Język średniowertyński: Różnice pomiędzy wersjami
Nie podano opisu zmian |
Nie podano opisu zmian |
||
| Linia 3: | Linia 3: | ||
| nazwa = Język średniowertyński | | nazwa = Język średniowertyński | ||
| nazwa własna = Wōltuŋūwko | | nazwa własna = Wōltuŋūwko | ||
| alfabet u = | | alfabet u = Pismo wertyńskie | ||
| typologia u = VSO | | typologia u = Aglutynacyjny, VSO | ||
| faktycznie = | | faktycznie = tak | ||
| twórca f = [[Użytkownik:F1req|Wirczę]] | | twórca f = [[Użytkownik:F1req|Wirczę]] | ||
| rok f = 2025 | | rok f = 2025 | ||
| Linia 15: | Linia 15: | ||
| klasyfikacja = | | klasyfikacja = | ||
[[Języki wertyńskie]] | [[Języki wertyńskie]] | ||
*[[Język starowertyński]] | |||
**[[Języki południowowertyńskie]] | |||
***'''Język średniowertyński''' | |||
| tekst jaki = | | tekst jaki = | ||
| tekst u = | | tekst u = | ||
| Linia 20: | Linia 23: | ||
{{słownik}} | {{słownik}} | ||
'''Język średniowertyński''' (sdw. ''Wōltuŋūwko'' [ | '''Język średniowertyński''' (sdw. ''Wōltuŋūwko'' [wuːlˈtʉ.ŋyːw.kʷɔ]) — | ||
==Głosownia== | ==Głosownia== | ||
| Linia 74: | Linia 77: | ||
|} | |} | ||
*Głoski /ɛ ɔ/ po spółgłoskach miękkich, czyli /ɲ t͡ɬ t͡ʃ ʃ ɬ j ʎ/, wymawiane są jako [e o]. | *Głoski /ɛ ɔ/ po spółgłoskach miękkich, czyli /ɲ t͡ɬ t͡ʃ ʃ ɬ j ʎ/, wymawiane są jako [e o]. | ||
*Głoska /oː/ poprzedzana /w/, wymawiana jest jako [uː], np. '''''Wōme''' [wuːˈmɛ]'' - (Matka). Kiedy głoski poprzedzane są inną spółgłoską i dochodzi do uwargowienia, wtedy wymowa upraszcza się do [uː], jak w np. ''''' | *Głoska /oː/ poprzedzana /w/, wymawiana jest jako [uː], np. '''''Wōme''' [wuːˈmɛ]'' - (Matka). Kiedy głoski poprzedzane są inną spółgłoską i dochodzi do uwargowienia, wtedy wymowa upraszcza się do [uː], jak w np. '''''Siaŋūľwō''' [ʃiɑ̯ˈŋyː.ʎuː]'' - (Mówię). | ||
====Dwugłoski==== | ====Dwugłoski==== | ||
| Linia 81: | Linia 84: | ||
*'''ia''' - [{{IPA|iɑ̯}}] jak w '''''Wōlcia''' [{{IPA|wuːlˈt͡ʃ}}<font color="darkred">{{IPA|iɑ̯}}</font>]'' - (Wertyńczycy) | *'''ia''' - [{{IPA|iɑ̯}}] jak w '''''Wōlcia''' [{{IPA|wuːlˈt͡ʃ}}<font color="darkred">{{IPA|iɑ̯}}</font>]'' - (Wertyńczycy) | ||
*'''ie''' - [{{IPA|ie̯}}] jak w '''''Hieme''' [{{IPA|h}}<font color="darkred">{{IPA|ie̯}}</font>{{IPA|ˈmɛ}}]'' - (Człowiek) | *'''ie''' - [{{IPA|ie̯}}] jak w '''''Hieme''' [{{IPA|h}}<font color="darkred">{{IPA|ie̯}}</font>{{IPA|ˈmɛ}}]'' - (Człowiek) | ||
*'''io''' - [{{IPA|iɔ̯}}] jak w ''''' | *'''io''' - [{{IPA|iɔ̯}}] jak w '''''Siaŋūľwio''' [{{IPA|ʃiɑ̯ˈŋyː.ʎʷ}}<font color="darkred">{{IPA|iɔ̯}}</font>]'' - (Obaj mówimy) | ||
</div> | </div> | ||
| Linia 162: | Linia 165: | ||
====Rodzaj==== | ====Rodzaj==== | ||
