Przejdź do zawartości

Wysoka Mowa: Różnice pomiędzy wersjami

Z Conlanger
← poprzednia edycjanastępna edycja →
F1req (dyskusja | edycje)
4038 edycji
WizualnieWikikod
F1req (dyskusja | edycje)
4038 edycji
Nie podano opisu zmian
F1req (dyskusja | edycje)
4038 edycji
Nie podano opisu zmian
Linia 9: Linia 9:
| rok f = 2024
| rok f = 2024
| wersja f = 1.0
| wersja f = 1.0
| conlanger1 f =
| conlanger1 f = ktr.
| fikcyjnie = tak
| fikcyjnie = tak
| conworld Msc =
| conworld Msc = [[Projekt Kyon|Kyon]]
| państwa =
| państwa =  
| klasyfikacja =
| klasyfikacja = ???
| tekst jaki =
| tekst jaki =
| tekst u =
| tekst u =
Linia 19: Linia 19:
{{słownik}}
{{słownik}}


'''Wysoka Mowa''', znana także jako '''język ???'''
'''Wysoka Mowa''' (ktr. ??? [???]), znana także jako '''język kitrzański''' (ktr. ??? [???]) ― wymarły język [[Wschód Starożytny|Wschodu Starożytnego]].


==Głosownia==
==Głosownia==
Linia 25: Linia 25:
===Samogłoski===
===Samogłoski===
<hr>
<hr>
[[Plik:wysoka-mowa-samogłoski.png|mały|prawo|Dokładne rozmieszczenie samogłosek.]]
W języku kitrzańskim występowało 11 samogłosek podstawowych, w tym 6 krótkich oraz 5 długich.
Wysoka Mowa posiada 10 podstawowych samogłosek, w tym 5 krótkich oraz 5 długich.
{| class=wikitable style=text-align:center
{| class=wikitable style=text-align:center
! rowspan="2" |
! rowspan="2" |
! colspan="2" | Przednie
! colspan="2" | Przednie
! colspan="2" | Centralne
! colspan="2" | Środkowe
! colspan="2" | Tylne
! colspan="2" | Tylne
|-
|-
Linia 45: Linia 44:
|{{IPA|iː}}
|{{IPA|iː}}
|
|
|
|{{IPA|ɨː}}
|{{IPA|u}}
|{{IPA|u}}
|{{IPA|uː}}
|{{IPA|uː}}
Linia 53: Linia 52:
|
|
|{{IPA|ə}}
|{{IPA|ə}}
|{{IPA|əː}}
|
|
|
|{{IPA|o̞ː}}
|-
!Półotwarte
|{{IPA|ɛ}}
|
|
|
|{{IPA|ɔ}}
|
|
|-
|-
!Otwarte
!Otwarte
|{{IPA|a}}
|{{IPA|aː}}
|
|
|
|
|{{IPA|ɒ}}
|{{IPA|ä}}
|{{IPA|ɒː}}
|{{IPA|äː}}
|
|
|}
|}
*/ə/ po spółgłoskach języczkowych wymawiane jest jako [ɤ̞].
*/a/ w wygłosie często jest wymawiane jako [ɐ].
*/i/, /u/ i /ə/ po spółgłoskach /ʃ/ i /ʒ/ wymawiane są jako [ɪ], [ʊ] i [ɘ].
*/ɒ/ często jest wymawiane po prostu jako [ɔ].
*/a/ po spółgłoskach miękkich wymawiane jest natomiast jako [æ].
====Dwugłoski====
W Wysokiej Mowie występują tylko dwie dwugłoski, którymi są:
*'''aù''' - [{{IPA|ai̯}}] jak w ''katraù'' [{{IPA|ˈkʰatʰ.r}}<font color="darkred">{{IPA|ai̯}}</font>] (...)
*'''où''' - [{{IPA|ɒi̯}}] jak w ''došmoù'' [{{IPA|ˈdɒʃ.m}}<font color="darkred">{{IPA|ɒi̯}}</font>] (...)
W niektórych narzeczach występują również dwugłoski [au̯] i [ɒu̯], a także zdarzają się gwary, w których całkowicie zastępują [ai̯] i [ɒi̯].


