Przejdź do zawartości

Język enencki: Różnice pomiędzy wersjami

Z Conlanger
← poprzednia edycjanastępna edycja →
Spiritus (dyskusja | edycje)
838 edycji
WizualnieWikikod
Spiritus (dyskusja | edycje)
838 edycji
Nie podano opisu zmian
Spiritus (dyskusja | edycje)
838 edycji
Nie podano opisu zmian
Linia 2: Linia 2:
| kolor = pink
| kolor = pink
| nazwa = Język enencki
| nazwa = Język enencki
| nazwa własna = Ìnįfàttix iko'ór
| nazwa własna =  
| twórca = Spiritus
| twórca = Spiritus
| rok = 2016
| rok = 2016
Linia 9: Linia 9:
| mówiący = ''do ustalenia''
| mówiący = ''do ustalenia''
| alfabet = w conworldzie: pismo enenckie; autor używa alfabetu łacińskiego
| alfabet = w conworldzie: pismo enenckie; autor używa alfabetu łacińskiego
| typologia = VSO
| typologia = OSV
| klasyfikacja = izolowany
| klasyfikacja = izolowany
| tekst jaki = Mattałaós silįskí z'asał liszìr. Mattałaós sifií liszìr z'asał. Lat'armi ą̀sma z'asix iliszìr. Sisą'impí làkkaós.
| tekst jaki = Ńadź ću dau ća ąś gam ję śerdasz naj ćahce dźu mej fauce dau.
| tekst = 'Mężczyzna dał mężowi pieniądze. Mąż wziął pieniądze od mężczyzny. Mąż mężczyzny poszedł na targ. Kupił mleko.'
| tekst = W ostatnim roku w mieście znaleziono wiele pociętych zwłok kobiet.
}}
}}
'''Język enencki''' (en. ''Ìnįfàttix iko'ór'' {{IPA|[ˌɪ˥˩næ̃ˈɸa˥˩ʔtiχ ˌikuˈʔɔ˩˥ɻ]}} lub ''Ìnįkor'' {{IPA|[ˈɪ˥˩næ̃ˌkɔə]}}) to język izolowany używany na obszarze cywilizacji Enenków. Język jest częścią projektu wspólnego conworldu Kyon.
'''Język enencki''' (en. ''Enen-szua'' {{IPA|[ʔɛnɛnˈʂwa]}} lub ''Ćur-szua'' {{IPA|[t͡ɕʏɻˈʂwa]}}) to język izolowany używany na obszarze cywilizacji Enenków. Język jest częścią projektu wspólnego conworldu Kyon.
 
Artykuł ten opisuje standardowy język enencki (en. ''Gamdźinszua'' {{IPA|[gamd͡ʑinˈʂwa]}}, dosł. ''wspólny język'', ''język wszystkich ludzi'', lub ''Dźauszua'' {{IPA|[d͡ʑawˈʂwa]}}, dosł. ''język pióra'', ''język pisany'').
==Fonologia==
==Fonologia==
===Spółgłoski===
===Spółgłoski===
Język enencki posiada 21 fonemów spółgłoskowych, co klasyfikuje go jako język o bardzo typowej owych liczbie<ref>http://wals.info/chapter/1; liczba 21 jest podana tu jako mediana.</ref>. Warte uwagi są: brak rozróżnienia par dźwięczna-bezdźwięczna oraz obecność głosek ejektywnych.
Język enencki posiada 23 fonemy spółgłoskowe:


'''Nosowe''': m n ŋ <m n g>
'''Nosowe''': m n ŋ <m n g>


'''Zwarte''': p pʼ t tʼ k kʼ ʔ <nowiki><p p' t t' k k' '></nowiki>
'''Zwarte''': p t k, b d g <nowiki><p t k, b d g></nowiki>


'''Szczelinowe''': ɸ s χ h <f s x h>
'''Szczelinowe''': f s ɕ ʂ χ, v z ʑ ʐ ʁ <f s ś sz/sh h, v z ź ż/zh rh>


