Przejdź do zawartości

Wysoka Mowa: Różnice pomiędzy wersjami

Z Conlanger
← poprzednia edycja
F1req (dyskusja | edycje)
4038 edycji
WizualnieWikikod
F1req (dyskusja | edycje)
4038 edycji
Nie podano opisu zmian
F1req (dyskusja | edycje)
4038 edycji
Nie podano opisu zmian
 
(Nie pokazano 2 wersji utworzonych przez 2 użytkowników)
Linia 9: Linia 9:
| rok f = 2024
| rok f = 2024
| wersja f = 1.0
| wersja f = 1.0
| conlanger1 f = ktr.
| conlanger1 f = kit.
| fikcyjnie = tak
| fikcyjnie = tak
| conworld Msc = [[Projekt Kyon|Kyon]]
| conworld Msc = [[Projekt Kyon|Kyon]]
| państwa =  
| państwa =  
| klasyfikacja = ???
| klasyfikacja =
| tekst jaki =
| tekst jaki =
| tekst u =
| tekst u =
Linia 19: Linia 19:
{{słownik}}
{{słownik}}


'''Wysoka Mowa''' (ktr. ??? [???]), znana także jako '''język kitrzański''' (ktr. ??? [???]) ― wymarły język [[Wschód Starożytny|Wschodu Starożytnego]].
'''Wysoka Mowa''' (kit. ??? [???])
 
==Dzieje języka==


==Głosownia==
==Głosownia==
Linia 25: Linia 27:
===Samogłoski===
===Samogłoski===
<hr>
<hr>
W języku kitrzańskim występowało 11 samogłosek podstawowych, w tym 6 krótkich oraz 5 długich.
{| class=wikitable style=text-align:center
{| class=wikitable style=text-align:center
! rowspan="2" |
! rowspan="2" |
Linia 44: Linia 45:
|{{IPA|iː}}
|{{IPA|iː}}
|
|
|{{IPA|ɨː}}
|
|{{IPA|u}}
|{{IPA|u}}
|{{IPA|uː}}
|{{IPA|uː}}
Linia 54: Linia 55:
|
|
|
|
|{{IPA|o̞ː}}
|-
!Półotwarte
|{{IPA|ɛ}}
|
|
|
|{{IPA|ɔ}}
|
|
|-
|-
!Otwarte
!Otwarte
|{{IPA|a}}
|{{IPA|aː}}
|{{IPA|ɐ}}
|
|
|
|{{IPA|ɒ}}
|{{IPA|ä}}
|{{IPA|ɒː}}
|{{IPA|äː}}
|
|
|}
|}


===Spółgłoski===
===Spółgłoski===
<hr>
<hr>
W języku kitrzańskim występowały aż 44 spółgłoski.
{| class="wikitable" style=text-align:center
{| class="wikitable" style=text-align:center
! colspan="2" align=center |
! rowspan="2" colspan="2" |
! colspan="2" align=center |Wargowe
! colspan="2" | Wargowe
! colspan="2" align=center |Zębowo-dziąsłowe
! colspan="2" | Zębowo-dziąsłowe
!Podnieb.
! colspan="2" | Tylnojęzykowe
!Miękkopod.
! rowspan="2" | Nagłośniowe
!Języczkowe
|-
!Gardł.-Krtań.
!<small>zwykłe</small>
!<small>ugardłow.</small>
!<small>zwykłe</small>
!<small>ugardłow.</small>
!<small>zwykłe</small>
!<small>uwargow.</small>
|-
|-
|- align="center"
|- align="center"
! colspan="2" | Nosowe
! colspan="2" | Nosowe
|{{IPA|m}}
|{{IPA|m}}
|{{IPA|mˤ}}
|{{IPA|mˁ}}
|{{IPA|n}}
|{{IPA|n}}
|{{IPA|nˤ}}
|{{IPA|nˁ}}
|
|{{IPA|ŋ}}
|{{IPA|ŋ}}
|
|{{IPA|ŋʷ}}
|
|
|- align="center"
|- align="center"
Linia 99: Linia 95:
!<small>bezdźwięczne</small>  
!<small>bezdźwięczne</small>  
|{{IPA|pʰ}}
|{{IPA|pʰ}}
|{{IPA|pʰˤ}}
|{{IPA|pʰˁ}}
|{{IPA|tʰ}}
|{{IPA|tʰ}}
|{{IPA|tʰˤ}}
|{{IPA|tʰˁ}}
|{{IPA|cʰ}}
|{{IPA|kʰ}}
|{{IPA|kʰ}}
|{{IPA|qʰ}}
|{{IPA|kʰʷ}}
|{{IPA|ʔ}}
|{{IPA|ʡ}}
|-
|-
!<small>dźwięczne</small>
!<small>półdźwięczne</small>  
|{{IPA|b}}
|{{IPA|pʼ}}
|{{IPA|bˤ}}
|{{IPA|d}}
|{{IPA|dˤ}}
|
|
|{{IPA|ɡ}}
|{{IPA|tʼ}}
|{{IPA|ɢ}}
|
|
|-
!<small>półdźwięczne</small>
| colspan=2 align=center |{{IPA|pʼ}}
| colspan=2 align=center |{{IPA|tʼ}}
|{{IPA|cʼ}}
|{{IPA|kʼ}}
|{{IPA|kʼ}}
|{{IPA|qʼ}}
|
|
|- align="center"
! rowspan="3" | Szczelinowe
!<small>bezdźwięczne</small>
| colspan=2 align=center | {{IPA|f}}
|{{IPA|s}} &bull; {{IPA|ʃ}}
|{{IPA|sˤ}} &bull; {{IPA|ʃˤ}}
|
|
|
|{{IPA|χ}}
|{{IPA|ħ}} &bull; {{IPA|h}}
|-
|-
!<small>dźwięczne</small>
!<small>dźwięczne</small>
| colspan=2 align=center |
|{{IPA|b}}
|{{IPA|ʒ}}
|{{IPA|bˁ}}
|{{IPA|d}}
|{{IPA|dˁ}}
|{{IPA|ɡ}}
|{{IPA|ɡʷ}}
|
|
|{{IPA|ʝ}}
|- align="center"
|{{IPA|ɣ}}
! colspan="2" | Szczelinowe
|{{IPA|f}}
|
|
|{{IPA|ʕ}}
|{{IPA|s}} &bull; {{IPA|ʃ}}
|-
|{{IPA|sˁ}} &bull; {{IPA|ʃˁ}}
!<small>półdźwięczne</small>
|{{IPA|x}}
| colspan=2 align=center |
|{{IPA|xʷ}}
| colspan=2 align=center | {{IPA|sʼ}}
|{{IPA|ʕ}}~{{IPA|ʢ}}
|- align="center"
! colspan="2" | Drżące
|
|
|
|
|{{IPA|χʼ}}
|{{IPA|r}}
|{{IPA|rˁ}}
|
|
|- align="center"
! colspan="2" | Drżące
| colspan=2 align=center |
|{{IPA|r}}
|{{IPA|rˤ}}
|
|
|
|
|-
! colspan="2" | Półotwarte
|
|
|
|
|- align="center"
|{{IPA|ɮ}}
! colspan="2" | Półotwarte
|{{IPA|ɮˁ}}
| colspan=2 align=center |
|{{IPA|j}}
| colspan=2 align=center |{{IPA|ɮ}}
|{{IPA|ʎ}} &bull; {{IPA|j}}
|{{IPA|w}}
|{{IPA|w}}
|
|
|
|}
|}