===Spółgłoski===
===Spółgłoski===
<hr>
<hr>
W Wysokiej Mowie występuje aż 49 spółgłosek.
W języku kitrzańskim występowały aż 44 spółgłoski.
{| class="wikitable" style=text-align:center
{| class="wikitable" style=text-align:center
! colspan="2" align=center |
! colspan="2" align=center |
! colspan="2" align=center |Wargowe
! colspan="2" align=center |Wargowe
! colspan="2" align=center |Zębowo-dziąsłowe
! colspan="2" align=center |Zębowo-dziąsłowe
!Podniebienne
!Podnieb.
!Miękkopodniebienne
!Miękkopod.
!Języczkowe
!Języczkowe
!Nagłośniowe
!Gardł.-Krtań.
!Krtaniowe
|-
|-
|- align="center"
|- align="center"
Linia 96: Linia 91:
|{{IPA|n}}
|{{IPA|n}}
|{{IPA|nˤ}}
|{{IPA|nˤ}}
|{{IPA|ɲ}}
|
|{{IPA|ŋ}}
|{{IPA|ŋ}}
|
|
|
|
|
Linia 111: Linia 105:
|{{IPA|kʰ}}
|{{IPA|kʰ}}
|{{IPA|qʰ}}
|{{IPA|qʰ}}
|{{IPA|ʡ}}
|{{IPA|ʔ}}
|{{IPA|ʔ}}
|-
|-
Linia 119: Linia 112:
|{{IPA|d}}
|{{IPA|d}}
|{{IPA|dˤ}}
|{{IPA|dˤ}}
|{{IPA|ɟ}}
|
|{{IPA|ɡ}}
|{{IPA|ɡ}}
|{{IPA|ɢ}}
|{{IPA|ɢ}}
|
|
|
|-
|-
Linia 131: Linia 123:
|{{IPA|kʼ}}
|{{IPA|kʼ}}
|{{IPA|qʼ}}
|{{IPA|qʼ}}
|
|
|
|- align="center"
|- align="center"
! rowspan="3" | Szczelinowe  
! rowspan="3" | Szczelinowe  
!<small>bezdźwięczne</small>  
!<small>bezdźwięczne</small>  
| colspan=2 align=center |
| colspan=2 align=center | {{IPA|f}}
|{{IPA|s}} &bull; {{IPA|ʃ}}
|{{IPA|s}} &bull; {{IPA|ʃ}}
|{{IPA|sˤ}} &bull; {{IPA|ʃˤ}}
|{{IPA|sˤ}} &bull; {{IPA|ʃˤ}}
|
|
| colspan=2 align=center |{{IPA|x}}~{{IPA|χ}}
|
|{{IPA|ħ}}
|{{IPA|χ}}
|{{IPA|h}}
|{{IPA|ħ}} &bull; {{IPA|h}}
|-
|-
!<small>dźwięczne</small>
!<small>dźwięczne</small>
| colspan=2 align=center |
| colspan=2 align=center |
|{{IPA|z}} &bull; {{IPA|ʒ}}
|{{IPA|ʒ}}
|{{IPA|zˤ}} &bull; {{IPA|ʒˤ}}
|
|{{IPA|ʝ}}
|{{IPA|ʝ}}
| colspan=2 align=center |{{IPA|ɣ}}~{{IPA|ʁ}}
|{{IPA|ɣ}}
|
|{{IPA|ʕ}}
|{{IPA|ʕ}}
|
|-
|-
!<small>półdźwięczne</small>
!<small>półdźwięczne</small>
Linia 157: Linia 148:
| colspan=2 align=center | {{IPA|sʼ}}
| colspan=2 align=center | {{IPA|sʼ}}
|
|
| colspan=2 align=center |{{IPA|xʼ}}~{{IPA|χʼ}}
|
|
|{{IPA|χʼ}}
|
|
|- align="center"
|- align="center"
Linia 168: Linia 159:
|
|
|
|
|{{IPA|ʢ}}
|
|
|- align="center"
|- align="center"
! colspan="2" | Półotwarte
! colspan="2" | Półotwarte
| colspan=2 align=center |
| colspan=2 align=center |
| colspan=2 align=center |{{IPA|ɬ}}~{{IPA|ɮ}}
| colspan=2 align=center |{{IPA|ɮ}}
|{{IPA|j}}
|{{IPA|ʎ}} &bull; {{IPA|j}}
|{{IPA|w}}
|{{IPA|w}}
|
|
|
|
|
|}
|}
Spółgłoski podniebienne oraz /ʃ/, /ʃˤ/, /ʒ/ i /ʒˤ/ określane są spółgłoskami miękkimi.
/ɬ~ɮ/ wymawiane jest powszechnie bezdźwięcznie.
W mowie książkowej /x~χ/, /ɣ~ʁ/ i /x~χ/ powszechnie wymawiane są miękkopodniebiennie.


===Porządek samogłosek===
===Porządek samogłosek===
<hr>
<hr>
W Wysokiej Mowie występuje porządek samogłoskowy. Samogłoski dzielą się na trzy rodzaje: przednie, tylne i obojętne. Jedyną samogłoską obojętną jest /ə/. Jeżeli w rdzeniu znajduje się samogłoska przednia, wtedy w zrostku też będzie się taka znajdować. Samogłoska obojętna może pojawić się w sąsiedztwie zarówno przednich, jak i tylnych samogłosek.
*''ḫep'''ā'''n'' (kochanek) → ''ḫep'''ā'''n'''a'''qr'''ā''''' (z kochankiem); ''meg'''ō'''š'' (matka) → '''''o'''h'''u'''meg'''ō'''š'' (ta matka)
Ze względu na porządek samogłoskowy, samogłoski w zrostkach zapisywane są poprzez: '''V¹''' i '''V²''', gdzie: '''V¹''' – samogłoska otwarta, '''V²''' – samogłoska zamknięta.
Porządek samogłoskowy odnosi się też do samogłosek krótkich i długich, ponieważ w Wysokiej Mowie nie mogą stać dwie samogłoski długie obok siebie, dlatego:
*''ked'''ā'''r'''a'''tā'' (wojownika), ale: ''ked'''a'''r'''ī'''za'' (wojowniku)
Zawsze skraca się samogłoska wcześniejsza. Dwugłoski działają tak samo, jak długie, i skracają samogłoski znajdujące się wokół nich, lecz same się nie upraszczają. W wypadku, kiedy stoją dwie dwugłoski obok siebie, to w przeciwieństwie do zwykłych samogłosek, poprzedzająca dwugłoska się upraszcza, przechodząc w V¹.