'''Zwarto-szczelinowe''': t͡s t͡sʼ <z z'>
'''Zwarto-szczelinowe''': t͡s t͡ɕ t͡ʂ, d͡z d͡ʑ d͡ʐ <c ć cz/ch, dz dź dż/dzh>


'''Boczne''': l ɬ <l ł>
'''Boczne''': l <l>


'''Półsamogłoski''': ɾ~ɻ j w <r y w>
'''Półsamogłoski''': ɹ j w <r i~j u>
====Alofonia====
* fonemy /s/, /t͡s/ oraz /t͡sʼ/ przechodzą odpowiednio w [ɕ], [t͡ɕ] i [t͡ɕʼ] przed samogłoską /i/.
* fonemy /s/ oraz /t͡s/ przechodzą odpowiednio w [ʂ] i [t͡ʂ] przed /k/, /χ/, /ŋ/ i /ɾ/, gdzie to ostatnie jest w tych zbitkach wymawiane [ɻ].
* jeśli po sylabie akcentowej z akcentem wznoszącym lub opadającym pojawia się geminata (C1C1), zostaje ona uproszczona do [ʔC1].
* alofonia /ɾ/ -- do napisania
===Samogłoski===
===Samogłoski===
Enencczyzna rozróżnia 3 podstawowe barwy samogłosek ustnych, z których każda ma swój odpowiednik nosowy, których barwa różni się jednak znacząco od swoich ustnych odpowiedników.
Enencczyzna rozróżnia 5 podstawowe barwy samogłosek ustnych, z których każda ma swój odpowiednik nosowy.


'''Samogłoski ustne''': a i ɔ <a i o>
'''Samogłoski ustne''': a ɛ i ɔ ɤ <a e i o u>


'''Samogłoski nosowe''': ɑ̃ æ̃ ũ <ą į ų<ref>Tak.</ref>>
'''Samogłoski nosowe''': ã ɛ̃ ĩ ɔ̃ ɤ̃ <ą ę į ǫ ų>
====Alofonia====
===Alofonia===
*/ɤ/ i /ɤ̃/ po zmiękczonych i /j/ są wymawiane [ʏ] i [ʏ̃] (Ćur [t͡ɕʏɹ], piu [p(j)ʏ])
===Akcentuacja===
===Akcentuacja===
Akcent w enenckim jest toniczny (patrz poniżej) oraz stały pod względem morfologicznym — pada zawsze na konkretną sylabę morfemu (zwykle na pierwszą) i jedynie określona grupa afiksów może go z owej sylaby zdjąć. Ponadto, w wyrazach trzysylabowych i dłuższych, licząc od sylaby akcentowanej, co druga sylaba ma neutralny tonicznie akcent poboczny.  
===Fonotaktyka===
==Składnia==
===Szyk zdania===
Typowym szykiem zdania w języku enenckim jest OSV:
 
'''Kucung aś dźin mej dżom ku hu.'''<br/>{{IPA|[kɤˈt͡sɤŋ aʑ ˈd͡ʑin mej ˌd͡ʐɔm kɤ ˈxɤ]}}<br/>kamienny-mur miasto człowiek mieć budować K:GŁAZ P:GÓRA<br/>''Mieszkańcy miasta zbudowali kamienny mur.''


