Przejdź do zawartości

Wysoka Mowa: Różnice pomiędzy wersjami

Z Conlanger
← poprzednia edycja
F1req (dyskusja | edycje)
4038 edycji
WizualnieWikikod
F1req (dyskusja | edycje)
4038 edycji
Nie podano opisu zmian
F1req (dyskusja | edycje)
4038 edycji
Nie podano opisu zmian
 
Linia 1: Linia 1:
{{JęzykiWschoduStarożytnego}}
{{język
{{język
| kolor = #CE2029
| kolor = #CE2029
Linia 11: Linia 9:
| rok f = 2024
| rok f = 2024
| wersja f = 1.0
| wersja f = 1.0
| conlanger1 f = ktr.
| conlanger1 f = kit.
| fikcyjnie = tak
| fikcyjnie = tak
| conworld Msc = [[Projekt Kyon|Kyon]]
| conworld Msc = [[Projekt Kyon|Kyon]]
| państwa =  
| państwa =  
| klasyfikacja =
| klasyfikacja =
[[Języki XYZ]] (''proponowane'')
: Język prakitrzański
:: [[Wysoka Mowa|Język kitrzański]]
| tekst jaki =
| tekst jaki =
| tekst u =
| tekst u =
Linia 24: Linia 19:
{{słownik}}
{{słownik}}


'''Wysoka Mowa''' (ktr. ??? [???]), znana także jako '''język kitrzański''' (ktr. ??? [???]) ― wymarły język [[Wschód Starożytny|Wschodu Starożytnego]].
'''Wysoka Mowa''' (kit. ??? [???])
 
==Dzieje języka==


==Głosownia==
==Głosownia==
Linia 30: Linia 27:
===Samogłoski===
===Samogłoski===
<hr>
<hr>
W języku kitrzańskim występowało 11 samogłosek podstawowych, w tym 6 krótkich oraz 5 długich.
{| class=wikitable style=text-align:center
{| class=wikitable style=text-align:center
! rowspan="2" |
! rowspan="2" |
Linia 49: Linia 45:
|{{IPA|iː}}
|{{IPA|iː}}
|
|
|{{IPA|ɨː}}
|
|{{IPA|u}}
|{{IPA|u}}
|{{IPA|uː}}
|{{IPA|uː}}
Linia 59: Linia 55:
|
|
|
|
|{{IPA|o̞ː}}
|-
!Półotwarte
|{{IPA|ɛ}}
|
|
|
|{{IPA|ɔ}}
|
|
|-
|-
!Otwarte
!Otwarte
|{{IPA|a}}
|{{IPA|aː}}
|{{IPA|ɐ}}
|
|
|
|{{IPA|ɒ}}
|{{IPA|ä}}
|{{IPA|ɒː}}
|{{IPA|äː}}
|
|
|}
|}
====Dwugłoski====
W języku kitrzańskim występują tylko dwie dwugłoski, którymi są:
*'''aù''' - [{{IPA|äi̯}}] jak w ''katraù'' [{{IPA|ˈkʰätʰ.r}}<font color="darkred">{{IPA|äi̯}}</font>] (...)
*'''où''' - [{{IPA|ɔi̯}}] jak w ''došmoù'' [{{IPA|ˈdɔʃ.m}}<font color="darkred">{{IPA|ɔi̯}}</font>] (...)