W języku średniowertyńskim występują dwa rodzaje: ożywiony oraz nieożywiony. Do rodzaju ożywionego zaliczamy ludzi, zwierzęta oraz istoty boskie, a także, co ciekawe, zjawiska przyrodnicze, takie jak np. burza | W języku średniowertyńskim występują dwa rodzaje: ożywiony oraz nieożywiony. Do rodzaju ożywionego zaliczamy ludzi, zwierzęta oraz istoty boskie, a także, co ciekawe, zjawiska przyrodnicze, takie jak np. burza. Części ciała znajdujące się na wierzchu są rodzaju nieożywionego, natomiast wnętrzności są rodzaju ożywionego. Do rodzaju nieożywionego zaliczamy natomiast przedmioty, rośliny, czy też narzędzia. Rzeczowniki odmiany I i III należą do rodzaju nieożywionego, natomiast te odmiany II i IV do ożywionego. | ||
<div style="column-count:2;-moz-column-count:3;-webkit-column-count:3"> | |||
*'''''Wōwko''''' [{{IPA|wuːˈkʷɔ}}] (Rzeka) <small>[nieoż.]</small> → '''''Wōľ''''' [{{IPA|ˈwuːʎ}}] (Prąd wodny) <small>[oż.]</small> | |||
*'''''Hiom''''' [{{IPA|ˈhiɔ̯m}}] (Ciało; trup) <small>[nieoż.]</small> → '''''Hieme''''' [{{IPA|hie̯ˈmɛ}}] (Człowiek) <small>[oż.]</small> | |||
*'''''Jèmo''''' [{{IPA|jəˈmɔ}}] (Gleba, ziemia) <small>[nieoż.]</small> → '''''Joèñ''''' [{{IPA|ˈjɤɲ}}] (Dżdżownica) <small>[oż.]</small> | |||
</div> | |||
Rzeczom istotnym w oczach Wertyńczyków, takim jak: ogień, księżyc, słońce, czy też gwiazdy, zadaje się rodzaj ożywiony, lecz pojawiają się też inne, niekoniecznie podlegające pod jakąś zasadę. | |||
====Określność==== | ====Określność==== | ||
| Linia 192: | Linia 196: | ||
|- | |- | ||
! Podwójna | ! Podwójna | ||
| -(i) | | -(i)nie<br>''Mō'kōn'''inie'''''<br><small>(''Jakieś jeziora'')</small> | ||
| -(a)gie<br>''Hiemu'''gie'''''<br><small>(''Ci ludzie'')</small> | | -(a)gie<br>''Hiemu'''gie'''''<br><small>(''Ci ludzie'')</small> | ||
| -(o)pie<br>''Khucie'''pie'''''<br><small>(''Te państwa'')</small> | | -(o)pie<br>''Khucie'''pie'''''<br><small>(''Te państwa'')</small> | ||
| -(i)thie<br>''Wimu'''thie'''''<br><small>(''Ci mężczyźni'')</small> | | -(i)thie<br>''Wimu'''thie'''''<br><small>(''Ci mężczyźni'')</small> | ||
| -(i)ľie<br>''Wifmu | | -(i)ľie<br>''Wifmu'''ľie'''''<br><small>(''Żadni żeglarze'')</small> | ||
|- | |- | ||
! Mnoga | ! Mnoga | ||
| Linia 236: | Linia 240: | ||
| -e<br>''Wiñ'''e'''''<br><small>(''Mężczyźni'')</small> | | -e<br>''Wiñ'''e'''''<br><small>(''Mężczyźni'')</small> | ||
|} | |} | ||
====Pogardnik==== | |||
Kiedy chcemy wyrazić w języku średniowertyńskim swoją niechęć do czegoś, obrzydzenie, czy też po prostu kogoś obrazić, wtedy dodajmy do rzeczownika przyrostek <'''-(i)ñ'''>. Ów przyrostek przybiera postać <'''-ñ'''>, kiedy stoi po wyrazie zakończonym na samogłoskę, a postać <'''-iñ'''>, kiedy stoi po wyrazie zakończonych na spółgłoskę, jednak kiedy wyraz zakończony jest na <'''-e'''>, wtedy ów samogłoska zastępowana jest przez <'''-iñ'''>, lecz tylko w liczbie pojedynczej. | |||
<div style="column-count:2;-moz-column-count:3;-webkit-column-count:3"> | |||
*'''''Hieme''''' [{{IPA|hie̯ˈmɛ}}] (Człowiek) → '''''Hiemiñ''''' [{{IPA|hie̯ˈmɛ}}] (Czł*wiek) | |||
