''na'''ḫepān'''na''''' (kochaneczek).
Zdrobnieniu mogą ulec również czasowniki i przymiotniki. W przypadku czasowników zrostek może znajdować się wyłącznie po rdzeniu, a odwrotnie w przypadku przymiotników.


====Liczba====
====Liczba====
W Wysokiej Mowie występują trzy liczby: liczba pojedyncza, podwójna i mnoga. Tworzy się je na dwa sposoby: poprzez dodanie do rdzenia rzeczownika odpowiedniego przyrostka, włączając do tego liczbę pojedynczą, albo poprzez zmianę samogłosek w rdzeniu. W pierwszym sposobie liczbę pojedynczą tworzy się poprzez przyrostek <-'''V¹'''>, podwójną poprzez przyrostek <-'''V²m'''>, liczbę mnogą zaś poprzez przyrostek <-'''V¹t'''>. Jeśli przyrostek poprzedza samogłoska krótka, samogłoska w nim się wydłuża. Drugi sposób obecny jest tylko przy odmianie niektórych rzeczowników.
W kitrzańskiej Wysokiej Mowie występują trzy liczby: liczba pojedyncza, podwójna i mnoga. Tworzy się je poprzez dodanie odpowiedniego przyrostka do rdzenia. Liczbę podwójną w słowach zakończonych spółgłoską tworzy się przyrostkiem <'''-V³m'''>, natomiast w tych zakończonych samogłoską przyrostkiem <'''-bV¹'''>. Liczba mnoga powstaje natomiast tworzona jest przyrostkiem <'''-V¹d'''> oraz przyrostkiem <'''-dV¹'''> po samogłosce.
 
{| class="wikitable" border="1" style="text-align: center;"
Oba sposoby są poprawne, jednak sposób pierwszy w poniższych przypadkach jest potoczny i odradzane jest korzystanie z niego w towarzystwie wyższym.
 
{|
|
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!
! colspan="2" | Kedār,<br><small>''wojownik''</small>
! colspan="2" | Dešōm,<br><small>''rolnik''</small>
|-
|-
! Pojedyncza
! rowspan="2" | Liczba
| k'''e'''d'''ā'''r
! colspan="2" | Przykłady
| kedār'''a'''
| d'''e'''š'''ō'''m
| dešōm'''o'''
|-
|-
! Podwójna
! Odmiana I
| k'''o'''d'''e'''r,<br> k'''ō'''d'r
! Odmiana II
| kedār'''im'''
| d'''u'''š'''e'''m,<br> d'''ū'''š'm
| dešōm'''um'''
|-
! Mnoga
| k'''ā'''d'''i'''r
| kedār'''at'''
| d'''ō'''š'''où'''m
| dešōm'''ot'''
|}
|
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!
! colspan="2" | Kadar,<br><small>''zwłoki''</small>
! colspan="2" | Došom,<br><small>''zboże''</small>
|-
|-
! Pojedyncza
! Pojedyncza
| k'''a'''d'''a'''r
| -Ø<br>''Kadār''<br><small>(''Wojownik'')</small>
| kadar'''ā'''
| -Ø<br>'' Aqišwā''<br><small>(''Klątwa'')</small>
| d'''o'''š'''o'''m
| došom'''ō'''
|-
|-
! Podwójna
! Podwójna
| k'''ē'''d'''i'''r
| -V¹m<br>''Kedōr'''um'''''<br><small>(''Dwaj wojownicy'')</small>
| kadar'''īm'''
| -bV²<br>''Aqišwā'''ba'''''<br><small>(''Dwie klątwy'')</small>
| d'''ē'''š'''o'''m
| došom'''ūm'''
|-
|-
! Mnoga
! Mnoga
| k'''i'''d'''a'''r
| -V²d<br>''Kedōr'''od'''''<br><small>(''Wojownicy'')</small>
| kadar'''āt'''
| -dV²<br>''Aqišwā'''da'''''<br><small>(''Klątwy'')</small>
| d'''e'''š'''o'''m,<br> d'''u'''š'''u'''m
| došom'''ōt'''
|}
|}
|}