===Spółgłoski===
===Spółgłoski===
<hr>
<hr>
W języku kitrzańskim występowały aż 44 spółgłoski.
{| class="wikitable" style=text-align:center
{| class="wikitable" style=text-align:center
! colspan="2" align=center |
! rowspan="2" colspan="2" |
! colspan="2" align=center |Wargowe
! colspan="2" | Wargowe
! colspan="2" align=center |Zębowo-dziąsłowe
! colspan="2" | Zębowo-dziąsłowe
!Podnieb.
! colspan="2" | Tylnojęzykowe
!Miękkopod.
! rowspan="2" | Nagłośniowe
!Języczkowe
|-
!Gardł.-Krtań.
!<small>zwykłe</small>
!<small>ugardłow.</small>
!<small>zwykłe</small>
!<small>ugardłow.</small>
!<small>zwykłe</small>
!<small>uwargow.</small>
|-
|-
|- align="center"
|- align="center"
! colspan="2" | Nosowe
! colspan="2" | Nosowe
|{{IPA|m}}
|{{IPA|m}}
|{{IPA|mˤ}}
|{{IPA|mˁ}}
|{{IPA|n}}
|{{IPA|n}}
|{{IPA|nˤ}}
|{{IPA|nˁ}}
|
|{{IPA|ŋ}}
|{{IPA|ŋ}}
|
|{{IPA|ŋʷ}}
|
|
|- align="center"
|- align="center"
Linia 109: Linia 95:
!<small>bezdźwięczne</small>  
!<small>bezdźwięczne</small>  
|{{IPA|pʰ}}
|{{IPA|pʰ}}
|{{IPA|pʰˤ}}
|{{IPA|pʰˁ}}
|{{IPA|tʰ}}
|{{IPA|tʰ}}
|{{IPA|tʰˤ}}
|{{IPA|tʰˁ}}
|{{IPA|cʰ}}
|{{IPA|kʰ}}
|{{IPA|kʰ}}
|{{IPA|qʰ}}
|{{IPA|kʰʷ}}
|{{IPA|ʔ}}
|{{IPA|ʡ}}
|-
|-
!<small>dźwięczne</small>
!<small>półdźwięczne</small>  
|{{IPA|b}}
|{{IPA|pʼ}}
|{{IPA|bˤ}}
|{{IPA|d}}
|{{IPA|dˤ}}
|
|
|{{IPA|ɡ}}
|{{IPA|tʼ}}
|{{IPA|ɢ}}
|
|
|-
!<small>półdźwięczne</small>
| colspan=2 align=center |{{IPA|pʼ}}
| colspan=2 align=center |{{IPA|tʼ}}
|{{IPA|cʼ}}
|{{IPA|kʼ}}
|{{IPA|kʼ}}
|{{IPA|qʼ}}
|
|
|- align="center"
! rowspan="3" | Szczelinowe
!<small>bezdźwięczne</small>
| colspan=2 align=center | {{IPA|f}}
|{{IPA|s}} &bull; {{IPA|ʃ}}
|{{IPA|sˤ}} &bull; {{IPA|ʃˤ}}
|
|
|
|{{IPA|χ}}
|{{IPA|ħ}} &bull; {{IPA|h}}
|-
|-
!<small>dźwięczne</small>
!<small>dźwięczne</small>
| colspan=2 align=center |
|{{IPA|b}}
|{{IPA|ʒ}}
|{{IPA|bˁ}}
|{{IPA|d}}
|{{IPA|dˁ}}
|{{IPA|ɡ}}
|{{IPA|ɡʷ}}
|
|
|{{IPA|ʝ}}
|- align="center"
|{{IPA|ɣ}}
! colspan="2" | Szczelinowe
|{{IPA|f}}
|
|
|{{IPA|ʕ}}
|{{IPA|s}} &bull; {{IPA|ʃ}}
|-
|{{IPA|sˁ}} &bull; {{IPA|ʃˁ}}
!<small>półdźwięczne</small>
|{{IPA|x}}
| colspan=2 align=center |
|{{IPA|xʷ}}
| colspan=2 align=center | {{IPA|sʼ}}
|{{IPA|ʕ}}~{{IPA|ʢ}}
|- align="center"
! colspan="2" | Drżące
|
|
|
|
|{{IPA|χʼ}}
|{{IPA|r}}
|{{IPA|rˁ}}
|
|
|- align="center"
! colspan="2" | Drżące
| colspan=2 align=center |
|{{IPA|r}}
|{{IPA|rˤ}}
|
|
|
|
|-
! colspan="2" | Półotwarte
|
|
|
|
|- align="center"
|{{IPA|ɮ}}
! colspan="2" | Półotwarte
|{{IPA|ɮˁ}}
| colspan=2 align=center |
|{{IPA|j}}
| colspan=2 align=center |{{IPA|ɮ}}
|{{IPA|ʎ}} &bull; {{IPA|j}}
|{{IPA|w}}
|{{IPA|w}}
|
|
|
|}
|}


===Porządek samogłosek===
==Mownia==
 
===Rzeczowniki===
<hr>
<hr>


==Pismo==
====Określność====
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! colspan=2 |
!Przedrostek
! Kadār,<br><small>''wojownik''</small>
! Ḫonok,<br><small>''wątroba''</small>
! Aqišwā,<br><small>''klątwa''</small>
!
|-
!colspan=2| Nieokreślony
| —
| kadār<br><small>(jakiś)</small>
| ḫonok<br><small>(jakaś)</small>
| aqišwā<br><small>(jakaś)</small>
|
|-
!colspan=2| Określony,<br><small>(Zwykły)</small>
| šV̄¹- / V¹š-
| šākadār<br><small>(pewny)</small>
| šōḫon'k<br><small>(pewna)</small>
| ašaqišwā<br><small>(pewna)</small>
|
|-
!colspan=2| Określony,<br><small>(Bliski)</small>
| mV̄¹- / V¹m-
| mākadār<br><small>(pewny)</small>
| mōḫon'k<br><small>(pewna)</small>
| amaqišwā<br><small>(pewna)</small>
|
|-
!colspan=2| Określony,<br><small>(Odległy)</small>
| dV̄¹- / V¹d-
| dākadār<br><small>(pewny)</small>
| dōḫon'k<br><small>(pewna)</small>
| adaqišwā<br><small>(pewna)</small>
|
|}