*'''''Wiñe''''' [{{IPA|ˈwiɲ}}] (Mężczyźni) → '''''Wiñeñ''''' [{{IPA|wiˈɲeɲ}}] (M*żczyźni) | |||
*'''''Wōme''''' [{{IPA|wuːˈmɛ}}] (Matka) → '''''Wōniñ''''' [{{IPA|wuːˈɲiɲ}}] (M*tka) | |||
</div> | |||
Ze względu na końcówkę słówka: '''''Wiñ''''', mimo że nie ma ono nic wspólnego z pogardnikiem, jest niekiedy uznawane za pogardliwe, temu powszechnym stało się niepoprawne: '''''Wim''''', z obawy przed złym zrozumieniem. | |||
====Przypadki==== | ====Przypadki==== | ||
Język średniowertyński ograniczył się do trzech przypadków, pozbywając się dopełniacza i narzędnika. | Język średniowertyński ograniczył się do trzech przypadków, pozbywając się dopełniacza i narzędnika. Rzeczownik odmienia się jednakowo przez przypadki, niezależnie od liczby, czy rodzaju. | ||
{| class="wikitable" width="40%" style="text-align:center" | {| class="wikitable" width="40%" style="text-align:center" | ||
|- | |- | ||
| Linia 264: | Linia 279: | ||
| '''''Je'''wōwko'''k'''''<br><small>(''Rzece'')</small> | | '''''Je'''wōwko'''k'''''<br><small>(''Rzece'')</small> | ||
|} | |} | ||
Kiedy przyrostki <'''-t'''> i <'''-k'''> stoją przed swoimi odpowiednikami, wówczas głoski upraszczają się do [tʰ kʰ]. | |||
===Czasowniki=== | ===Czasowniki=== | ||
| Linia 271: | Linia 287: | ||
Bezokolicznik w języku średniowertyńskim tworzy się poprzez dodanie przyrostka <'''-wa'''> do rdzenia czasownika, choć czasami też z przyrostkiem <'''-o'''>, przez co pokrywają się z rzeczownikami. W przypadku, kiedy po odmienionym czasowniku występowałby bezokolicznik, np. ''Lubię mówić'', drugi czasownik jest odmieniany przez osobę, a pomiędzy dwoma czasownikami stawiane jest <'''a'''>. | Bezokolicznik w języku średniowertyńskim tworzy się poprzez dodanie przyrostka <'''-wa'''> do rdzenia czasownika, choć czasami też z przyrostkiem <'''-o'''>, przez co pokrywają się z rzeczownikami. W przypadku, kiedy po odmienionym czasowniku występowałby bezokolicznik, np. ''Lubię mówić'', drugi czasownik jest odmieniany przez osobę, a pomiędzy dwoma czasownikami stawiane jest <'''a'''>. | ||
*''''' | *'''''Siaphialwō-a-siaŋūľwō-w''' [ʃiɑ̯ˈpʰiɑ̯.luː‿ʔɑ‿ʃiɑ̯ˈŋyː.ʎuː]'' - (Ja lubię mówić) | ||
====Czasy==== | |||
W języku średniowertyńskich wyróżnia się tylko trzy proste czasy: Czas przeszły, teraźniejszy i przyszły, które tworzy się poprzez dodanie do rdzenia czasownika odpowiedniego przedrostka. Stawianie przedrostków jest niezbędne w przypadku każdego czasu, choć w niektórych gwarach upowszechnił się zanik przedrostka w czasie teraźniejszym, jednak w mowie książkowej jest to uznawane za błąd. | |||
{| class="wikitable" border="1" style="text-align: center;" | |||
|- | |||
! rowspan="2" | | |||
! colspan="4" | Czasy | |||
|- | |||
! Przeszły | |||
! Teraźniejszy | |||
! Przyszły | |||
|- | |||
! Przykłady | |||