==Pismo==
==Pismo==
Linia 200: Linia 177:
===Zapis łaciński===
===Zapis łaciński===
<hr>
<hr>
W zapisie łacińskim Wysokiej Mowy występują 34 podstawowe znaki oraz 25 dwuznaki.
W zapisie łacińskim języka kitrzańskiego występuje 36 znaków i 19 dwuznaków.
{| cellspacing="10" style="text-align: center;"
{| cellspacing="10" style="text-align: center;"
|- style="font-size: 2.0em;"
|- style="font-size: 2.0em;"
|  a  ||  ā  ||  b  ||  bh ||  c  ||  ci  ||  d  ||  dh ||  e  ||  ē ||  g  ||  gḫ
|  a  ||  ā  ||  b  ||  bḫ ||  c  ||  ci  ||  d  ||  dḫ ||  e  ||  é ||  f
|-
|-
| [{{IPA|a}}] || [{{IPA|aː}}] || [{{IPA|b}}] || [{{IPA|bˁ}}] || [{{IPA|cʰ}}] || [{{IPA|cʼ}}] || [{{IPA|d}}] || [{{IPA|dˤ}}] || [{{IPA|ə}}] || [{{IPA|əː}}] || [{{IPA|ɡ}}] || [{{IPA|ɢ}}]
| [{{IPA|ä}}] || [{{IPA|äː}}] || [{{IPA|b}}] || [{{IPA|bˁ}}] || [{{IPA|cʰ}}] || [{{IPA|cʼ}}] || [{{IPA|d}}] || [{{IPA|dˤ}}] || [{{IPA|ə}}] || [{{IPA|ɛ}}] || [{{IPA|f}}]
|- style="font-size: 2.0em;"
|- style="font-size: 2.0em;"
|  gi ||  ğ ||  ği ||  h ||  ḫ ||  i ||  ī ||  j ||  k ||  kḫ ||  ki  ||  l
|  g ||  gḫ ||  gi ||  ğ ||  ği ||  h ||  ḫ ||  ḥ ||  i ||  ī ||  j
|-
|-
| [{{IPA|ɟ}}] || [{{IPA|ɣ}}~{{IPA|ʁ}}] || [{{IPA|ʝ}}] || [{{IPA|ʕ}}] || [{{IPA|ħ}}] || [{{IPA|i}}] || [{{IPA|iː}}] || [{{IPA|j}}] || [{{IPA|kʰ}}] || [{{IPA|h}}] || [{{IPA|kʼ}}] || [{{IPA|ɬ}}~{{IPA|ɮ}}]
| [{{IPA|ɡ}}] || [{{IPA|ɢ}}] || [{{IPA|ʒ}}] || [{{IPA|ɣ}}] || [{{IPA|ʝ}}] || [{{IPA|h}}] || [{{IPA|ʕ}}] || [{{IPA|ħ}}] || [{{IPA|i}}] || [{{IPA|iː}}] || [{{IPA|j}}]
|- style="font-size: 2.0em;"
|- style="font-size: 2.0em;"
|  m ||  mh ||  n ||  nh || ni ||  ŋ ||  o ||  ō ||  p ||  ph ||  pi  ||  q
|  k ||  ki ||  l ||  ľ ||   m ||  mḫ ||  n ||  nḫ ||  ŋ ||  o ||  ō
|-
|-
| [{{IPA|m}}] || [{{IPA|mˤ}}] || [{{IPA|n}}] || [{{IPA|nˤ}}] || [{{IPA|ɲ}}] || [{{IPA|ŋ}}] || [{{IPA|ɒ}}] || [{{IPA|ɒː}}] || [{{IPA|pʰ}}] || [{{IPA|pʰˤ}}] || [{{IPA|pʼ}}] || [{{IPA|qʰ}}]
| [{{IPA|kʰ}}] || [{{IPA|kʼ}}] || [{{IPA|ɮ}}] || [{{IPA|ʎ}}] || [{{IPA|m}}] || [{{IPA|mˤ}}] || [{{IPA|n}}] || [{{IPA|nˤ}}] || [{{IPA|ŋ}}] || [{{IPA|ɔ}}] || [{{IPA|o̞ː}}]
|- style="font-size: 2.0em;"
|- style="font-size: 2.0em;"
|  qḫ ||  qi ||  r ||  rh ||  rḫ ||  s ||  sh ||  si ||  š ||  šh ||  t  ||  th
|  p ||  pḫ ||  pi ||  q ||  qi ||  r ||  rḫ ||  s ||  sḫ ||  si ||  š
|-
|-
| [{{IPA|ʡ}}] || [{{IPA|qʼ}}] || [{{IPA|r}}] || [{{IPA|rˤ}}] || [{{IPA|ʢ}}] || [{{IPA|s}}] || [{{IPA|sˤ}}] || [{{IPA|sʼ}}] || [{{IPA|ʃ}}] || [{{IPA|ʃˤ}}] || [{{IPA|tʰ}}] || [{{IPA|tʰˤ}}]
| [{{IPA|pʰ}}] || [{{IPA|pʰˤ}}] || [{{IPA|pʼ}}] || [{{IPA|qʰ}}] || [{{IPA|qʼ}}] || [{{IPA|r}}] || [{{IPA|rˤ}}] || [{{IPA|s}}] || [{{IPA|sˤ}}] || [{{IPA|sʼ}}] || [{{IPA|ʃ}}]
|- style="font-size: 2.0em;"
|- style="font-size: 2.0em;"
|  ti ||  u ||  ū ||  w ||  ȝ ||  ȝi ||  y ||  z ||  zh ||  ž ||  žh
|  šḫ ||  t ||  tḫ ||  ti ||  u ||  ū ||  w ||  ȝ ||  ȝi ||  y ||  ȳ
|-
|-
| [{{IPA|tʼ}}] || [{{IPA|u}}] || [{{IPA|uː}}] || [{{IPA|w}}] || [{{IPA|x}}~{{IPA|χ}}] || [{{IPA|xʼ}}~{{IPA|χʼ}}] || [{{IPA|ʔ}}] || [{{IPA|z}}] || [{{IPA|zˤ}}] || [{{IPA|ʒ}}] || [{{IPA|ʒˤ}}]
| [{{IPA|ʃˤ}}] || [{{IPA|tʰ}}] || [{{IPA|tʰˤ}}] || [{{IPA|tʼ}}] || [{{IPA|u}}] || [{{IPA|uː}}] || [{{IPA|w}}] || [{{IPA|χ}}] || [{{IPA|χʼ}}] || [{{IPA|ʔ}}] || [{{IPA|ɨː}}]
|}
|}
Istnieją też dwa dodatkowe znaki, którymi są <'''à'''> i <'''ù'''>, które używane są dla ułatwienia, jednak mogą być one śmiało pominięte.