{|
====Przypadki====
|
{| class="wikitable" width="30%" style="text-align:center"
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!
! colspan="2" | Yiȝtār,<br><small>''pole walki''</small>
! colspan="2" | Yutšōm,<br><small>''pole uprawne''</small>
|-
! Pojedyncza
| y'''i'''ȝt'''ā'''r
| yiȝtār'''a'''
| y'''u'''tš'''ō'''m
| yutšōm'''o'''
|-
|-
! Podwójna
| y'''o'''ȝt'''ō'''r
| yiȝtār'''im'''
| y'''e'''tš'''ā'''m
| yutšōm'''um'''
|-
! Mnoga
| y'''où'''ȝt'''u'''r
| yiȝtār'''at'''
| y'''aù'''tš'''a'''m
| yutšōm'''ot'''
|}
|
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!
!
! colspan="2" | Katraù,<br><small>''???''</small>
! Przypadek
! colspan="2" | Došmoù,<br><small>''???''</small>
|-
! Pojedyncza
| k'''a'''tr'''aù'''
| kātraj'''ā'''
| d'''o'''šm'''où'''
| dōšmoj'''ō'''
|-
! Podwójna
| k'''i'''tr'''aù'''
| kātraj'''īm'''
| d'''e'''šm'''où'''
| dōšmoj'''ūm'''
|-
! Mnoga
| k'''où'''tr'''o'''
| kātraj'''āt'''
| d'''ā'''šm'''a'''
| dōšmoj'''ōt'''
|}
|}
 
Wszystkie inne rzeczowniki, które nie pasują do podanych wzorów, odmieniane są przy pomocy pierwszego sposobu.
*''odūšm'''o''''' (motyka) - ''odūšm'''um''''' (dwie motyki) - ''odūšm'''ot''''' (motyki)
 
====Przypadki====
Wysoka Mowa posiada zestaw dziewięciu przypadków, które tworzone są poprzez dodanie odpowiedniego przyrostka. Przyrostek ów różni się nieznacznie w zależności od końcowej głoski rzeczownika. Jeżeli rzeczownik kończy się na spółgłoskę miękką, wtedy używane są przyrostki zaczynające się na /ə/.
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|-
! colspan=2 | Przypadek
! Przyrostek
! Przyrostek
! Znaczenie
! Znaczenie
! Ḫepān,<br><small>''kochanek''</small>
! Megōš,<br><small>''matka''</small>
|-
|-
! I.  
! I.  
| Absolutyw
| Absolutyw
| —
| -Ø
| kto? co?<br><small>''Odbiorca czynności''</small>
| kto?, co?<br><small>''Odbiorca czynności''</small>
| ḫepān
| megōš
|-
|-
! II.
! II.
| Ergatyw
| Ergatyw
| -V¹b
| -X
----
-bV¹
| kto? co?<br><small>''Wykonawca czynności''</small>
| kto? co?<br><small>''Wykonawca czynności''</small>
| ḫepān'''ab'''
| megōš'''bo'''
|-
|-
! III.
! III.
| Ablatyw
| Ablatyw
| -V¹ùȝ
| -X
----
| odkąd? od czego? od kogo?<br><small>''Wyraża ruch od podmiotu''</small>
-ēȝ
| odkąd? od kogo? od czego?<br><small>''Wyraża ruch od podmiotu''</small>
| ḫepan'''aùȝ'''
| megoš'''ēȝ'''
|-
|-
! IV.
! IV.
| Dopełniacz
| Dopełniacz
| -V¹tV̄¹
| -X
----
| komu? czemu? dokąd?<br><small>''Wyraża posiadanie''</small>
-etV̄¹
| kogo? czego?<br><small>''Wyraża posiadanie''</small>
| ḫepān'''atā'''
| megōš'''etō'''
|-
|-
! V.
! V.
| Allatyw
| Allatyw
| -V̄¹s
| -X
----
| dokąd? do czego? do kogo?<br><small>''Wyraża ruch w stronę podmiotu''</small>
-ēs
| dokąd? do kogo? do czego?<br><small>''Wyraża ruch w stronę podmiotu''</small>
| ḫepan'''ās'''
| megoš'''ēs'''
|-
|-
! VI.
! VI.
| Narzędnik
| Narzędnik
| -V²c
| -X
| kim? czym?<br><small>''Wyraża narzędzie i sposób wykonania czynności''</small>
| kim? czym?<br><small>''Wyraża narzędzie i sposób wykonania czynności''</small>
| ḫepān'''ic'''
| megōš'''uc'''
|-
|-
! VII.
! VII.
| Antesyw
| Antesyw
| -V¹še, -V̄¹š'
| -X
----
-e¹še, -ēš'
| przed kim? przed czym?<br><small>''Wyraża wykonywanie czynności przed podmiotem''</small>
| przed kim? przed czym?<br><small>''Wyraża wykonywanie czynności przed podmiotem''</small>
| ḫepān'''aše''',<br>ḫepan'''āš''''
| megōš'''eše''',<br>megoš'''ēš''''
|-
|-
! VIII.
! VIII.
| Komitatyw
| Komitatyw
| -V¹qrV̄¹
| -X
----
-eqrV̄¹
| z kim? z czym?<br><small>''Wyraża wykonywanie czynności wraz z podmiotem''</small>
| z kim? z czym?<br><small>''Wyraża wykonywanie czynności wraz z podmiotem''</small>
| ḫepān'''aqrā'''
| megōš'''eqrō'''
|-
|-
! IX.
! IX.
| Wołacz
| Wołacz
| -V̄²zV¹
| -X
| —<br><small>''Bezpośredni zwrot do podmiotu''</small>
| —<br><small>''Bezpośredni zwrot do podmiotu''</small>
| ḫepan'''īza'''
| megoš'''ūzo'''
|}
|}