===Zapis łaciński===
====Liczba====
<hr>
W kitrzańskiej Wysokiej Mowie występują trzy liczby: liczba pojedyncza, podwójna i mnoga. Tworzy się je poprzez dodanie odpowiedniego przyrostka do rdzenia. Liczbę podwójną w słowach zakończonych spółgłoską tworzy się przyrostkiem <'''-V³m'''>, natomiast w tych zakończonych samogłoską przyrostkiem <'''-bV¹'''>. Liczba mnoga powstaje natomiast tworzona jest przyrostkiem <'''-V¹d'''> oraz przyrostkiem <'''-dV¹'''> po samogłosce.
W zapisie łacińskim języka kitrzańskiego występuje 36 znaków i 19 dwuznaków.
{| class="wikitable" border="1" style="text-align: center;"
{| cellspacing="10" style="text-align: center;"
|- style="font-size: 2.0em;"
|  a  ||  ā  ||  b  ||  bḫ  ||  c  ||  ci  ||  d  ||  dḫ  ||  e  ||  é  ||  f
|-
|-
| [{{IPA|ä}}] || [{{IPA|äː}}] || [{{IPA|b}}] || [{{IPA|bˁ}}] || [{{IPA|cʰ}}] || [{{IPA|cʼ}}] || [{{IPA|d}}] || [{{IPA|dˤ}}] || [{{IPA|ə}}] || [{{IPA|ɛ}}] || [{{IPA|f}}]
! rowspan="2" | Liczba
|- style="font-size: 2.0em;"
! colspan="2" | Przykłady
|  g  ||  gḫ  ||  gi  ||  ğ  ||  ği  ||  h  ||  ḫ  ||  ḥ  ||  i  ||  ī  || j
|-
|-
| [{{IPA|ɡ}}] || [{{IPA|ɢ}}] || [{{IPA|ʒ}}] || [{{IPA|ɣ}}] || [{{IPA|ʝ}}] || [{{IPA|h}}] || [{{IPA|ʕ}}] || [{{IPA|ħ}}] || [{{IPA|i}}] || [{{IPA|iː}}] || [{{IPA|j}}]
! Odmiana I
|- style="font-size: 2.0em;"
! Odmiana II
|  k  ||  ki  ||  l  ||  ľ  ||    m  ||  mḫ  ||  n  ||  nḫ  ||  ŋ  ||  o  ||  ō
|-
|-
| [{{IPA|kʰ}}] || [{{IPA|kʼ}}] || [{{IPA|ɮ}}] || [{{IPA|ʎ}}] || [{{IPA|m}}] || [{{IPA|mˤ}}] || [{{IPA|n}}] || [{{IPA|nˤ}}] || [{{IPA|ŋ}}] || [{{IPA|ɔ}}] || [{{IPA|o̞ː}}]
! Pojedyncza
|- style="font-size: 2.0em;"
| -Ø<br>''Kadār''<br><small>(''Wojownik'')</small>
| p  ||  pḫ  ||  pi  ||  q  ||  qi  ||  r  ||  rḫ  ||  s  ||  sḫ  ||  si  ||  š
| -Ø<br>'' Aqišwā''<br><small>(''Klątwa'')</small>
|-
|-
| [{{IPA|pʰ}}] || [{{IPA|pʰˤ}}] || [{{IPA|pʼ}}] || [{{IPA|qʰ}}] || [{{IPA|qʼ}}] || [{{IPA|r}}] || [{{IPA|rˤ}}] || [{{IPA|s}}] || [{{IPA|sˤ}}] || [{{IPA|sʼ}}] || [{{IPA|ʃ}}]
! Podwójna
|- style="font-size: 2.0em;"
| -V¹m<br>''Kedōr'''um'''''<br><small>(''Dwaj wojownicy'')</small>
| šḫ  ||  t  ||  tḫ  ||  ti  ||  u  ||  ū  ||  w  ||  ȝ  ||  ȝi  ||  y  ||  ȳ
| -bV²<br>''Aqišwā'''ba'''''<br><small>(''Dwie klątwy'')</small>
|-
|-
| [{{IPA|ʃˤ}}] || [{{IPA|tʰ}}] || [{{IPA|tʰˤ}}] || [{{IPA|tʼ}}] || [{{IPA|u}}] || [{{IPA|uː}}] || [{{IPA|w}}] || [{{IPA|χ}}] || [{{IPA|χʼ}}] || [{{IPA|ʔ}}] || [{{IPA|ɨː}}]
! Mnoga
| -V²d<br>''Kedōr'''od'''''<br><small>(''Wojownicy'')</small>
| -dV²<br>''Aqišwā'''da'''''<br><small>(''Klątwy'')</small>
|}
|}
Istnieją też dwa dodatkowe znaki, którymi są <'''à'''> i <'''ù'''>, które używane są w szczególnych przypadkach, jednak mogą być one śmiało pominięte.
===Zapis kitrzański===
<hr>
<center>
{|
|{{subnetbox||<big>{{Unicode||Noto Sans Cypro Minoan}}</big>}}
|{{subnetbox||<big>{{Unicode||Noto Sans Cypro Minoan}}</big>}}
|{{subnetbox||<big>{{Unicode||Noto Sans Cypro Minoan}}</big>}}
|}
</center>
==Mownia==
===Rzeczowniki===
<hr>
====Liczba====
W języku kitrzańskim...