| bo-<br>'''''Bo'''ŋūľwō''<br><small>(''Mówiłem'')</small> | |||
| sia-<br>'''''Sia'''ŋūľwō''<br><small>(''Mówię'')</small> | |||
| ḫa-<br>'''''Ḫa'''ŋūľwō''<br><small>(''Będę mówił'')</small> | |||
|} | |||
====Odmiana przez osoby==== | ====Odmiana przez osoby==== | ||
W języku średniowertyńskim odmiana przez osoby w liczbie mnogiej zlała się do jednej postaci: ''''' | W języku średniowertyńskim odmiana przez osoby w liczbie mnogiej zlała się do jednej postaci: '''''Siaŋūľwōk''' [ʃiɑ̯ˈŋyː.ʎuːk]'', a poszczególne osoby rozróżniane są poprzez zaimek. Tam samo stało się w przypadku liczby podwójnej, a także drugiej i trzeciej osoby liczby pojedynczej. Odmiana czasowników następuje poprzez dodanie do rdzenia czasownika odpowiedniego przyrostka. | ||
{| class="wikitable" style="text-align:center" | {| class="wikitable" style="text-align:center" | ||
|- | |- | ||
| Linia 288: | Linia 321: | ||
| ''Wō''<br><small>(''Ja'')</small> | | ''Wō''<br><small>(''Ja'')</small> | ||
| -ō | | -ō | ||
| '' | | ''Siaŋūľw'''ō'''''<br><small>(''Mówię'')</small> | ||
|- | |- | ||
! colspan=2 | II.-III. | ! colspan=2 | II.-III. | ||
| ''Ľie''<br><small>(''Ty'')</small> | | ''Ľie''<br><small>(''Ty'')</small> | ||
| -co | | -co | ||
| '' | | ''Siaŋūľ'''co'''''<br><small>(''Mówisz'')</small> | ||
|- | |- | ||
! colspan="5" | Liczba podwójna | ! colspan="5" | Liczba podwójna | ||
| Linia 300: | Linia 333: | ||
| ''Cie''<br><small>(''My dwoje'')</small> | | ''Cie''<br><small>(''My dwoje'')</small> | ||
| -io | | -io | ||
| '' | | ''Siaŋūľw'''io'''''<br><small>(''Mówimy'')</small> | ||
|- | |- | ||
! colspan="5" | Liczba mnoga | ! colspan="5" | Liczba mnoga | ||
| Linia 307: | Linia 340: | ||
| ''Tō''<br><small>(''My'')</small> | | ''Tō''<br><small>(''My'')</small> | ||
| -ōk | | -ōk | ||
| '' | | ''Siaŋūľw'''ōk'''''<br><small>(''Mówimy'')</small> | ||
|} | |} | ||
Wersja z 23:19, 20 wrz 2025
| Język średniowertyński Wōltuŋūwko | |
|---|---|
| Sposoby zapisu: | Pismo wertyńskie |
| Typologia: | Aglutynacyjny, VSO |
| Faktycznie | |
| Utworzenie: | Wirczę w 2025 |
| Najnowsza wersja: | 1.0 |
| Kody | |
| Conlanger–1 | sdw. |
| W Kyon | |
| Używany w : | Wertynia (urzędowy) |
| Klasyfikacja: | Języki wertyńskie
|
| Lista conlangów | |
| Zobacz też słownik tego języka. |
Język średniowertyński (sdw. Wōltuŋūwko [wuːlˈtʉ.ŋyːw.kʷɔ]) —
Głosownia
Samogłoski
W języku średniowertyńskim występuje 9 samogłosek, w tym 7 krótkich i 2 długie.
| Przednie | Środkowe | Tylne | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Krótkie | Długie | Krótkie | Długie | Krótkie | Długie | |
| Przymknięte | i <i> | yː <ū> | ʉ <u> | |||
| Półprzymknięte | ə <è> | ɤ <oè> | oː <ō> | |||
| Półotwarte | ɛ <e> | ɔ <o> | ||||
| Otwarte | ɑ <a> | |||||
- Głoski /ɛ ɔ/ po spółgłoskach miękkich, czyli /ɲ t͡ɬ t͡ʃ ʃ ɬ j ʎ/, wymawiane są jako [e o].