===Porządek samogłosek===
==Mownia==
 
===Rzeczowniki===
<hr>
<hr>


==Pismo==
====Określność====
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! colspan=2 |
!Przedrostek
! Kadār,<br><small>''wojownik''</small>
! Ḫonok,<br><small>''wątroba''</small>
! Aqišwā,<br><small>''klątwa''</small>
!
|-
!colspan=2| Nieokreślony
| —
| kadār<br><small>(jakiś)</small>
| ḫonok<br><small>(jakaś)</small>
| aqišwā<br><small>(jakaś)</small>
|
|-
!colspan=2| Określony,<br><small>(Zwykły)</small>
| šV̄¹- / V¹š-
| šākadār<br><small>(pewny)</small>
| šōḫon'k<br><small>(pewna)</small>
| ašaqišwā<br><small>(pewna)</small>
|
|-
!colspan=2| Określony,<br><small>(Bliski)</small>
| mV̄¹- / V¹m-
| mākadār<br><small>(pewny)</small>
| mōḫon'k<br><small>(pewna)</small>
| amaqišwā<br><small>(pewna)</small>
|
|-
!colspan=2| Określony,<br><small>(Odległy)</small>
| dV̄¹- / V¹d-
| dākadār<br><small>(pewny)</small>
| dōḫon'k<br><small>(pewna)</small>
| adaqišwā<br><small>(pewna)</small>
|
|}