Samogłoski akcentowane przyjmują jeden z następujących tonów: neutralny, opadający (oznaczany grawisem) lub wznoszący (oznaczany akutem). Samogłoski z akcentem pobocznym zwykle mają ton neutralny, jednakże czasami mogą przyjąć inny. Zjawisko to występuje w słowach złożonych i w wyniku dodania niektórych afiksów.
gdzie:
===Fonotaktyka===
kucung = dopełnienie bliższe
==Morfologia==
aś dźin = podmiot
===Rzeczownik===
mej dżom [...] hu  = orzeczenie
====Przypadki zależne====
===Klasyfikatory===
Enecczyzna dysponuje zestawem 11 przypadków zależnych. Niektóre sufiksy przypadków mogą zmieniać swą formę w zależności od rodzaju i wygłosowej głoski rzeczownika.
W enenncczyźnie występują klasyfikatory. Poniżej przedstawiono ich (dotychczasową) listę. Użycie klasyfikatorów w zdaniu opisane jest w dalszych sekcjach.
{| class="wikitable" style="text-align:center"
{|class=wikitable
! colspan=5| Deklinacja
|-
|-
! Typ
!Klasyfikaor<br/>(łacinka)
! nż, -C-
!Klasyfikator<br/>(pismo enenckie)
! nż, -V-
!Użycie
! ż, -C-
!Przykład
! nż, -V-
!Dosłowne<br/>znaczenie
!Uwagi
|-
|-
! Absolutyw
!ce
! kasmi
!
! lat'ar
|uniwersalny klasyfikator dla nieożywionych obiektów;
! z'asał
 
! kosór
może być często używany w miejsce innego, rzadszego klasyfikatora, szczególnie w mowie potocznej;
|-
 
! Temat
często używany w roli zaimka neokreślonego ("to", "ono")
! kas-
|'''tąs mej suang ce'''<br/>''siedem piosenek''
! lat'a-
|byt, esencja, istnienie, coś
! z'as-
|W mowie wysokiej jego nadużywanie jest uważane za niestylistyczne
! kosó-
|-
! Znaczenie
! skrzynia
! targ
! mężczyzna
! pies
|-
! Essivus
| kassų
| lat'asų
| z'assų
| kosósų
|-
! Intrumentalis
| kała
| lat'ała
| z'ała
| kosóła
|-
! Ablativus
| kasz'o
| lat'az'o
| z'asz'o
| kosóz'o
|-
! Elativus
| kaszą
| lat'azą
| —
| —
|-
! Locativus
| kasmi
| lat'ami
| z'asmi
| kosómi
|-
! Inessivus
| kasmąk
| lat'amąk
| —
| —
|-
|-
! Temporalis
!ku
| kasta
!
| lat'ata
|kamienne obiekty i budowle, ważne budynki
| z'asta
|'''Dźu tam fęk ku Tuvva mej'''<br/>''W Tuwwie jest wiele pięknych świątyń.''
| kosóta
|kamień, głaz
|
|-
|-
! Comitativus
!naś
| kasapa
!
| lat'ahapa
|miejsca, budynki, pola, lasy itp.
| z'asapos
|'''Aś ća na ću bej par.'''<br/>Wracam do miasta.
| kosóhapos
|przestrzeń, powierzchnia
|
|-
|-
! Privativus
!pu
| kasìga
!
| lat'ahìga
|drewniane przedmioty i budowle, meble
| z'asìgos
|'''mej tąs hadźmi pu'''<br/>''dziesięć krzeszeł''
| kosohìgos
|drewno
|
|-
|-
! Vialis
!szu
| kasàssa
!
| lat'a'àssa
|wiatry, zjawiska pogodowe, stany emocjonalne
| z'asàssa
|'''piri tau szu'''<br/>''cztery wiatry''
| koso'àssa
|podmuch
|
|-
|-
! Vocativus
!ta
| —
!
| —
|ludzie, zwierzęta domowe, spersonifikowane przedmioty
| z'asa
|'''Ći na piu dasz ta!'''<br/>''Nie widzę cię!''
| kosóa
|od arch. *tang - głowa, umysł
|
|}
|}
==Przypisy==
==Przypisy==
<references>
<references>

Wersja z 20:00, 5 gru 2016

Język enencki
Utworzenie: Spiritus w 2016
Regiony (Kyon): obszar cywilizacji Enenków
Liczba użytkowników (Kyon) do ustalenia
Sposoby zapisu: w conworldzie: pismo enenckie; autor używa alfabetu łacińskiego
Typologia: OSV
Klasyfikacja: izolowany
Przykład
Ńadź ću dau ća ąś gam ję śerdasz naj ćahce dźu mej fauce dau.
W ostatnim roku w mieście znaleziono wiele pociętych zwłok kobiet.
Lista conlangów

Język enencki (en. Enen-szua [ʔɛnɛnˈʂwa] lub Ćur-szua [t͡ɕʏɻˈʂwa]) to język izolowany używany na obszarze cywilizacji Enenków. Język jest częścią projektu wspólnego conworldu Kyon.