- Głoska /oː/ poprzedzana /w/, wymawiana jest jako [uː], np. Wōme [wuːˈmɛ] - (Matka). Kiedy głoski poprzedzane są inną spółgłoską i dochodzi do uwargowienia, wtedy wymowa upraszcza się do [uː], jak w np. Siaŋūľwō [ʃiɑ̯ˈŋyː.ʎuː] - (Mówię).
Dwugłoski
W języku średniowertyńskim występują jedyne trzy dwugłoski.
- ia - [iɑ̯] jak w Wōlcia [wuːlˈt͡ʃiɑ̯] - (Wertyńczycy)
- ie - [ie̯] jak w Hieme [hie̯ˈmɛ] - (Człowiek)
- io - [iɔ̯] jak w Siaŋūľwio [ʃiɑ̯ˈŋyː.ʎʷiɔ̯] - (Obaj mówimy)
Spółgłoski
W języku średniowertyńskim występuje 25 spółgłosek.
| Wargowe | Zębowo-dziąsłowe | Podnieb. | Tylnojęz. | Krtaniowe | |||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nosowe | m <m> | n <n> | ɲ <ñ> | ŋ <ŋ> | |||
| Zwarte | Bezdźwięczne | p <p> | t <t> | k <k> • ɡ <g> | ʔ <'> | ||
| Przydechowe | pʰ <ph> | tʰ <th> | kʰ <kh> | ||||
| Zwarto-szczelinowe | t͡ɬ <tl> | t͡ʃ <c> | |||||
| Szczelinowe | f <f> | ʃ <s> | χ <ḫ> | h <h> | |||
| Drżące | ʙ <b> | r <r> | |||||
| Półotwarte | l <l> • ɬ <ll> | j <j> • ʎ <ľ> | w <w> | ||||
- Głoska /w/ upraszcza się do /ʷ/, uwargawiając stojącą przed nią inną spółgłoskę, np. Ŋūľwa [ŋyːˈʎʷɑ] - (Mówić). Natomiast kiedy stoi po /oː/, zanika, jak w np. Wōwko [wuːˈkʷɔ] - (Rzeka).
- Gloska /k/ podlega uwargowieniu, kiedy stoi przed samogłoskami /ɔ oː/, np. Mō'ko [moːʔˈkʷɔ] - (Jezioro).
Pismo
Zapis wertyński
Mownia
Szyk zdania
Rzeczowniki
Rodzaj
W języku średniowertyńskim występują dwa rodzaje: ożywiony oraz nieożywiony. Do rodzaju ożywionego zaliczamy ludzi, zwierzęta oraz istoty boskie, a także, co ciekawe, zjawiska przyrodnicze, takie jak np. burza. Części ciała znajdujące się na wierzchu są rodzaju nieożywionego, natomiast wnętrzności są rodzaju ożywionego. Do rodzaju nieożywionego zaliczamy natomiast przedmioty, rośliny, czy też narzędzia. Rzeczowniki odmiany I i III należą do rodzaju nieożywionego, natomiast te odmiany II i IV do ożywionego.
- Wōwko [wuːˈkʷɔ] (Rzeka) [nieoż.] → Wōľ [ˈwuːʎ] (Prąd wodny) [oż.]
- Hiom [ˈhiɔ̯m] (Ciało; trup) [nieoż.] → Hieme [hie̯ˈmɛ] (Człowiek) [oż.]
- Jèmo [jəˈmɔ] (Gleba, ziemia) [nieoż.] → Joèñ [ˈjɤɲ] (Dżdżownica) [oż.]
Rzeczom istotnym w oczach Wertyńczyków, takim jak: ogień, księżyc, słońce, czy też gwiazdy, zadaje się rodzaj ożywiony, lecz pojawiają się też inne, niekoniecznie podlegające pod jakąś zasadę.