===Zapis łaciński===
====Liczba====
<hr>
W kitrzańskiej Wysokiej Mowie występują trzy liczby: liczba pojedyncza, podwójna i mnoga. Tworzy się je poprzez dodanie odpowiedniego przyrostka do rdzenia. Liczbę podwójną w słowach zakończonych spółgłoską tworzy się przyrostkiem <'''-V³m'''>, natomiast w tych zakończonych samogłoską przyrostkiem <'''-bV¹'''>. Liczba mnoga powstaje natomiast tworzona jest przyrostkiem <'''-V¹d'''> oraz przyrostkiem <'''-dV¹'''> po samogłosce.
W zapisie łacińskim języka kitrzańskiego występuje 36 znaków i 19 dwuznaków.
{| class="wikitable" border="1" style="text-align: center;"
{| cellspacing="10" style="text-align: center;"
|- style="font-size: 2.0em;"
|  a  ||  ā  ||  b  ||  bḫ  ||  c  ||  ci  ||  d  ||  dḫ  ||  e  ||  é  ||  f
|-
|-
| [{{IPA|ä}}] || [{{IPA|äː}}] || [{{IPA|b}}] || [{{IPA|bˁ}}] || [{{IPA|cʰ}}] || [{{IPA|cʼ}}] || [{{IPA|d}}] || [{{IPA|dˤ}}] || [{{IPA|ə}}] || [{{IPA|ɛ}}] || [{{IPA|f}}]
! rowspan="2" | Liczba
|- style="font-size: 2.0em;"
! colspan="2" | Przykłady
|  g  ||  gḫ  ||  gi  ||  ğ  ||  ği  ||  h  ||  ḫ  ||  ḥ  ||  i  ||  ī  || j
|-
|-
| [{{IPA|ɡ}}] || [{{IPA|ɢ}}] || [{{IPA|ʒ}}] || [{{IPA|ɣ}}] || [{{IPA|ʝ}}] || [{{IPA|h}}] || [{{IPA|ʕ}}] || [{{IPA|ħ}}] || [{{IPA|i}}] || [{{IPA|iː}}] || [{{IPA|j}}]
! Odmiana I
|- style="font-size: 2.0em;"
! Odmiana II
|  k  ||  ki  ||  l  ||  ľ  ||    m  ||  mḫ  ||  n  ||  nḫ  ||  ŋ  ||  o  ||  ō
|-
|-
| [{{IPA|kʰ}}] || [{{IPA|kʼ}}] || [{{IPA|ɮ}}] || [{{IPA|ʎ}}] || [{{IPA|m}}] || [{{IPA|mˤ}}] || [{{IPA|n}}] || [{{IPA|nˤ}}] || [{{IPA|ŋ}}] || [{{IPA|ɔ}}] || [{{IPA|o̞ː}}]
! Pojedyncza
|- style="font-size: 2.0em;"
| -Ø<br>''Kadār''<br><small>(''Wojownik'')</small>
| p  ||  pḫ  ||  pi  ||  q  ||  qi  ||  r  ||  rḫ  ||  s  ||  sḫ  ||  si  ||  š
| -Ø<br>'' Aqišwā''<br><small>(''Klątwa'')</small>
|-
|-
| [{{IPA|pʰ}}] || [{{IPA|pʰˤ}}] || [{{IPA|pʼ}}] || [{{IPA|qʰ}}] || [{{IPA|qʼ}}] || [{{IPA|r}}] || [{{IPA|rˤ}}] || [{{IPA|s}}] || [{{IPA|sˤ}}] || [{{IPA|sʼ}}] || [{{IPA|ʃ}}]
! Podwójna
|- style="font-size: 2.0em;"
| -V¹m<br>''Kedōr'''um'''''<br><small>(''Dwaj wojownicy'')</small>
| šḫ  ||  t  ||  tḫ  ||  ti  ||  u  ||  ū  ||  w  ||  ȝ  ||  ȝi  ||  y  ||  ȳ
| -bV²<br>''Aqišwā'''ba'''''<br><small>(''Dwie klątwy'')</small>
|-
|-
| [{{IPA|ʃˤ}}] || [{{IPA|tʰ}}] || [{{IPA|tʰˤ}}] || [{{IPA|tʼ}}] || [{{IPA|u}}] || [{{IPA|uː}}] || [{{IPA|w}}] || [{{IPA|χ}}] || [{{IPA|χʼ}}] || [{{IPA|ʔ}}] || [{{IPA|ɨː}}]
! Mnoga
|}
| -V²d<br>''Kedōr'''od'''''<br><small>(''Wojownicy'')</small>
 
| -dV²<br>''Aqišwā'''da'''''<br><small>(''Klątwy'')</small>
===Zapis kitrzański===
<hr>
 
<center>
{|
|{{subnetbox||<big>{{Unicode||Noto Sans Cypro Minoan}}</big>}}
|{{subnetbox||<big>{{Unicode||Noto Sans Cypro Minoan}}</big>}}
|{{subnetbox||<big>{{Unicode||Noto Sans Cypro Minoan}}</big>}}
|}
|}
</center>
==Mownia==
===Rzeczowniki===
<hr>
====Liczba====
W języku kitrzańskim...