Artykuł ten opisuje standardowy język enencki (en. Gamdźinszua [gamd͡ʑinˈʂwa], dosł. wspólny język, język wszystkich ludzi, lub Dźauszua [d͡ʑawˈʂwa], dosł. język pióra, język pisany).

Fonologia

Spółgłoski

Język enencki posiada 23 fonemy spółgłoskowe:

Nosowe: m n ŋ <m n g>

Zwarte: p t k, b d g <p t k, b d g>

Szczelinowe: f s ɕ ʂ χ, v z ʑ ʐ ʁ <f s ś sz/sh h, v z ź ż/zh rh>

Zwarto-szczelinowe: t͡s t͡ɕ t͡ʂ, d͡z d͡ʑ d͡ʐ <c ć cz/ch, dz dź dż/dzh>

Boczne: l <l>

Półsamogłoski: ɹ j w <r i~j u>

Samogłoski

Enencczyzna rozróżnia 5 podstawowe barwy samogłosek ustnych, z których każda ma swój odpowiednik nosowy.

Samogłoski ustne: a ɛ i ɔ ɤ <a e i o u>

Samogłoski nosowe: ã ɛ̃ ĩ ɔ̃ ɤ̃ <ą ę į ǫ ų>

Alofonia

  • /ɤ/ i /ɤ̃/ po zmiękczonych i /j/ są wymawiane [ʏ] i [ʏ̃] (Ćur [t͡ɕʏɹ], piu [p(j)ʏ])

Akcentuacja

Fonotaktyka

Składnia

Szyk zdania

Typowym szykiem zdania w języku enenckim jest OSV:

Kucung aś dźin mej dżom ku hu.
[kɤˈt͡sɤŋ aʑ ˈd͡ʑin mej ˌd͡ʐɔm kɤ ˈxɤ]
kamienny-mur miasto człowiek mieć budować K:GŁAZ P:GÓRA
Mieszkańcy miasta zbudowali kamienny mur.

gdzie: kucung = dopełnienie bliższe aś dźin = podmiot mej dżom [...] hu = orzeczenie

Klasyfikatory

W enenncczyźnie występują klasyfikatory. Poniżej przedstawiono ich (dotychczasową) listę. Użycie klasyfikatorów w zdaniu opisane jest w dalszych sekcjach.

Klasyfikaor
(łacinka) 		Klasyfikator
(pismo enenckie) 		Użycie Przykład Dosłowne
znaczenie 		Uwagi
ce uniwersalny klasyfikator dla nieożywionych obiektów;

może być często używany w miejsce innego, rzadszego klasyfikatora, szczególnie w mowie potocznej;

często używany w roli zaimka neokreślonego ("to", "ono")

tąs mej suang ce
siedem piosenek 		byt, esencja, istnienie, coś W mowie wysokiej jego nadużywanie jest uważane za niestylistyczne
ku kamienne obiekty i budowle, ważne budynki Dźu tam fęk ku Tuvva mej
W Tuwwie jest wiele pięknych świątyń. 		kamień, głaz
naś miejsca, budynki, pola, lasy itp. Aś ća na ću bej par.
Wracam do miasta. 		przestrzeń, powierzchnia
pu drewniane przedmioty i budowle, meble mej tąs hadźmi pu
dziesięć krzeszeł 		drewno
szu wiatry, zjawiska pogodowe, stany emocjonalne piri tau szu
cztery wiatry 		podmuch
ta ludzie, zwierzęta domowe, spersonifikowane przedmioty Ći na piu dasz ta!
Nie widzę cię! 		od arch. *tang - głowa, umysł

Przypisy

<references>

Źródło: „https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=Język_enencki&oldid=16019”