Określność
Rzeczownik w języku średniowertyńskim występuje w dwóch postaciach: określonej i nieokreślonej, tworzonych poprzez dodanie do rzeczownika odpowiednich przyrostków, które zależą od odległości, jaka dzieli podmiot od mówiącego. Potocznie zanika rozróżnienie odległości i używany jest tylko określnik zwykły. Określników nie stawia się przy nazwach własnych.
| Liczba | Przykłady | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| Nieokreślony | Określony, (Zwykły) |
Określony, (Bliski) |
Określony, (Odległy) |
Zerowy | |
| Pojedyncza | -(i)mo Mō'komo (Jakieś jezioro) |
-(a)go Hiemego (Ten człowiek) |
-(o)po Khō'po (To państwo) |
-(i)tho Winitho (Ten mężczyzna) |
-(i)ľia Wifmeľia (Żaden żeglarz) |
| Podwójna | -(i)nie Mō'kōninie (Jakieś jeziora) |
-(a)gie Hiemugie (Ci ludzie) |
-(o)pie Khuciepie (Te państwa) |
-(i)thie Wimuthie (Ci mężczyźni) |
-(i)ľie Wifmuľie (Żadni żeglarze) |
| Mnoga | -(Ø)m Mō'knum (Jakieś jeziora) |
-(Ø)g Hieniag (Ci ludzie) |
-(Ø)p Khutūp (Te państwa) |
-(Ø)th Wiñeth (Ci mężczyźni) |
-(Ø)l Wifnial (Żadni żeglarze) |
Liczba
W języku średniowertyńskim występują trzy liczby: liczba pojedyncza, podwójna oraz mnoga, które tworzy się poprzez dodanie odpowiedniego przyrostków.
| Liczba | Przykłady | |||
|---|---|---|---|---|
| Odmiana I | Odmiana II | Odmiana III | Odmiana IV | |
| Pojedyncza | -o Mō'ko (Jezioro) |
-e Hieme (Człowiek) |
-Ø Khōt (Państwo, kraj) |
-Ø Wiñ (Mężczyzna) |
| Podwójna | -ōn Mō'kōn (Dwa jeziora) |
-u Hiemu (Dwóch ludzi) |
-ie Khucie (Dwa państwa/kraje) |
-u Wimu (Dwaj mężczyźni) |
| Mnoga | -nu Mō'knu (Jeziora) |
-ia 'Hienia (Ludzie) |
-ū Khutū (Państwa/kraje) |
-e Wiñe (Mężczyźni) |
Pogardnik
Kiedy chcemy wyrazić w języku średniowertyńskim swoją niechęć do czegoś, obrzydzenie, czy też po prostu kogoś obrazić, wtedy dodajmy do rzeczownika przyrostek <-(i)ñ>. Ów przyrostek przybiera postać <-ñ>, kiedy stoi po wyrazie zakończonym na samogłoskę, a postać <-iñ>, kiedy stoi po wyrazie zakończonych na spółgłoskę, jednak kiedy wyraz zakończony jest na <-e>, wtedy ów samogłoska zastępowana jest przez <-iñ>, lecz tylko w liczbie pojedynczej.
- Hieme [hie̯ˈmɛ] (Człowiek) → Hiemiñ [hie̯ˈmɛ] (Czł*wiek)
- Wiñe [ˈwiɲ] (Mężczyźni) → Wiñeñ [wiˈɲeɲ] (M*żczyźni)
- Wōme [wuːˈmɛ] (Matka) → Wōniñ [wuːˈɲiɲ] (M*tka)
Ze względu na końcówkę słówka: Wiñ, mimo że nie ma ono nic wspólnego z pogardnikiem, jest niekiedy uznawane za pogardliwe, temu powszechnym stało się niepoprawne: Wim, z obawy przed złym zrozumieniem.