====Przypadki====
====Przypadki====
 
{| class="wikitable" width="30%" style="text-align:center"
====Odmiana rzeczowników====
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! colspan="16" | ''Odmiana I.''
|-
|-
! rowspan="3" |
!
! colspan="3" | <small>o.</small>
! Przypadek
! rowspan="12" |
! Przyrostek
! colspan="3" | <small>o.</small>
! Znaczenie
! rowspan="12" |
! colspan="3" | <small>o.</small>
! rowspan="12" |
! colspan="3" | <small>o.</small>
|-
|-
| colspan="3" | kedār<br/>''wojownik''
! I.  
| colspan="3" | dešōm<br/>''rolnik''
| Absolutyw
| colspan="3" | kadar<br/>''zwłoki''
| -Ø
| colspan="3" | došom<br/>''zboże''
| kto?, co?<br><small>''Odbiorca czynności''</small>
|-
! Liczba poj.
! Liczba pod.
! Liczba mn.
! Liczba poj.
! Liczba pod.
! Liczba mn.
! Liczba poj.
! Liczba pod.
! Liczba mn.
! Liczba poj.
! Liczba pod.
! Liczba mn.
|-
! I.
| kedār
| koder,<br> kōd'r
| kādir
| dešōm
| dušem,<br> dūš'm
| došoùm
| kadar
|
| kidar
| došom
|
| dešom,<br> dušum
|-
|-
! II.
! II.
| gdār'''ab'''
| Ergatyw
| kōd'r'''ob'''
| -X
| kādr'''ab'''
| kto? co?<br><small>''Wykonawca czynności''</small>
| tšōm'''ob'''
| dūš'm'''ob'''
| došōm'''ob'''
| kadér'''ab'''
|
| kiadér'''ab'''
| došém'''ob'''
|
| tšém'''ob'''
|-
|-
! III.
! III.
| gdor'''oùȝ'''
| Ablatyw
| kud'r'''oùȝ'''
| -X
| kodr'''oùȝ'''
| odkąd? od czego? od kogo?<br><small>''Wyraża ruch od podmiotu''</small>
| tšum'''oùȝ'''
| duš'm'''oùȝ'''
| došum'''oùȝ'''
| kadér'''aùȝ'''
|
| kiadér'''aùȝ'''
| došém'''oùȝ'''
|
| tšém'''oùȝ'''
|-
|-
! IV.
! IV.
| gdār'''atā'''
| Dopełniacz
| kōd'r'''otō'''
| -X
| kādr'''atā'''
| komu? czemu? dokąd?<br><small>''Wyraża posiadanie''</small> 
| tšōm'''otō'''
| dūš'm'''otō'''
| došōm'''otō'''
| kadér'''atā'''
|
| kiadér'''atā'''
| došém'''otō'''
|
| tšém'''otō'''
|-
|-
! V.
! V.
| gdor'''ōs'''
| Allatyw
| kud'r'''ōs'''
| -X
| kodr'''ōs'''
| dokąd? do czego? do kogo?<br><small>''Wyraża ruch w stronę podmiotu''</small>
| tšum'''ōs'''
| duš'm'''ōs'''
| došum'''ōs'''
| kadér'''ās'''
|
| kiadér'''ās'''
| došém'''ōs'''
|
| tšém'''ōs'''
|-
|-
! VI.
! VI.
| gdār'''ic'''
| Narzędnik
| kōd'r'''uc'''
| -X
| kādr'''ic'''
| kim? czym?<br><small>''Wyraża narzędzie i sposób wykonania czynności''</small>
| tšōm'''uc'''
| dūš'm'''uc'''
| došōm'''uc'''
| kadér'''ic'''
|
| kiadér'''ic'''
| došém'''uc'''
|
| tšém'''uc'''
|-
|-
! VII.
! VII.
| gdār'''aše''',<br> gdor'''ōš''''
| Antesyw
| kōd'r'''oše''',<br> kud'r'''ōš''''
| -X
| kādr'''aše''',<br> kodr'''ōš''''
| przed kim? przed czym?<br><small>''Wyraża wykonywanie czynności przed podmiotem''</small>
| tšōm'''oše''',<br> tšum'''ōš''''
| dūš'm'''oše''',<br> duš'm'''ōš''''
| došōm'''ob''', <br> došum'''ōš''''
| kadér'''aše''',<br> kadér'''āš''''
|
| kiadér'''aše''',<br> kiadér'''āš''''
| došém'''oše''', <br> došém'''ōš''''
|
| tšém'''oše''', <br> tšém'''ōš''''
|-
|-
! VIII.
! VIII.
| gdār'''aqrā'''
| Komitatyw
| kōd'r'''oqrō'''
| -X
| kādr'''aqrā'''
| z kim? z czym?<br><small>''Wyraża wykonywanie czynności wraz z podmiotem''</small>
| tšōm'''oqrō'''
| dūš'm'''oqrō'''
| došōm'''oqrō'''
| kadér'''aqrā'''
|
| kiadér'''aqrā'''
| došém'''oqrō'''
|
| tšém'''oqrō'''
|-
|-
! IX.
! IX.
| gdor'''ūso'''
| Wołacz
| kud'r'''ūso'''
| -X
| kodr'''ūso'''
| —<br><small>''Bezpośredni zwrot do podmiotu''</small>
| tšum'''ūso'''
| duš'm'''ūso'''
| došum'''ūso'''
| kadér'''īsa'''
|
| kiadér'''īsa'''
| došém'''ūso'''
|
| tšém'''ūso'''
|}
|}