Linia 472: Linia 272:


====Odmiana przez osoby====
====Odmiana przez osoby====
{| width=80%"
{| width=40%"
|
|
{| class="wikitable" style="text-align:center"
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|-
|-
! colspan="6" | ''Odmiana I.''
! colspan="5" | ''Odmiana I.''
|-
|-
! colspan=3 | Osoba
! colspan=3 | Osoba
!Przyrostek
!Przyrostek
!Przykład I
!Przykład
!Przykład II
|-
|-
! colspan="6" | Liczba pojedyncza
! colspan="5" | Liczba pojedyncza
|-
|-
! colspan=2 | I.
! colspan=2 | I.-II.
| gāse, gās'<br><small>''ja''</small>
| ''Gāsà, Gās'''<br><small>(''Ja'')</small>
| -V²w
| -(V¹)k
| qājam'''iw'''<br><small>''upadam''</small>
| ''Kād'r'''ak'''''<br><small>(''Wojuję'')</small>
| šōȝot'''uw'''<br><small>''poluję''</small>
|-
|-
! rowspan=2 | II.
! rowspan=2 | III.
! męs.
! męs.
| rāhe, rāh'<br><small>''ty''</small>
| ''Lōhe, Lōh'''<br><small>(''On'')</small>
| -V̄¹n
| -(V¹)ntV̄¹
| qājam'''ān'''<br><small>''upadasz''</small>
| ''Kād'r'''antā'''''<br><small>(''Wojuje'')</small>
| šōȝot'''ōn'''<br><small>''polujesz''</small>
|-
|-
! żeń.
! żeń.
| tāke, tāk'<br><small>''ty''</small>
| ''Lūhe, Lūh'''<br><small>(''Ona'')</small>
| -V¹nV¹
| -(V¹)tV̄¹n
| qājam'''ana'''<br><small>''upadasz''</small>
| ''Kād'r'''atān'''''<br><small>(''Wojuje'')</small>
| šōȝot'''ono'''<br><small>''polujesz''</small>
|-
! colspan="5" | Liczba podwójna
|-
! colspan=2 | I.-II.
| XXX<br><small>(''My dwoje'')</small>
| -(V¹)šV³
| ''Kād'r'''aši'''''<br><small>(''Wojujemy'')</small>
|-
|-
! rowspan=2 | III.
! rowspan=2 | III.
! męs.
! męs.
| šan<br><small>''on''</small>
| XXX<br><small>(''Oni dwaj'')</small>
| -ğV¹
| -(V̄³)dV¹
| qāja'''ŋa'''<br><small>''upada''</small>
| ''Kād'r'''īda'''''<br><small>(''Wojują'')</small>
| šōȝot'''ğo'''<br><small>''poluje''</small>
|-
|-
! żeń.
! żeń.
| tan<br><small>''ona''</small>
| XXX<br><small>(''One dwie'')</small>
| -V¹g
| -(V¹)rV̄³
| qājam'''ag'''<br><small>''upada''</small>
| ''Kād'r'''arī'''''<br><small>(''Wojują'')</small>
| šōȝot'''og'''<br><small>''poluje''</small>
|-
! colspan="5" | Liczba mnoga
|-
|-
! colspan="6" | Liczba podwójna
! colspan=2 | I.-II.
| XXX<br><small>(''My'')</small>
| -(V³)ḫV¹
| ''Kād'r'''iḫa'''''<br><small>(''Wojujemy'')</small>
|-
|-
!rowspan=2| I.
! rowspan=2| III.
! ink.
! męs.
| ?<br><small>''my dwoje''<br>(z Tobą)</small>
| XXX<br><small>(''Oni'')</small>
| -V̄¹r
| -(V̄¹)n
| qījam'''ār'''<br><small>''upadamy''</small>
| ''Kād'r'''ān'''''<br><small>(''Wojują'')</small>
| šūȝot'''ōr'''<br><small>''polujemy''</small>
|-
|-
! eks.
! żeń.
| ?<br><small>''my dwoje''<br>(bez Ciebie)</small>
| XXX<br><small>(''One'')</small>
| -V¹dV̄¹
| -(V³)nV¹
| qījam'''adā'''<br><small>''upadamy''</small>
| ''Kād'r'''ina'''''<br><small>(''Wojują'')</small>
| šūȝot'''odō'''<br><small>''polujemy''</small>
|}
|
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|-
|-
! colspan=2 | II.
! colspan="5" | ''Odmiana II.''
| ?<br><small>''wy dwoje''</small>  
|-
| -V̄²nV¹
! colspan=3 | Osoba
| qījam'''īna'''<br><small>''upadacie''</small>
!Przyrostek
| šūȝot'''ūno'''<br><small>''polujecie''</small>
!Przykład
|-
! colspan="5" | Liczba pojedyncza
|-
! colspan=2 | I.-II.
| ''Gāsà, Gās'''<br><small>(''Ja'')</small>
| -X
|
|-
! rowspan=2 | III.
! męs.
| ''Lōhe, Lōh'''<br><small>(''On'')</small>
| -X
|
|-
! żeń.
| ''Lūhe, Lūh'''<br><small>(''Ona'')</small>
| -X
|
|-
! colspan="5" | Liczba podwójna
|-
! colspan=2 | I.-II.
| XXX<br><small>(''My dwoje'')</small>
| -X
|
|-
!rowspan=2| III.
! męs.
| XXX<br><small>(''Oni dwaj'')</small>
| -X
|
|-
! żeń.
| XXX<br><small>(''One dwie'')</small>
| -X
|
|-
! colspan="5" | Liczba mnoga
|-
! colspan=2 | I.-II.
| XXX<br><small>(''My'')</small>
| -X
|
|-
|-
!rowspan=2| III.
!rowspan=2| III.
! męs.
! męs.
| ?<br><small>''oni dwaj''</small>
| XXX<br><small>(''Oni'')</small>
| -V¹ği
| -X
| qījam'''aği'''<br><small>''upadają''</small>
|
| šūȝot'''oği'''<br><small>''polują''</small>
|-
|-
! żeń.
! żeń.
| ?<br><small>''one dwie''</small>
| XXX<br><small>(''One'')</small>
| -V²žV¹u
| -X
| qījam'''ižaù'''<br><small>''upadają''</small>
|
| šūȝot'''užoù'''<br><small>''polują''</small>
|}
|}
 