Przypadki
Język średniowertyński ograniczył się do trzech przypadków, pozbywając się dopełniacza i narzędnika. Rzeczownik odmienia się jednakowo przez przypadki, niezależnie od liczby, czy rodzaju.
| Przypadek | Zrostki | Znaczenie | Przykład | |
|---|---|---|---|---|
| I. | Mianownik | — | kto? co? Ogólny podmiot |
Wōwko (Rzeka) |
| II. | Biernik | a- / -t | kogo? co? Wyraża dopełnienie bliższe |
Awōwkot (Rzekę) |
| III. | Celownik | je- / -k | komu? czemu? Wyraża dopełnienie dalsze |
Jewōwkok (Rzece) |
Kiedy przyrostki <-t> i <-k> stoją przed swoimi odpowiednikami, wówczas głoski upraszczają się do [tʰ kʰ].
Czasowniki
Bezokolicznik
Bezokolicznik w języku średniowertyńskim tworzy się poprzez dodanie przyrostka <-wa> do rdzenia czasownika, choć czasami też z przyrostkiem <-o>, przez co pokrywają się z rzeczownikami. W przypadku, kiedy po odmienionym czasowniku występowałby bezokolicznik, np. Lubię mówić, drugi czasownik jest odmieniany przez osobę, a pomiędzy dwoma czasownikami stawiane jest <a>.
- Siaphialwō-a-siaŋūľwō-w [ʃiɑ̯ˈpʰiɑ̯.luː‿ʔɑ‿ʃiɑ̯ˈŋyː.ʎuː] - (Ja lubię mówić)
Czasy
W języku średniowertyńskich wyróżnia się tylko trzy proste czasy: Czas przeszły, teraźniejszy i przyszły, które tworzy się poprzez dodanie do rdzenia czasownika odpowiedniego przedrostka. Stawianie przedrostków jest niezbędne w przypadku każdego czasu, choć w niektórych gwarach upowszechnił się zanik przedrostka w czasie teraźniejszym, jednak w mowie książkowej jest to uznawane za błąd.
| Czasy | ||||
|---|---|---|---|---|
| Przeszły | Teraźniejszy | Przyszły | ||
| Przykłady | bo- Boŋūľwō (Mówiłem) |
sia- Siaŋūľwō (Mówię) |
ḫa- Ḫaŋūľwō (Będę mówił) | |
Odmiana przez osoby
W języku średniowertyńskim odmiana przez osoby w liczbie mnogiej zlała się do jednej postaci: Siaŋūľwōk [ʃiɑ̯ˈŋyː.ʎuːk], a poszczególne osoby rozróżniane są poprzez zaimek. Tam samo stało się w przypadku liczby podwójnej, a także drugiej i trzeciej osoby liczby pojedynczej. Odmiana czasowników następuje poprzez dodanie do rdzenia czasownika odpowiedniego przyrostka.
| Odmiana | ||||
|---|---|---|---|---|
| Osoba | Przyrostek | Przykład | ||
| Liczba pojedyncza | ||||
| I. | Wō (Ja) |
-ō | Siaŋūľwō (Mówię) | |
| II.-III. | Ľie (Ty) |
-co | Siaŋūľco (Mówisz) | |
| Liczba podwójna | ||||
| I.-III. | Cie (My dwoje) |
-io | Siaŋūľwio (Mówimy) | |
| Liczba mnoga | ||||
| I.-III. | Tō (My) |
-ōk | Siaŋūľwōk (Mówimy) | |
Zaimki
Zaimki osobowe
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba podwójna | Liczba mnoga | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| I. os. | II. os. | III. os. | I. os. | II. os. | III. os. | I. os. | II. os. | III. os. | |
| Mianownik | Wō (Ja) |
Ľie (Ty) |
Mō (On) |
Cie (My dwoje) |
X (Wy dwoje) |
X (Oni dwoje) |
Tō (My) |
X (Wy) |
X (Oni) |
| Biernik | Wonat (Mnie/Mię) |
Ľiefat (Ciebie/Cię) |
Moret (Jego/Go/Niego) |
X (Nas dwóch) |
X (Was dwóch) |
X (Ich/Nich) |
X (Nas) |
X (Was) |
X (Ich/Nich) |
| Celownik | Wōnka (Mnie/Mi) |
Ľiefka (Tobie/Ci) |
Mōnka (Jemu/Mu/Niemu) |
X (Nam dwóm) |
X (Wam dwóm) |
X (Im/Nim) |
X (Nam) |
X (Wam) |
X (Im/Nim) |