{| width="50%"
===Czasowniki===
<hr>
 
====Odmiana przez osoby====
{| width=40%"
|
|
{| class="wikitable" style="text-align:center"
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! colspan="10" | ''Odmiana II.''
|-
|-
! rowspan="3" |  
! colspan="5" | ''Odmiana I.''
! colspan="3" | <small>o.</small>
|-
! rowspan="12" |
! colspan=3 | Osoba
! colspan="3" | <small>o.</small>
!Przyrostek
!Przykład
|-
|-
| colspan="3" | yiȝtār<br/>''pole walki''
! colspan="5" | Liczba pojedyncza
| colspan="3" | yutšōm<br/>''pole uprawne''
|-
|-
! Liczba poj.
! colspan=2 | I.-II.
! Liczba pod.
| ''Gāsà, Gās'''<br><small>(''Ja'')</small>
! Liczba mn.
| -(V¹)k
! Liczba poj.
| ''Kād'r'''ak'''''<br><small>(''Wojuję'')</small>
! Liczba pod.
! Liczba mn.
|-
|-
! I.
! rowspan=2 | III.
| yiȝtār
! męs.
| yoȝtōr
| ''Lōhe, Lōh'''<br><small>(''On'')</small>
| yoùȝtur
| -(V¹)ntV̄¹
| yutšōm
| ''Kād'r'''antā'''''<br><small>(''Wojuje'')</small>
| yetšām
| yaùtšam
|-
|-
! II.
! żeń.
| yiȝtār'''am'''
| ''Lūhe, Lūh'''<br><small>(''Ona'')</small>
| yoȝtōr'''om'''
| -(V¹)tV̄¹n
| yōȝtur'''om'''
| ''Kād'r'''atān'''''<br><small>(''Wojuje'')</small>
| yutšōm'''om'''
|-
| tšām'''am'''
! colspan="5" | Liczba podwójna
| yātšam'''am'''
|-
! colspan=2 | I.-II.
| XXX<br><small>(''My dwoje'')</small>
| -(V¹)šV³
| ''Kād'r'''aši'''''<br><small>(''Wojujemy'')</small>
|-
! rowspan=2 | III.
! męs.
| XXX<br><small>(''Oni dwaj'')</small>
| -(V̄³)dV¹
| ''Kād'r'''īda'''''<br><small>(''Wojują'')</small>
|-
|-
! III.
! żeń.
| yuȝtor'''ō'''
| XXX<br><small>(''One dwie'')</small>
| yoȝtur'''ō'''
| -(V¹)rV̄³
| yōȝtur'''ō'''
| ''Kād'r'''arī'''''<br><small>(''Wojują'')</small>
| yutšum'''ō'''
| tšom'''ō'''
| yātšam'''ā'''
|-
|-
! IV.
! colspan="5" | Liczba mnoga
| yiȝtār'''id'''
| yoȝtōr'''ud'''
| yōȝtur'''ud'''
| yutšōm'''ud'''
| tšām'''id'''
| yātšam'''id'''
|-
|-
! V.
! colspan=2 | I.-II.
| yiȝtār'''sa'''
| XXX<br><small>(''My'')</small>
| yoȝtōr'''so'''
| -(V³)ḫV¹
| yōȝtur'''so'''
| ''Kād'r'''iḫa'''''<br><small>(''Wojujemy'')</small>
| yutšōm'''so'''
| tšām'''sa'''
| yātšam'''sa'''
|-
|-
! VI.
! rowspan=2| III.
| yiȝtār'''it'''
! męs.
| yoȝtōr'''ut'''
| XXX<br><small>(''Oni'')</small>
| yōȝtur'''ut'''
| -(V̄¹)n
| yutšōm'''ut'''
| ''Kād'r'''ān'''''<br><small>(''Wojują'')</small>
| tšām'''it'''
| yātšam'''it'''
|-
|-
! VII.
! żeń.
| XXX<br><small>(''One'')</small>
| -(V³)nV¹
| ''Kād'r'''ina'''''<br><small>(''Wojują'')</small>
|}
|
|
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|-
! colspan="5" | ''Odmiana II.''
|-
! colspan=3 | Osoba
!Przyrostek
!Przykład
|-
! colspan="5" | Liczba pojedyncza
|-
! colspan=2 | I.-II.
| ''Gāsà, Gās'''<br><small>(''Ja'')</small>
| -X
|
|
|-
! rowspan=2 | III.
! męs.
| ''Lōhe, Lōh'''<br><small>(''On'')</small>
| -X
|
|
|-
! żeń.
| ''Lūhe, Lūh'''<br><small>(''Ona'')</small>
| -X
|
|
|-
! colspan="5" | Liczba podwójna
|-
! colspan=2 | I.-II.
| XXX<br><small>(''My dwoje'')</small>
| -X
|
|
|-
!rowspan=2| III.
! męs.
| XXX<br><small>(''Oni dwaj'')</small>
| -X
|
|
|-
|-
! VIII.
! żeń.
|
| XXX<br><small>(''One dwie'')</small>
|
| -X
|
|
|
|-
! colspan="5" | Liczba mnoga
|-
! colspan=2 | I.-II.
| XXX<br><small>(''My'')</small>
| -X
|
|
|-
!rowspan=2| III.
! męs.
| XXX<br><small>(''Oni'')</small>
| -X
|
|
|-
|-
! IX.
! żeń.
|
| XXX<br><small>(''One'')</small>
|
| -X
|
|
|
|
|
|}
|}
|
|}
 