====Czasy====
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|-
! colspan=2 | Przykład
!Przeszły I
!Przeszły II
!Teraźniejszy
!Przyszły I
!Przyszły II
|-
! colspan="7" | Liczba pojedyncza
|-
! colspan=2 | I.-II.
| ''Kādarā'''fr'''ak''<br><small>(''Wojowałem'')</small>
| '''''Kwiḫ''' kādarāk''<br><small>(''Wojowałem i skończyłem'')</small>
| ''Kād'rak''<br><small>(''Wojuję'')</small>
| ''Kādarā'''ŋw'''ak''<br><small>(''Będę wojował'')</small>
| '''''Ḫanà''' kādarāk''<br><small>(''Będę wojował i skończę'')</small>
|-
! rowspan=2 | III.
! męs.
| ''Kādarā'''fr'''antā''<br><small>(''Wojował'')</small>
| '''''Kwiḫ''' kādarāntā''<br><small>(''Wojował i skończył'')</small>
| ''Kād'rantā''<br><small>(''Wojuje'')</small>
| ''Kādarā'''ŋw'''antā''<br><small>(''Będzie wojował'')</small>
| '''''Ḫanà''' kādarāntā''<br><small>(''Będzie wojował i skończy'')</small>
|-
|-
! colspan="6" | Liczba mnoga
! żeń.
| ''Kādarā'''fr'''atān''<br><small>(''Wojowała'')</small>
| '''''Kwiḫ''' kādarātān''<br><small>(''Wojowała i skończyła'')</small>
| ''Kād'ratān''<br><small>(''Wojuje'')</small>
| ''Kādarā'''ŋw'''atān''<br><small>(''Będzie wojowała'')</small>
| '''''Ḫanà''' kādarātān''<br><small>(''Będzie wojowała i skończy'')</small>
|-
|-
!rowspan=2| I.
! colspan="7" | Liczba podwójna
! ink.
| ?<br><small>''my''<br>(z Tobą)</small>
| -V²ḫV¹
| qajām'''iḫa'''<br><small>''upadamy''</small>
| šohōt'''uḫo'''<br><small>''polujemy''</small>
|-
|-
! eks.
! colspan=2 | I.-II.
| ?<br><small>''my''<br>(bez Ciebie)</small>
| ''Kādarā'''fr'''aši''<br><small>(''Wojowaliśmy'')</small>
| -šV¹l
| '''''Kwiḫ''' kādarāši''<br><small>(''Wojowaliśmy i skończyliśmy'')</small>
| qajām'''šal'''<br><small>''upadamy''</small>
| ''Kād'raši''<br><small>(''Wojujemy'')</small>
| šohōt'''šol'''<br><small>''polujemy''</small>
| ''Kādarā'''ŋw'''aši''<br><small>(''Będziemy wojowali'')</small>
| '''''Ḫanà''' kādarāši''<br><small>(''Będziemy wojowali i skończymy'')</small>
|-
|-
! rowspan=2 | II.
! rowspan=2 | III.
! męs.
! męs.
| ?<br><small>''wy''</small>
| ''Kādarā'''fr'''īda''<br><small>(''Będą wojowali'')</small>
| -V̄¹nV²
| '''''Kwiḫ''' kādarāyda''<br><small>(''Wojowali i skończyli'')</small>