==Mownia==
===Zapis kitrzański===
 
===Rzeczowniki===
<hr>
<hr>


====Określność====
<center>
Rzeczownik w Wysokiej Mowie występuje w dwóch postaciach: określonej i nieokreślonej. Postać określoną tworzy się poprzez dodanie odpowiedniego przedrostka, który zależy od odległości, jaka dzieli podmiot od mówiącego. W mowie potocznej określniki odległościowe są zazwyczaj pomijane i zastępowane poprzez określnik zwykły.
{|
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|{{subnetbox||<big>{{Unicode||Noto Sans Cypro Minoan}}</big>}}
! colspan=2 |
|{{subnetbox||<big>{{Unicode||Noto Sans Cypro Minoan}}</big>}}
!Przedrostek
|{{subnetbox||<big>{{Unicode||Noto Sans Cypro Minoan}}</big>}}
! Tebām,<br><small>''przybysz''</small>
! Megōš,<br><small>''matka''</small>
! Šeȝōt,<br><small>''myśliwy''</small>
|-
!colspan=2| Nieokreślony
| —
| tebām<br><small>(jakiś)</small>
| megōš<br><small>(jakaś)</small>
| šeȝōt<br><small>(jakiś)</small>
|-
!colspan=2| Określony,<br><small>(Zwykły)</small>
| hV¹ù-
| '''haù'''tebām<br><small>(pewny)</small>
| '''hoù'''megōš<br><small>(pewna)</small>
| '''haù'''šeȝōt<br><small>(pewny)</small>
|-
!colspan=2| Określony,<br><small>(Bliski)</small>
| V¹hV²-
| '''ahi'''tebām<br><small>(pewny)</small>
| '''ohu'''megōš<br><small>(pewna)</small>
| '''ahi'''šeȝōt<br><small>(pewny)</small>
|-
!colspan=2| Określony,<br><small>(Odległy)</small>
| yV̄²h-
| '''yīh'''tebām<br><small>(pewny)</small>
| '''yūh'''megōš<br><small>(pewna)</small>
| '''yīh'''šeȝōt<br><small>(pewny)</small>
|}
|}


====Zdrobnienia====
</center>
Zdrobnienia w Wysokiej Mowie odbywa się poprzez dodanie do rdzenia rzeczownika zrostka <'''-n(V¹)-'''>, który można zarówno umieścić przed i po rzeczowniku. Tak stworzone zdrobnienie używamy względem rzeczy lub osób mniejszych, niż podstawowe, bądź takich, do których żywimy ciepłe uczucia.
*'''''na'''kedār'' (wojowniczek) - ''megōš'''n'''um'' (dwie mamusie)


Postawienie zrostka zarówno z przodu, jak i z tyłu, może być uznawane za przesadne, czy też pogardliwe, czego przykładem może być: '''''na'''ḫepān'''na''''' (kochaneczek).
==Mownia==


Zdrobnieniu mogą ulec również czasowniki i przymiotniki. W przypadku czasowników zrostek może znajdować się wyłącznie po rdzeniu, a odwrotnie w przypadku przymiotników.
===Rzeczowniki===
<hr>


====Liczba====
====Liczba====
W Wysokiej Mowie występują trzy liczby: liczba pojedyncza, podwójna i mnoga. Tworzy się je na dwa sposoby: poprzez dodanie do rdzenia rzeczownika odpowiedniego przyrostka, włączając do tego liczbę pojedynczą, albo poprzez zmianę samogłosek w rdzeniu. W pierwszym sposobie liczbę pojedynczą tworzy się poprzez przyrostek <-'''V¹'''>, podwójną poprzez przyrostek <-'''V²m'''>, liczbę mnogą zaś poprzez przyrostek <-'''V¹t'''>. Jeśli przyrostek poprzedza samogłoska krótka, samogłoska w nim się wydłuża. Drugi sposób obecny jest tylko przy odmianie niektórych rzeczowników.
W języku kitrzańskim...


Oba sposoby są poprawne, jednak sposób pierwszy w poniższych przypadkach jest potoczny i odradzane jest korzystanie z niego w towarzystwie wyższym.
====Przypadki====


{|
====Odmiana rzeczowników====
|
{| class="wikitable" style="text-align:center"
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!
! colspan="16" | ''Odmiana I.''
! colspan="2" | Kedār,<br><small>''wojownik''</small>
|-
! colspan="2" | Dešōm,<br><small>''rolnik''</small>
! rowspan="3" |
! colspan="3" | <small>o.</small>
! rowspan="12" |
! colspan="3" | <small>o.</small>
! rowspan="12" |
! colspan="3" | <small>o.</small>
! rowspan="12" |
! colspan="3" | <small>o.</small>
|-
|-
! Pojedyncza
| colspan="3" | kedār<br/>''wojownik''
| k'''e'''d'''ā'''r
| colspan="3" | dešōm<br/>''rolnik''
| kedār'''a'''
| colspan="3" | kadar<br/>''zwłoki''
| d'''e'''š'''ō'''m
| colspan="3" | došom<br/>''zboże''
| dešōm'''o'''
|-
|-
! Podwójna
! Liczba poj.
| k'''o'''d'''e'''r,<br> k'''ō'''d'r
! Liczba pod.
| kedār'''im'''
! Liczba mn.
| d'''u'''š'''e'''m,<br> d'''ū'''š'm
! Liczba poj.
| dešōm'''um'''
! Liczba pod.
! Liczba mn.
! Liczba poj.
! Liczba pod.
! Liczba mn.
! Liczba poj.
! Liczba pod.
! Liczba mn.
|-
|-
! Mnoga
! I.
| k'''ā'''d'''i'''r
| kedār
| kedār'''at'''
| koder,<br> kōd'r
| d'''ō'''š'''où'''m
| kādir
| dešōm'''ot'''
| dešōm
|}
| dušem,<br> dūš'm
| došoùm
| kadar
|
| kidar
| došom
|
|
{| class="wikitable" style="text-align:center"
| dešom,<br> dušum
!
! colspan="2" | Kadar,<br><small>''zwłoki''</small>
! colspan="2" | Došom,<br><small>''zboże''</small>
|-
|-
! Pojedyncza
! II.
| k'''a'''d'''a'''r
| gdār'''ab'''
| kadar'''ā'''
| kōd'r'''ob'''
| d'''o'''š'''o'''m
| kādr'''ab'''
| došom'''ō'''
| tšōm'''ob'''
| dūš'm'''ob'''
| došōm'''ob'''
| kadér'''ab'''
|
| kiadér'''ab'''
| došém'''ob'''
|
| tšém'''ob'''
|-
|-
! Podwójna
! III.
| k'''ē'''d'''i'''r
| gdor'''oùȝ'''
| kadar'''īm'''
| kud'r'''oùȝ'''
| d'''ē'''š'''o'''m
| kodr'''oùȝ'''
| došom'''ūm'''
| tšum'''oùȝ'''
| duš'm'''oùȝ'''
| došum'''oùȝ'''
| kadér'''aùȝ'''
|
| kiadér'''aùȝ'''
| došém'''oùȝ'''
|
| tšém'''oùȝ'''
|-
|-
! Mnoga
! IV.
| k'''i'''d'''a'''r
| gdār'''atā'''
| kadar'''āt'''
| kōd'r'''otō'''
| d'''e'''š'''o'''m,<br> d'''u'''š'''u'''m
| kādr'''atā'''
| došom'''ōt'''
| tšōm'''otō'''
|}
| dūš'm'''otō'''
|}
| došōm'''otō'''
 