====Czasy====
{| class="wikitable" style="text-align:center"
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! colspan="10" | ''Odmiana III.''
|-
|-
! rowspan="3" |  
! colspan=2 | Przykład
! colspan="3" | <small>o.</small>
!Przeszły I
! rowspan="12" |
!Przeszły II
! colspan="3" | <small>o.</small>
!Teraźniejszy
!Przyszły I
!Przyszły II
|-
|-
| colspan="3" | katraù<br/>''???''
! colspan="7" | Liczba pojedyncza
| colspan="3" | došmoù<br/>''???''
|-
|-
! Liczba poj.
! colspan=2 | I.-II.
! Liczba pod.
| ''Kādarā'''fr'''ak''<br><small>(''Wojowałem'')</small>
! Liczba mn.
| '''''Kwiḫ''' kādarāk''<br><small>(''Wojowałem i skończyłem'')</small>
! Liczba poj.
| ''Kād'rak''<br><small>(''Wojuję'')</small>
! Liczba pod.
| ''Kādarā'''ŋw'''ak''<br><small>(''Będę wojował'')</small>
! Liczba mn.
| '''''Ḫanà''' kādarāk''<br><small>(''Będę wojował i skończę'')</small>
|-
|-
! I.
! rowspan=2 | III.
| katraù
! męs.
| kitraù
| ''Kādarā'''fr'''antā''<br><small>(''Wojował'')</small>
| koùtro
| '''''Kwiḫ''' kādarāntā''<br><small>(''Wojował i skończył'')</small>
| došmoù
| ''Kād'rantā''<br><small>(''Wojuje'')</small>
| dešmoù
| ''Kādarā'''ŋw'''antā''<br><small>(''Będzie wojował'')</small>
| dāšma
| '''''Ḫanà''' kādarāntā''<br><small>(''Będzie wojował i skończy'')</small>
|-
|-
! II.
! żeń.
| katraù'''m'''
| ''Kādarā'''fr'''atān''<br><small>(''Wojowała'')</small>
| kiatraù'''m'''
| '''''Kwiḫ''' kādarātān''<br><small>(''Wojowała i skończyła'')</small>
| kōtro'''m'''
| ''Kād'ratān''<br><small>(''Wojuje'')</small>
| došmoù'''m'''
| ''Kādarā'''ŋw'''atān''<br><small>(''Będzie wojowała'')</small>
| dešmoù'''m'''
| '''''Ḫanà''' kādarātān''<br><small>(''Będzie wojowała i skończy'')</small>
| dāšma'''m'''
|-
! colspan="7" | Liczba podwójna
|-
|-
! III.
! colspan=2 | I.-II.
| katraù'''k'''
| ''Kādarā'''fr'''aši''<br><small>(''Wojowaliśmy'')</small>
| kiatraù'''k'''
| '''''Kwiḫ''' kādarāši''<br><small>(''Wojowaliśmy i skończyliśmy'')</small>
| kōtro'''k'''
| ''Kād'raši''<br><small>(''Wojujemy'')</small>
| došmoù'''k'''
| ''Kādarā'''ŋw'''aši''<br><small>(''Będziemy wojowali'')</small>
| dešmoù'''k'''
| '''''Ḫanà''' kādarāši''<br><small>(''Będziemy wojowali i skończymy'')</small>
| dāšma'''k'''
|-
|-
! IV.
! rowspan=2 | III.
| katraù'''d'''
! męs.
| kiatraù'''d'''
| ''Kādarā'''fr'''īda''<br><small>(''Będą wojowali'')</small>
| kōtro'''d'''
| '''''Kwiḫ''' kādarāyda''<br><small>(''Wojowali i skończyli'')</small>
| došmoù'''d'''
| ''Kād'rīda''<br><small>(''Wojują'')</small>
| dešmoù'''d'''
| ''Kādarā'''ŋw'''īda''<br><small>(''Będą wojowali'')</small>
| dāšma'''d'''
| '''''Ḫanà''' kādarāyda''<br><small>(''Będą wojowali i skończą'')</small>
|-
|-
! V.
! żeń.
| katraù'''s'''
| ''Kādarā'''fr'''arī''<br><small>(''Wojowały'')</small>
| kiatraù'''s'''
| '''''Kwiḫ''' kādarārī''<br><small>(''Wojowały i skończyły'')</small>
| kōtro'''s'''
| ''Kād'rarī''<br><small>(''Wojują'')</small>
| došmoù'''s'''
| ''Kādarā'''ŋw'''arī''<br><small>(''Będą wojowały'')</small>
| dešmoù'''s'''
| '''''Ḫanà''' kādarārī''<br><small>(''Będą wojowały i skończą'')</small>
| dāšma'''s'''
|-
|-
! VI.
! colspan="7" | Liczba mnoga
| katraù'''t'''
| kiatraù'''t'''
| kōtro'''t'''
| došmoù'''t'''
| dešmoù'''t'''
| dāšma'''t'''
|-
|-
! VII.
! colspan=2 | I.-II.
| katraù'''š'''
| ''Kādarā'''fr'''iḫa''<br><small>(''Wojowaliśmy'')</small>
| kiatraù'''š'''
| '''''Kwiḫ''' kādarāyḫi''<br><small>(''Wojowaliśmy i skończyliśmy'')</small>
| kōtro'''š'''
| ''Kād'riḫa''<br><small>(''Wojujemy'')</small>
| došmoù'''š'''
| ''Kādarā'''ŋw'''iḫa''<br><small>(''Będziemy wojowali'')</small>
| dešmoù'''š'''
| '''''Ḫanà''' kādarāyḫi''<br><small>(''Będziemy wojowali i skończymy'')</small>
| dāšma'''š'''
|-
|-
! VIII.
! rowspan=2 | III.
| katraù'''q'''
! męs.
| kiatraù'''q'''
| ''Kādarā'''fr'''ān''<br><small>(''Wojowali'')</small>
| kōtro'''q'''
| '''''Kwiḫ''' kādarān''<br><small>(''Wojowali i skończyli'')</small>
| došmoù'''q'''
| ''Kād'rān''<br><small>(''Wojują'')</small>
| dešmoù'''q'''
| ''Kādarā'''ŋw'''ān''<br><small>(''Będą wojowali'')</small>
| dāšma'''q'''
| '''''Ḫanà''' kādarān''<br><small>(''Będą wojowali i skończą'')</small>
|-
|-
! IX.
! żeń.
| katraù'''sa'''
| ''Kādarā'''fr'''ina''<br><small>(''Wojowały'')</small>
| kiatrā'''sa'''
| '''''Kwiḫ''' kādarāyna''<br><small>(''Wojowały i skończyły'')</small>
| kōtro'''so'''
| ''Kād'rina''<br><small>(''Wojują'')</small>
| došmoù'''so'''
| ''Kādarā'''ŋw'''ina''<br><small>(''Będą wojowały'')</small>
| tšmō'''so'''
| '''''Ḫanà''' kādarāyna''<br><small>(''Będą wojowały i skończą'')</small>
| dāšma'''sa'''
|}
|}
====Przeczenie====
===Zaimki===
====Zaimki osobowe====
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
! rowspan="3" | Przypadek
! colspan="5" | Liczba pojedyncza
! colspan="5" | Liczba podwójna
! colspan="5" | Liczba mnoga
|-
! rowspan="2" | I. os.
! colspan="2" |  II. os.
! colspan="2" |  III. os.
! rowspan="2" | I. os.
! colspan="2" | II. os.
! colspan="2" | III. os.
! rowspan="2" | I. os.
! colspan="2" |  II. os.
! colspan="2" |  III. os.
|-
! męs.
! żeń.
! męs.
! żeń.
! męs.
! żeń.
! męs.
! żeń.
! męs.
! żeń.
! męs.
! żeń.
|-
! Absolutyw
| width="6%" | ''Gāsà, Gās'''<br><small>(''Ja'')</small>
| width="6%" | ''Lōhe, Lōh'''<br><small>(''Ty'')</small>
| width="6%" | ''Lūhe, Lūh'''<br><small>(''Ty'')</small>
| width="6%" | X<br><small>(''On'')</small>
| width="6%" | X<br><small>(''Ona'')</small>
| width="6%" | X<br><small>(''My dwoje'')</small>
| width="6%" | X<br><small>(''Wy dwaj'')</small>
| width="6%" | X<br><small>(''Wy dwie'')</small>
| width="6%" | X<br><small>(''Oni dwaj'')</small>
| width="6%" | X<br><small>(''One dwie'')</small>
| width="6%" | X<br><small>(''My'')</small>
| width="6%" | X<br><small>(''Wy'')</small>
| width="6%" | X<br><small>(''Wy'')</small>
| width="6%" | X<br><small>(''Oni'')</small>
| width="6%" | X<br><small>(''One'')</small>
|-
! Ergatyw
| X<br><small>(''Ja'')
| X<br><small>(''Ty'')
| X<br><small>(''Ty'')
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|}
|}