| qajam'''āni(i)'''<br><small>''upadacie''</small>
| ''Kād'rīda''<br><small>(''Wojują'')</small>
| šohot'''ōnu'''<br><small>''polujecie''</small>
| ''Kādarā'''ŋw'''īda''<br><small>(''Będą wojowali'')</small>
| '''''Ḫanà''' kādarāyda''<br><small>(''Będą wojowali i skończą'')</small>
|-
|-
! żeń.
! żeń.
| ?<br><small>''wy''</small>
| ''Kādarā'''fr'''arī''<br><small>(''Wojowały'')</small>
| -V¹ntV̄¹
| '''''Kwiḫ''' kādarārī''<br><small>(''Wojowały i skończyły'')</small>
| qajām'''antā'''<br><small>''upadacie''</small>
| ''Kād'rarī''<br><small>(''Wojują'')</small>
| šohōt'''ontō'''<br><small>''polujecie''</small>
| ''Kādarā'''ŋw'''arī''<br><small>(''Będą wojowały'')</small>
| '''''Ḫanà''' kādarārī''<br><small>(''Będą wojowały i skończą'')</small>
|-
! colspan="7" | Liczba mnoga
|-
! colspan=2 | I.-II.
| ''Kādarā'''fr'''iḫa''<br><small>(''Wojowaliśmy'')</small>
| '''''Kwiḫ''' kādarāyḫi''<br><small>(''Wojowaliśmy i skończyliśmy'')</small>
| ''Kād'riḫa''<br><small>(''Wojujemy'')</small>
| ''Kādarā'''ŋw'''iḫa''<br><small>(''Będziemy wojowali'')</small>
| '''''Ḫanà''' kādarāyḫi''<br><small>(''Będziemy wojowali i skończymy'')</small>
|-
|-
!rowspan=2| III.
! rowspan=2 | III.
! męs.
! męs.
| ?<br><small>''oni''</small>
| ''Kādarā'''fr'''ān''<br><small>(''Wojowali'')</small>
| -V¹žV¹
| '''''Kwiḫ''' kādarān''<br><small>(''Wojowali i skończyli'')</small>
| qajām'''aža'''<br><small>''upadają''</small>
| ''Kād'rān''<br><small>(''Wojują'')</small>
| šohōt'''ožo'''<br><small>''polują''</small>
| ''Kādarā'''ŋw'''ān''<br><small>(''Będą wojowali'')</small>
| '''''Ḫanà''' kādarān''<br><small>(''Będą wojowali i skończą'')</small>
|-
|-
! żeń.
! żeń.
| ?<br><small>''one''</small>
| ''Kādarā'''fr'''ina''<br><small>(''Wojowały'')</small>
| -gV¹š
| '''''Kwiḫ''' kādarāyna''<br><small>(''Wojowały i skończyły'')</small>
| qajā'''ŋaš'''<br><small>''upadają''</small>
| ''Kād'rina''<br><small>(''Wojują'')</small>
| šohōt'''goš'''<br><small>''polują''</small>
| ''Kādarā'''ŋw'''ina''<br><small>(''Będą wojowały'')</small>
|}
| '''''Ḫanà''' kādarāyna''<br><small>(''Będą wojowały i skończą'')</small>
|}
|}