====Przypadki====
====Przypadki====
Linia 237: Linia 219:
!
!
! Przypadek
! Przypadek
! Przyrostek
! Znaczenie
! Znaczenie
|-
|-
! I.  
! I.  
| Absolutyw
| Absolutyw
| -Ø
| kto?, co?<br><small>''Odbiorca czynności''</small>
| kto?, co?<br><small>''Odbiorca czynności''</small>
|-
|-
! II.
! II.
| Ergatyw
| Ergatyw
| -X
| kto? co?<br><small>''Wykonawca czynności''</small>
| kto? co?<br><small>''Wykonawca czynności''</small>
|-
|-
! III.
! III.
| Ablatyw
| Ablatyw
| -X
| odkąd? od czego? od kogo?<br><small>''Wyraża ruch od podmiotu''</small>
| odkąd? od czego? od kogo?<br><small>''Wyraża ruch od podmiotu''</small>
|-
|-
! IV.
! IV.
| Dopełniacz
| Dopełniacz
| komu? czemu? dokąd?<br><small>''Wyraża posiadanie''</small>  
| -X
| komu? czemu? dokąd?<br><small>''Wyraża posiadanie''</small>
|-
|-
! V.
! V.
| Allatyw
| Allatyw
| -X
| dokąd? do czego? do kogo?<br><small>''Wyraża ruch w stronę podmiotu''</small>
| dokąd? do czego? do kogo?<br><small>''Wyraża ruch w stronę podmiotu''</small>
|-
|-
! VI.
! VI.
| Narzędnik
| Narzędnik
| -X
| kim? czym?<br><small>''Wyraża narzędzie i sposób wykonania czynności''</small>
| kim? czym?<br><small>''Wyraża narzędzie i sposób wykonania czynności''</small>
|-
|-
! VII.
! VII.
| Antesyw
| Antesyw
| -X
| przed kim? przed czym?<br><small>''Wyraża wykonywanie czynności przed podmiotem''</small>
| przed kim? przed czym?<br><small>''Wyraża wykonywanie czynności przed podmiotem''</small>
|-
|-
! VIII.
! VIII.
| Komitatyw
| Komitatyw
| -X
| z kim? z czym?<br><small>''Wyraża wykonywanie czynności wraz z podmiotem''</small>
| z kim? z czym?<br><small>''Wyraża wykonywanie czynności wraz z podmiotem''</small>
|-
|-
! IX.
! IX.
| Wołacz
| Wołacz
| -X
| —<br><small>''Bezpośredni zwrot do podmiotu''</small>
| —<br><small>''Bezpośredni zwrot do podmiotu''</small>
|}
|}


====Odmiana rzeczowników====
===Czasowniki===
<hr>
 
====Odmiana przez osoby====
{| width=40%"
|
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|-
! colspan="5" | ''Odmiana I.''
|-
! colspan=3 | Osoba
!Przyrostek
!Przykład
|-
! colspan="5" | Liczba pojedyncza
|-
! colspan=2 | I.-II.
| ''Gāsà, Gās'''<br><small>(''Ja'')</small>
| -(V¹)k
| ''Kād'r'''ak'''''<br><small>(''Wojuję'')</small>
|-
! rowspan=2 | III.
! męs.
| ''Lōhe, Lōh'''<br><small>(''On'')</small>
| -(V¹)ntV̄¹
| ''Kād'r'''antā'''''<br><small>(''Wojuje'')</small>
|-
! żeń.
| ''Lūhe, Lūh'''<br><small>(''Ona'')</small>
| -(V¹)tV̄¹n
| ''Kād'r'''atān'''''<br><small>(''Wojuje'')</small>
|-
! colspan="5" | Liczba podwójna
|-
! colspan=2 | I.-II.
| XXX<br><small>(''My dwoje'')</small>
| -(V¹)šV³
| ''Kād'r'''aši'''''<br><small>(''Wojujemy'')</small>
|-
! rowspan=2 | III.
! męs.
| XXX<br><small>(''Oni dwaj'')</small>
| -(V̄³)dV¹
| ''Kād'r'''īda'''''<br><small>(''Wojują'')</small>
|-
! żeń.
| XXX<br><small>(''One dwie'')</small>
| -(V¹)rV̄³
| ''Kād'r'''arī'''''<br><small>(''Wojują'')</small>
|-
! colspan="5" | Liczba mnoga
|-
! colspan=2 | I.-II.
| XXX<br><small>(''My'')</small>
| -(V³)ḫV¹
| ''Kād'r'''iḫa'''''<br><small>(''Wojujemy'')</small>
|-
! rowspan=2| III.
! męs.
| XXX<br><small>(''Oni'')</small>
| -(V̄¹)n
| ''Kād'r'''ān'''''<br><small>(''Wojują'')</small>
|-
! żeń.
| XXX<br><small>(''One'')</small>
| -(V³)nV¹
| ''Kād'r'''ina'''''<br><small>(''Wojują'')</small>
|}
|
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|-
! colspan="5" | ''Odmiana II.''
|-
! colspan=3 | Osoba
!Przyrostek
!Przykład
|-
! colspan="5" | Liczba pojedyncza
|-
! colspan=2 | I.-II.
| ''Gāsà, Gās'''<br><small>(''Ja'')</small>
| -X
|
|-
! rowspan=2 | III.
! męs.
| ''Lōhe, Lōh'''<br><small>(''On'')</small>
| -X
|
|-
! żeń.
| ''Lūhe, Lūh'''<br><small>(''Ona'')</small>
| -X
|
|-
! colspan="5" | Liczba podwójna
|-
! colspan=2 | I.-II.
| XXX<br><small>(''My dwoje'')</small>
| -X
|
|-
!rowspan=2| III.
! męs.
| XXX<br><small>(''Oni dwaj'')</small>
| -X
|
|-
! żeń.
| XXX<br><small>(''One dwie'')</small>
| -X
|
|-
! colspan="5" | Liczba mnoga
|-
! colspan=2 | I.-II.
| XXX<br><small>(''My'')</small>
| -X
|
|-
!rowspan=2| III.
! męs.
| XXX<br><small>(''Oni'')</small>
| -X
|
|-
! żeń.
| XXX<br><small>(''One'')</small>
| -X
|
|}
|}
 