===Czasowniki===
[[Kategoria:Języki sztuczne]]
<hr>
 
[[Kategoria:Języki sztuczne]] [[Kategoria:Wschód Starożytny]]

Aktualna wersja na dzień 08:47, 13 kwi 2026

Wysoka Mowa
Faktycznie
Utworzenie: Wirczę w 2024
Najnowsza wersja: 1.0
Kody
Conlanger–1 kit.
W Kyon
Lista conlangów
Zobacz też słownik tego języka.

Wysoka Mowa (kit. ??? [???])

Dzieje języka

Głosownia

Samogłoski

Przednie Środkowe Tylne
Krótkie Długie Krótkie Długie Krótkie Długie
Przymknięte i iː u uː
Średnie ə
Otwarte a aː ɐ ɒ ɒː

Spółgłoski

Wargowe Zębowo-dziąsłowe Tylnojęzykowe Nagłośniowe
zwykłe ugardłow. zwykłe ugardłow. zwykłe uwargow.
Nosowe m mˁ n nˁ ŋ ŋʷ
Zwarte bezdźwięczne pʰ pʰˁ tʰ tʰˁ kʰ kʰʷ ʡ
półdźwięczne pʼ tʼ kʼ
dźwięczne b bˁ d dˁ ɡ ɡʷ
Szczelinowe f s • ʃ sˁ • ʃˁ x xʷ ʕ~ʢ
Drżące r rˁ
Półotwarte ɮ ɮˁ j w

Mownia

Rzeczowniki

Określność

Przedrostek Kadār,
wojownik 		Ḫonok,
wątroba 		Aqišwā,
klątwa
Nieokreślony — kadār
(jakiś) 		ḫonok
(jakaś) 		aqišwā
(jakaś)
Określony,
(Zwykły) 		šV̄¹- / V¹š- šākadār
(pewny) 		šōḫon'k
(pewna) 		ašaqišwā
(pewna)
Określony,
(Bliski) 		mV̄¹- / V¹m- mākadār
(pewny) 		mōḫon'k
(pewna) 		amaqišwā
(pewna)
Określony,
(Odległy) 		dV̄¹- / V¹d- dākadār
(pewny) 		dōḫon'k
(pewna) 		adaqišwā
(pewna)

Liczba

W kitrzańskiej Wysokiej Mowie występują trzy liczby: liczba pojedyncza, podwójna i mnoga. Tworzy się je poprzez dodanie odpowiedniego przyrostka do rdzenia. Liczbę podwójną w słowach zakończonych spółgłoską tworzy się przyrostkiem <-V³m>, natomiast w tych zakończonych samogłoską przyrostkiem <-bV¹>. Liczba mnoga powstaje natomiast tworzona jest przyrostkiem <-V¹d> oraz przyrostkiem <-dV¹> po samogłosce.

Liczba Przykłady
Odmiana I Odmiana II
Pojedyncza -Ø
Kadār
(Wojownik) 		-Ø
Aqišwā
(Klątwa)
Podwójna -V¹m
Kedōrum
(Dwaj wojownicy) 		-bV²
Aqišwāba
(Dwie klątwy)
Mnoga -V²d
Kedōrod
(Wojownicy) 		-dV²
Aqišwāda
(Klątwy)

Przypadki

Przypadek Przyrostek Znaczenie
I. Absolutyw -Ø kto?, co?
Odbiorca czynności
II. Ergatyw -X kto? co?
Wykonawca czynności
III. Ablatyw -X odkąd? od czego? od kogo?
Wyraża ruch od podmiotu
IV. Dopełniacz -X komu? czemu? dokąd?
Wyraża posiadanie
V. Allatyw -X dokąd? do czego? do kogo?
Wyraża ruch w stronę podmiotu
VI. Narzędnik -X kim? czym?
Wyraża narzędzie i sposób wykonania czynności
VII. Antesyw -X przed kim? przed czym?
Wyraża wykonywanie czynności przed podmiotem
VIII. Komitatyw -X z kim? z czym?
Wyraża wykonywanie czynności wraz z podmiotem
IX. Wołacz -X —
Bezpośredni zwrot do podmiotu