| kadér'''atā'''
{|
|
| kiadér'''atā'''
| došém'''otō'''
|
|
{| class="wikitable" style="text-align:center"
| tšém'''otō'''
!
! colspan="2" | Yiȝtār,<br><small>''pole walki''</small>
! colspan="2" | Yutšōm,<br><small>''pole uprawne''</small>
|-
|-
! Pojedyncza
! V.
| y'''i'''ȝt'''ā'''r
| gdor'''ōs'''
| yiȝtār'''a'''
| kud'r'''ōs'''
| y'''u'''tš'''ō'''m
| kodr'''ōs'''
| yutšōm'''o'''
| tšum'''ōs'''
| duš'm'''ōs'''
| došum'''ōs'''
| kadér'''ās'''
|
| kiadér'''ās'''
| došém'''ōs'''
|
| tšém'''ōs'''
|-
|-
! Podwójna
! VI.
| y'''o'''ȝt'''ō'''r
| gdār'''ic'''
| yiȝtār'''im'''
| kōd'r'''uc'''
| y'''e'''tš'''ā'''m
| kādr'''ic'''
| yutšōm'''um'''
| tšōm'''uc'''
| dūš'm'''uc'''
| došōm'''uc'''
| kadér'''ic'''
|
| kiadér'''ic'''
| došém'''uc'''
|
| tšém'''uc'''
|-
|-
! Mnoga
! VII.
| y'''où'''ȝt'''u'''r
| gdār'''aše''',<br> gdor'''ōš''''
| yiȝtār'''at'''
| kōd'r'''oše''',<br> kud'r'''ōš''''
| y'''aù'''tš'''a'''m
| kādr'''aše''',<br> kodr'''ōš''''
| yutšōm'''ot'''
| tšōm'''oše''',<br> tšum'''ōš''''
|}
| dūš'm'''oše''',<br> duš'm'''ōš''''
| došōm'''ob''', <br> došum'''ōš''''
| kadér'''aše''',<br> kadér'''āš''''
|
| kiadér'''aše''',<br> kiadér'''āš''''
| došém'''oše''', <br> došém'''ōš''''
|
|
{| class="wikitable" style="text-align:center"
| tšém'''oše''', <br> tšém'''ōš''''
!
! colspan="2" | Katraù,<br><small>''???''</small>
! colspan="2" | Došmoù,<br><small>''???''</small>
|-
|-
! Pojedyncza
! VIII.
| k'''a'''tr'''aù'''
| gdār'''aqrā'''
| kātraj'''ā'''
| kōd'r'''oqrō'''
| d'''o'''šm'''où'''
| kādr'''aqrā'''
| dōšmoj'''ō'''
| tšōm'''oqrō'''
| dūš'm'''oqrō'''
| došōm'''oqrō'''
| kadér'''aqrā'''
|
| kiadér'''aqrā'''
| došém'''oqrō'''
|
| tšém'''oqrō'''
|-
|-
! Podwójna
! IX.
| k'''i'''tr'''aù'''
| gdor'''ūso'''
| kātraj'''īm'''
| kud'r'''ūso'''
| d'''e'''šm'''où'''
| kodr'''ūso'''
| dōšmoj'''ūm'''
| tšum'''ūso'''
|-
| duš'm'''ūso'''
! Mnoga
| došum'''ūso'''
| k'''où'''tr'''o'''
| kadér'''īsa'''
| kātraj'''āt'''
|
| d'''ā'''šm'''a'''
| kiadér'''īsa'''
| dōšmoj'''ōt'''
| došém'''ūso'''
|}
|
| tšém'''ūso'''
|}
|}


Wszystkie inne rzeczowniki, które nie pasują do podanych wzorów, odmieniane są przy pomocy pierwszego sposobu.
{| width="50%"
*''odūšm'''o''''' (motyka) - ''odūšm'''um''''' (dwie motyki) - ''odūšm'''ot''''' (motyki)
|
 