====Czasy====
{| class="wikitable" style="text-align:center"
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! colspan="16" | ''Odmiana I.''
|-
|-
! rowspan="3" |  
! colspan=2 | Przykład
! colspan="3" | <small>o.</small>
!Przeszły I
! rowspan="12" |
!Przeszły II
! colspan="3" | <small>o.</small>
!Teraźniejszy
! rowspan="12" |
!Przyszły I
! colspan="3" | <small>o.</small>
!Przyszły II
! rowspan="12" |  
|-
! colspan="3" | <small>o.</small>
! colspan="7" | Liczba pojedyncza
|-
|-
| colspan="3" | kedār<br/>''wojownik''
! colspan=2 | I.-II.
| colspan="3" | dešōm<br/>''rolnik''
| ''Kādarā'''fr'''ak''<br><small>(''Wojowałem'')</small>
| colspan="3" | kadar<br/>''zwłoki''
| '''''Kwiḫ''' kādarāk''<br><small>(''Wojowałem i skończyłem'')</small>
| colspan="3" | došom<br/>''zboże''
| ''Kād'rak''<br><small>(''Wojuję'')</small>
| ''Kādarā'''ŋw'''ak''<br><small>(''Będę wojował'')</small>
| '''''Ḫanà''' kādarāk''<br><small>(''Będę wojował i skończę'')</small>
|-
|-
! Liczba poj.
! rowspan=2 | III.
! Liczba pod.
! męs.
! Liczba mn.
| ''Kādarā'''fr'''antā''<br><small>(''Wojował'')</small>
! Liczba poj.
| '''''Kwiḫ''' kādarāntā''<br><small>(''Wojował i skończył'')</small>
! Liczba pod.
| ''Kād'rantā''<br><small>(''Wojuje'')</small>
! Liczba mn.
| ''Kādarā'''ŋw'''antā''<br><small>(''Będzie wojował'')</small>
! Liczba poj.
| '''''Ḫanà''' kādarāntā''<br><small>(''Będzie wojował i skończy'')</small>
! Liczba pod.
! Liczba mn.
! Liczba poj.
! Liczba pod.
! Liczba mn.
|-
|-
! I.
! żeń.
| kedār
| ''Kādarā'''fr'''atān''<br><small>(''Wojowała'')</small>
| koder,<br> kōd'r
| '''''Kwiḫ''' kādarātān''<br><small>(''Wojowała i skończyła'')</small>
| kādir
| ''Kād'ratān''<br><small>(''Wojuje'')</small>
| dešōm
| ''Kādarā'''ŋw'''atān''<br><small>(''Będzie wojowała'')</small>
| dušem,<br> dūš'm
| '''''Ḫanà''' kādarātān''<br><small>(''Będzie wojowała i skończy'')</small>
| došoùm
| kadar
| kodūr
| kidar
| došom
| dešam
| dešom,<br> dušum
|-
|-
! II.
! colspan="7" | Liczba podwójna
| gdār'''ab'''
| kōd'r'''ob'''
| kād'r'''ab'''
| tšōm'''ob'''
| dūš'm'''ob'''
| došōm'''ob'''
| kodor'''ob'''
| kodūr'''ob'''
| kiad'r'''ab'''
| dušom'''ob'''
| dašam'''ab'''
| tšem'''ob'''
|-
|-
! III.
! colspan=2 | I.-II.
| gdor'''oùȝ'''
| ''Kādarā'''fr'''aši''<br><small>(''Wojowaliśmy'')</small>
| kud'r'''oùȝ'''
| '''''Kwiḫ''' kādarāši''<br><small>(''Wojowaliśmy i skończyliśmy'')</small>
| kodr'''oùȝ'''
| ''Kād'raši''<br><small>(''Wojujemy'')</small>
| tšum'''oùȝ'''
| ''Kādarā'''ŋw'''aši''<br><small>(''Będziemy wojowali'')</small>
| duš'm'''oùȝ'''
| '''''Ḫanà''' kādarāši''<br><small>(''Będziemy wojowali i skończymy'')</small>
| došum'''oùȝ'''
| kodor'''oùȝ'''
| kodur'''oùȝ'''
| kiad'r'''aùȝ'''
| dušom'''oùȝ'''
| dašam'''aùȝ'''
| tšem'''oùȝ'''
|-
|-
! IV.
! rowspan=2 | III.
| gdār'''atā'''
! męs.
| kōd'r'''otō'''
| ''Kādarā'''fr'''īda''<br><small>(''Będą wojowali'')</small>
| kād'r'''atā'''
| '''''Kwiḫ''' kādarāyda''<br><small>(''Wojowali i skończyli'')</small>
| tšōm'''otō'''