Czasowniki

Odmiana przez osoby

Odmiana I.
Osoba Przyrostek Przykład
Liczba pojedyncza
I.-II. Gāsà, Gās'
(Ja) 		-(V¹)k Kād'rak
(Wojuję)
III. męs. Lōhe, Lōh'
(On) 		-(V¹)ntV̄¹ Kād'rantā
(Wojuje)
żeń. Lūhe, Lūh'
(Ona) 		-(V¹)tV̄¹n Kād'ratān
(Wojuje)
Liczba podwójna
I.-II. XXX
(My dwoje) 		-(V¹)šV³ Kād'raši
(Wojujemy)
III. męs. XXX
(Oni dwaj) 		-(V̄³)dV¹ Kād'rīda
(Wojują)
żeń. XXX
(One dwie) 		-(V¹)rV̄³ Kād'rarī
(Wojują)
Liczba mnoga
I.-II. XXX
(My) 		-(V³)ḫV¹ Kād'riḫa
(Wojujemy)
III. męs. XXX
(Oni) 		-(V̄¹)n Kād'rān
(Wojują)
żeń. XXX
(One) 		-(V³)nV¹ Kād'rina
(Wojują)
Odmiana II.
Osoba Przyrostek Przykład
Liczba pojedyncza
I.-II. Gāsà, Gās'
(Ja) 		-X
III. męs. Lōhe, Lōh'
(On) 		-X
żeń. Lūhe, Lūh'
(Ona) 		-X
Liczba podwójna
I.-II. XXX
(My dwoje) 		-X
III. męs. XXX
(Oni dwaj) 		-X
żeń. XXX
(One dwie) 		-X
Liczba mnoga
I.-II. XXX
(My) 		-X
III. męs. XXX
(Oni) 		-X
żeń. XXX
(One) 		-X

Czasy

Przykład Przeszły I Przeszły II Teraźniejszy Przyszły I Przyszły II
Liczba pojedyncza
I.-II. Kādarāfrak
(Wojowałem) 		Kwiḫ kādarāk
(Wojowałem i skończyłem) 		Kād'rak
(Wojuję) 		Kādarāŋwak
(Będę wojował) 		Ḫanà kādarāk
(Będę wojował i skończę)
III. męs. Kādarāfrantā
(Wojował) 		Kwiḫ kādarāntā
(Wojował i skończył) 		Kād'rantā
(Wojuje) 		Kādarāŋwantā
(Będzie wojował) 		Ḫanà kādarāntā
(Będzie wojował i skończy)
żeń. Kādarāfratān
(Wojowała) 		Kwiḫ kādarātān
(Wojowała i skończyła) 		Kād'ratān
(Wojuje) 		Kādarāŋwatān
(Będzie wojowała) 		Ḫanà kādarātān
(Będzie wojowała i skończy)
Liczba podwójna
I.-II. Kādarāfraši
(Wojowaliśmy) 		Kwiḫ kādarāši
(Wojowaliśmy i skończyliśmy) 		Kād'raši
(Wojujemy) 		Kādarāŋwaši
(Będziemy wojowali) 		Ḫanà kādarāši
(Będziemy wojowali i skończymy)
III. męs. Kādarāfrīda
(Będą wojowali) 		Kwiḫ kādarāyda
(Wojowali i skończyli) 		Kād'rīda
(Wojują) 		Kādarāŋwīda
(Będą wojowali) 		Ḫanà kādarāyda
(Będą wojowali i skończą)
żeń. Kādarāfrarī
(Wojowały) 		Kwiḫ kādarārī
(Wojowały i skończyły) 		Kād'rarī
(Wojują) 		Kādarāŋwarī
(Będą wojowały) 		Ḫanà kādarārī
(Będą wojowały i skończą)
Liczba mnoga
I.-II. Kādarāfriḫa
(Wojowaliśmy) 		Kwiḫ kādarāyḫi
(Wojowaliśmy i skończyliśmy) 		Kād'riḫa
(Wojujemy) 		Kādarāŋwiḫa
(Będziemy wojowali) 		Ḫanà kādarāyḫi
(Będziemy wojowali i skończymy)
III. męs. Kādarāfrān
(Wojowali) 		Kwiḫ kādarān
(Wojowali i skończyli) 		Kād'rān
(Wojują) 		Kādarāŋwān
(Będą wojowali) 		Ḫanà kādarān
(Będą wojowali i skończą)
żeń. Kādarāfrina
(Wojowały) 		Kwiḫ kādarāyna
(Wojowały i skończyły) 		Kād'rina
(Wojują) 		Kādarāŋwina
(Będą wojowały) 		Ḫanà kādarāyna
(Będą wojowały i skończą)

Przeczenie

Zaimki

Zaimki osobowe

Przypadek Liczba pojedyncza Liczba podwójna Liczba mnoga
I. os. II. os. III. os. I. os. II. os. III. os. I. os. II. os. III. os.
męs. żeń. męs. żeń. męs. żeń. męs. żeń. męs. żeń. męs. żeń.
Absolutyw Gāsà, Gās'
(Ja) 		Lōhe, Lōh'
(Ty) 		Lūhe, Lūh'
(Ty) 		X
(On) 		X
(Ona) 		X
(My dwoje) 		X
(Wy dwaj) 		X
(Wy dwie) 		X
(Oni dwaj) 		X
(One dwie) 		X
(My) 		X
(Wy) 		X
(Wy) 		X
(Oni) 		X
(One)
Ergatyw X
(Ja) 		X
(Ty) 		X
(Ty)
Źródło: „https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=Wysoka_Mowa&oldid=67008”