====Przeczenie====
====Przeczenie====
Przeczenie czasowników w Wysokiej Mowie odbywa się poprzez dodanie do czasownika przyrostka <'''-rhV¹ȝ'''>, oddzielonego przy użyciu łącznika.
*''qājamiw ukšo'' (upadam) → ''qājamiw'''-rhaȝ''' ukšo'' (nie upadam)
Natomiast jeżeli po czasowniku znajduje się dopełnienie, to przyrostek przenosi się, dołączając do dopełnienia.
*''qājamag kšau u'no'' (upada ze mną) → ''qājamag kšaù'''-rhàȝ''' u'no'' (nie upada ze mną)


===Zaimki===
===Zaimki===
<hr>


====Zaimki rzeczowe====
====Zaimki osobowe====
 
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
===Przymiotniki===
! rowspan="3" | Przypadek
<hr>
! colspan="5" | Liczba pojedyncza
! colspan="5" | Liczba podwójna
! colspan="5" | Liczba mnoga
|-
! rowspan="2" | I. os.
! colspan="2" |  II. os.
! colspan="2" |  III. os.
! rowspan="2" | I. os.
! colspan="2" | II. os.
! colspan="2" | III. os.
! rowspan="2" | I. os.
! colspan="2" |  II. os.
! colspan="2" |  III. os.
|-
! męs.
! żeń.
! męs.
! żeń.
! męs.
! żeń.
! męs.
! żeń.
! męs.
! żeń.
! męs.
! żeń.
|-
! Absolutyw
| width="6%" | ''Gāsà, Gās'''<br><small>(''Ja'')</small>
| width="6%" | ''Lōhe, Lōh'''<br><small>(''Ty'')</small>
| width="6%" | ''Lūhe, Lūh'''<br><small>(''Ty'')</small>
| width="6%" | X<br><small>(''On'')</small>
| width="6%" | X<br><small>(''Ona'')</small>
| width="6%" | X<br><small>(''My dwoje'')</small>
| width="6%" | X<br><small>(''Wy dwaj'')</small>
| width="6%" | X<br><small>(''Wy dwie'')</small>
| width="6%" | X<br><small>(''Oni dwaj'')</small>
| width="6%" | X<br><small>(''One dwie'')</small>
| width="6%" | X<br><small>(''My'')</small>
| width="6%" | X<br><small>(''Wy'')</small>
| width="6%" | X<br><small>(''Wy'')</small>
| width="6%" | X<br><small>(''Oni'')</small>
| width="6%" | X<br><small>(''One'')</small>
|-
! Ergatyw
| X<br><small>(''Ja'')
| X<br><small>(''Ty'')
| X<br><small>(''Ty'')
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|}


[[Kategoria:Języki sztuczne]]
[[Kategoria:Języki sztuczne]]

Aktualna wersja na dzień 08:47, 13 kwi 2026

Wysoka Mowa
Faktycznie
Utworzenie: Wirczę w 2024
Najnowsza wersja: 1.0
Kody
Conlanger–1 kit.
W Kyon
Lista conlangów
Zobacz też słownik tego języka.

Wysoka Mowa (kit. ??? [???])