| ''Kād'rīda''<br><small>(''Wojują'')</small>
| dūš'm'''otō'''
| ''Kādarā'''ŋw'''īda''<br><small>(''Będą wojowali'')</small>
| došōm'''otō'''
| '''''Ḫanà''' kādarāyda''<br><small>(''Będą wojowali i skończą'')</small>
| kodor'''otō'''
| kodūr'''otō'''
| kiad'r'''atā'''
| dušom'''otō'''
| dašam'''atā'''
| tšém'''otō'''
|-
|-
! V.
! żeń.
| gdor'''ōs'''
| ''Kādarā'''fr'''arī''<br><small>(''Wojowały'')</small>
| kud'r'''ōs'''
| '''''Kwiḫ''' kādarārī''<br><small>(''Wojowały i skończyły'')</small>
| kod'r'''ōs'''
| ''Kād'rarī''<br><small>(''Wojują'')</small>
| tšum'''ōs'''
| ''Kādarā'''ŋw'''arī''<br><small>(''Będą wojowały'')</small>
| duš'm'''ōs'''
| '''''Ḫanà''' kādarārī''<br><small>(''Będą wojowały i skończą'')</small>
| došum'''ōs'''
| kodor'''ōs'''
| kodur'''ōs'''
| kiad'r'''ās'''
| dušom'''ōs'''
| dašam'''ās'''
| tšem'''ōs'''
|-
|-
! VI.
! colspan="7" | Liczba mnoga
| gdār'''ic'''
| kōd'r'''uc'''
| kād'r'''ic'''
| tšōm'''uc'''
| dūš'm'''uc'''
| došōm'''uc'''
| kodor'''uc'''
| kodūr'''uc'''
| kiad'r'''ic'''
| dušom'''uc'''
| dašam'''ic'''
| tšem'''uc'''
|-
|-
! VII.
! colspan=2 | I.-II.
| gdār'''aše''',<br> gdor'''ōš''''
| ''Kādarā'''fr'''iḫa''<br><small>(''Wojowaliśmy'')</small>
| kōd'r'''oše''',<br> kud'r'''ōš''''
| '''''Kwiḫ''' kādarāyḫi''<br><small>(''Wojowaliśmy i skończyliśmy'')</small>
| kād'r'''aše''',<br> kodr'''ōš''''
| ''Kād'riḫa''<br><small>(''Wojujemy'')</small>
| tšōm'''oše''',<br> tšum'''ōš''''
| ''Kādarā'''ŋw'''iḫa''<br><small>(''Będziemy wojowali'')</small>
| dūš'm'''oše''',<br> duš'm'''ōš''''
| '''''Ḫanà''' kādarāyḫi''<br><small>(''Będziemy wojowali i skończymy'')</small>
| došōm'''ob''', <br> došum'''ōš''''
| kodor'''oše''',<br> kodor'''ōš''''
| kodūr'''oše''',<br> kodur'''ōš''''
| kiad'r'''aše''',<br> kiad'r'''āš''''
| dušom'''oše''', <br> dušom'''ōš''''
| dašam'''aše''',<br> dašam'''āš''''
| tšém'''oše''', <br> tšem'''ōš''''
|-
|-
! VIII.
! rowspan=2 | III.
| gdār'''aqrā'''
! męs.
| kōd'r'''oqrō'''
| ''Kādarā'''fr'''ān''<br><small>(''Wojowali'')</small>
| kād'r'''aqrā'''
| '''''Kwiḫ''' kādarān''<br><small>(''Wojowali i skończyli'')</small>
| tšōm'''oqrō'''
| ''Kād'rān''<br><small>(''Wojują'')</small>
| dūš'm'''oqrō'''
| ''Kādarā'''ŋw'''ān''<br><small>(''Będą wojowali'')</small>
| došōm'''oqrō'''
| '''''Ḫanà''' kādarān''<br><small>(''Będą wojowali i skończą'')</small>
| kodor'''oqrō'''
| kodūr'''oqrō'''
| kiad'r'''aqrā'''
| dušom'''oqrō'''
| dašam'''aqrā'''
| tšém'''oqrō'''
|-
|-
! IX.
! żeń.
| gdor'''ūso'''
| ''Kādarā'''fr'''ina''<br><small>(''Wojowały'')</small>
| kud'r'''ūso'''
| '''''Kwiḫ''' kādarāyna''<br><small>(''Wojowały i skończyły'')</small>
| kod'r'''ūso'''
| ''Kād'rina''<br><small>(''Wojują'')</small>
| tšum'''ūso'''
| ''Kādarā'''ŋw'''ina''<br><small>(''Będą wojowały'')</small>
| duš'm'''ūso'''
| '''''Ḫanà''' kādarāyna''<br><small>(''Będą wojowały i skończą'')</small>
| došum'''ūso'''
| kodor'''ūso'''
| kodur'''ūso'''
| kiad'r'''īsa'''
| dušom'''ūso'''
| dašam'''īsa'''
| tšém'''ūso'''
|}
|}