====Przypadki====
Wysoka Mowa posiada zestaw dziewięciu przypadków, które tworzone są poprzez dodanie odpowiedniego przyrostka. Przyrostek ów różni się nieznacznie w zależności od końcowej głoski rzeczownika. Jeżeli rzeczownik kończy się na spółgłoskę miękką, wtedy używane są przyrostki zaczynające się na /ə/.
{| class="wikitable" style="text-align:center"
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! colspan="10" | ''Odmiana II.''
|-
! rowspan="3" |
! colspan="3" | <small>o.</small>
! rowspan="12" |
! colspan="3" | <small>o.</small>
|-
|-
! colspan=2 | Przypadek
| colspan="3" | yiȝtār<br/>''pole walki''
! Przyrostek
| colspan="3" | yutšōm<br/>''pole uprawne''
! Znaczenie
! Ḫepān,<br><small>''kochanek''</small>
! Megōš,<br><small>''matka''</small>
|-
|-
! I.  
! Liczba poj.
| Absolutyw
! Liczba pod.
| —
! Liczba mn.
| kto? co?<br><small>''Odbiorca czynności''</small>
! Liczba poj.
| ḫepān
! Liczba pod.
| megōš
! Liczba mn.
|-
! I.
| yiȝtār
| yoȝtōr
| yoùȝtur
| yutšōm
| yetšām
| yaùtšam
|-
|-
! II.
! II.
| Ergatyw
| yiȝtār'''am'''
| -V¹b
| yoȝtōr'''om'''
----
| yōȝtur'''om'''
-bV¹
| yutšōm'''om'''
| kto? co?<br><small>''Wykonawca czynności''</small>
| tšām'''am'''
| ḫepān'''ab'''
| yātšam'''am'''
| megōš'''bo'''
|-
|-
! III.
! III.
| Ablatyw
| yuȝtor'''ō'''
| -V¹ùȝ
| yoȝtur'''ō'''
----
| yōȝtur'''ō'''
-ēȝ
| yutšum'''ō'''
| odkąd? od kogo? od czego?<br><small>''Wyraża ruch od podmiotu''</small>
| tšom'''ō'''
| ḫepan'''aùȝ'''
| yātšam'''ā'''
| megoš'''ēȝ'''
|-
|-
! IV.
! IV.
| Dopełniacz
| yiȝtār'''id'''
| -V¹tV̄¹
| yoȝtōr'''ud'''
----
| yōȝtur'''ud'''
-etV̄¹
| yutšōm'''ud'''
| kogo? czego?<br><small>''Wyraża posiadanie''</small>
| tšām'''id'''
| ḫepān'''atā'''
| yātšam'''id'''
| megōš'''etō'''
|-
|-
! V.
! V.
| Allatyw
| yiȝtār'''sa'''
| -V̄¹s
| yoȝtōr'''so'''
----
| yōȝtur'''so'''
-ēs
| yutšōm'''so'''
| dokąd? do kogo? do czego?<br><small>''Wyraża ruch w stronę podmiotu''</small>
| tšām'''sa'''
| ḫepan'''ās'''
| yātšam'''sa'''
| megoš'''ēs'''
|-
|-
! VI.
! VI.
| Narzędnik
| yiȝtār'''it'''
| -V²c
| yoȝtōr'''ut'''
| kim? czym?<br><small>''Wyraża narzędzie i sposób wykonania czynności''</small>
| yōȝtur'''ut'''
| ḫepān'''ic'''
| yutšōm'''ut'''
| megōš'''uc'''
| tšām'''it'''
| yātšam'''it'''
|-
|-
! VII.
! VII.
| Antesyw
|
| -V¹še, -V̄¹š'
|
----
|
-e¹še, -ēš'
|
| przed kim? przed czym?<br><small>''Wyraża wykonywanie czynności przed podmiotem''</small>
|
| ḫepān'''aše''',<br>ḫepan'''āš''''
|
| megōš'''eše''',<br>megoš'''ēš''''
|-
|-
! VIII.
! VIII.
| Komitatyw
|
| -V¹qrV̄¹
|
----
|
-eqrV̄¹
|
| z kim? z czym?<br><small>''Wyraża wykonywanie czynności wraz z podmiotem''</small>
|
| ḫepān'''aqrā'''
|
| megōš'''eqrō'''
|-
|-
! IX.
! IX.
| Wołacz
|
| -V̄²zV¹
|
| —<br><small>''Bezpośredni zwrot do podmiotu''</small>
|
| ḫepan'''īza'''
|
| megoš'''ūzo'''
|
|
|}
|}
===Czasowniki===
<hr>
====Odmiana przez osoby====
{| width=80%"
|
|
{| class="wikitable" style="text-align:center"
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! colspan="10" | ''Odmiana III.''
|-
|-
! colspan="6" | ''Odmiana I.''
! rowspan="3" |
! colspan="3" | <small>o.</small>
! rowspan="12" |
! colspan="3" | <small>o.</small>
|-
|-
! colspan=3 | Osoba
| colspan="3" | katraù<br/>''???''
!Przyrostek
| colspan="3" | došmoù<br/>''???''
!Przykład I
!Przykład II
|-
|-
! colspan="6" | Liczba pojedyncza
! Liczba poj.
! Liczba pod.
! Liczba mn.
! Liczba poj.
! Liczba pod.
! Liczba mn.
|-
|-
! colspan=2 | I.
! I.
| gāse, gās'<br><small>''ja''</small>
| katraù
| -V²w
| kitraù
| qājam'''iw'''<br><small>''upadam''</small>
| koùtro
| šōȝot'''uw'''<br><small>''poluję''</small>
| došmoù
| dešmoù
| dāšma
|-
|-
! rowspan=2 | II.
! II.
! męs.
| katraù'''m'''
| rāhe, rāh'<br><small>''ty''</small>
| kiatraù'''m'''
| -V̄¹n
| kōtro'''m'''
| qājam'''ān'''<br><small>''upadasz''</small>
| došmoù'''m'''
| šōȝot'''ōn'''<br><small>''polujesz''</small>
| dešmoù'''m'''
| dāšma'''m'''
|-
|-
! żeń.
! III.
| tāke, tāk'<br><small>''ty''</small>
| katraù'''k'''
| -V¹nV¹
| kiatraù'''k'''
| qājam'''ana'''<br><small>''upadasz''</small>
| kōtro'''k'''
| šōȝot'''ono'''<br><small>''polujesz''</small>
| došmoù'''k'''
| dešmoù'''k'''
| dāšma'''k'''
|-
|-
! rowspan=2 | III.
! IV.
! męs.
| katraù'''d'''
| šan<br><small>''on''</small>
| kiatraù'''d'''
| -ğV¹
| kōtro'''d'''
| qāja'''ŋa'''<br><small>''upada''</small>
| došmoù'''d'''
| šōȝot'''ğo'''<br><small>''poluje''</small>
| dešmoù'''d'''
| dāšma'''d'''
|-
|-
! żeń.
! V.
| tan<br><small>''ona''</small>
| katraù'''s'''
| -V¹g
| kiatraù'''s'''
| qājam'''ag'''<br><small>''upada''</small>
| kōtro'''s'''
| šōȝot'''og'''<br><small>''poluje''</small>
| došmoù'''s'''
| dešmoù'''s'''
| dāšma'''s'''
|-
|-
! colspan="6" | Liczba podwójna
! VI.
| katraù'''t'''
| kiatraù'''t'''
| kōtro'''t'''
| došmoù'''t'''
| dešmoù'''t'''
| dāšma'''t'''
|-
|-
!rowspan=2| I.
! VII.
! ink.
| katraù'''š'''
| ?<br><small>''my dwoje''<br>(z Tobą)</small>
| kiatraù'''š'''
| -V̄¹r
| kōtro'''š'''
| qījam'''ār'''<br><small>''upadamy''</small>
| došmoù'''š'''
| šūȝot'''ōr'''<br><small>''polujemy''</small>
| dešmoù'''š'''
| dāšma'''š'''
|-
|-
! eks.
! VIII.
| ?<br><small>''my dwoje''<br>(bez Ciebie)</small>
| katraù'''q'''
| -V¹dV̄¹
| kiatraù'''q'''
| qījam'''adā'''<br><small>''upadamy''</small>
| kōtro'''q'''
| šūȝot'''odō'''<br><small>''polujemy''</small>
| došmoù'''q'''
| dešmoù'''q'''
| dāšma'''q'''
|-
|-
! colspan=2 | II.
! IX.
| ?<br><small>''wy dwoje''</small>
| katraù'''sa'''
| -V̄²nV¹
| kiatrā'''sa'''
| qījam'''īna'''<br><small>''upadacie''</small>
| kōtro'''so'''
| šūȝot'''ūno'''<br><small>''polujecie''</small>
| došmoù'''so'''
|-
| tšmō'''so'''
!rowspan=2| III.
| dāšma'''sa'''
! męs.
| ?<br><small>''oni dwaj''</small>
| -V¹ği
| qījam'''aği'''<br><small>''upadają''</small>
| šūȝot'''oği'''<br><small>''polują''</small>
|-
! żeń.
| ?<br><small>''one dwie''</small>
| -V²žV¹u
| qījam'''ižaù'''<br><small>''upadają''</small>
| šūȝot'''užoù'''<br><small>''polują''</small>
|-
! colspan="6" | Liczba mnoga
|-
!rowspan=2| I.
! ink.
| ?<br><small>''my''<br>(z Tobą)</small>
| -V²ḫV¹
| qajām'''iḫa'''<br><small>''upadamy''</small>
| šohōt'''uḫo'''<br><small>''polujemy''</small>
|-
! eks.
| ?<br><small>''my''<br>(bez Ciebie)</small>
| -šV¹l
| qajām'''šal'''<br><small>''upadamy''</small>
| šohōt'''šol'''<br><small>''polujemy''</small>
|-
! rowspan=2 | II.
! męs.
| ?<br><small>''wy''</small>
| -V̄¹nV²
| qajam'''āni(i)'''<br><small>''upadacie''</small>
| šohot'''ōnu'''<br><small>''polujecie''</small>
|-
! żeń.
| ?<br><small>''wy''</small>
| -V¹ntV̄¹
| qajām'''antā'''<br><small>''upadacie''</small>
| šohōt'''ontō'''<br><small>''polujecie''</small>
|-
!rowspan=2| III.
! męs.
| ?<br><small>''oni''</small>
| -V¹žV¹
| qajām'''aža'''<br><small>''upadają''</small>
| šohōt'''ožo'''<br><small>''polują''</small>
|-
! żeń.
| ?<br><small>''one''</small>
| -gV¹š
| qajā'''ŋaš'''<br><small>''upadają''</small>
| šohōt'''goš'''<br><small>''polują''</small>
|}
|}
|}
|}