Dzieje języka

Głosownia

Samogłoski

Przednie Środkowe Tylne
Krótkie Długie Krótkie Długie Krótkie Długie
Przymknięte i iː u uː
Średnie ə
Otwarte a aː ɐ ɒ ɒː

Spółgłoski

Wargowe Zębowo-dziąsłowe Tylnojęzykowe Nagłośniowe
zwykłe ugardłow. zwykłe ugardłow. zwykłe uwargow.
Nosowe m mˁ n nˁ ŋ ŋʷ
Zwarte bezdźwięczne pʰ pʰˁ tʰ tʰˁ kʰ kʰʷ ʡ
półdźwięczne pʼ tʼ kʼ
dźwięczne b bˁ d dˁ ɡ ɡʷ
Szczelinowe f s • ʃ sˁ • ʃˁ x xʷ ʕ~ʢ
Drżące r rˁ
Półotwarte ɮ ɮˁ j w

Mownia

Rzeczowniki

Określność

Przedrostek Kadār,
wojownik 		Ḫonok,
wątroba 		Aqišwā,
klątwa
Nieokreślony — kadār
(jakiś) 		ḫonok
(jakaś) 		aqišwā
(jakaś)
Określony,
(Zwykły) 		šV̄¹- / V¹š- šākadār
(pewny) 		šōḫon'k
(pewna) 		ašaqišwā
(pewna)
Określony,
(Bliski) 		mV̄¹- / V¹m- mākadār
(pewny) 		mōḫon'k
(pewna) 		amaqišwā
(pewna)
Określony,
(Odległy) 		dV̄¹- / V¹d- dākadār
(pewny) 		dōḫon'k
(pewna) 		adaqišwā
(pewna)

Liczba

W kitrzańskiej Wysokiej Mowie występują trzy liczby: liczba pojedyncza, podwójna i mnoga. Tworzy się je poprzez dodanie odpowiedniego przyrostka do rdzenia. Liczbę podwójną w słowach zakończonych spółgłoską tworzy się przyrostkiem <-V³m>, natomiast w tych zakończonych samogłoską przyrostkiem <-bV¹>. Liczba mnoga powstaje natomiast tworzona jest przyrostkiem <-V¹d> oraz przyrostkiem <-dV¹> po samogłosce.

Liczba Przykłady
Odmiana I Odmiana II
Pojedyncza -Ø
Kadār
(Wojownik) 		-Ø
Aqišwā
(Klątwa)
Podwójna -V¹m
Kedōrum
(Dwaj wojownicy) 		-bV²
Aqišwāba
(Dwie klątwy)
Mnoga -V²d
Kedōrod
(Wojownicy) 		-dV²
Aqišwāda
(Klątwy)

Przypadki

Przypadek Przyrostek Znaczenie
I. Absolutyw -Ø kto?, co?
Odbiorca czynności
II. Ergatyw -X kto? co?
Wykonawca czynności
III. Ablatyw -X odkąd? od czego? od kogo?
Wyraża ruch od podmiotu
IV. Dopełniacz -X komu? czemu? dokąd?
Wyraża posiadanie
V. Allatyw -X dokąd? do czego? do kogo?
Wyraża ruch w stronę podmiotu
VI. Narzędnik -X kim? czym?
Wyraża narzędzie i sposób wykonania czynności
VII. Antesyw -X przed kim? przed czym?
Wyraża wykonywanie czynności przed podmiotem
VIII. Komitatyw -X z kim? z czym?
Wyraża wykonywanie czynności wraz z podmiotem
IX. Wołacz -X —
Bezpośredni zwrot do podmiotu

Czasowniki

Odmiana przez osoby

Odmiana I.
Osoba Przyrostek Przykład
Liczba pojedyncza
I.-II. Gāsà, Gās'
(Ja) 		-(V¹)k Kād'rak
(Wojuję)
III. męs. Lōhe, Lōh'
(On) 		-(V¹)ntV̄¹ Kād'rantā
(Wojuje)
żeń. Lūhe, Lūh'
(Ona) 		-(V¹)tV̄¹n Kād'ratān
(Wojuje)
Liczba podwójna
I.-II. XXX
(My dwoje) 		-(V¹)šV³ Kād'raši
(Wojujemy)
III. męs. XXX
(Oni dwaj) 		-(V̄³)dV¹ Kād'rīda
(Wojują)
żeń. XXX
(One dwie) 		-(V¹)rV̄³ Kād'rarī
(Wojują)
Liczba mnoga
I.-II. XXX
(My) 		-(V³)ḫV¹ Kād'riḫa
(Wojujemy)
III. męs. XXX
(Oni) 		-(V̄¹)n Kād'rān
(Wojują)
żeń. XXX
(One) 		-(V³)nV¹ Kād'rina
(Wojują)
Odmiana II.
Osoba Przyrostek Przykład
Liczba pojedyncza
I.-II. Gāsà, Gās'
(Ja) 		-X
III. męs. Lōhe, Lōh'
(On) 		-X
żeń. Lūhe, Lūh'
(Ona) 		-X
Liczba podwójna
I.-II. XXX
(My dwoje) 		-X
III. męs. XXX
(Oni dwaj) 		-X
żeń. XXX
(One dwie) 		-X
Liczba mnoga
I.-II. XXX
(My) 		-X
III. męs. XXX
(Oni) 		-X
żeń. XXX
(One) 		-X