===Czasowniki===
====Przeczenie====
<hr>
 
===Zaimki===
 
====Zaimki osobowe====
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
! rowspan="3" | Przypadek
! colspan="5" | Liczba pojedyncza
! colspan="5" | Liczba podwójna
! colspan="5" | Liczba mnoga
|-
! rowspan="2" | I. os.
! colspan="2" |  II. os.
! colspan="2" |  III. os.
! rowspan="2" | I. os.
! colspan="2" | II. os.
! colspan="2" | III. os.
! rowspan="2" | I. os.
! colspan="2" |  II. os.
! colspan="2" |  III. os.
|-
! męs.
! żeń.
! męs.
! żeń.
! męs.
! żeń.
! męs.
! żeń.
! męs.
! żeń.
! męs.
! żeń.
|-
! Absolutyw
| width="6%" | ''Gāsà, Gās'''<br><small>(''Ja'')</small>
| width="6%" | ''Lōhe, Lōh'''<br><small>(''Ty'')</small>
| width="6%" | ''Lūhe, Lūh'''<br><small>(''Ty'')</small>
| width="6%" | X<br><small>(''On'')</small>
| width="6%" | X<br><small>(''Ona'')</small>
| width="6%" | X<br><small>(''My dwoje'')</small>
| width="6%" | X<br><small>(''Wy dwaj'')</small>
| width="6%" | X<br><small>(''Wy dwie'')</small>
| width="6%" | X<br><small>(''Oni dwaj'')</small>
| width="6%" | X<br><small>(''One dwie'')</small>
| width="6%" | X<br><small>(''My'')</small>
| width="6%" | X<br><small>(''Wy'')</small>
| width="6%" | X<br><small>(''Wy'')</small>
| width="6%" | X<br><small>(''Oni'')</small>
| width="6%" | X<br><small>(''One'')</small>
|-
! Ergatyw
| X<br><small>(''Ja'')
| X<br><small>(''Ty'')
| X<br><small>(''Ty'')
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|}


[[Kategoria:Języki sztuczne]] [[Kategoria:Wschód Starożytny]]
[[Kategoria:Języki sztuczne]]

Aktualna wersja na dzień 08:47, 13 kwi 2026

Wysoka Mowa
Faktycznie
Utworzenie: Wirczę w 2024
Najnowsza wersja: 1.0
Kody
Conlanger–1 kit.
W Kyon
Lista conlangów
Zobacz też słownik tego języka.

Wysoka Mowa (kit. ??? [???])

Dzieje języka

Głosownia

Samogłoski

Przednie Środkowe Tylne
Krótkie Długie Krótkie Długie Krótkie Długie
Przymknięte i iː u uː
Średnie ə
Otwarte a aː ɐ ɒ ɒː

Spółgłoski

Wargowe Zębowo-dziąsłowe Tylnojęzykowe Nagłośniowe
zwykłe ugardłow. zwykłe ugardłow. zwykłe uwargow.
Nosowe m mˁ n nˁ ŋ ŋʷ
Zwarte bezdźwięczne pʰ pʰˁ tʰ tʰˁ kʰ kʰʷ ʡ
półdźwięczne pʼ tʼ kʼ
dźwięczne b bˁ d dˁ ɡ ɡʷ
Szczelinowe f s • ʃ sˁ • ʃˁ x xʷ ʕ~ʢ
Drżące r rˁ
Półotwarte ɮ ɮˁ j w

Mownia

Rzeczowniki

Określność

Przedrostek Kadār,
wojownik 		Ḫonok,
wątroba 		Aqišwā,
klątwa
Nieokreślony — kadār
(jakiś) 		ḫonok
(jakaś) 		aqišwā
(jakaś)
Określony,
(Zwykły) 		šV̄¹- / V¹š- šākadār
(pewny) 		šōḫon'k
(pewna) 		ašaqišwā
(pewna)
Określony,
(Bliski) 		mV̄¹- / V¹m- mākadār
(pewny) 		mōḫon'k
(pewna) 		amaqišwā
(pewna)
Określony,
(Odległy) 		dV̄¹- / V¹d- dākadār
(pewny) 		dōḫon'k
(pewna) 		adaqišwā
(pewna)

Liczba

W kitrzańskiej Wysokiej Mowie występują trzy liczby: liczba pojedyncza, podwójna i mnoga. Tworzy się je poprzez dodanie odpowiedniego przyrostka do rdzenia. Liczbę podwójną w słowach zakończonych spółgłoską tworzy się przyrostkiem <-V³m>, natomiast w tych zakończonych samogłoską przyrostkiem <-bV¹>. Liczba mnoga powstaje natomiast tworzona jest przyrostkiem <-V¹d> oraz przyrostkiem <-dV¹> po samogłosce.

Liczba Przykłady
Odmiana I Odmiana II
Pojedyncza -Ø
Kadār
(Wojownik) 		-Ø
Aqišwā
(Klątwa)
Podwójna -V¹m
Kedōrum
(Dwaj wojownicy) 		-bV²
Aqišwāba
(Dwie klątwy)
Mnoga -V²d
Kedōrod
(Wojownicy) 		-dV²
Aqišwāda
(Klątwy)

Przypadki

Przypadek Przyrostek Znaczenie
I. Absolutyw -Ø kto?, co?
Odbiorca czynności
II. Ergatyw -X kto? co?
Wykonawca czynności
III. Ablatyw -X odkąd? od czego? od kogo?
Wyraża ruch od podmiotu
IV. Dopełniacz -X komu? czemu? dokąd?
Wyraża posiadanie
V. Allatyw -X dokąd? do czego? do kogo?
Wyraża ruch w stronę podmiotu
VI. Narzędnik -X kim? czym?
Wyraża narzędzie i sposób wykonania czynności
VII. Antesyw -X przed kim? przed czym?
Wyraża wykonywanie czynności przed podmiotem
VIII. Komitatyw -X z kim? z czym?
Wyraża wykonywanie czynności wraz z podmiotem
IX. Wołacz -X —
Bezpośredni zwrot do podmiotu