====Przeczenie====
===Czasowniki===
Przeczenie czasowników w Wysokiej Mowie odbywa się poprzez dodanie do czasownika przyrostka <'''-rhV¹ȝ'''>, oddzielonego przy użyciu łącznika.
*''qājamiw ukšo'' (upadam) → ''qājamiw'''-rhaȝ''' ukšo'' (nie upadam)
 
Natomiast jeżeli po czasowniku znajduje się dopełnienie, to przyrostek przenosi się, dołączając do dopełnienia.
*''qājamag kšau u'no'' (upada ze mną) → ''qājamag kšaù'''-rhàȝ''' u'no'' (nie upada ze mną)
 
===Zaimki===
<hr>
 
====Zaimki rzeczowe====
 
===Przymiotniki===
<hr>
<hr>


[[Kategoria:Języki sztuczne]]
[[Kategoria:Języki sztuczne]] [[Kategoria:Wschód Starożytny]]

Wersja z 11:51, 12 lut 2025

Wysoka Mowa
Faktycznie
Utworzenie: Wirczę w 2024
Najnowsza wersja: 1.0
Kody
Conlanger–1 ktr.
W Kyon
Klasyfikacja: ???
Lista conlangów
Zobacz też słownik tego języka.

Wysoka Mowa (ktr. ??? [???]), znana także jako język kitrzański (ktr. ??? [???]) ― wymarły język Wschodu Starożytnego.

Głosownia

Samogłoski

W języku kitrzańskim występowało 11 samogłosek podstawowych, w tym 6 krótkich oraz 5 długich.

Przednie Środkowe Tylne
Krótkie Długie Krótkie Długie Krótkie Długie
Przymknięte i iː ɨː u uː
Średnie ə o̞ː
Półotwarte ɛ ɔ
Otwarte ä äː

Spółgłoski

W języku kitrzańskim występowały aż 44 spółgłoski.