Czasy

Przykład Przeszły I Przeszły II Teraźniejszy Przyszły I Przyszły II
Liczba pojedyncza
I.-II. Kādarāfrak
(Wojowałem) 		Kwiḫ kādarāk
(Wojowałem i skończyłem) 		Kād'rak
(Wojuję) 		Kādarāŋwak
(Będę wojował) 		Ḫanà kādarāk
(Będę wojował i skończę)
III. męs. Kādarāfrantā
(Wojował) 		Kwiḫ kādarāntā
(Wojował i skończył) 		Kād'rantā
(Wojuje) 		Kādarāŋwantā
(Będzie wojował) 		Ḫanà kādarāntā
(Będzie wojował i skończy)
żeń. Kādarāfratān
(Wojowała) 		Kwiḫ kādarātān
(Wojowała i skończyła) 		Kād'ratān
(Wojuje) 		Kādarāŋwatān
(Będzie wojowała) 		Ḫanà kādarātān
(Będzie wojowała i skończy)
Liczba podwójna
I.-II. Kādarāfraši
(Wojowaliśmy) 		Kwiḫ kādarāši
(Wojowaliśmy i skończyliśmy) 		Kād'raši
(Wojujemy) 		Kādarāŋwaši
(Będziemy wojowali) 		Ḫanà kādarāši
(Będziemy wojowali i skończymy)
III. męs. Kādarāfrīda
(Będą wojowali) 		Kwiḫ kādarāyda
(Wojowali i skończyli) 		Kād'rīda
(Wojują) 		Kādarāŋwīda
(Będą wojowali) 		Ḫanà kādarāyda
(Będą wojowali i skończą)
żeń. Kādarāfrarī
(Wojowały) 		Kwiḫ kādarārī
(Wojowały i skończyły) 		Kād'rarī
(Wojują) 		Kādarāŋwarī
(Będą wojowały) 		Ḫanà kādarārī
(Będą wojowały i skończą)
Liczba mnoga
I.-II. Kādarāfriḫa
(Wojowaliśmy) 		Kwiḫ kādarāyḫi
(Wojowaliśmy i skończyliśmy) 		Kād'riḫa
(Wojujemy) 		Kādarāŋwiḫa
(Będziemy wojowali) 		Ḫanà kādarāyḫi
(Będziemy wojowali i skończymy)
III. męs. Kādarāfrān
(Wojowali) 		Kwiḫ kādarān
(Wojowali i skończyli) 		Kād'rān
(Wojują) 		Kādarāŋwān
(Będą wojowali) 		Ḫanà kādarān
(Będą wojowali i skończą)
żeń. Kādarāfrina
(Wojowały) 		Kwiḫ kādarāyna
(Wojowały i skończyły) 		Kād'rina
(Wojują) 		Kādarāŋwina
(Będą wojowały) 		Ḫanà kādarāyna
(Będą wojowały i skończą)

Przeczenie

Zaimki

Zaimki osobowe

Przypadek Liczba pojedyncza Liczba podwójna Liczba mnoga
I. os. II. os. III. os. I. os. II. os. III. os. I. os. II. os. III. os.
męs. żeń. męs. żeń. męs. żeń. męs. żeń. męs. żeń. męs. żeń.
Absolutyw Gāsà, Gās'
(Ja) 		Lōhe, Lōh'
(Ty) 		Lūhe, Lūh'
(Ty) 		X
(On) 		X
(Ona) 		X
(My dwoje) 		X
(Wy dwaj) 		X
(Wy dwie) 		X
(Oni dwaj) 		X
(One dwie) 		X
(My) 		X
(Wy) 		X
(Wy) 		X
(Oni) 		X
(One)
Ergatyw X
(Ja) 		X
(Ty) 		X
(Ty)
Źródło: „https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=Wysoka_Mowa&oldid=67008”