Czasowniki

Odmiana przez osoby

Odmiana I.
Osoba Przyrostek Przykład
Liczba pojedyncza
I.-II. Gāsà, Gās'
(Ja) 		-(V¹)k Kād'rak
(Wojuję)
III. męs. Lōhe, Lōh'
(On) 		-(V¹)ntV̄¹ Kād'rantā
(Wojuje)
żeń. Lūhe, Lūh'
(Ona) 		-(V¹)tV̄¹n Kād'ratān
(Wojuje)
Liczba podwójna
I.-II. XXX
(My dwoje) 		-(V¹)šV³ Kād'raši
(Wojujemy)
III. męs. XXX
(Oni dwaj) 		-(V̄³)dV¹ Kād'rīda
(Wojują)
żeń. XXX
(One dwie) 		-(V¹)rV̄³ Kād'rarī
(Wojują)
Liczba mnoga
I.-II. XXX
(My) 		-(V³)ḫV¹ Kād'riḫa
(Wojujemy)
III. męs. XXX
(Oni) 		-(V̄¹)n Kād'rān
(Wojują)
żeń. XXX
(One) 		-(V³)nV¹ Kād'rina
(Wojują)
Odmiana II.
Osoba Przyrostek Przykład
Liczba pojedyncza
I.-II. Gāsà, Gās'
(Ja) 		-X
III. męs. Lōhe, Lōh'
(On) 		-X
żeń. Lūhe, Lūh'
(Ona) 		-X
Liczba podwójna
I.-II. XXX
(My dwoje) 		-X
III. męs. XXX
(Oni dwaj) 		-X
żeń. XXX
(One dwie) 		-X
Liczba mnoga
I.-II. XXX
(My) 		-X
III. męs. XXX
(Oni) 		-X
żeń. XXX
(One) 		-X

Czasy

Przykład Przeszły I Przeszły II Teraźniejszy Przyszły I Przyszły II
Liczba pojedyncza
I.-II. Kādarāfrak
(Wojowałem) 		Kwiḫ kādarāk
(Wojowałem i skończyłem) 		Kād'rak
(Wojuję) 		Kādarāŋwak
(Będę wojował) 		Ḫanà kādarāk
(Będę wojował i skończę)
III. męs. Kādarāfrantā
(Wojował) 		Kwiḫ kādarāntā
(Wojował i skończył) 		Kād'rantā
(Wojuje) 		Kādarāŋwantā
(Będzie wojował) 		Ḫanà kādarāntā
(Będzie wojował i skończy)
żeń. Kādarāfratān
(Wojowała) 		Kwiḫ kādarātān
(Wojowała i skończyła) 		Kād'ratān
(Wojuje) 		Kādarāŋwatān
(Będzie wojowała) 		Ḫanà kādarātān
(Będzie wojowała i skończy)
Liczba podwójna
I.-II. Kādarāfraši
(Wojowaliśmy) 		Kwiḫ kādarāši
(Wojowaliśmy i skończyliśmy) 		Kād'raši
(Wojujemy) 		Kādarāŋwaši
(Będziemy wojowali) 		Ḫanà kādarāši
(Będziemy wojowali i skończymy)
III. męs. Kādarāfrīda
(Będą wojowali) 		Kwiḫ kādarāyda
(Wojowali i skończyli) 		Kād'rīda
(Wojują) 		Kādarāŋwīda
(Będą wojowali) 		Ḫanà kādarāyda
(Będą wojowali i skończą)
żeń. Kādarāfrarī
(Wojowały) 		Kwiḫ kādarārī
(Wojowały i skończyły) 		Kād'rarī
(Wojują) 		Kādarāŋwarī
(Będą wojowały) 		Ḫanà kādarārī
(Będą wojowały i skończą)
Liczba mnoga
I.-II. Kādarāfriḫa
(Wojowaliśmy) 		Kwiḫ kādarāyḫi
(Wojowaliśmy i skończyliśmy) 		Kād'riḫa
(Wojujemy) 		Kādarāŋwiḫa
(Będziemy wojowali) 		Ḫanà kādarāyḫi
(Będziemy wojowali i skończymy)
III. męs. Kādarāfrān
(Wojowali) 		Kwiḫ kādarān
(Wojowali i skończyli) 		Kād'rān
(Wojują) 		Kādarāŋwān
(Będą wojowali) 		Ḫanà kādarān
(Będą wojowali i skończą)
żeń. Kādarāfrina
(Wojowały) 		Kwiḫ kādarāyna
(Wojowały i skończyły) 		Kād'rina
(Wojują) 		Kādarāŋwina
(Będą wojowały) 		Ḫanà kādarāyna
(Będą wojowały i skończą)

Przeczenie

Zaimki

Zaimki osobowe

Przypadek Liczba pojedyncza Liczba podwójna Liczba mnoga
I. os. II. os. III. os. I. os. II. os. III. os. I. os. II. os. III. os.
męs. żeń. męs. żeń. męs. żeń. męs. żeń. męs. żeń. męs. żeń.
Absolutyw Gāsà, Gās'
(Ja) 		Lōhe, Lōh'
(Ty) 		Lūhe, Lūh'
(Ty) 		X
(On) 		X
(Ona) 		X
(My dwoje) 		X
(Wy dwaj) 		X
(Wy dwie) 		X
(Oni dwaj) 		X
(One dwie) 		X
(My) 		X
(Wy) 		X
(Wy) 		X
(Oni) 		X
(One)
Ergatyw X
(Ja) 		X
(Ty) 		X
(Ty)
Źródło: „https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=Wysoka_Mowa&oldid=67008”