Wargowe Zębowo-dziąsłowe Podnieb. Miękkopod. Języczkowe Gardł.-Krtań.
Nosowe m mˤ n nˤ ŋ
Zwarte bezdźwięczne pʰ pʰˤ tʰ tʰˤ cʰ kʰ qʰ ʔ
dźwięczne b bˤ d dˤ ɡ ɢ
półdźwięczne pʼ tʼ cʼ kʼ qʼ
Szczelinowe bezdźwięczne f s • ʃ sˤ • ʃˤ χ ħ • h
dźwięczne ʒ ʝ ɣ ʕ
półdźwięczne sʼ χʼ
Drżące r rˤ
Półotwarte ɮ ʎ • j w

Porządek samogłosek

Pismo

Zapis łaciński

W zapisie łacińskim języka kitrzańskiego występuje 36 znaków i 19 dwuznaków.

a ā b bḫ c ci d dḫ e é f
[ä] [äː] [b] [bˁ] [cʰ] [cʼ] [d] [dˤ] [ə] [ɛ] [f]
g gḫ gi ğ ği h ḫ ḥ i ī j
[ɡ] [ɢ] [ʒ] [ɣ] [ʝ] [h] [ʕ] [ħ] [i] [iː] [j]
k ki l ľ m mḫ n nḫ ŋ o ō
[kʰ] [kʼ] [ɮ] [ʎ] [m] [mˤ] [n] [nˤ] [ŋ] [ɔ] [o̞ː]
p pḫ pi q qi r rḫ s sḫ si š
[pʰ] [pʰˤ] [pʼ] [qʰ] [qʼ] [r] [rˤ] [s] [sˤ] [sʼ] [ʃ]
šḫ t tḫ ti u ū w ȝ ȝi y ȳ
[ʃˤ] [tʰ] [tʰˤ] [tʼ] [u] [uː] [w] [χ] [χʼ] [ʔ] [ɨː]

Zapis kitrzański

Mownia

Rzeczowniki

Liczba

W języku kitrzańskim...

Przypadki

Odmiana rzeczowników

Odmiana I.
o. o. o. o.
kedār
wojownik 		dešōm
rolnik 		kadar
zwłoki 		došom
zboże
Liczba poj. Liczba pod. Liczba mn. Liczba poj. Liczba pod. Liczba mn. Liczba poj. Liczba pod. Liczba mn. Liczba poj. Liczba pod. Liczba mn.
I. kedār koder,
kōd'r 		kādir dešōm dušem,
dūš'm 		došoùm kadar kidar došom dešom,
dušum
II. gdārab kōd'rob kādrab tšōmob dūš'mob došōmob kadérab kiadérab došémob tšémob
III. gdoroùȝ kud'roùȝ kodroùȝ tšumoùȝ duš'moùȝ došumoùȝ kadéraùȝ kiadéraùȝ došémoùȝ tšémoùȝ
IV. gdāratā kōd'rotō kādratā tšōmotō dūš'motō došōmotō kadératā kiadératā došémotō tšémotō
V. gdorōs kud'rōs kodrōs tšumōs duš'mōs došumōs kadérās kiadérās došémōs tšémōs
VI. gdāric kōd'ruc kādric tšōmuc dūš'muc došōmuc kadéric kiadéric došémuc tšémuc
VII. gdāraše,
gdorōš' 		kōd'roše,
kud'rōš' 		kādraše,
kodrōš' 		tšōmoše,
tšumōš' 		dūš'moše,
duš'mōš' 		došōmob,
došumōš' 		kadéraše,
kadérāš' 		kiadéraše,
kiadérāš' 		došémoše,
došémōš' 		tšémoše,
tšémōš'
VIII. gdāraqrā kōd'roqrō kādraqrā tšōmoqrō dūš'moqrō došōmoqrō kadéraqrā kiadéraqrā došémoqrō tšémoqrō
IX. gdorūso kud'rūso kodrūso tšumūso duš'mūso došumūso kadérīsa kiadérīsa došémūso tšémūso
Odmiana II.
o. o.
yiȝtār
pole walki 		yutšōm
pole uprawne
Liczba poj. Liczba pod. Liczba mn. Liczba poj. Liczba pod. Liczba mn.
I. yiȝtār yoȝtōr yoùȝtur yutšōm yetšām yaùtšam
II. yiȝtāram yoȝtōrom yōȝturom yutšōmom tšāmam yātšamam
III. yuȝtorō yoȝturō yōȝturō yutšumō tšomō yātšamā
IV. yiȝtārid yoȝtōrud yōȝturud yutšōmud tšāmid yātšamid
V. yiȝtārsa yoȝtōrso yōȝturso yutšōmso tšāmsa yātšamsa
VI. yiȝtārit yoȝtōrut yōȝturut yutšōmut tšāmit yātšamit
VII.
VIII.
IX.
Odmiana III.
o. o.
katraù
??? 		došmoù
???
Liczba poj. Liczba pod. Liczba mn. Liczba poj. Liczba pod. Liczba mn.
I. katraù kitraù koùtro došmoù dešmoù dāšma
II. katraùm kiatraùm kōtrom došmoùm dešmoùm dāšmam
III. katraùk kiatraùk kōtrok došmoùk dešmoùk dāšmak
IV. katraùd kiatraùd kōtrod došmoùd dešmoùd dāšmad
V. katraùs kiatraùs kōtros došmoùs dešmoùs dāšmas
VI. katraùt kiatraùt kōtrot došmoùt dešmoùt dāšmat
VII. katraùš kiatraùš kōtroš došmoùš dešmoùš dāšmaš
VIII. katraùq kiatraùq kōtroq došmoùq dešmoùq dāšmaq
IX. katraùsa kiatrāsa kōtroso došmoùso tšmōso dāšmasa

Czasowniki

Źródło: „https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=Wysoka_Mowa&oldid=59962”